{"id":765430,"date":"2024-10-30T17:59:45","date_gmt":"2024-10-30T13:59:45","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=765430"},"modified":"2024-10-30T17:59:45","modified_gmt":"2024-10-30T13:59:45","slug":"niy%c9%99-b%c9%99zi-insanlar-cox-z%c9%99if-b%c9%99zil%c9%99ri-is%c9%99-yuks%c9%99kd%c9%99n-asqirirlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=765430","title":{"rendered":"Niy\u0259 b\u0259zi insanlar \u00e7ox z\u0259if, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 y\u00fcks\u0259kd\u0259n asq\u0131r\u0131rlar?"},"content":{"rendered":"<h4>B\u0259zil\u0259rimiz asq\u0131randa el\u0259 asq\u0131r\u0131q ki, b\u00fct\u00fcn m\u0259h\u0259ll\u0259 bunu hiss edir. P\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259r titr\u0259yir, k\u00fcncd\u0259 yatan pi\u015fik yerind\u0259n tullan\u0131r, televizorun qar\u015f\u0131s\u0131nda dinc\u0259l\u0259n qon\u015fular\u0131n\u0131z \u201cN\u0259 ba\u015f verir?\u201d dey\u0259 \u0259trafa bax\u0131rlar. B\u0259s, niy\u0259 b\u0259zil\u0259rimiz y\u00fcks\u0259kd\u0259n b\u0259zil\u0259rimiz is\u0259 olduqca sakit asq\u0131r\u0131q?<\/h4>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2024\/10\/30\/\/-d20f6cbf173029302521151895810375397.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>Asq\u0131randa n\u0259 ba\u015f verir?<\/strong><\/p>\n<p>Bir m\u0259qam\u0131 unutmayaq ki, asq\u0131rmaq orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn vacib bir f\u0259aliyy\u0259tdir. Hyuston Metodist Akademik \u0130nstitutunun Otolarinqologiya v\u0259 Ba\u015f v\u0259 Boyun C\u0259rrahiyy\u0259si Departamentinin r\u0259hb\u0259ri Mas Takashima deyib ki, burun a\u011fciy\u0259rl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn hava filtridir. Burnumuzun i\u00e7\u0259risind\u0259 epitel h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin s\u0131x bir \u015f\u0259b\u0259k\u0259si (b\u0259d\u0259nin h\u0259r yerind\u0259 tap\u0131lan \u00e7oxm\u0259qs\u0259dli h\u00fcceyr\u0259), ki\u00e7ik t\u00fckl\u0259r v\u0259 qal\u0131n selik var. Bu elementl\u0259r a\u011fciy\u0259rl\u0259ri qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn xaricd\u0259n g\u0259l\u0259n hiss\u0259cikl\u0259ri tutur. Burnumuzda h\u0259m\u00e7inin immun h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri d\u0259 var. Bu h\u00fcceyr\u0259l\u0259r asq\u0131rma\u011fa s\u0259b\u0259b olan birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin say\u0131 \u00e7ox olduqda aktivl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>Man\u00e7ester Universitetinin \u0130mmunologiya kafedras\u0131n\u0131n professoru Sheena Cruickshank m\u00f6vzu il\u0259 \u0259laq\u0259dar bel\u0259 deyib: &#8220;Bu immun reaksiya n\u0259tic\u0259sind\u0259 burax\u0131lan b\u0259zi kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r burnumuzun selikli qi\u015fas\u0131nda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r x\u00fcsusil\u0259 yayda \u00e7i\u00e7\u0259k tozlar\u0131ndan t\u0259sirl\u0259n\u0259n v\u0259 ya q\u0131\u015fda b\u0259l\u011f\u0259m probleml\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparanlar \u00fc\u00e7\u00fcn tan\u0131\u015fd\u0131r. Orqanizm daha \u00e7ox selik istehsal edir, burun \u015fi\u015fm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259 \u00fcz\u00fcn hissiyyat\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n trigeminal sinir (\u00fc\u00e7l\u00fc sinir) vasit\u0259sil\u0259 beyin\u0259 siqnallar g\u00f6nd\u0259rilir. Bu siqnal beynimizin bazas\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n medulla oblongata adl\u0131 bir b\u00f6lg\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259z\u0259l\u0259 g\u0259rilm\u0259si refleksin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Asq\u0131rman\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri f\u0259rqli olsa da, bir virusun \u00e7i\u00e7\u0259k tozlar\u0131ndan daha y\u00fcks\u0259k s\u0259sl\u0259 asq\u0131rma\u011fa s\u0259b\u0259b olmas\u0131na \u0259sas vermir.\u201d<\/p>\n<p><strong>Niy\u0259 b\u0259zi asq\u0131r\u0131qlar daha g\u00fccl\u00fc olur?<\/strong><\/p>\n<p>Asq\u0131rman\u0131n y\u00fcks\u0259kliyi t\u0259n\u0259ff\u00fcs sistemimizin qurulu\u015fundan as\u0131l\u0131d\u0131r. Takashiman\u0131n dediyi kimi, asq\u0131rma refleksinin ilk m\u0259rh\u0259l\u0259si d\u0259rin n\u0259f\u0259sdir. N\u0259f\u0259s ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z hava yad hiss\u0259cikl\u0259ri xaric etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur. Hava a\u011fciy\u0259rl\u0259rimiz\u0259 daxil olduqda, s\u0259s tell\u0259rimiz s\u0131x ba\u011flan\u0131r. A\u011fciy\u0259rl\u0259rd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259zyiq yarand\u0131qda, b\u00fct\u00fcn hava xaric olur. Bu zaman hava s\u0259s tell\u0259rini it\u0259l\u0259yir v\u0259 asq\u0131rma yaran\u0131r. S\u0259s tell\u0259rimizin v\u0259 bo\u011faz\u0131n arxas\u0131ndak\u0131 dig\u0259r yum\u015faq toxumalar\u0131n formas\u0131 asq\u0131rma\u011f\u0131m\u0131z\u0131n sakit v\u0259 ya y\u00fcks\u0259k s\u0259sli olmas\u0131na t\u0259sir edir. A\u011fciy\u0259rin h\u0259cmi asq\u0131rma zaman\u0131 sin\u0259miz\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r havan\u0131n girib \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Y\u0259ni, a\u011fciy\u0259rd\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 bir fiziki \u00f6l\u00e7\u00fc vasit\u0259si asq\u0131rma h\u0259cmini proqnozla\u015fd\u0131ra bilm\u0259z. M.Takashima \u0259lav\u0259 edib ki, a\u011fciy\u0259r h\u0259cmi b\u00f6y\u00fck olan b\u0259zi insanlar \u00e7ox z\u0259if asq\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2024\/10\/30\/\/-39ae2ed1173029307717754885010659796.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>B\u0259s, nec\u0259 s\u0259ssiz asq\u0131ra bil\u0259rik?<\/strong><\/p>\n<p>M.Takashima qeyd edir ki, m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259rin \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu Yaponiyada ba\u015fqalar\u0131n\u0131 narahat etm\u0259m\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 insanlar asq\u0131rma\u011f\u0131 bo\u011fma\u011f\u0131 bacar\u0131rlar. Bu zaman \u0259sas m\u0259qam a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funuzdan axan rezonans enerjisinin miqdar\u0131n\u0131 minimuma endirm\u0259k v\u0259 sad\u0259c\u0259 olaraq a\u011fz\u0131n\u0131z\u0131 ba\u011flamaq vacibdir. Bu, asq\u0131rma\u011f\u0131n\u0131z\u0131n h\u0259cminin azalaca\u011f\u0131na s\u0259ssizliyin\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq.<\/p>\n<p>B\u0259s, h\u0259qiq\u0259t\u0259n problemin h\u0259lli bu q\u0259d\u0259r sad\u0259dir? Tibbi \u0259d\u0259biyyata n\u0259z\u0259r salsaq g\u00f6r\u0259rik ki, asq\u0131rma\u011f\u0131 bo\u011fmaq h\u0259ddind\u0259n art\u0131q pis bir fikir kimi qeyd olunur. Bel\u00e7ikan\u0131n Liege \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki bir x\u0259st\u0259xanada apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rma bu v\u0259ziyy\u0259tin vacibliyini s\u00fcbut edir. COVID-19 pandemiyas\u0131n\u0131n \u00e7ox yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259, 38 ya\u015fl\u0131 bir\u00a0ki\u015fi asq\u0131rma\u011f\u0131n\u0131 bo\u011fduqdan sonra \u00fcz\u00fcnd\u0259 a\u011fr\u0131 v\u0259 \u015fi\u015fkinlik oldu\u011funu bildirib. M\u00fcayin\u0259 zaman\u0131 onun sinusunun \u00e7atlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lum olub. Takashiman\u0131n bu bar\u0259d\u0259 fikri \u00e7ox da f\u0259rqli deyil: &#8220;Asq\u0131rma\u011f\u0131 bo\u011fmaqla, burun qanamas\u0131 kimi b\u0259lk\u0259 d\u0259 qulaq p\u0259rd\u0259nizd\u0259 probleml\u0259r yarada bil\u0259rsiniz.&#8221;<\/p>\n<p><strong>V\u00fcsal Chanov,<\/strong>\u00a0<em>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u0259zil\u0259rimiz asq\u0131randa el\u0259 asq\u0131r\u0131q ki, b\u00fct\u00fcn m\u0259h\u0259ll\u0259 bunu hiss edir. P\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259r titr\u0259yir, k\u00fcncd\u0259 yatan pi\u015fik yerind\u0259n tullan\u0131r, televizorun qar\u015f\u0131s\u0131nda dinc\u0259l\u0259n qon\u015fular\u0131n\u0131z \u201cN\u0259 ba\u015f verir?\u201d dey\u0259 \u0259trafa bax\u0131rlar. B\u0259s, niy\u0259 b\u0259zil\u0259rimiz y\u00fcks\u0259kd\u0259n b\u0259zil\u0259rimiz is\u0259 olduqca sakit asq\u0131r\u0131q? Asq\u0131randa n\u0259 ba\u015f verir? Bir m\u0259qam\u0131 unutmayaq ki, asq\u0131rmaq orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn vacib bir f\u0259aliyy\u0259tdir. Hyuston Metodist Akademik \u0130nstitutunun Otolarinqologiya v\u0259 Ba\u015f v\u0259 Boyun C\u0259rrahiyy\u0259si Departamentinin r\u0259hb\u0259ri Mas Takashima deyib ki, burun a\u011fciy\u0259rl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn hava filtridir. Burnumuzun i\u00e7\u0259risind\u0259 epitel h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin s\u0131x bir \u015f\u0259b\u0259k\u0259si (b\u0259d\u0259nin h\u0259r yerind\u0259 tap\u0131lan \u00e7oxm\u0259qs\u0259dli h\u00fcceyr\u0259), ki\u00e7ik t\u00fckl\u0259r v\u0259 qal\u0131n selik var.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":765431,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/52edc4a5173029294128378683011091711.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/52edc4a5173029294128378683011091711.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/52edc4a5173029294128378683011091711.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/52edc4a5173029294128378683011091711-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/52edc4a5173029294128378683011091711-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/52edc4a5173029294128378683011091711-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/52edc4a5173029294128378683011091711.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/52edc4a5173029294128378683011091711.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/52edc4a5173029294128378683011091711-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/52edc4a5173029294128378683011091711.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"B\u0259zil\u0259rimiz asq\u0131randa el\u0259 asq\u0131r\u0131q ki, b\u00fct\u00fcn m\u0259h\u0259ll\u0259 bunu hiss edir. P\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259r titr\u0259yir, k\u00fcncd\u0259 yatan pi\u015fik yerind\u0259n tullan\u0131r, televizorun qar\u015f\u0131s\u0131nda dinc\u0259l\u0259n qon\u015fular\u0131n\u0131z \u201cN\u0259 ba\u015f verir?\u201d dey\u0259 \u0259trafa bax\u0131rlar. B\u0259s, niy\u0259 b\u0259zil\u0259rimiz y\u00fcks\u0259kd\u0259n b\u0259zil\u0259rimiz is\u0259 olduqca sakit asq\u0131r\u0131q? Asq\u0131randa n\u0259 ba\u015f verir? Bir m\u0259qam\u0131 unutmayaq ki, asq\u0131rmaq orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn vacib bir f\u0259aliyy\u0259tdir. Hyuston Metodist Akademik \u0130nstitutunun Otolarinqologiya&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/765430"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=765430"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/765430\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":765432,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/765430\/revisions\/765432"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/765431"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=765430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=765430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=765430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}