{"id":765969,"date":"2024-11-02T08:03:45","date_gmt":"2024-11-02T04:03:45","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=765969"},"modified":"2024-11-02T08:03:45","modified_gmt":"2024-11-02T04:03:45","slug":"soyqirimina-m%c9%99ruz-qalan-tarixi-m%c9%99d%c9%99ni-irsimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=765969","title":{"rendered":"Soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qalan tarixi-m\u0259d\u0259ni irsimiz"},"content":{"rendered":"<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana qay\u0131d\u0131\u015f konsepsiyas\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcrm\u0259si c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 bu m\u00f6vzuya konseptual bax\u0131\u015f, d\u00f6vl\u0259t-xalq birliyi formala\u015fd\u0131rmaqla \u0259dal\u0259tin t\u0259nt\u0259n\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck inam yarad\u0131b. 2022-ci il dekabr\u0131n 24-d\u0259 \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n inzibati binas\u0131nda s\u00f6yl\u0259diyi nitqi il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, bu tarixi torpaqlar\u0131m\u0131zdak\u0131 maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi irsimiz u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 start verilib.<\/p>\n<p>Son iki y\u00fcz ild\u0259 xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n t\u0259cav\u00fczkar Erm\u0259nistan\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri \u00f6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 milli-m\u0259d\u0259ni v\u0259 tarixi irsimizin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131, bu torpaqlardan Az\u0259rbaycan izinin silinm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u00e7irkin vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131blar. Q\u0259dim Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259ri olan \u0130r\u0259van\u0131n T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259si d\u0259 m\u0259hz bu \u00e7irkin niyy\u0259tl\u0259rin qurban\u0131 olub. B\u00fct\u00fcn bunlar \u201c\u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan milli-m\u0259d\u0259ni, tarixi irsinin sonuncu qal\u0131\u011f\u0131 T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sinin taleyi: Erm\u0259nistanda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irsinin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 v\u0259 tarixi izl\u0259rinin silinm\u0259si\u201d \u00fczr\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rman\u0131 v\u0259 onun n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n\u00a0kitabda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. Ara\u015fd\u0131rman\u0131n m\u00fc\u0259llifi, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131, tarix\u00e7i S\u0259buhi H\u00fcseynov materiallar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli Arxivind\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Tarix Arxivind\u0259, Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 Konqres Kitabxanas\u0131n\u0131n Nadir \u018flyazmalar Kolleksiyas\u0131nda, T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131ndak\u0131 Osmanl\u0131 Arxivind\u0259, Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Arxivind\u0259 saxlan\u0131lan s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olundu\u011funu v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin arxivl\u0259rind\u0259 saxlan\u0131lan Erm\u0259nistan arxivind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f mikrofilml\u0259rin t\u0259dqiqata c\u0259lb edildiyini bildirib. Ara\u015fd\u0131rma \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259sinin tarixi, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan irsinin y\u00fcz il \u0259vv\u0259l ba\u015flanm\u0131\u015f v\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 davam ed\u0259n sistemli da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 prosesi, T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sinin son qal\u0131qlar\u0131n\u0131n da s\u00f6k\u00fcl\u0259r\u0259k, m\u0259h\u0259ll\u0259nin tamamil\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si bar\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u0259lumatlar toplan\u0131b.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin dig\u0259r ya\u015fay\u0131\u015f massivl\u0259ri kimi, T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar h\u0259mi\u015f\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edib. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin bildirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259sind\u0259n t\u0259kc\u0259 T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sinin \u0259razisi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k, m\u00f6vcud abid\u0259l\u0259rin bazas\u0131 yarad\u0131l\u0131b. M\u0259lum olub ki, burada 300-d\u0259n \u00e7ox ya\u015fay\u0131\u015f evi m\u00f6vcuddur. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, k\u00f6hn\u0259 \u015f\u0259h\u0259r m\u00fchiti, paytaxt\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259mi\u015f simas\u0131 m\u0259hz T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131da qal\u0131b. Eyni zamanda, haz\u0131rda bir \u00e7ox tikinti \u015firk\u0259tl\u0259ri T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 \u0259razisind\u0259 in\u015faat aparmaqdad\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sinin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus obraz\u0131 ke\u00e7mi\u015fd\u0259 burada ya\u015fayan yerli az\u0259rbaycanl\u0131 sakinl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Dan\u0131lmaz ger\u00e7\u0259klik budur ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n bu \u0259razil\u0259rin tarixi v\u0259 \u0259z\u0259li sakinl\u0259ri oldu\u011funu s\u00fcbut ed\u0259n izl\u0259ri yox etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259, k\u00fctl\u0259vi vandall\u0131q aktlar\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015fdir. 1988-ci ild\u0259n ba\u015flanan sonuncu etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 on minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 ail\u0259sinin \u0259mlak\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259ri d\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qar\u0259t edilmi\u015f, m\u0259nims\u0259nilmi\u015fdir. Bundan ba\u015fqa, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim toponiml\u0259ri b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 erm\u0259ni adlar\u0131 il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nmi\u015fdir. Erm\u0259ni vandalizmi t\u0259kc\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259rini m\u0259hv etm\u0259kl\u0259 bitmir, onun tarixini d\u0259yi\u015fdirm\u0259k, restavrasiya ad\u0131 il\u0259 q\u0259dimliyin\u0259 z\u0259rb\u0259 vurmaq da barbarl\u0131\u011f\u0131n, h\u0259yas\u0131zl\u0131\u011f\u0131n bir n\u00fcmun\u0259sidir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u0130ndiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 xalq\u0131m\u0131za m\u0259xsus 3 min 500 tarix v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259si, 500 q\u0259biristanl\u0131q, 391 m\u0259scid q\u0259ddarl\u0131qla da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, tamamil\u0259 yox edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n \u00f6t\u0259n il m\u0259s\u0259l\u0259 bar\u0259d\u0259 UNESCO-nun Ba\u015f direktoru Odri Azuley\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubda bildirilir ki, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u0259scidl\u0259r v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar k\u00fctl\u0259vi miqyasda da\u011f\u0131d\u0131l\u0131b. Bildirlir ki, Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259ti az\u0259rbaycanl\u0131 maddi v\u0259 qeyri-maddi m\u0259d\u0259ni irsini bilavasit\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri il\u0259 v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 etnik ayr\u0131-se\u00e7kiliyi t\u0259\u015fviq ed\u0259n t\u0259bli\u011fat aparmaqla da\u011f\u0131d\u0131b v\u0259 ya ona z\u0259r\u0259r vurub. Da\u011f\u0131nt\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259l, onun zaman\u0131 v\u0259 ondan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 ba\u015f verib. Erm\u0259nistandak\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 m\u0259d\u0259ni irsinin dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n t\u0259siri olmadan, \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hv edilib. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259ni irsinin m\u0259hv edilm\u0259sinin h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259si Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin mono-etnik v\u0259 t\u0259k-m\u0259d\u0259niyy\u0259tli m\u0259kan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f sistematik irqi ayr\u0131-se\u00e7kilik siyas\u0259ti olmu\u015fdur v\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu m\u0259nfur h\u0259d\u0259fl\u0259ri reall\u0131\u011fa \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>Tarixi reall\u0131q budur ki, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda min ill\u0259r boyu ya\u015fam\u0131z soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n etnik m\u00f6vcudlu\u011funa son qoyulmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n m\u0259d\u0259ni irsinin m\u0259hv edilm\u0259si son bir \u0259srd\u0259 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilib. X\u00fcsuil\u0259 1988-ci ild\u0259n ba\u015flanan sonuncu etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 on minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 ail\u0259sinin \u0259mlak\u0131 v\u0259 m\u0259d\u0259ni irs n\u00fcmun\u0259l\u0259ri d\u0259 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qar\u0259t edilmi\u015f, m\u0259nims\u0259nilmi\u015fdir. Bundan ba\u015fqa, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim toponiml\u0259ri b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 erm\u0259ni adlar\u0131 il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nib. Barbar erm\u0259nil\u0259r soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6z yurdlar\u0131ndan k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259yibl\u0259r, h\u0259m d\u0259 oradak\u0131 m\u0259d\u0259ni irsimizi silibl\u0259r, tarixi abid\u0259l\u0259rimizi m\u0259hv edibl\u0259r. G\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k erm\u0259ni vandallar\u0131 b\u00fct\u00fcn bunlara g\u00f6r\u0259 \u0259dal\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda cavab ver\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Zahid Rza, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana qay\u0131d\u0131\u015f konsepsiyas\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcrm\u0259si c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 bu m\u00f6vzuya konseptual bax\u0131\u015f, d\u00f6vl\u0259t-xalq birliyi formala\u015fd\u0131rmaqla \u0259dal\u0259tin t\u0259nt\u0259n\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck inam yarad\u0131b. 2022-ci il dekabr\u0131n 24-d\u0259 \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n inzibati binas\u0131nda s\u00f6yl\u0259diyi nitqi il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, bu tarixi torpaqlar\u0131m\u0131zdak\u0131 maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi irsimiz u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 start verilib. Son iki y\u00fcz ild\u0259 xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n t\u0259cav\u00fczkar Erm\u0259nistan\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri \u00f6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 milli-m\u0259d\u0259ni v\u0259 tarixi irsimizin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131, bu torpaqlardan Az\u0259rbaycan izinin silinm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u00e7irkin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":765970,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/688f3fe7167240890839132759711067016.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/688f3fe7167240890839132759711067016.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/688f3fe7167240890839132759711067016.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/688f3fe7167240890839132759711067016-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/688f3fe7167240890839132759711067016-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/688f3fe7167240890839132759711067016-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/688f3fe7167240890839132759711067016.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/688f3fe7167240890839132759711067016.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/688f3fe7167240890839132759711067016-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/688f3fe7167240890839132759711067016.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Prezident \u0130lham \u018fliyevin Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana qay\u0131d\u0131\u015f konsepsiyas\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcrm\u0259si c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 bu m\u00f6vzuya konseptual bax\u0131\u015f, d\u00f6vl\u0259t-xalq birliyi formala\u015fd\u0131rmaqla \u0259dal\u0259tin t\u0259nt\u0259n\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck inam yarad\u0131b. 2022-ci il dekabr\u0131n 24-d\u0259 \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n inzibati binas\u0131nda s\u00f6yl\u0259diyi nitqi il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, bu tarixi torpaqlar\u0131m\u0131zdak\u0131 maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi irsimiz&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/765969"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=765969"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/765969\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":765971,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/765969\/revisions\/765971"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/765970"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=765969"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=765969"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=765969"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}