{"id":765255,"date":"2024-10-30T07:27:32","date_gmt":"2024-10-30T03:27:32","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=765255"},"modified":"2024-10-30T07:27:32","modified_gmt":"2024-10-30T03:27:32","slug":"zaman-hakim-tarix-is%c9%99-yaddasdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=765255","title":{"rendered":"Zaman hakim, tarix is\u0259 yadda\u015fd\u0131r"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev bu \u0259minliyi \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n amill\u0259r s\u0131ras\u0131nda bel\u0259 bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 edir ki, Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131na qay\u0131dacaqlar, bu torpaqlar unudulmay\u0131b v\u0259 unudulmayacaq<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u201c\u018flb\u0259tt\u0259 ki, Qaraba\u011f d\u0259rdi, problemi olan yerd\u0259 Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131ndan dan\u0131\u015fmaq b\u0259lk\u0259 d\u0259 vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l at\u0131lan bir at\u0259\u015f\u0259 b\u0259nz\u0259y\u0259 bil\u0259rdi. Amma bu g\u00fcn hesab edir\u0259m ki, biz tam haql\u0131 olaraq bu m\u00f6vzunu art\u0131q beyn\u0259lxalq arenaya \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f\u0131q\u2026 Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131na qay\u0131tmal\u0131d\u0131rlar, bu, onlar\u0131n h\u00fcququdur, b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq konvensiyalar bu h\u00fcququ onlar \u00fc\u00e7\u00fcn tan\u0131y\u0131r. Biz d\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti olaraq \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni etm\u0259liyik ki, bu h\u00fcququ t\u0259min ed\u0259k.\u201d\u00a0D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev tariximizin ayr\u0131-ayr\u0131 d\u00f6vrl\u0259rinin t\u0259hlili \u0259sas\u0131nda bildirir ki, xalq\u0131m\u0131z XX \u0259srd\u0259 \u00fc\u00e7 deportasiya dal\u011fas\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. 1918-ci ild\u0259 birinci, 1940-50-ci ill\u0259rd\u0259 ikinci v\u0259 1980-ci ill\u0259rin sonlar\u0131-1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc deportasiya ba\u015f vermi\u015fdir. \u0130ki deportasiyadan m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131na qay\u0131tm\u0131\u015f, y\u0259ni, ham\u0131s\u0131 olmasa da, b\u00f6y\u00fck bir qisim qay\u0131tm\u0131\u015fd\u0131r. Bu, bizd\u0259 haql\u0131 olaraq \u0259minlik yarad\u0131r ki, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 dal\u011fas\u0131na m\u0259ruz qalm\u0131\u015f Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131na qay\u0131dacaqlar. Bunu dem\u0259y\u0259 \u0259sas ver\u0259n bir \u00e7ox amill\u0259r var. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, V\u0259t\u0259n sevgisi, o torpaqlar unudulmay\u0131b v\u0259 unudulmayacaq, o torpaqlar\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259n Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n sonrak\u0131 n\u0259sill\u0259ri V\u0259t\u0259n h\u0259sr\u0259ti il\u0259 ya\u015fay\u0131rlar.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011fdak\u0131 kimi, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda da b\u00fct\u00fcn tarixi, dini abid\u0259l\u0259rimizi yerl\u0259-yeksan edib, da\u011f\u0131d\u0131blar. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n tarixi irsini silm\u0259k ist\u0259yibl\u0259r, ancaq buna nail ola bilm\u0259yibl\u0259r. \u00c7\u00fcnki tarix, s\u0259n\u0259dl\u0259r, x\u0259rit\u0259l\u0259r var. Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan tarixi Az\u0259rbaycan diyar\u0131d\u0131r, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin, k\u0259ndl\u0259rin adlar\u0131 Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259lidir. \u0130ndiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 tarix boyu Az\u0259rbaycan xalq\u0131 ya\u015fay\u0131b. \u0130ndi \u0259sas v\u0259zif\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ls\u0131n. Tarixin inkar\u0131, yalan\u0131n h\u0259qiq\u0259t \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259si qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Az\u0259rbaycan h\u0259r zaman real faktlara, tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n t\u0259bli\u011fat\u0131n\u0131 davam etdirm\u0259kl\u0259 \u0259dal\u0259tin z\u0259f\u0259r \u00e7alaca\u011f\u0131na b\u00f6y\u00fck \u0259minlikl\u0259 yana\u015f\u0131b v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 t\u0259bli\u011fat i\u015fini daha da g\u00fccl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>H\u0259r bir h\u0259d\u0259f ke\u00e7il\u0259n yola n\u0259z\u0259r salma\u011f\u0131 bir z\u0259rur\u0259t kimi qar\u015f\u0131ya qoyur. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn 30 illik i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcn\u0259 n\u0259z\u0259r salmaq kifay\u0259tdir. Az\u0259rbaycan d\u00fcnya g\u00fccl\u0259rinin ikili standartlara \u0259saslanan siyas\u0259tin\u0259 baxmayaraq \u0259n y\u00fcks\u0259k tribunalardan erm\u0259ni yalanlar\u0131n\u0131 if\u015fa etdi. \u0130\u015f\u011fala m\u0259ruz qalan t\u0259r\u0259fin Az\u0259rbaycan xalq\u0131, erm\u0259nil\u0259rin is\u0259 tarixi saxtala\u015fd\u0131rmaqla m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fu \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131. M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyev 44 g\u00fcnl\u00fck \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 tarixi Z\u0259f\u0259rimizd\u0259n sonra Qaraba\u011f\u0131n tac\u0131 \u015eu\u015fadan bu reall\u0131\u011f\u0131 bir daha b\u0259yan etdi ki, i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131m\u0131z, h\u0259m ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r, h\u0259m b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259 m\u0259n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 fikirl\u0259\u015firdik ki, d\u00fcnyada \u0259dal\u0259t yoxdur. \u00c7\u00fcnki \u0259dal\u0259t olsayd\u0131, bu v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259zdik. Ancaq h\u0259yat g\u00f6st\u0259rdi ki, \u0259dal\u0259t var, sad\u0259c\u0259, d\u00f6z\u00fcml\u00fc, s\u0259birli olmaq, \u0259dal\u0259t\u0259 inanmaq v\u0259 ona nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmaq, h\u0259d\u0259f\u0259 do\u011fru getm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u018fdal\u0259ti b\u0259rpa etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259dakarl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259k laz\u0131md\u0131r: \u201cBu g\u00fcn biz ham\u0131m\u0131z \u00fcr\u0259yimizd\u0259 deyirik v\u0259 a\u00e7\u0131q deyirik ki, b\u0259li, \u0259dal\u0259t var, \u0259dal\u0259t b\u0259rpa edildi, biz bu g\u00fcn \u015eu\u015faday\u0131q v\u0259 bundan sonra \u015eu\u015fada \u0259b\u0259di ya\u015fayaca\u011f\u0131q.\u201d<\/p>\n<p>\u018fb\u0259s yer\u0259 deyilmir ki, zaman hakim, tarix is\u0259 yadda\u015fd\u0131r. \u018fn \u0259sas\u0131 zaman hadis\u0259l\u0259rin d\u00fczg\u00fcn d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan z\u0259ngin m\u0259nb\u0259dir. Az\u0259rbaycan\u0131n ill\u0259rdir apard\u0131\u011f\u0131 informasiya m\u00fcbariz\u0259sinin \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259rind\u0259n biri budur ki, d\u00fcnya bug\u00fcnk\u00fc Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilm\u0259lidir. Tarixi faktlar t\u0259sdiql\u0259yir ki, XIX \u0259srd\u0259 \u00e7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n Osmanl\u0131 v\u0259 \u0130ran \u0259razisind\u0259n erm\u0259nil\u0259rin k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 C\u0259nubi Qafqaza k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131nda s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b. XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 xalq\u0131m\u0131z a\u011f\u0131r m\u0259hrumiyy\u0259tl\u0259rl\u0259, faci\u0259l\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fib. M\u0259rh\u0259l\u0259-m\u0259rh\u0259l\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdiril\u0259n bu plan n\u0259tic\u0259sind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar indi Erm\u0259nistan adland\u0131r\u0131lan \u0259razid\u0259n &#8211; min ill\u0259r boyu ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u00f6z do\u011fma tarixi torpaqlar\u0131ndan qovularaq k\u00fctl\u0259vi q\u0259tl v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131nlara m\u0259ruz qal\u0131b, xalq\u0131m\u0131za m\u0259xsus minl\u0259rl\u0259 tarixi-m\u0259d\u0259ni abid\u0259 v\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri m\u0259hv edilib.<\/p>\n<p>Saxta tarix yaz\u0131b bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r bunu h\u0259qiq\u0259t kimi beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 s\u0131r\u0131maq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rid\u0259n-qab\u0131qdan \u00e7\u0131xan erm\u0259nil\u0259r v\u0259 onlar\u0131n d\u0259st\u0259k\u00e7il\u0259ri h\u0259r halda tarixin real h\u0259qiq\u0259tl\u0259r\u0259, faktlara \u0259sasland\u0131\u011f\u0131n\u0131n f\u0259rqind\u0259dirl\u0259r. Tarix faktlara \u0259saslanmaqla yana\u015f\u0131, saxtakarl\u0131\u011f\u0131 da sevmir. Erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri tarixin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 mifik \u201cb\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d ideyas\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 soyda\u015flar\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259, deportasiya v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259l\u0259rd\u0259n biri 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda Bak\u0131 Sovetinin mandat\u0131 alt\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n da\u015fnak-bol\u015fevik silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131qla t\u00f6r\u0259dilmi\u015f k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlard\u0131r. H\u0259min g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, habel\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131na daxil olan dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 q\u0259zalarda on minl\u0259rl\u0259 dinc sakin m\u0259hz etnik v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri, m\u0259scid v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar yerl\u0259-yeksan edilmi\u015fdir. Sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 daha da az\u011f\u0131nla\u015fan erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri qeyri-insani \u0259m\u0259ll\u0259rini davam etdirmi\u015f, Qaraba\u011f, Z\u0259ng\u0259zur, Nax\u00e7\u0131van, \u015eirvan, \u0130r\u0259van v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 k\u00fctl\u0259vi q\u0259tll\u0259r, talanlar v\u0259 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin h\u00f6kum\u0259ti erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri a\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259rin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn F\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u0130stintaq Komissiyas\u0131 yaratm\u0131\u015f, komissiyan\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin xalq\u0131n yadda\u015f\u0131nda hifz edilm\u0259si v\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. Lakin Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutundan sonra bu proses dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin sona q\u0259d\u0259r t\u0259hqiq edilm\u0259sinin v\u0259 ona m\u00fcvafiq siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259t verilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 apar\u0131lan soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u00fcn siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259tini tapmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tarixi faktlar sovet m\u0259tbuat\u0131nda erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259hrif olunur v\u0259 ictimai fikir \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131. Sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 erm\u0259nil\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n deportasiya edilm\u0259si siyas\u0259tini daha da geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yeni vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131blar. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn onlar SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin 23 dekabr 1947-ci il tarixli \u201cErm\u0259nistan SSR-d\u0259n kolxoz\u00e7ular\u0131n v\u0259 ba\u015fqa az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda\u201d x\u00fcsusi q\u0259rar\u0131na v\u0259 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 deportasiyas\u0131na d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 nail olublar. SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin bu q\u0259rarlar\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 n\u00f6vb\u0259ti tarixi cinay\u0259t aktlar\u0131 olub. Bu q\u0259rarlar \u0259sas\u0131nda 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 150 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 Erm\u0259nistan SSR \u0259razisind\u0259ki do\u011fma torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 v\u0259 zorak\u0131l\u0131qla s\u00fcrg\u00fcn olunub. \u018fsrin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 \u0259ks\u0259r \u0259halisi az\u0259rbaycanl\u0131 olan \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n v\u0259 Erm\u0259nistan SSR-in dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n soyda\u015flar\u0131m\u0131z t\u0259qibl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalaraq qovulub. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 kobudcas\u0131na pozulub, onlara qar\u015f\u0131 s\u0259rt repressiyalar h\u0259yata ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>1905-1907, 1918-1920, 1948-1953- c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Rusiya imperiyas\u0131n\u0131n havadarl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n son n\u00f6qt\u0259si olan 1988-ci il hadis\u0259l\u0259ri daha faci\u0259li olmu\u015fdur. B\u0259dnam Mixail Qorba\u00e7ovun yenid\u0259nqurma v\u0259 a\u015fkarl\u0131q prosesl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n Erm\u0259nistanda g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f anti-Az\u0259rbaycan kampaniyas\u0131 ba\u015flad\u0131. 1988-ci ild\u0259n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda ilk m\u0259rh\u0259l\u0259 kimi k\u00fctl\u0259vi h\u0259d\u0259l\u0259r, q\u0259tll\u0259r, k\u0259ndl\u0259rin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131, 70 n\u0259f\u0259rin &#8211; 21 qad\u0131n v\u0259 6 u\u015fa\u011f\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n Qukark faci\u0259si, Vardenis (40 n\u0259f\u0259rin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si) olaylar\u0131 yaddan \u00e7\u0131xmay\u0131b. Yerevanda, Masisd\u0259, Kalinind\u0259, Kacaranda, Qafanda, Kirovakanda, Gorusda, Sisyanda, Amasiya v\u0259 Alaverdid\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259r 250 min soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 olan do\u011fma yurdlar\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi. Bel\u0259likl\u0259, \u0259srl\u0259r boyu, m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan zorla k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si siyas\u0259ti, \u00f6t\u0259n \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin sonlar\u0131nda daha da \u015fidd\u0259tl\u0259n\u0259n v\u0259 qanl\u0131 olaylarla m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan deportasiya v\u0259 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259 Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda t\u0259\u015fkil olunurdu. Erm\u0259nil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 zaman\u0131 q\u0259tl\u0259 yetiril\u0259nl\u0259rin, da\u011f\u0131d\u0131lan k\u0259ndl\u0259rin, tarixi abid\u0259l\u0259rin say\u0131n\u0131 hesablamaqla qurtarmaz. Bu g\u00fcn Quba m\u0259zarl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259ri seyr ed\u0259n xarici qonaqlar bel\u0259 erm\u0259ni v\u0259h\u015filiyinin qurbanlar\u0131n\u0131n taleyin\u0259 soyuqqanl\u0131 yana\u015fa bilmirl\u0259r. Qubada, Bak\u0131n\u0131n k\u00f6hn\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rind\u0259n say\u0131lan \u00c7\u0259mb\u0259r\u0259k\u0259ndd\u0259 a\u015fkarlanan, k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131 \u0259ks etdir\u0259n m\u0259zarl\u0131qlar erm\u0259ni v\u0259h\u015filiyinin ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri gizli qalan yegan\u0259 \u00fcnvan\u0131 deyil.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn m\u0259hrumiyy\u0259tl\u0259r\u0259, deportasiyalara baxmayaraq, 1988-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Erm\u0259nistanda az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u0259razi respublika \u0259razisinin (29.8 min kv.km.) 25 faizini, yaxud t\u0259qrib\u0259n 7.5 min kv. km-ni t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>1988-ci ild\u0259 ortaya at\u0131lan Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan qovulmas\u0131na da respublikada d\u00fczg\u00fcn siyasi qiym\u0259t verilm\u0259di. Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259tinin Erm\u0259nistan SSR-in t\u0259rkibin\u0259 daxil edilm\u0259si haqq\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin qeyri-konstitusion q\u0259rar\u0131n\u0131 v\u0259 Moskvan\u0131n \u0259slind\u0259 bu vilay\u0259ti X\u00fcsusi \u0130dar\u0259etm\u0259 Komit\u0259si vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tabeliyind\u0259n \u00e7\u0131xarmas\u0131n\u0131 xalq\u0131m\u0131z naraz\u0131l\u0131qla qar\u015f\u0131lad\u0131 v\u0259 m\u00fch\u00fcm siyasi aksiyalara \u0259l atmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qald\u0131. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n mitinql\u0259rd\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 siyas\u0259ti q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 pisl\u0259ns\u0259 d\u0259, Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyi \u00f6z m\u00f6vqeyind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259di. M\u0259hz el\u0259 bunun n\u0259tic\u0259si olaraq 1990-c\u0131 ilin yanvar ay\u0131nda getdikc\u0259 g\u00fccl\u0259n\u0259n xalq h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 bo\u011fmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Bak\u0131ya qo\u015funlar yeridildi, y\u00fczl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc, yaraland\u0131, dig\u0259r fiziki t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qald\u0131.<\/p>\n<p>Separat\u00e7\u0131 erm\u0259nil\u0259rin Qaraba\u011fda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 avant\u00fcrist h\u0259r\u0259kat\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq bir milyondan art\u0131q soyda\u015f\u0131m\u0131z erm\u0259ni q\u0259sbkarlar t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6z do\u011fma yurd-yuvalar\u0131ndan did\u0259rgin sal\u0131nd\u0131. \u018frazimizin 20 faizinin erm\u0259ni silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 minl\u0259rl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z \u015f\u0259hid oldu, x\u0259sar\u0259t ald\u0131.<\/p>\n<p>Bunlar tarixi faktlard\u0131r. Bu faktlar\u0131 \u00f6rt-basd\u0131r etm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130nkaredilm\u0259z h\u0259qiq\u0259t budur ki, Az\u0259rbaycan\u00a0m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan, daha d\u0259qiq des\u0259k, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev 1993-c\u00fc ild\u0259 xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131td\u0131qdan sonra tariximizin obyektiv m\u0259nz\u0259r\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar \u0259ld\u0259 olundu.\u00a0\u00dcmummilli Liderin f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259rind\u0259n biri Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259traf\u0131nda yarad\u0131lan informasiya blokadas\u0131n\u0131n yar\u0131lmas\u0131 oldu.\u00a0Ulu \u00d6nd\u0259rin xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 el\u0259 bir s\u0259f\u0259ri yox idi ki,\u00a0orada Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259, Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin\u0259 diqq\u0259t y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sin.\u00a0Erm\u0259ni yalanlar\u0131n\u0131 faktlar \u0259sas\u0131nda d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131ran \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin diaspor quruculu\u011funa verdiyi \u00f6n\u0259m d\u0259 bu ist\u0259kd\u0259n qaynaqlan\u0131rd\u0131.\u00a0Az\u0259rbaycan h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 \u0259sasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmal\u0131, erm\u0259nil\u0259rin i\u00e7 \u00fcz\u00fc onlara g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir.\u00a0Tarixin saxtala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na yol verm\u0259m\u0259k tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 da Ulu \u00d6nd\u0259rin tariximiz\u0259 verdiyi d\u0259y\u0259rd\u0259n ir\u0259li g\u0259lirdi.\u00a0M\u0259hz \u00dcmummilli Liderin tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131na uy\u011fun\u00a0olaraq faktlar\u0131n\u00a0dili il\u0259 xeyli sayda kitablar \u00e7ap olundu v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunaraq d\u00fcnyaya \u00e7at\u0131r\u0131ld\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259rin 1998-ci il 26 mart tarixli \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman\u0131nda h\u0259min d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259l\u0259r\u0259 adekvat siyasi qiym\u0259t verildi v\u0259 31 mart \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fc\u201d elan edildi. Bu g\u00fcn\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131\u00a0d\u00fcnyan\u0131n bu\u00a0tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259r\u0259 h\u0259qiq\u0259t g\u00f6z\u00fc il\u0259 bax\u0131b d\u00fczg\u00fcn, \u0259dal\u0259tli m\u00f6vqe n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259sidir. \u00d6t\u0259n 21 ild\u0259 d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev siyas\u0259tini u\u011furla davam etdir\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u0259sas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131ndan biri budur ki, tarixi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n miqyas\u0131 daha da geni\u015fl\u0259ndirilsin, yeni faktlar v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259r toplans\u0131n.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin C\u0259nubi Qafqazda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 deportasiya siyas\u0259tinin bir m\u0259qs\u0259di oldu\u011fu h\u0259r k\u0259s\u0259 m\u0259lumdur &#8211; N\u0259yin bahas\u0131na olursa- olsun Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda m\u0259skunla\u015fmaq. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev tarixi faktlara \u0259saslanaraq d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6z \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda indiki Erm\u0259nistan\u0131n tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan edib. Tarixi Z\u0259f\u0259rimizd\u0259n \u0259vv\u0259l d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131n\u0131n mahiyy\u0259tind\u0259 bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f dayan\u0131rd\u0131 ki, \u0130r\u0259van bizim tarixi torpa\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r v\u0259 biz az\u0259rbaycanl\u0131lar bu tarixi torpaqlara qay\u0131tmal\u0131y\u0131q. Bu, bizim siyasi v\u0259 strateji h\u0259d\u0259fimizdir v\u0259 biz t\u0259dric\u0259n bu h\u0259d\u0259f\u0259 yax\u0131nla\u015fmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>2020-ci ild\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 \u015fanl\u0131 Z\u0259f\u0259rimiz 30 ilin i\u015f\u011fal\u0131na son qoydu, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz b\u0259rpa edildi. D\u00f6vl\u0259timizin q\u0259tiyy\u0259ti, Prezident, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin siyasi irad\u0259si, xalq\u0131m\u0131z\u0131n birliyi, h\u0259mr\u0259yliyi say\u0259sind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m Z\u0259f\u0259r Erm\u0259nistana v\u0259 ona havadarl\u0131q ed\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 bir daha s\u00fcbut etdi ki, \u0259dal\u0259t v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq var v\u0259 bunun t\u0259sdiqi \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259li, tarixi faktlara \u0259saslanan t\u0259bli\u011fat g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259lidir. Bir daha s\u00fcbut olundu ki, tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri inkar etm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Tarixi Z\u0259f\u0259rimiz n\u00f6vb\u0259ti z\u0259f\u0259rl\u0259r\u0259 yol a\u00e7d\u0131. \u00d6t\u0259n ilin sentyabr\u0131nda M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 r\u0259\u015fad\u0259tli ordumuzun h\u0259yata ke\u00e7irdiyi bir g\u00fcnl\u00fck antiterror t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 suverenliyimiz tam b\u0259rpa edildi. Tarixi \u0259dal\u0259t\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n siyas\u0259timiz u\u011furlar\u0131m\u0131z\u0131n davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min edir, yeni h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 yol a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p>C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev 44 g\u00fcnl\u00fck \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si, eyni zamanda, postm\u00fcnaqi\u015f\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 xalqa h\u0259r bir m\u00fcraci\u0259tind\u0259 bu m\u0259qam\u0131 x\u00fcsusi qeyd edirdi ki, tarix\u00e7il\u0259r ba\u015f ver\u0259nl\u0259r bar\u0259d\u0259 daha yax\u015f\u0131 m\u0259lumatl\u0131d\u0131rlar. Bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n \u00f6z\u00fc t\u0259bii ki, \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 bel\u0259 bir t\u0259l\u0259bi ortaya qoyur ki, yeni tariximiz daha dol\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 yaz\u0131lmal\u0131, \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sin\u0259 ged\u0259n yol d\u00fczg\u00fcn t\u0259hlil edilm\u0259li, Erm\u0259nistan\u0131n yeni \u0259razil\u0259r u\u011frunda m\u00fcharib\u0259 planlar\u0131 daha \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmal\u0131, bir s\u00f6zl\u0259, tarixin saxtala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na yol verilm\u0259m\u0259lidir. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 \u0259sas\u0131nda Z\u0259f\u0259r G\u00fcn\u00fc il\u0259 yana\u015f\u0131, An\u0131m G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si, Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si memorial kompleksinin v\u0259 Z\u0259f\u0259r muzeyinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 sair kimi biri-birind\u0259n m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar h\u0259qiq\u0259tl\u0259rimizin t\u0259bli\u011find\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynayacaq. V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si memorial kompleksi v\u0259 Z\u0259f\u0259r muzeyi Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi misilsiz q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131n v\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m tarixi Z\u0259f\u0259rin n\u00fcmayi\u015f etdirilm\u0259si, \u015f\u0259hidl\u0259rimizin \u0259ziz xatir\u0259sinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 yarad\u0131l\u0131r. Z\u0259f\u0259rimiz b\u00f6y\u00fck q\u0259tiyy\u0259tin, \u0259dal\u0259t\u0259 v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa s\u00f6yk\u0259n\u0259n siyas\u0259tin t\u0259qdimat\u0131 oldu.<\/p>\n<p>Daim g\u00fcnd\u0259md\u0259 olan Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana qay\u0131d\u0131\u015f m\u0259s\u0259l\u0259si tarixi Z\u0259f\u0259rimizd\u0259n sonra g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u0259sas h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evrilib. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev 2022-ci il 24 dekabr tarixind\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan olan bir qrup ziyal\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 etdi ki, bizim i\u015fimiz tarix \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmal\u0131d\u0131r. H\u00fcquqi t\u0259r\u0259f\u0259 g\u0259ldikd\u0259, birlikd\u0259 fikirl\u0259\u015fm\u0259liyik, beyn\u0259lxalq h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar c\u0259lb edilm\u0259lidir. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti burada da k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Onlar bu qay\u0131d\u0131\u015f ist\u0259yini v\u0259 h\u00fcququnu beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 nec\u0259 realla\u015fd\u0131rma\u011f\u0131n yolunu g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyev, eyni zamanda, bel\u0259 bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 da edir ki, bu g\u00fcn biz Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u0259yilm\u0259z ruhunu Qaraba\u011fa v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zura qay\u0131dan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n timsal\u0131nda g\u00f6r\u00fcr\u00fck. O torpaqlar\u0131 he\u00e7 vaxt g\u00f6rm\u0259y\u0259n Qaraba\u011fdan, \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurdan olan soyda\u015flar\u0131m\u0131z B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f Proqram\u0131n\u0131n icras\u0131n\u0131 s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirl\u0259r. \u018fslind\u0259, bu proqram art\u0131q icra edilir. He\u00e7 vaxt o torpaqlarda ya\u015famam\u0131\u015f, amma o torpaqlara qay\u0131tmaq e\u015fqi il\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f qaraba\u011fl\u0131lar bu g\u00fcn Qaraba\u011fa qay\u0131d\u0131rlar: \u201cM\u0259n \u0259min\u0259m ki, biz eyni m\u0259nz\u0259r\u0259ni Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana qay\u0131d\u0131\u015f d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u0259c\u0259yik. \u00c7\u00fcnki bu g\u00fcn \u015eu\u015fada, La\u00e7\u0131nda, Xank\u0259ndid\u0259, Xocal\u0131da, F\u00fczulid\u0259 u\u015faqlar, m\u0259kt\u0259blil\u0259r m\u0259kt\u0259b\u0259 gedirl\u0259r. Birinci d\u0259rs g\u00fcn\u00fc bunu g\u00f6st\u0259rdi. Y\u0259ni, s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda, b\u00fct\u00fcn bu b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycanda bayram ab-havas\u0131 idi. Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan olan soyda\u015flar\u0131m\u0131z da \u0259min\u0259m ki, eyni hissl\u0259ri ya\u015fayacaqlar. H\u0259r \u015fey bizim \u0259limizd\u0259dir.\u201d<\/p>\n<p><strong>Yegan\u0259 \u018fliyeva, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev bu \u0259minliyi \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n amill\u0259r s\u0131ras\u0131nda bel\u0259 bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 edir ki, Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131na qay\u0131dacaqlar, bu torpaqlar unudulmay\u0131b v\u0259 unudulmayacaq \u201c\u018flb\u0259tt\u0259 ki, Qaraba\u011f d\u0259rdi, problemi olan yerd\u0259 Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131ndan dan\u0131\u015fmaq b\u0259lk\u0259 d\u0259 vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l at\u0131lan bir at\u0259\u015f\u0259 b\u0259nz\u0259y\u0259 bil\u0259rdi. Amma bu g\u00fcn hesab edir\u0259m ki, biz tam haql\u0131 olaraq bu m\u00f6vzunu art\u0131q beyn\u0259lxalq arenaya \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f\u0131q\u2026 Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131na qay\u0131tmal\u0131d\u0131rlar, bu, onlar\u0131n h\u00fcququdur, b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq konvensiyalar bu h\u00fcququ onlar \u00fc\u00e7\u00fcn tan\u0131y\u0131r. Biz d\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti olaraq \u0259limizd\u0259n g\u0259l\u0259ni etm\u0259liyik ki, bu h\u00fcququ t\u0259min&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":765256,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[8],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/ee0b86d2172804754150842250510585332-2.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/ee0b86d2172804754150842250510585332-2.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/ee0b86d2172804754150842250510585332-2.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/ee0b86d2172804754150842250510585332-2-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/ee0b86d2172804754150842250510585332-2-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/ee0b86d2172804754150842250510585332-2-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/ee0b86d2172804754150842250510585332-2.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/ee0b86d2172804754150842250510585332-2.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/ee0b86d2172804754150842250510585332-2-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/ee0b86d2172804754150842250510585332-2.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=8\" rel=\"category\">\u018fsas s\u0259hif\u0259<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev bu \u0259minliyi \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n amill\u0259r s\u0131ras\u0131nda bel\u0259 bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 edir ki, Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131na qay\u0131dacaqlar, bu torpaqlar unudulmay\u0131b v\u0259 unudulmayacaq \u201c\u018flb\u0259tt\u0259 ki, Qaraba\u011f d\u0259rdi, problemi olan yerd\u0259 Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131ndan dan\u0131\u015fmaq b\u0259lk\u0259 d\u0259 vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l at\u0131lan bir at\u0259\u015f\u0259 b\u0259nz\u0259y\u0259 bil\u0259rdi. Amma bu g\u00fcn hesab edir\u0259m ki, biz tam haql\u0131 olaraq&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/765255"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=765255"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/765255\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":765257,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/765255\/revisions\/765257"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/765256"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=765255"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=765255"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=765255"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}