{"id":766927,"date":"2024-11-07T07:57:34","date_gmt":"2024-11-07T03:57:34","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=766927"},"modified":"2024-11-07T07:57:34","modified_gmt":"2024-11-07T03:57:34","slug":"xxi-%c9%99sr-turk-dunyasinin-inkisaf-%c9%99sri-olacaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=766927","title":{"rendered":"XXI \u0259sr t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n inki\u015faf \u0259sri olacaq"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n Bi\u015fkek \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 qurumun qar\u015f\u0131s\u0131nda duran v\u0259zif\u0259l\u0259r, d\u00fcnya siyas\u0259tinin \u00f6n\u0259mli, aktual probleml\u0259ri m\u00fczakir\u0259 edildi<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u018fsrl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n tarixi, q\u00fcdr\u0259ti, g\u00fcc\u00fc, z\u0259ngin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri il\u0259 se\u00e7il\u0259n t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 daim s\u00f6z\u00fcn\u00fc haqqa, \u0259dal\u0259t\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k demi\u015f, d\u00fcnya sivilizasiyas\u0131na says\u0131z-hesabs\u0131z t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015fdir. \u0130kili standartlar\u0131n beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa \u00fcst\u00fcn g\u0259ldiyi, g\u00fcc\u00fcn s\u00f6z sahibi oldu\u011fu, q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259nin insanlara probleml\u0259r ya\u015fatd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fczd\u0259 d\u0259 t\u00fcrk birliyinin z\u0259ruriliyi \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>2009-cu ilin oktyabr\u0131nda Nax\u00e7\u0131vanda t\u0259m\u0259li qoyulan T\u00fcrkdilli D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131n\u0131n (TD\u018f\u015e) b\u00f6y\u00fck inki\u015faf yolu ke\u00e7\u0259r\u0259k T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (TDT) simas\u0131nda geni\u015f co\u011frafiyan\u0131 \u0259hat\u0259 etm\u0259si, d\u00fcnya siyas\u0259tind\u0259 m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259si \u00abT\u00fcrk\u00fcn t\u00fcrkd\u0259n ba\u015fqa dostu yoxdur!\u00bb m\u00fcdrik k\u0259lam\u0131n\u0131n \u0259n \u00e7\u0259tin s\u0131naqlarda \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frultmas\u0131n\u0131n t\u0259sdiqidir. Bu ilin iyul ay\u0131nda Prezident \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc, t\u0259\u015fkilata \u00fczv d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u015eu\u015fada ke\u00e7iril\u0259n TDT-nin qeyri-r\u0259smi Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 qeyd olundu ki, t\u0259\u015fkilat art\u0131q d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcnd\u0259min\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 qadir beyn\u0259lxalq g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir. Avropa \u00f6lk\u0259si olan Maca\u00adr\u0131standan ba\u015fqa, \u015eimali Kipr T\u00fcrk Res\u00adpublikas\u0131n\u0131n da \u015eu\u015fada t\u0259\u015fkil olunan Z\u0259f\u0259r g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 t\u0259msil olunmas\u0131 bunu dem\u0259y\u0259 tam \u0259sas verir. Sammitd\u0259 q\u0259bul olunan \u00abQaraba\u011f B\u0259yannam\u0259si\u00bb g\u00f6st\u0259rdi ki, TDT strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011fa sadiqlik prinispl\u0259ri \u0259sas\u0131nda, yaln\u0131z y\u00fcks\u0259l\u0259n x\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, b\u00f6lg\u0259nin siyasi-iqtisadi m\u0259rk\u0259zin\u0259, apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n t\u0259\u015fkilat\u0131n m\u00fch\u00fcm t\u0259dbirl\u0259rinin \u00f6lk\u0259mizd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 Qaraba\u011fda ke\u00e7irilm\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n, t\u00fcrk d\u00fcnya\u00ads\u0131n\u0131n, \u0130slam co\u011frafiyas\u0131n\u0131n, Orta D\u0259hliz layih\u0259sinin \u0259sas t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 olan Az\u0259rbaycan qarda\u015fl\u0131q ba\u011flar\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259m\u00adl\u0259nm\u0259sin\u0259 daha m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259l\u0259r ver\u0259c\u0259k. D\u00fcnya siyas\u0259tin\u0259 t\u0259siri olan, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin iqtisadi inki\u015faf\u0131nda , enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u0131nda , qlobal n\u0259qliyyat infrastrukturlar\u0131n\u0131n yenil\u0259nm\u0259sind\u0259 , b\u00f6hran v\u0259 riskl\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131nda x\u00fcsusi rola malik NA\u00adTO, Avropa \u0130ttifaq\u0131 (A\u0130), \u015eanxay \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u015e\u018fT), Afrika \u0130ttifaq\u0131 kimi n\u00fcfuzlu t\u0259\u015fkilatlarla eyni tribunalarda, platformalarda t\u0259msil olunan TDT-nin diplomatik s\u0259yl\u0259ri \u00fcmidvericidir. \u015eu\u015fa Sam\u00admitind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan\u0131n ev sahibliyi ed\u0259c\u0259yi COP29-la ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259 g\u00f6st\u0259rdi ki, \u00abYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik\u00bb \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck u\u011furu, b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sadiqliyin, ekoloji probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n planetimizin qorunmas\u0131 namin\u0259 birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259nin ifad\u0259sidir. Beyn\u0259lxalq g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evril\u0259n TDT-y\u0259 artan maraq g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259n q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bel\u0259 neoko\u00adlonializm\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 , alternativ enerji v\u0259 ya\u015f\u0131l d\u00fcnya kimi qlobal \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n s\u0259sl\u0259ndiyi Az\u0259r\u00adbaycanla v\u0259 onun timsal\u0131nda t\u00fcrk d\u00fcnya\u00ads\u0131 il\u0259 hesabla\u015fmal\u0131 olacaqlar.<\/p>\n<p>Qeyri-r\u0259smi Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda \u00abT\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131 d\u00fcnya miqyas\u0131nda g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin birin\u0259 \u00e7evrilm\u0259lidir. Biz b\u00f6y\u00fck co\u011frafi m\u0259kan\u0131 \u0259hat\u0259 edirik, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcsb\u0259t demoqrafik dinamika m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur, h\u0259rbi potensial\u0131m\u0131z d\u00f6y\u00fc\u015f meydanlar\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Z\u0259ngin t\u0259bii resurslar\u0131m\u0131z, onlar\u0131n n\u0259qli \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcasir infrastruktur, M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131, Qafqaz\u0131 Aral\u0131q v\u0259 Qara d\u0259niz limanlar\u0131 il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259ri, z\u0259ngin v\u0259 q\u0259dim tariximiz, m\u0259d\u0259niyy\u0259timiz bizim b\u00f6y\u00fck s\u0259rv\u0259timizdir. Xalqlar\u0131m\u0131z\u0131n \u0259n\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sadiqliyi v\u0259 eyni etnik k\u00f6kl\u0259r\u0259 malik olmalar\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rimizi s\u0131x birl\u0259\u015fdirir\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev bildirmi\u015fdi ki, XXI \u0259sr t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n inki\u015faf \u0259sri olmal\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan h\u0259mi\u015f\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n s\u0131x birl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini verib v\u0259 bundan sonra da T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyi amal\u0131na sadiq qalacaq. TDT-nin Zirv\u0259 toplant\u0131lar\u0131nda ad\u0259t\u0259n d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n qlobal d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin regional t\u0259sirl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilir, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7\u0259rxini d\u00f6nd\u0259r\u0259n, ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131 pozan m\u00fcharib\u0259l\u0259r\u0259, milli m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin, terrorlar\u0131n t\u00f6r\u0259tdiyi f\u0259sadlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 m\u00fcbariz\u0259nin yollar\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. B\u00fct\u00fcn xalqlar birliy\u0259, h\u0259mr\u0259yliy\u0259, s\u00fclh v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik namin\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa d\u0259v\u0259t edilir. Eyni zamanda, t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ortaq tarixi, dili, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 siya\u00adsi irad\u0259sinin m\u00f6vcudlu\u011fu namin\u0259 ideoloji proqramlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti aktual m\u0259s\u0259l\u0259 kimi diqq\u0259td\u0259 saxlan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Dan\u0131lmaz h\u0259qiq\u0259tdir ki, Prezident , Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259ti, siyasi irad\u0259si say\u0259sind\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 tarixi Z\u0259f\u0259rimiz \u00f6lk\u0259mizin b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada n\u00fcfuzunu art\u0131r\u0131b, onu etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fa, apar\u0131c\u0131 regional v\u0259 beyn\u0259lxalq aktora \u00e7evirib. Art\u0131q Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00f6lg\u0259d\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 yeni reall\u0131qlar d\u0259st\u0259kl\u0259nir, \u00f6lk\u0259mizl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k ist\u0259y\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n say\u0131 durmadan art\u0131r. TDT-n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck rolu olan Prezident \u0130lham \u018fliyevin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat olan TDT bizim ail\u0259mizdir. Bizim ba\u015fqa ail\u0259miz yoxdur. Bizim ail\u0259miz t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131d\u0131r. TDT-n\u0131n Qazax\u0131stan\u0131n paytaxt\u0131 Astanada \u00abT\u00fcrk \u018fsri\u201d\u00bb \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n 10-cu yubiley Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc quruma \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun intensivl\u0259\u015fdirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan \u00f6n\u0259mli hadis\u0259 kimi tarix\u0259 yaz\u0131ld\u0131. T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n ortaq soyk\u00f6k, tarix, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 milli d\u0259y\u0259rl\u0259r t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ideoloji \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259kl\u0259 birm\u0259nal\u0131 olaraq q\u0259bul olunan m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizin z\u0259nginliyidir. Lat\u0131n qrafikal\u0131, 34 h\u0259rfd\u0259n ibar\u0259t Ortaq T\u00fcrk \u018flifbas\u0131n\u0131n q\u0259bulu t\u00fcrk xalqlar\u0131 aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 anla\u015fman\u0131n v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 \u0259n \u00f6n\u0259mli t\u00f6hf\u0259dir.<\/p>\n<p>V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 tarixi Z\u0259f\u0259rimizd\u0259n sonra daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259n t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda apar\u0131lan geni\u015fmiqyasl\u0131 b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259rind\u0259 f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259si qarda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin ifad\u0259sidir. Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015fkilat\u0131n daha da g\u00fccl\u0259nm\u0259si namin\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r, ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc ideyalar v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r TDT-nin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf trayektoriyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. T\u00fcrk co\u011frafiyas\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n Orta D\u0259hliz layih\u0259sin\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birlik v\u0259 h\u0259mr\u0259ylik n\u00fcmun\u0259sidir. Statistika da bu reall\u0131\u011f\u0131 t\u0259sdiql\u0259yir. D\u0259hlizin trayektoriyas\u0131 da onun 1 trilyon AB\u015e dollar\u0131ndan \u00e7ox \u00fcmumi daxili m\u0259hsula (\u00dcDM) malik t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n bir layih\u0259 oldu\u011funu dem\u0259y\u0259 tam \u0259sas verir. Orta D\u0259hlizin t\u0259rkib hiss\u0259si olan Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolunun illik \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck qabiliyy\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259rmay\u0259l\u0259ri hesab\u0131na 1 milyon tondan 5 milyon tona q\u0259d\u0259r art\u0131b. \u00d6lk\u0259miz \u018fl\u0259t Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Ticar\u0259t Liman\u0131n\u0131n illik \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck qabiliyy\u0259tini ild\u0259 15 milyon tondan 25 milyon tona \u00e7atd\u0131rmaq v\u0259din\u0259 sadiqdir. \u00d6lk\u0259miz haz\u0131rda d\u0259mir yolu da\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n h\u0259cminin ild\u0259 15 milyon tona q\u0259d\u0259r art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yir, z\u0259rur\u0259t yaranarsa, bu r\u0259q\u0259m 30 milyon tona \u00e7atd\u0131r\u0131lacaq. Buradan da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, \u00f6lk\u0259miz \u015e\u0259rqd\u0259n Q\u0259rb\u0259, y\u0259ni M\u0259rk\u0259zi Asiyadan Avropaya uzanan mar\u015frutun s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 ciddi i\u015fl\u0259yir ki, bu da TDT-y\u0259 \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin yerl\u0259\u015fdiyi co\u011frafiyadan onlar\u0131n y\u00fckl\u0259rinin Q\u0259rb istiqam\u0259tind\u0259 daha q\u0131sa zamanda v\u0259 daha ucuz \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. Bu ilin may ay\u0131nda \u0130stanbulda T\u00fcrk \u0130nvestisiya Fondunun t\u0259sis iclas\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si, enerji strategiyas\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n b\u0259rpaolunan enerji v\u0259 enerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259si, X\u0259z\u0259r d\u0259nizi vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n Avropa v\u0259 Asiya aras\u0131nda fiber-optik telekommunikasiya mar\u015frutu yaratmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131yan \u00abR\u0259q\u0259msal \u0130p\u0259k Yolu\u201d\u00bb layih\u0259si kimi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r t\u00fcrk birliyinin h\u0259mr\u0259ylik simvoludur.<\/p>\n<p>T\u0259\u015fkilat\u0131n \u00abT\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131n\u0131 G\u00fccl\u0259ndirm\u0259k: \u0130qtisadi \u0130nteqrasiya, Davaml\u0131 \u0130nki\u015faf, R\u0259q\u0259msal G\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259 ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik\u201d\u00bb \u015f\u00fcar\u0131 il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n 11-ci Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc d\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n Bi\u015fkek \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 t\u0259\u015fkilat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda duran v\u0259zif\u0259l\u0259r, d\u00fcnya siyas\u0259tinin \u00f6n\u0259mli, aktual probleml\u0259ri m\u00fczakir\u0259 edildi. M\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u00f6n\u0259mli q\u0259rarlar q\u0259bul edildi, sazi\u015fl\u0259r, t\u0259\u015fkilata \u00fczv v\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n \u0259sas aspektl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irildi. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rini v\u0259 inteqrasiyan\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndirm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259y\u0259n Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u0259n vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u00fczakir\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00f6vb\u0259ti platforma oldu. Bi\u015fkekd\u0259 \u015eu\u015fa Sammitind\u0259n ke\u00e7\u0259n d\u00f6vrd\u0259 ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r geni\u015f m\u00fczakir\u0259 olunmaqla perspektivl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirildi.<\/p>\n<p>Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n paytaxt\u0131 Bi\u015fkekd\u0259ki g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n TDT-nin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 s\u0259yl\u0259rini bundan sonra da davam etdir\u0259c\u0259yini bildir\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev vur\u011fulad\u0131 ki, haz\u0131rda d\u00fcnyada artan riskl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq m\u00fcdafi\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 s\u0259nayesi sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bu bax\u0131mdan son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 t\u0259\u015fkilata \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqanlar\u0131 aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n daha da geni\u015fl\u0259nm\u0259si, t\u00fcrk \u00f6lk\u0259l\u0259ri silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 h\u0259rbi t\u0259liml\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si, h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u00fcdaviml\u0259rinin t\u0259hsil almas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lan \u015f\u0259rait inam\u0131n, etimad\u0131n v\u0259 dostlu\u011fun g\u00f6st\u0259ricisidir. T\u0259\u015fkilat\u0131n daha geni\u015f m\u0259nada f\u0259aliyy\u0259ti, \u00f6n\u0259mli probleml\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259 yard\u0131mlar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131ran Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u00abT\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u00f6vcud b\u00fcdc\u0259si qar\u015f\u0131ya qoydu\u011fumuz h\u0259d\u0259fl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli deyildir. \u00dcmid edir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan\u0131n T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Katibliyin\u0259 2 milyon v\u0259 A\u011fsaqqallar \u015euras\u0131na 100 min AB\u015e dollar\u0131 m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi t\u0259\u015fkilat\u0131n potensial\u0131n\u0131n daha da g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k\u00bb s\u00f6zl\u0259ri b\u00f6y\u00fck maraqla dinl\u0259nildi.<\/p>\n<p>Qlobal enerji layih\u0259l\u0259rinin, t\u00fcrk co\u011frafiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6n\u0259mli olan Orta D\u0259hliz layih\u0259sinin \u00f6n\u0259mini bir daha xat\u0131rladan Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00ab\u015e\u0259rq-Q\u0259rb n\u0259qliyyat d\u0259hlizi il\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisi \u00fczr\u0259 da\u015f\u0131malar daha da art\u0131b. M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259ni Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259n ba\u011flayan bu d\u0259hlizin \u00f6t\u00fcrm\u0259 qabiliyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan \u00f6z s\u0259rmay\u0259l\u0259rini art\u0131r\u0131r\u00bb s\u00f6zl\u0259rin\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq \u00abHaz\u0131rda Orta D\u0259hlizin r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 ticar\u0259tin asanla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 bir s\u0131ra layih\u0259l\u0259r icra olunur. Bu layih\u0259l\u0259r logistika s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 x\u0259rcl\u0259rin azald\u0131lmas\u0131na t\u0259sir ed\u0259c\u0259k\u00bb s\u00f6yl\u0259m\u0259si t\u0259\u015fkilat\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin mahiyy\u0259tini d\u0259 a\u00e7\u0131qlad\u0131.<\/p>\n<p>\u018fsas odur ki, t\u00fcrk birliyinin h\u0259mr\u0259yliyi namin\u0259 b\u00fct\u00fcn vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n suveren Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011faldan azad olunan \u0259razil\u0259rind\u0259, Qaraba\u011fda, \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f Proqram\u0131 \u0259sas\u0131nda geni\u015fmiqyasl\u0131 yenid\u0259nqurma v\u0259 b\u0259rpa-quruculuq layih\u0259l\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 d\u0259 bu birlik hiss olunur. \u00d6zb\u0259kistan\u0131n, Qazax\u0131stan\u0131n, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n v\u0259 Macar\u0131stan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri il\u0259 qarda\u015fl\u0131q h\u0259diyy\u0259l\u0259ri olaraq m\u0259kt\u0259b v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q m\u0259rk\u0259zi istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f, b\u0259zi t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda in\u015fa i\u015fl\u0259ri davam etdirilir.<\/p>\n<p>TDT-nin onbirinci g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 i\u015ftirak \u00fc\u00e7\u00fcn Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stana s\u0259f\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 d\u00fcnya \u015f\u00f6hr\u0259tli g\u00f6rk\u0259mli q\u0131r\u011f\u0131z yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 \u00c7ingiz Aytmatovun ev-muzeyind\u0259 olan Prezident \u0130lham \u018fliyev\u0259 \u00ab\u00c7ingiz Aytmatov\u00bb\u201d ordeninin t\u0259qdim edilm\u0259si t\u00fcrk birliyinin daha bir n\u00fcmun\u0259sidir. G\u00f6r\u00fc\u015f zaman\u0131 ev-muzeyin xatir\u0259 kitab\u0131na \u00fcr\u0259k s\u00f6zl\u0259rini yazan Prezident \u0130lham \u018fliyev xat\u0131rlad\u0131b ki, Az\u0259rbaycanda \u00c7ingiz Aytmatov yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na h\u0259mi\u015f\u0259 b\u00f6y\u00fck maraq olub. Diqq\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00abAtam Heyd\u0259r \u018fliyevin dediyi kimi, \u00c7ingiz Aytmatov t\u0259kc\u0259 q\u0131r\u011f\u0131z xalq\u0131n\u0131n deyil, h\u0259m d\u0259 b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n f\u0259xridir\u00bb s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131ran Prezident \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycanla Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan aras\u0131ndak\u0131 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259rin ink\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck d\u0259y\u0259r verdiyini bildirdi.<\/p>\n<p>Vaxt\u0131 il\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n bir n\u00f6mr\u0259li \u00abDostluq\u00bb\u201d Orden id\u0259 \u00c7ingiz Aytmatova t\u0259qdim edilib. Az\u0259rbaycan v\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan prezidentl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 bu il aprelin 24-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00c7ingiz Aytmatovun abid\u0259si a\u00e7\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev\u0259 \u00ab\u00c7ingiz Aytmatov\u00bb ordenini t\u0259qdim ed\u0259n, Az\u0259rbaycan\u0131 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcbadil\u0259nin v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 adland\u0131ran \u00c7ingiz Aytmatov Fondunun prezidenti\u00a0Eldar Aytmatov\u00a0bildirib ki, bu m\u00fckafat d\u0259rin h\u00f6rm\u0259tin v\u0259 y\u00fcks\u0259k n\u00fcfuzun r\u0259mzidir: \u00abBu, humanist d\u0259y\u0259rl\u0259rin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, m\u0259d\u0259ni dialoqun d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 b\u00f6y\u00fck yaz\u0131\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n yarad\u0131c\u0131 irsinin qorunub saxlanmas\u0131na Sizin verdiyiniz m\u00fcst\u0259sna t\u00f6hf\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdarl\u0131q \u0259lam\u0259tidir.\u00bb<\/p>\n<p>Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u0259n sonra Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259c\u0259k COP29 iqlim konfrans\u0131nda TDT-y\u0259 \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 t\u00fcrk birliyinin sars\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin \u00f6lk\u0259miz\u0259, t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131na b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259tin, inam\u0131n, etimad\u0131n ifad\u0259si olacaq.<\/p>\n<p><strong>Xuraman \u0130smay\u0131lq\u0131z\u0131, \u00ab\u0130ki sahil\u00bb<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n Bi\u015fkek \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 qurumun qar\u015f\u0131s\u0131nda duran v\u0259zif\u0259l\u0259r, d\u00fcnya siyas\u0259tinin \u00f6n\u0259mli, aktual probleml\u0259ri m\u00fczakir\u0259 edildi \u018fsrl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n tarixi, q\u00fcdr\u0259ti, g\u00fcc\u00fc, z\u0259ngin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri il\u0259 se\u00e7il\u0259n t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 daim s\u00f6z\u00fcn\u00fc haqqa, \u0259dal\u0259t\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k demi\u015f, d\u00fcnya sivilizasiyas\u0131na says\u0131z-hesabs\u0131z t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015fdir. \u0130kili standartlar\u0131n beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa \u00fcst\u00fcn g\u0259ldiyi, g\u00fcc\u00fcn s\u00f6z sahibi oldu\u011fu, q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259nin insanlara probleml\u0259r ya\u015fatd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fczd\u0259 d\u0259 t\u00fcrk birliyinin z\u0259ruriliyi \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. 2009-cu ilin oktyabr\u0131nda Nax\u00e7\u0131vanda t\u0259m\u0259li qoyulan T\u00fcrkdilli D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131n\u0131n (TD\u018f\u015e) b\u00f6y\u00fck inki\u015faf yolu ke\u00e7\u0259r\u0259k T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (TDT) simas\u0131nda geni\u015f co\u011frafiyan\u0131 \u0259hat\u0259 etm\u0259si,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":766928,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/d30960ce173090328633139424310722456.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/d30960ce173090328633139424310722456.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/d30960ce173090328633139424310722456.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/d30960ce173090328633139424310722456-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/d30960ce173090328633139424310722456-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/d30960ce173090328633139424310722456-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/d30960ce173090328633139424310722456.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/d30960ce173090328633139424310722456.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/d30960ce173090328633139424310722456-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/d30960ce173090328633139424310722456.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n Bi\u015fkek \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 qurumun qar\u015f\u0131s\u0131nda duran v\u0259zif\u0259l\u0259r, d\u00fcnya siyas\u0259tinin \u00f6n\u0259mli, aktual probleml\u0259ri m\u00fczakir\u0259 edildi \u018fsrl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n tarixi, q\u00fcdr\u0259ti, g\u00fcc\u00fc, z\u0259ngin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, s\u0259rk\u0259rd\u0259l\u0259ri il\u0259 se\u00e7il\u0259n t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 daim s\u00f6z\u00fcn\u00fc haqqa, \u0259dal\u0259t\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k demi\u015f, d\u00fcnya sivilizasiyas\u0131na says\u0131z-hesabs\u0131z t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015fdir. \u0130kili standartlar\u0131n beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa \u00fcst\u00fcn g\u0259ldiyi, g\u00fcc\u00fcn s\u00f6z sahibi oldu\u011fu, q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259nin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/766927"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=766927"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/766927\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":766929,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/766927\/revisions\/766929"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/766928"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=766927"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=766927"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=766927"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}