{"id":762883,"date":"2024-10-19T15:32:39","date_gmt":"2024-10-19T11:32:39","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=762883"},"modified":"2024-10-19T15:32:39","modified_gmt":"2024-10-19T11:32:39","slug":"c%c9%99rim%c9%99l%c9%99rin-fantastik-artimi-n%c9%99-d%c9%99yis%c9%99c%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=762883","title":{"rendered":"C\u0259rim\u0259l\u0259rin fantastik art\u0131m\u0131: N\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k?"},"content":{"rendered":"<p><strong>M\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n tutumlardan (urnalardan) k\u0259nar yerl\u0259r\u0259 at\u0131lmas\u0131na g\u00f6r\u0259 c\u0259rim\u0259 art\u0131r\u0131l\u0131r. Bununla ba\u011fl\u0131 qanunvericilikd\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Layih\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n tutumlardan (urnalardan) k\u0259nar yerl\u0259r\u0259 at\u0131lmas\u0131na g\u00f6r\u0259 fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7 y\u00fcz manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259, v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r min manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259, h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r d\u00f6rd min manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 c\u0259rim\u0259 edil\u0259c\u0259k. Eyni \u0259m\u0259l bir il \u0259rzind\u0259 t\u0259krar t\u00f6r\u0259dildikd\u0259, fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r min manat, v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r min be\u015f y\u00fcz manatdan iki min manatad\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 c\u0259rim\u0259 edilir. Yaxud, i\u015fin hallar\u0131na g\u00f6r\u0259, x\u0259tan\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259nin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla, altm\u0131\u015f saatdan y\u00fcz saatad\u0259k ictimai i\u015fl\u0259r t\u0259tbiq olunur, h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r be\u015f min manatdan yeddi min manatad\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 c\u0259rim\u0259 edilir.<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131 tullant\u0131lar\u0131n\u0131n \u0259traf m\u00fchit\u0259 at\u0131lmas\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259 c\u0259rim\u0259nin m\u0259bl\u0259\u011fi art\u0131r\u0131l\u0131r &#8211; 50 manatdan 300 manata qald\u0131r\u0131l\u0131r. Eyni h\u0259r\u0259k\u0259t bir il \u0259rzind\u0259 t\u0259krar t\u00f6r\u0259dildikd\u0259 700 manat c\u0259rim\u0259l\u0259n\u0259c\u0259ksiniz. Avtomobild\u0259n bay\u0131ra h\u0259r hans\u0131 \u0259\u015fya, tullant\u0131 at\u0131lmas\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u0259 200 manatdan 4 000 manatad\u0259k c\u0259rim\u0259 t\u0259tbiq olunacaq.<\/p>\n<p>B\u0259s c\u0259rim\u0259l\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131 bu sah\u0259d\u0259 nizam\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259tdirmi?<\/p>\n<p><strong>\u201cC\u0259rim\u0259l\u0259rin bel\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 qald\u0131r\u0131lmas\u0131 olmay\u0131b\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Sabiq mill\u0259t v\u0259kili R\u00fcf\u0259t Quliyevin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu kimi ictimai h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 y\u00fcks\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fli c\u0259rim\u0259l\u0259r b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada t\u0259tbiq edilir: \u201cBu vaxta q\u0259d\u0259r c\u0259rim\u0259l\u0259rin bel\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 qald\u0131r\u0131lmas\u0131 olmay\u0131b. Amma bu, praktiki olaraq bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00f6vcuddur. H\u0259tta qanunla qoyulan qaydalar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259dikd\u0259 daha y\u00fcks\u0259k formada c\u0259rim\u0259l\u0259r d\u0259 t\u0259tbiq oluna bilir. Bunu ilk t\u0259tbiq ed\u0259n \u00f6lk\u0259 biz deyilik. M\u0259s\u0259l\u0259n, Sinqapurda saqq\u0131z\u0131 yer\u0259 atma\u011fa g\u00f6r\u0259 bir ne\u00e7\u0259 y\u00fcz Sinqapur dollar\u0131 c\u0259rim\u0259 t\u0259tbiq edilir. H\u0259r bir \u00f6lk\u0259d\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r formada qada\u011falar m\u00f6vcuddur\u201d.<\/p>\n<p>R.Quliyev d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, yeni q\u0259rar \u0259traf m\u00fchitin t\u0259mizliyind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynayacaq: \u201cC\u0259rim\u0259l\u0259r \u00e7ox \u015fidd\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 qald\u0131r\u0131lsa da, ba\u015fqa yolumuz yoxdur. \u00c7\u00fcnki \u015f\u0259h\u0259rin t\u0259mizliyi, ekologiyas\u0131 \u00e7ox vacibdir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 zibil qab\u0131ndan k\u0259nara zibil atan insanlara qar\u015f\u0131 m\u00fcxt\u0259lif nalayiq ifad\u0259l\u0259r yaz\u0131l\u0131rd\u0131. Bu, ictimai q\u0131naqd\u0131r. Amma d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259 add\u0131mlar at\u0131lmal\u0131 idi. Haz\u0131rda bu, realla\u015f\u0131r. N\u0259zar\u0259t \u00e7ox vacibdir. Zibil qablar\u0131 art\u0131q m\u00fcasirdir. Bir \u00e7oxunda \u015f\u00fc\u015f\u0259, plastik v\u0259 sair ayr\u0131l\u0131b. \u0130nfrastruktur qurulub. Onu daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259k olar. Amma buna tam n\u0259zar\u0259t m\u00fcmk\u00fcn deyil. H\u0259r poliqonun qar\u015f\u0131s\u0131na kamera qoymaq \u00e7\u0259tindir. H\u0259r bir halda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu q\u0259rar insanlar\u0131 \u0259traf\u0131 \u00e7irkl\u0259ndirm\u0259kd\u0259n yay\u0131nd\u0131racaq\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u201cBu, v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n m\u0259suliyy\u0259tind\u0259 deyil\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Onun fikrinc\u0259, qurumlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u0259 burada ciddi i\u015f d\u00fc\u015f\u00fcr: \u201cOnlar zibill\u0259ri vaxt\u0131nda y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131rlar. \u018fg\u0259r zibil qablar\u0131 dolu olarsa, bu zaman insanlar m\u0259cbur\u0259n zibili yer\u0259 atmal\u0131d\u0131r. Yaxud m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131s\u0131 dolu konteynerd\u0259n yer\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rs\u0259, bu, v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n m\u0259suliyy\u0259tind\u0259 deyil. Burada insanlar\u0131n da \u00fcz\u0259rin\u0259 i\u015f d\u00fc\u015f\u00fcr. Onlar da g\u00f6rd\u00fckd\u0259 ki, zibill\u0259r da\u015f\u0131nm\u0131r, anti-sanitar v\u0259ziyy\u0259tdir, bu zaman \u015f\u0259kill\u0259rini \u00e7\u0259kib icra hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131na m\u00fcraci\u0259t etsinl\u0259r. Onlar da h\u0259min \u0259razil\u0259ri t\u0259mizl\u0259m\u0259lidir\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130nsanlara a\u015f\u0131lamaq laz\u0131md\u0131r ki, g\u00f6r\u00fclm\u0259y\u0259n yerl\u0259rd\u0259 d\u0259 bunu etm\u0259sinl\u0259r\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ekoloq Qorxmaz \u0130brahimli d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, c\u0259rim\u0259l\u0259rd\u0259ns\u0259, bu qaydalar insanlara a\u015f\u0131lanmal\u0131 v\u0259 t\u0259bli\u011f olunmal\u0131d\u0131r: \u201cC\u0259rim\u0259l\u0259rin bu q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sini do\u011fru hesab etmir\u0259m. \u00c7\u00fcnki ola bil\u0259r ki, v\u0259t\u0259nda\u015f bilm\u0259d\u0259n bunu etsin. Bunu c\u0259rim\u0259d\u0259ns\u0259, t\u0259bli\u011fatla h\u0259yata ke\u00e7irs\u0259k daha yax\u015f\u0131 olar. Qaydalar u\u015faqlara ba\u011f\u00e7adan ba\u015flayaraq, daha sonra m\u0259kt\u0259bd\u0259 \u00f6yr\u0259dilm\u0259lidir. Davran\u0131\u015f qaydalar\u0131 h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6n\u0259mlidir. U\u015faqlar da valideynl\u0259rind\u0259 o h\u0259r\u0259k\u0259ti g\u00f6rs\u0259, onu t\u0259nbeh ed\u0259c\u0259k. \u0130nsanlar da bel\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259nl\u0259ri g\u00f6r\u0259nd\u0259 t\u0259nbeh etm\u0259lidir. \u0130ctimai q\u0131naq olmal\u0131d\u0131r. Ola bil\u0259r ki, insan bu qaydalar\u0131 bilmir. Polisl\u0259rin yax\u0131nla\u015f\u0131b x\u0259b\u0259rdarl\u0131q etm\u0259si, t\u0259nbeh etm\u0259si daha do\u011fru olar. \u00c7\u00fcnki bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r yaln\u0131z g\u00f6r\u00fcld\u00fckd\u0259 c\u0259rim\u0259l\u0259n\u0259c\u0259k. Amma insanlara a\u015f\u0131lamaq laz\u0131md\u0131r ki, g\u00f6r\u00fclm\u0259y\u0259n yerl\u0259rd\u0259 d\u0259 bunu etm\u0259sinl\u0259r. Bu m\u0259d\u0259niyy\u0259ti formala\u015fd\u0131rmal\u0131y\u0131q\u201d.<\/p>\n<figure><\/figure>\n<p><strong>\u018fks-effekt ver\u0259 bil\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Sosioloq Mail Yaqubun fikrinc\u0259 is\u0259, c\u0259rim\u0259l\u0259r vacibdir. Lakin bird\u0259n-bir\u0259 bu q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si \u0259ks-effekt\u0259 s\u0259b\u0259b olar: \u201cC\u0259rim\u0259l\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131 ictimai qaydalar\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 verir. Bu, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada bel\u0259dir. Lakin c\u0259rim\u0259l\u0259rin m\u0259bl\u0259\u011fi \u0259hlinin sosial v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 uy\u011fun t\u0259nziml\u0259nm\u0259lidir. \u018fhalinin minimum \u0259m\u0259khaqq\u0131s\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259rdirs\u0259, c\u0259rim\u0259l\u0259r d\u0259 ona uy\u011fun olmal\u0131d\u0131r. \u018fks t\u0259qdird\u0259 ciddi naraz\u0131l\u0131qlara s\u0259b\u0259b olar\u201d. (&#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zeti)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n tutumlardan (urnalardan) k\u0259nar yerl\u0259r\u0259 at\u0131lmas\u0131na g\u00f6r\u0259 c\u0259rim\u0259 art\u0131r\u0131l\u0131r. Bununla ba\u011fl\u0131 qanunvericilikd\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Layih\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n tutumlardan (urnalardan) k\u0259nar yerl\u0259r\u0259 at\u0131lmas\u0131na g\u00f6r\u0259 fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7 y\u00fcz manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259, v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r min manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259, h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r d\u00f6rd min manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 c\u0259rim\u0259 edil\u0259c\u0259k. Eyni \u0259m\u0259l bir il \u0259rzind\u0259 t\u0259krar t\u00f6r\u0259dildikd\u0259, fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r min manat, v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r min be\u015f y\u00fcz manatdan iki min manatad\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 c\u0259rim\u0259 edilir. Yaxud, i\u015fin hallar\u0131na g\u00f6r\u0259, x\u0259tan\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259nin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla, altm\u0131\u015f saatdan y\u00fcz saatad\u0259k ictimai i\u015fl\u0259r t\u0259tbiq olunur, h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r be\u015f min manatdan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":762884,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/cerime.png",705,493,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/cerime.png",705,493,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/cerime.png",705,493,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/cerime-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/cerime-522x365.png",522,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/cerime.png",640,448,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/cerime.png",705,493,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/cerime.png",705,493,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/cerime-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/cerime.png",705,493,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n tutumlardan (urnalardan) k\u0259nar yerl\u0259r\u0259 at\u0131lmas\u0131na g\u00f6r\u0259 c\u0259rim\u0259 art\u0131r\u0131l\u0131r. Bununla ba\u011fl\u0131 qanunvericilikd\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Layih\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n tutumlardan (urnalardan) k\u0259nar yerl\u0259r\u0259 at\u0131lmas\u0131na g\u00f6r\u0259 fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7 y\u00fcz manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259, v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r min manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259, h\u00fcquqi \u015f\u0259xsl\u0259r d\u00f6rd min manat m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 c\u0259rim\u0259 edil\u0259c\u0259k. Eyni \u0259m\u0259l bir il \u0259rzind\u0259 t\u0259krar t\u00f6r\u0259dildikd\u0259, fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r min&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/762883"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=762883"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/762883\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":762885,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/762883\/revisions\/762885"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/762884"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=762883"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=762883"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=762883"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}