{"id":767142,"date":"2024-11-07T22:42:56","date_gmt":"2024-11-07T18:42:56","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=767142"},"modified":"2024-11-07T22:42:56","modified_gmt":"2024-11-07T18:42:56","slug":"az%c9%99rbaycan-respublikasi-konstitusiyasinin-q%c9%99bul-edilm%c9%99sind%c9%99n-29-il-kecir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=767142","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n 29 il ke\u00e7ir"},"content":{"rendered":"<p><em>\u201cBizim yeni Konstitusiyam\u0131z, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini, bu m\u00fcst\u0259qilliyin \u0259b\u0259di oldu\u011funu v\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyub saxlamaq, ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn prinsipl\u0259ri \u0259ks etdirm\u0259lidir. Yeni Konstitusiyam\u0131z demokratik prinsipl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirm\u0259lidir. Y\u0259ni, d\u00fcnya demokratiyas\u0131n\u0131n \u0259ld\u0259 etdiyi b\u00fct\u00fcn nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n, demokratiya sah\u0259sind\u0259 inki\u015faf etmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin konstitusiya t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259li v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus tarixi, milli \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n prinsipl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirm\u0259lidir\u201d.<\/em><\/p>\n<div><em><strong>Heyd\u0259r \u018fliyev<\/strong><\/em><\/div>\n<div><em><strong>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00dcmummilli Lideri<\/strong><\/em><\/div>\n<div><\/div>\n<p><em>\u201cBuilki prezident v\u0259 parlament se\u00e7kil\u0259ri m\u00fcst\u0259qil \u00f6lk\u0259mizin tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 idi ki, \u00f6lk\u0259mizin b\u00fct\u00fcn \u0259razisind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bu, tarixi hadis\u0259dir. \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si v\u0259 suverenliyimizin tam b\u0259rpa edilm\u0259si d\u00fcnya miqyas\u0131nda tarixi hadis\u0259dir. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 g\u00fccl\u00fc irad\u0259, birlik g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k 30 il davam ed\u0259n i\u015f\u011fala son qoydu. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti \u00f6z g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rdi, xalq\u0131m\u0131z is\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya \u00f6z \u0259yilm\u0259z ruhunu g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Ona g\u00f6r\u0259 \u0259min\u0259m ki, 2024-c\u00fc il bu bax\u0131mdan tarixd\u0259 qalan il olacaq\u201d.<\/em><\/p>\n<div><\/div>\n<div><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti<\/strong><\/div>\n<div><strong>c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin yeddinci \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin ilk iclas\u0131ndak\u0131 nitqind\u0259n<\/strong><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximizd\u0259 x\u00fcsusi v\u0259 olduqca m\u00fch\u00fcm yer tutan hadis\u0259nin, y\u0259ni, h\u00fcquq sisteminin \u00f6z\u0259yini t\u0259\u015fkil ed\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sinin n\u00f6vb\u0259ti ild\u00f6n\u00fcm\u00fc qeyd olunur. \u0130yirmi doqquz il bundan \u00f6nc\u0259, 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 m\u00fcst\u0259qillik, suverenlik, demokratiya v\u0259 d\u00fcny\u0259vilik kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ri b\u0259yan ed\u0259n \u00f6lk\u0259mizin \u018fsas Qanunu q\u0259bul edilib. \u00d6lk\u0259 Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin ilk ill\u0259rind\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri olaraq, h\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu istiqam\u0259tind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu.<\/div>\n<p>X\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bulunun ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fcn M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan, Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 qazan\u0131lan parlaq Q\u0259l\u0259b\u0259 \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 t\u0259sis edilmi\u015f Z\u0259f\u0259r G\u00fcn\u00fcn\u0259 yax\u0131n g\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf etm\u0259si bu \u00f6n\u0259mli tarixi daha da \u0259lam\u0259tdar edir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, bu il Konstitusiya G\u00fcn\u00fc 2024-c\u00fc ilin \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131n\u0131n (COP29) \u0259r\u0259f\u0259sin\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. \u018fminlikl\u0259 bildirm\u0259k olar ki, \u00f6lk\u0259mizin ev sahibliyi etdiyi COP29 kimi m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbir d\u00fcnyada iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259ll edilm\u0259sind\u0259 yeni yana\u015fmalar\u0131n t\u0259tbiqin\u0259 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda s\u0259m\u0259r\u0259li \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa \u0259lveri\u015fli imkan yaradacaq.<\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, 2024-c\u00fc il \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca m\u00fch\u00fcm ictimai v\u0259 siyasi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n hadis\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. Bu ild\u0259 \u00f6lk\u0259nin siyasi h\u0259yat\u0131n\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biri n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti se\u00e7kil\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259si oldu. Bu se\u00e7kil\u0259r m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdir. Eyni zamanda, cari il sentyabr\u0131n 1-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar se\u00e7kil\u0259r ba\u015f tutdu. Bu parlament se\u00e7kil\u0259ri d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn suveren \u0259razisind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si Plenumunun \u201c2024-c\u00fc il sentyabr\u0131n 1-d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar se\u00e7kil\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259rinin yoxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 t\u0259sdiqin\u0259 dair\u201d 2024-c\u00fc il 21 sentyabr tarixli Q\u0259rar\u0131 il\u0259 2024-c\u00fc il sentyabr\u0131n 1-d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar se\u00e7kil\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 dair Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Se\u00e7ki Komissiyas\u0131n\u0131n 2024-c\u00fc il 16 sentyabr tarixli protokolu v\u0259 ona \u0259lav\u0259 edilmi\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259r Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Se\u00e7ki M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 100.2, 100.12, 107.2, 107.3 v\u0259 108.2-ci madd\u0259l\u0259rinin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun hesab edilib v\u0259 se\u00e7kil\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri t\u0259sdiq edilib.<\/p>\n<p>Qeyd edilm\u0259lidir ki, h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259tin m\u00f6vcudlu\u011fu v\u0259 inki\u015faf\u0131 d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tinin t\u0259\u015fkilin\u0259 dair t\u0259m\u0259l konstitusiya prinsipl\u0259rinin varl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ndirilir. Bel\u0259 ki, ist\u0259nil\u0259n h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259tin \u018fsas Qanunu bu \u0259sas prinsipl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259r\u0259k, insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131, hakimiyy\u0259tl\u0259rin b\u00f6lg\u00fcs\u00fc, dig\u0259r bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm demokratik d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edir. D\u00f6vl\u0259tin Konstitusiyas\u0131, eyni zamanda, vacib ideoloji funksiyan\u0131 da h\u0259yata ke\u00e7irir. Bu bax\u0131mdan Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi b\u0259rpa edildikd\u0259n sonra h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, \u0259n \u0259sas\u0131 is\u0259 demokratik d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 \u0259saslanan \u00f6lk\u0259nin yeni \u018fsas Qanununun q\u0259bul edilm\u0259si z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Lakin m\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 ziddiyy\u0259tli prosesl\u0259r, siyasi qeyri-sabitlik, eyni zamanda, vahid siyasi irad\u0259nin olmamas\u0131 v\u0259 bununla da d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hdidl\u0259rin m\u00f6vcud olmas\u0131 Konstitusiyan\u0131n q\u0259bulu kimi vacib v\u0259zif\u0259nin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 qeyri-m\u00fcmk\u00fcn etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>S\u00f6zs\u00fcz ki, o zaman \u00f6lk\u0259ni m\u00f6vcud olan a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259n yaln\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev kimi g\u00fccl\u00fc, xalq\u0131na ba\u011fl\u0131 olan lider xilas ed\u0259 bil\u0259rdi. \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev 1993-c\u00fc ild\u0259 xalq\u0131n t\u0259kidli \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na cavab ver\u0259r\u0259k hakimiyy\u0259t\u0259 geri qay\u0131tm\u0131\u015f, xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixin\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin xilaskar\u0131 kimi daxil olmu\u015fdu. \u018fn \u00e7\u0259tin zamanlarda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yan\u0131nda olan dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259t, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bel\u0259 deyirdi: \u201cM\u0259nim h\u0259yat amal\u0131m b\u00fct\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131m q\u0259d\u0259r sevdiyim Az\u0259rbaycan xalq\u0131na, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimiz\u0259, \u00f6lk\u0259mizin iqtisadi, siyasi, m\u0259n\u0259vi inki\u015faf\u0131na xidm\u0259t olub. Bu yolda b\u00fct\u00fcn g\u00fcc\u00fcm\u00fc v\u0259 irad\u0259mi yaln\u0131z m\u00fcdrik v\u0259 q\u0259dirbil\u0259n xalq\u0131mdan alm\u0131\u015fam. \u018fn \u00e7\u0259tin anlarda, \u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 yaln\u0131z v\u0259 yaln\u0131z xalq\u0131ma arxalanm\u0131\u015fam. Bu da m\u0259n\u0259 d\u00f6z\u00fcm, irad\u0259 verib v\u0259 b\u00fct\u00fcn u\u011furlar\u0131m\u0131 t\u0259min edib\u201d.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 yenid\u0259n qay\u0131dan Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6z m\u00fcdrik v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik ideyas\u0131n\u0131n realiz\u0259sin\u0259, m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sin\u0259 nail oldu. Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti \u00f6z dahi liderinin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 tamamil\u0259 yeni inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. D\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131n bir s\u0131ra sah\u0259l\u0259rini \u0259hat\u0259 ed\u0259n h\u0259rt\u0259r\u0259fli v\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 islahatlar h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131. Bu islahatlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 \u0259sas yaradan qanunvericilik bazas\u0131n\u0131n, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259nin yeni Konstitusiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanaraq q\u0259bul edilm\u0259si qar\u015f\u0131da duran \u0259n vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri idi.<\/p>\n<p>Bununla da, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin 1995-ci il 2 may tarixli 1048 sayl\u0131 q\u0259rar\u0131 il\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 yeni Konstitusiya layih\u0259sini haz\u0131rlayan Komissiyan\u0131n 34 n\u0259f\u0259r \u00fczvd\u0259n ibar\u0259t t\u0259rkibi t\u0259sdiq olundu. Yeni Konstitusiya layih\u0259sini haz\u0131rlayan Komissiyan\u0131n 1995-ci il iyunun 5-d\u0259 ilk iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015f v\u0259 h\u0259min iclasda geni\u015f nitq il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00f6vl\u0259timizin konstitusiya quruculu\u011fu tarixin\u0259 toxunaraq qeyd etmi\u015fdir ki, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n ilk Konstitusiya layih\u0259sinin haz\u0131rlanmas\u0131 respublikam\u0131z\u0131n tarixind\u0259 b\u00f6y\u00fck bir hadis\u0259dir. Eyni zamanda, h\u0259min \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda Konstitusiya layih\u0259sinin ideya r\u0259hb\u0259ri v\u0259 m\u00fc\u0259llifi olan Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev yeni Konstitusiyan\u0131n mahiyy\u0259tin\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirmi\u015fdir: \u201cKonstitusiya birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259, hakimiyy\u0259tl\u0259 xalq\u0131n aras\u0131nda olan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirm\u0259lidir. Hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc, ali icra, qanunvericilik, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259ri &#8211; bunlar ham\u0131s\u0131 xalq\u0131n irad\u0259sin\u0259 s\u00f6yk\u0259nm\u0259li, se\u00e7kil\u0259r yolu il\u0259 t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Yeni Konstitusiya layih\u0259sini haz\u0131rlayan Komissiyan\u0131n 1995-ci il noyabr\u0131n 10-da ke\u00e7iril\u0259n iclasdak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda is\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev qeyd etmi\u015fdir: \u201cBu Konstitusiya layih\u0259sinin \u0259n \u0259sas mahiyy\u0259ti ondan ibar\u0259tdir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n tam m\u00fcst\u0259qilliyini t\u0259min edir, \u00f6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259min edir, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min edir, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n h\u0259r birinin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n, respublikam\u0131z\u0131n b\u00f6l\u00fcnm\u0259zliyini, hakimiyy\u0259tin he\u00e7 bir q\u00fcvv\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259nims\u0259nil\u0259 bilm\u0259zliyini t\u0259min edir\u201d.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n ilk Konstitusiyas\u0131 5 b\u00f6lm\u0259, 12 f\u0259sil, 158 madd\u0259, preambula v\u0259 ke\u00e7id m\u00fcdd\u0259alar\u0131ndan ibar\u0259t olmaqla 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si &#8211; referendum yolu il\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f, 1995-ci il noyabr\u0131n 27-d\u0259n is\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259nin \u018fsas Qanununun milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n imzalanan 1996-c\u0131 il 1 noyabr tarixli F\u0259rmana \u0259sas\u0259n h\u0259r il noyabr\u0131n 12-si \u00f6lk\u0259mizd\u0259 Konstitusiya G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilm\u0259y\u0259 ba\u015fland\u0131.<\/p>\n<p>12 noyabr &#8211; Konstitusiya G\u00fcn\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na t\u0259brikind\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev qeyd etmi\u015fdir: \u201cBu Konstitusiya Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ke\u00e7diyi tarixi inki\u015faf yolunun m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259sidir. Konstitusiya \u00f6lk\u0259mizd\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin qorunub saxlanmas\u0131, m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 demokratik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rt\u0259r\u0259fli z\u0259min v\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi ke\u00e7mi\u015fini, bug\u00fcnk\u00fc reall\u0131qlar\u0131n\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf perspektivl\u0259rini \u0259ks etdirm\u0259si, \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri v\u0259 milli d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259nm\u0259si Konstitusiyam\u0131z\u0131 s\u0259ciyy\u0259l\u0259ndir\u0259n \u0259sas c\u0259h\u0259tl\u0259rdir\u201d.<\/p>\n<p>Vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r ki, d\u00f6vl\u0259timizin m\u00fcst\u0259qillik tarixinin \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rind\u0259n olan \u018fsas Qanunun haz\u0131rlanaraq q\u0259bul edilm\u0259si m\u0259hz Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u0259rgin \u0259m\u0259yinin n\u0259tic\u0259sidir. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev \u00dcmummilli Liderin m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu istiqam\u0259tind\u0259ki irsin\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t ver\u0259rk\u0259n x\u00fcsusil\u0259 qeyd edib: \u201c1993-2003-c\u00fc ill\u0259r \u00f6lk\u0259mizd\u0259 sabitlik v\u0259 inki\u015faf ill\u0259ri kimi tarixd\u0259 qalacaqd\u0131r. \u00c7\u00fcnki m\u0259hz o ill\u0259rd\u0259 h\u0259m d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin \u0259saslar\u0131 qoyuldu, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti quruldu, 1995-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edildi, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin ideoloji \u0259saslar\u0131 qoyuldu v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 \u00f6lk\u0259mizin \u0259sas ideoloji \u015f\u00fcar\u0131 Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259sidir. M\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulan bu \u0259saslar bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131na yol g\u00f6st\u0259rir\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, eyni zamanda, d\u00fcnya birliyind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin n\u00fcfuzunun daha da artmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan olduqca \u0259h\u0259miyy\u0259tli ictimai-siyasi hadis\u0259 olan Konstitusiyan\u0131n q\u0259bulu \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, \u00f6lk\u0259nin h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf\u0131nda yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 &#8211; d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin m\u0259rk\u0259zind\u0259 m\u0259hz insan\u0131n, onun h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n, h\u0259m\u00e7inin h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t d\u0259y\u0259rl\u0259rinin olmas\u0131 il\u0259 xarakteriz\u0259 edil\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoyulmas\u0131n\u0131n bariz g\u00f6st\u0259ricisi idi.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn qanunvericilik sisteminin \u0259sas\u0131nda durmaqla, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda \u0259n y\u00fcks\u0259k v\u0259 birba\u015fa h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malik olan Konstitusiya \u00f6lk\u0259d\u0259 siyasi sabitliyin t\u0259minat\u0131 qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k, eyni zamanda, h\u00fcquqi-siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemin\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. \u018fsas Qanun d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015funun \u0259saslar\u0131n\u0131, siyasi sistemin t\u0259\u015fkili prinsipl\u0259rini, hakimiyy\u0259tl\u0259rin b\u00f6l\u00fcnm\u0259sini, hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilini, s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t qaydalar\u0131n\u0131, \u015f\u0259xsiyy\u0259t, c\u0259miyy\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n edir, insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fch\u00fcm mexanizml\u0259ri t\u0259nziml\u0259yir.<\/p>\n<p>Konstitusiya \u0259n m\u00fch\u00fcm ictimai m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin normativ modelini \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva etm\u0259kl\u0259 m\u00fcxt\u0259lif ictimai institutlar aras\u0131ndak\u0131 funksional m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. D\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcasir doktrinal yana\u015fmalara \u0259saslanan v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin h\u00fcquq sisteminin b\u00fcn\u00f6vr\u0259si olan \u018fsas Qanun siyasi, iqtisadi v\u0259 sosial m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sisteminin t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n edir, h\u0259m\u00e7inin sosial \u0259dal\u0259t prinsipinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u00fcst\u0259qilliyini, suverenliyini v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc qorumaq, Konstitusiya \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 demokratik qurulu\u015fa t\u0259minat verm\u0259k, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin b\u0259rq\u0259rar edilm\u0259sin\u0259 nail olmaq, xalq\u0131n irad\u0259sinin ifad\u0259si kimi, qanunlar\u0131n aliliyini t\u0259min ed\u0259n h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t qurmaq, \u0259dal\u0259tli iqtisadi v\u0259 sosial qaydalara uy\u011fun olaraq, ham\u0131n\u0131n layiqli h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sini t\u0259min etm\u0259k, \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sadiq olaraq, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya xalqlar\u0131 il\u0259 dostluq, s\u00fclh v\u0259 \u0259min-amanl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015famaq v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k kimi \u00fclvi niyy\u0259tl\u0259rin b\u0259yan edilm\u0259si Konstitusiyan\u0131n m\u00fct\u0259r\u0259qqi d\u0259y\u0259rl\u0259rini \u0259ks etdirir.<\/p>\n<p>\u018fsas Qanunda m\u00fcasir c\u0259miyy\u0259tin \u0259sas inki\u015faf istiqam\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n ideya v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259r geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit edilib. Bel\u0259 ki, Konstitusiyada d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n demokratik qaydada formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, insan \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 v\u0259 l\u0259yaq\u0259tin\u0259 h\u00f6rm\u0259t, insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fcdafi\u0259si mexanizml\u0259rinin m\u00f6vcudlu\u011fu, siyasi sistemd\u0259 pl\u00fcralizm\u0259 t\u0259minat verilm\u0259si, \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sadiqlik v\u0259 dig\u0259r d\u0259y\u0259rl\u0259r \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, \u018fsas Qanun konstitusiya qurulu\u015funun \u0259n m\u00fch\u00fcm ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi xalq hakimiyy\u0259tini b\u0259yan edir, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tinin yegan\u0259 m\u0259nb\u0259yi kimi Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 elan edir, s\u0259rb\u0259st v\u0259 m\u00fcst\u0259qil \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 h\u0259ll etm\u0259k v\u0259 \u00f6z idar\u0259etm\u0259 formas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259yi Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n suveren h\u00fcququ kimi t\u0259sbit edir.<\/p>\n<p>Konstitusiyada insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na layiqli h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin t\u0259min edilm\u0259sinin d\u00f6vl\u0259tin ali m\u0259qs\u0259di kimi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si, Konstitusiyada t\u0259sbit edilmi\u015f insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259k v\u0259 qoruma\u011f\u0131n qanunvericilik, icra v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131n\u0131n v\u0259zif\u0259si olmas\u0131n\u0131n t\u0259sbit edilm\u0259si x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bu, onun birba\u015fa g\u00f6st\u0259ricisidir ki, insan amili, onun h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131 Konstitusiyan\u0131n \u0259sas diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 durur.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, ist\u0259nil\u0259n h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259td\u0259 insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 v\u0259 eyni zamanda, bu h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n t\u0259minat\u0131 mexanizml\u0259rinin m\u00f6vcudlu\u011fu m\u00fcst\u0259sna \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Bu bax\u0131mdan Konstitusiyada insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131, onlar\u0131n realiz\u0259sinin \u00fcmumi mexanizml\u0259ri olduqca geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit edilib. X\u00fcsusi olaraq vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r ki, \u018fsas Qanunda h\u0259min h\u00fcquqlar v\u0259 azadl\u0131qlar h\u0259r k\u0259sin do\u011fuldu\u011fu andan malik oldu\u011fu ali d\u0259y\u0259rl\u0259r kimi ifad\u0259 edilir v\u0259 onlar toxunulmaz, pozulmaz v\u0259 ayr\u0131lmaz elan olunur. Konstitusiyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck f\u0259sli d\u0259 m\u0259hz b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 \u0259sas insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131na h\u0259sr edilib. H\u0259min f\u0259sild\u0259 h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259td\u0259 t\u0259min edilm\u0259si z\u0259ruri olan \u0259sas h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar, onlar\u0131n t\u0259mini mexanizml\u0259ri, habel\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 h\u00fcquqlar\u0131n beyn\u0259lxalq standartlara m\u00fcvafiq olaraq, qanuni m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yol veril\u0259n h\u0259dl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u018fsas Qanunda, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif m\u00fclkiyy\u0259t n\u00f6vl\u0259rin\u0259 \u0259saslanaraq xalq\u0131n rifah\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t etdiyi, d\u00f6vl\u0259tin bazar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u0259sas\u0131nda sosialy\u00f6n\u00fcml\u00fc iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131na \u015f\u0259rait yaratmas\u0131, azad sahibkarl\u0131\u011fa t\u0259minat verilm\u0259si v\u0259 dig\u0259r bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm m\u00fcdd\u0259alar \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>N\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r ki, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t d\u0259yi\u015fdikc\u0259 v\u0259 buna paralel olaraq ictimai m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r inki\u015faf etdikc\u0259, \u00f6z h\u00fcquqi t\u0259bi\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r sabit normativ-h\u00fcquqi akt olan Konstitusiyan\u0131n da m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, m\u00fcvafiq \u0259lav\u0259l\u0259rin v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin edilm\u0259si z\u0259rur\u0259ti meydana \u00e7\u0131x\u0131b. M\u0259hz bel\u0259 z\u0259rur\u0259td\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259r\u0259k 2002-ci il avqustun 24-d\u0259, 2009-cu il mart\u0131n 18-d\u0259 v\u0259 2016-c\u0131 il sentyabr\u0131n 26-da ke\u00e7irilmi\u015f referendumlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u018fsas Qanununa bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm \u0259lav\u0259l\u0259r v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilmi\u015fdir. D\u00f6vr\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n bu islahatlar h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t d\u0259y\u0259rl\u0259rinin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131, insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n daha da etibarl\u0131 v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fcdafi\u0259si kimi m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 xidm\u0259t edib.<\/p>\n<p>1995-ci ild\u0259 Konstitusiyan\u0131n q\u0259bulu \u00f6lk\u0259mizd\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 qanunvericilik v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259-h\u00fcquq islahatlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 yol a\u00e7\u0131b. Qeyd edilm\u0259lidir ki, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti, eyni zamanda, onun h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259td\u0259 rolu v\u0259 yeri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ba\u015flan\u011f\u0131clar \u018fsas Qanunda t\u0259sbit edil\u0259n konseptual \u0259saslardan ir\u0259li g\u0259lmi\u015fdir. Konstitusiyada hakiml\u0259rin m\u00fcst\u0259qilliyi, \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin \u0259sas prinsipl\u0259ri v\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ri ehtiva edilib, insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin h\u0259r bir h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259td\u0259 oldu\u011fu kimi m\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rin h\u0259ll etdikl\u0259ri t\u0259sbit edilib.<\/p>\n<p>Konstitusiyan\u0131n q\u0259bulundan sonra, 1998-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq ali konstitusiya \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259si orqan\u0131 &#8211; Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin bilavasit\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 art\u0131q 26 il f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n aliliyini t\u0259min etm\u0259kd\u0259n, h\u0259r k\u0259sin \u0259sas h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259kdir.<\/p>\n<p>F\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi \u00f6t\u0259n ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmumilikd\u0259 583 q\u0259rar v\u0259 168 q\u0259rardad q\u0259bul edilib. Bu q\u0259rar v\u0259 q\u0259rardadlarda \u0259ksini tapan h\u00fcquqi m\u00f6vqel\u0259r d\u00f6vl\u0259tin \u018fsas Qanununun aliliyinin t\u0259min olunmas\u0131na, h\u0259m\u00e7inin insan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. Qeyd edilm\u0259lidir ki, dig\u0259r ill\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, 2024-c\u00fc ild\u0259 d\u0259 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu t\u0259r\u0259find\u0259n bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm q\u0259rar v\u0259 q\u0259rardadlar q\u0259bul edilib. 2024-c\u00fc ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rarlardan v\u0259 orada formala\u015fm\u0131\u015f h\u00fcquqi m\u00f6vqel\u0259rd\u0259n b\u0259zil\u0259ri x\u00fcsusi olaraq vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prokurorlu\u011funun sor\u011fusu \u0259sas\u0131nda q\u0259bul edilmi\u015f\u00a0<em>\u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 17-ci madd\u0259sinin IV v\u0259 VI hiss\u0259l\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 32.2, 84.1 v\u0259 170-ci madd\u0259l\u0259rinin \u0259laq\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259rh olunmas\u0131na dair\u201d<\/em>\u00a02024-c\u00fc il 6 may tarixli Q\u0259rar\u0131nda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu Konstitusiyan\u0131n 17-ci madd\u0259sin\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k qeyd edib ki, Konstitusiyan\u0131n 17-ci madd\u0259sinin IV hiss\u0259sind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259r\u0259k \u201cu\u015faqlar\u0131n onlar\u0131n h\u0259yat\u0131na, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na v\u0259 ya m\u0259n\u0259viyyat\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si\u201d Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 22-ci f\u0259slind\u0259 m\u00fcvafiq olaraq ayr\u0131ca cinay\u0259t \u0259m\u0259ll\u0259ri kimi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmaqla yana\u015f\u0131, bir s\u0131ra dig\u0259r cinay\u0259t t\u0259rkibl\u0259rind\u0259 t\u00f6vsifedici \u0259lam\u0259t (m\u0259s\u0259l\u0259n, M\u0259c\u0259ll\u0259nin 114.2, 283-1.2-ci v\u0259 s. madd\u0259l\u0259ri) formas\u0131nda t\u0259sbit edilmi\u015f, habel\u0259 m\u00fcvafiq hallarda c\u0259zan\u0131 a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131ran hal kimi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Q\u0259rarda, h\u0259m\u00e7inin qeyd edilib ki, cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n ya\u015f h\u0259ddin\u0259 \u00e7atmayan \u015f\u0259xsl\u0259rin cinay\u0259t t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131n\u0131n Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 61.1.5-ci madd\u0259si il\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 hal olaraq n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmas\u0131 h\u0259min M\u0259c\u0259ll\u0259nin 170-ci madd\u0259sind\u0259 \u0259ks olunmu\u015f \u201cyetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atmayan\u201d ifad\u0259sinin yaln\u0131z cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n ya\u015f h\u0259ddin\u0259 \u00e7atan \u015f\u0259xsl\u0259ri ehtiva etm\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu vur\u011fulay\u0131b ki, cinay\u0259tkar f\u0259aliyy\u0259t\u0259 c\u0259lbetm\u0259 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 170.1-ci madd\u0259sinin dispozisiyas\u0131nda g\u00f6st\u0259rilmi\u015f \u00fcsullardan (aldatma, v\u0259dl\u0259r verm\u0259, h\u0259d\u0259-qorxu) v\u0259 170.3-c\u00fc madd\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u201czor t\u0259tbiq etm\u0259kl\u0259 v\u0259 ya zor t\u0259tbiq etm\u0259k h\u0259d\u0259si il\u0259\u201d kimi t\u00f6vsifedici \u0259lam\u0259tl\u0259rd\u0259n f\u0259rqli \u00fcsullarla h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r ki, (m\u0259s\u0259l\u0259n, qisas v\u0259 ya pax\u0131ll\u0131q hissinin oyad\u0131lmas\u0131, cinay\u0259tkar h\u0259yat t\u0259rzinin romantikl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 s.) bu zaman 170-ci madd\u0259 \u00fczr\u0259 cinay\u0259t t\u0259rkibi yaranmad\u0131\u011f\u0131ndan, \u015f\u0259xs m\u00fcvafiq cinay\u0259t \u0259m\u0259lin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb edil\u0259rk\u0259n Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 61.1.5-ci madd\u0259sinin t\u0259tbiqi m\u00fcmk\u00fcn olacaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Q\u0259rarda o da qeyd edilib ki, Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 170-ci madd\u0259sind\u0259 t\u0259sbit edilmi\u015f \u0259m\u0259l h\u0259r bir halda onu t\u00f6r\u0259d\u0259n \u015f\u0259xsin fiziki v\u0259 ya psixoloji t\u0259sir il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan aktiv h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 v\u0259 t\u0259qsirkar \u015f\u0259xs \u00fc\u00e7\u00fcn a\u015fkar sur\u0259td\u0259 yetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atmayana qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilir. Yetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atan \u015f\u0259xsin yetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atmayanla birlikd\u0259 cinay\u0259t \u0259m\u0259linin t\u00f6r\u0259dilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259si fakt\u0131 is\u0259 \u00f6z\u00fc-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 h\u0259min M\u0259c\u0259ll\u0259nin 170-ci madd\u0259si il\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f cinay\u0259tin t\u0259rkibini yaratm\u0131r.<\/p>\n<p>Q\u0259rarda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu bel\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lib ki, Konstitusiyan\u0131n 17-ci madd\u0259sinin IV v\u0259 VI hiss\u0259l\u0259rinin h\u00fcquqi mahiyy\u0259ti v\u0259 t\u0259yinat\u0131 bax\u0131m\u0131ndan Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 170-ci madd\u0259sind\u0259 \u0259ks olunan \u201cyetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atmayan\u201d ifad\u0259si cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 c\u0259lb etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n ya\u015f h\u0259ddin\u0259 \u00e7at\u0131b-\u00e7atmamas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, 18 ya\u015f\u0131na \u00e7atmayan h\u0259r bir \u015f\u0259xsi ehtiva edir.<\/p>\n<p>\u015eirvan Apellyasiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin m\u00fcraci\u0259ti \u0259sas\u0131nda q\u0259bul edilmi\u015f\u00a0<em>\u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 60-c\u0131 madd\u0259sinin I hiss\u0259si v\u0259 71-ci madd\u0259si bax\u0131m\u0131ndan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Cinay\u0259t-Prosessual M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 442, 443, 444, 445, 447 v\u0259 449-cu madd\u0259l\u0259rinin \u0259laq\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259rh olunmas\u0131na dair\u201d<\/em>\u00a02024-c\u00fc il 25 iyun tarixli Q\u0259rar\u0131nda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, Konstitusiyan\u0131n 60-c\u0131 madd\u0259sinin I v\u0259 IV hiss\u0259l\u0259rin\u0259, 71-ci madd\u0259sinin I hiss\u0259sin\u0259 istinad edib.<\/p>\n<p>Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu \u0259vv\u0259lki q\u0259rarlar\u0131nda formala\u015fan h\u00fcquqi m\u00f6vqel\u0259r\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k qeyd edib ki, m\u0259hk\u0259m\u0259 n\u0259zar\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin cinay\u0259t prosesinin bu v\u0259 ya dig\u0259r m\u0259rh\u0259l\u0259si il\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 cinay\u0259t prosesini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n orqan\u0131n prosessual h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin v\u0259 ya q\u0259rarlar\u0131n\u0131n qanuniliyinin yoxlan\u0131lmas\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 cinay\u0259t prosesi i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si bax\u0131m\u0131ndan yolverilm\u0259zdir. \u018fks yana\u015fma, y\u0259ni, m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k h\u00fcququnun \u0259sass\u0131z m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 ya n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmamas\u0131 son n\u0259tic\u0259d\u0259 Konstitusiyada m\u00fcdafi\u0259sin\u0259 t\u0259minat veril\u0259n h\u00fcquqlar\u0131n b\u0259yanedici xarakter da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na d\u0259lal\u0259t etmi\u015f olur.<\/p>\n<p>M\u0259hk\u0259m\u0259 n\u0259zar\u0259ti qaydas\u0131nda q\u0259bul edil\u0259n q\u0259rar\u0131n i\u015f\u0259 mahiyy\u0259ti \u00fczr\u0259 baxan m\u0259hk\u0259m\u0259nin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 t\u0259sir etm\u0259si (m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259si) il\u0259 ba\u011fl\u0131 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu qeyd edib ki, h\u0259r iki icraat predmet, m\u0259qs\u0259d v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259r\u0259k m\u00fcst\u0259qil icraat n\u00f6vl\u0259ri kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirl\u0259r. Bel\u0259 ki, cinay\u0259t i\u015fin\u0259 mahiyy\u0259ti \u00fczr\u0259 baxan m\u0259hk\u0259m\u0259nin \u0259sas funksiyas\u0131 \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 t\u0259qsirl\u0259ndiril\u0259n \u015f\u0259xs\u0259 qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ittiham \u00fczr\u0259 onun t\u0259qsirli v\u0259 ya t\u0259qsirsiz olmas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sind\u0259n ibar\u0259tdir. M\u0259hk\u0259m\u0259 n\u0259zar\u0259ti funksiyas\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 dair materiallara baxan m\u0259hk\u0259m\u0259 is\u0259 x\u00fcsusi icraat qaydas\u0131nda m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015f \u015f\u0259xsin g\u0259tirdiyi d\u0259lill\u0259r \u0259sas\u0131nda m\u00fcvafiq ara\u015fd\u0131rma n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259hqiqat\u00e7\u0131, m\u00fcst\u0259ntiq v\u0259 ya ibtidai ara\u015fd\u0131rmaya prosessual r\u0259hb\u0259rliyi h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n prokurorun prosessual h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rinin v\u0259 ya q\u0259rarlar\u0131n\u0131n qanuniliyini yoxlay\u0131r.<\/p>\n<p>Bu Q\u0259rarda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu bel\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259lib ki, Konstitusiyan\u0131n 60-c\u0131 madd\u0259sinin I hiss\u0259si v\u0259 71-ci madd\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u0259hk\u0259m\u0259 n\u0259zar\u0259ti cinay\u0259t m\u00fchakim\u0259 icraat\u0131 \u00fczr\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259d\u0259k icraat m\u0259rh\u0259l\u0259si il\u0259 m\u0259hdudla\u015fmayaraq, cinay\u0259t i\u015fl\u0259rin\u0259 mahiyy\u0259ti \u00fczr\u0259 bax\u0131lmas\u0131 Cinay\u0259t-Prosessual M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 442-454-ci madd\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 cinay\u0259t prosesini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n orqan\u0131n prosessual h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259n v\u0259 ya q\u0259rarlar\u0131ndan m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 \u015fikay\u0259t verilm\u0259sini istisna etmir.<\/p>\n<p>M\u0259hk\u0259m\u0259 n\u0259zar\u0259ti qaydas\u0131nda icraat v\u0259 cinay\u0259t m\u00fchakim\u0259 icraat\u0131 f\u0259rqli v\u0259 m\u00fcst\u0259qil icraat n\u00f6vl\u0259ri oldu\u011fundan cinay\u0259t prosesini h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n orqan\u0131n prosessual h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259n v\u0259 ya q\u0259rarlar\u0131ndan m\u0259hk\u0259m\u0259 n\u0259zar\u0259ti qaydas\u0131nda \u015fikay\u0259tin verilm\u0259si m\u00fcvafiq cinay\u0259t m\u00fchakim\u0259 icraat\u0131na m\u00fcdaxil\u0259 kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bilm\u0259z. Dig\u0259r q\u0259rar, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prokurorlu\u011funun sor\u011fusu \u0259sas\u0131nda q\u0259bul edilmi\u015f\u00a0<em>\u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 234-c\u00fc madd\u0259sinin \u201cQeyd\u201d hiss\u0259sinin birinci b\u0259ndinin \u201cNarkotik vasit\u0259l\u0259rin, psixotrop madd\u0259l\u0259rin v\u0259 onlar\u0131n prekursorlar\u0131n\u0131n d\u00f6vriyy\u0259si haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Qanununun 1-ci madd\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259rh olunmas\u0131na dair\u201d<\/em>\u00a02024-c\u00fc il 1 oktyabr tarixli Q\u0259rar\u0131nda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu Konstitusiyan\u0131n 94-c\u00fc madd\u0259sinin I hiss\u0259sinin 17-ci b\u0259ndin\u0259 istinad etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bu Q\u0259rarda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 234-c\u00fc madd\u0259sinin \u201cQeyd\u201d hiss\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilmi\u015f h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 istinad ed\u0259r\u0259k qeyd edib ki, h\u0259min h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin icra edildiyi halda \u015f\u0259xsin cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tind\u0259n azad edilm\u0259sinin s\u0259b\u0259bi, bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin icras\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 cinay\u0259t \u0259m\u0259lini t\u00f6r\u0259tmi\u015f \u015f\u0259xsin \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin v\u0259 ya onun t\u00f6r\u0259tdiyi \u0259m\u0259lin \u00f6z ictimai t\u0259hl\u00fck\u0259liliyini itirm\u0259si il\u0259 deyil, \u015f\u0259xsin t\u00f6r\u0259tmi\u015f oldu\u011fu \u0259m\u0259l\u0259 t\u0259nqidi m\u00fcnasib\u0259tinin yaranmas\u0131, cinay\u0259t t\u0259qibi orqanlar\u0131n\u0131n a\u015fkar etm\u0259 ehtimal\u0131 \u00e7ox az v\u0259 ya bel\u0259 ehtimal\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 halda narkotik vasit\u0259l\u0259rin a\u015fkarlan\u0131b qanunsuz d\u00f6vriyy\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na, bu vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunmaqla t\u00f6r\u0259dil\u0259c\u0259k cinay\u0259tl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 verm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 234-c\u00fc madd\u0259sinin \u201cQeyd\u201d hiss\u0259sinin birinci b\u0259ndind\u0259 g\u00f6st\u0259rilmi\u015f \u201cqanunsuz d\u00f6vriyy\u0259\u201d ifad\u0259sinin \u201cNarkotik vasit\u0259l\u0259rin, psixotrop madd\u0259l\u0259rin v\u0259 onlar\u0131n prekursorlar\u0131n\u0131n d\u00f6vriyy\u0259si haqq\u0131nda\u201d Qanunda \u201cqanunsuz d\u00f6vriyy\u0259\u201dy\u0259 verilmi\u015f anlay\u0131\u015fla eynil\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vqel\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar vur\u011fulay\u0131b ki, qanun\u00e7uluq prinsipin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u0259m\u0259lin (h\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 ya h\u0259r\u0259k\u0259tsizliyin) cinay\u0259t say\u0131lmas\u0131 v\u0259 h\u0259min \u0259m\u0259l\u0259 g\u00f6r\u0259 c\u0259za v\u0259 dig\u0259r cinay\u0259t-h\u00fcquqi xarakterli t\u0259dbirl\u0259r yaln\u0131z Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259si il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir (Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 5.1-ci madd\u0259si).<\/p>\n<p>H\u0259min Q\u0259rarda Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu hesab edib ki, Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 234-c\u00fc madd\u0259sinin \u201cQeyd\u201d hiss\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n \u201cqanunsuz d\u00f6vriyy\u0259\u201d ifad\u0259sinin \u201cNarkotik vasit\u0259l\u0259rin, psixotrop madd\u0259l\u0259rin v\u0259 onlar\u0131n prekursorlar\u0131n\u0131n d\u00f6vriyy\u0259si haqq\u0131nda\u201d Qanunun 1.0.5-ci madd\u0259sind\u0259 verilmi\u015f anlay\u0131\u015fla tamamil\u0259 eynil\u0259\u015fdirilm\u0259si cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tinin m\u00fch\u00fcm prinsipl\u0259rind\u0259n olan qanun\u00e7uluq prinsipinin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun g\u0259lm\u0259m\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, \u015f\u0259xsin n\u0259inki Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 26-c\u0131 f\u0259slin\u0259 daxil olan cinay\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259tta bu f\u0259sl\u0259 daxil edilm\u0259y\u0259n ba\u015fqa, m\u0259s\u0259l\u0259n, narkotik vasit\u0259l\u0259rin, psixotrop madd\u0259l\u0259rin v\u0259 onlar\u0131n prekursorlar\u0131n\u0131n qa\u00e7aqmal\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 206.2-ci madd\u0259sind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259n cinay\u0259t \u0259m\u0259lin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259suliyy\u0259td\u0259n azad edilm\u0259sin\u0259 \u0259sas ver\u0259rdi.<\/p>\n<p>Formala\u015fm\u0131\u015f h\u00fcquqi m\u00f6vqey\u0259 \u0259sas\u0259n Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin Plenumu bel\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259lib ki, \u201cNormativ h\u00fcquqi aktlar haqq\u0131nda\u201d Konstitusiya Qanununun 35.1-ci madd\u0259si, habel\u0259 Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 234-c\u00fc madd\u0259sinin \u201cQeyd\u201d hiss\u0259sinin birinci b\u0259ndinin h\u00fcquqi t\u0259yinat\u0131 v\u0259 dig\u0259r madd\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00fcquqi \u0259laq\u0259si bax\u0131m\u0131ndan h\u0259min normada m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259n hallar yaln\u0131z 234-c\u00fc madd\u0259 \u00fczr\u0259 cinay\u0259t \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tind\u0259n azad etm\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>\u015e\u0259xsin \u0259m\u0259li Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 237-ci madd\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131 h\u0259min M\u0259c\u0259ll\u0259nin 234-c\u00fc madd\u0259sind\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan cinay\u0259t t\u0259rkibini d\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 halda o, sonuncu cinay\u0259t \u0259m\u0259lin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 h\u0259min madd\u0259nin \u201cQeyd\u201d hiss\u0259sinin birinci b\u0259ndi il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u0259saslarla cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tind\u0259n azad edilir.<\/p>\n<p>N\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r ki, Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si Plenumunun ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n v\u0259 eyni zamanda, dig\u0259r q\u0259rarlar\u0131nda \u0259ksini tapan h\u00fcquqi m\u00f6vqel\u0259r ilk \u00f6nc\u0259 m\u0259hz \u018fsas Qanunun m\u00fcvafiq m\u00fcdd\u0259alar\u0131na \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, qeyd edilm\u0259lidir ki, Konstitusiyada t\u0259sbit edilmi\u015f prinsipl\u0259rin aliliyinin t\u0259min edilm\u0259si vacibliyini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si m\u00fcvafiq hakimiyy\u0259t orqanlar\u0131na, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli M\u0259clisin\u0259 v\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 qanunvericiliyin bu v\u0259 ya dig\u0259r normalar\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir s\u0131ra t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>X\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r ki, Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n bu t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti art\u0131q \u00f6z h\u0259llini tap\u0131b.<\/p>\n<p>Qeyd edildiyi kimi, Konstitusiya b\u00fct\u00fcn qanunvericilik sisteminin \u0259sas\u0131nda durmaqla, dig\u0259r normativ-h\u00fcquqi aktlar da \u00f6z ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 \u018fsas Qanundan g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bu bax\u0131mdan Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si d\u00f6vl\u0259tin \u018fsas Qanununun \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 v\u0259 bununla da, \u00f6lk\u0259mizin \u0259n ali h\u00fcquqi akt\u0131nda \u0259ks olunan m\u00fcdd\u0259alar\u0131n, prinsip v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rin c\u0259miyy\u0259td\u0259 t\u0259bli\u011f edilm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirir. Bununla \u0259laq\u0259dar olaraq, g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda h\u00fcquqi maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015finin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, onlar\u0131n h\u00fcquq m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin inki\u015faf etdirilm\u0259si, h\u00fcquqi bilikl\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, Konstitusiyan\u0131n \u0259saslar\u0131 v\u0259 mahiyy\u0259tinin daha d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m verdiyi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq h\u0259r il \u00f6lk\u0259mizin m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri v\u0259 orta m\u0259kt\u0259b \u015fagirdl\u0259ri aras\u0131nda h\u00fcquq olimpiadalar\u0131 t\u0259\u015fkil edilir.<\/p>\n<p>Builki h\u00fcquq olimpiadas\u0131 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. Bel\u0259 ki, h\u00fcquq olimpiadas\u0131 cari il oktyabr\u0131n 14-18-d\u0259 Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Qaraba\u011f Universitetinin t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259ri, habel\u0259 Xank\u0259ndi v\u0259 \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri, F\u00fczuli, La\u00e7\u0131n, Z\u0259ngilan v\u0259 Xocal\u0131 rayonlar\u0131n\u0131n orta t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin yuxar\u0131 sinif \u015fagirdl\u0259ri aras\u0131nda \u201cZ\u0259f\u0259r \u00e7alm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259tin \u018fsas Qanunu\u201d m\u00f6vzusunda ke\u00e7irilmi\u015fdir. \u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f rayonlarda b\u0259rpa edilmi\u015f t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin \u018fsas Qanunu il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u00fcquq olimpiadas\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259si Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin b\u00fct\u00fcn kollektivi \u00fc\u00e7\u00fcn unudulmaz v\u0259 \u0259lam\u0259tdar hadis\u0259dir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti \u00e7ox\u0259srlik tarixinin \u0259n y\u00fcks\u0259k inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sini ya\u015fay\u0131r. Tarixin \u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259 taley\u00fckl\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259si is\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n m\u00f6ht\u0259r\u0259m Prezidenti, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 parlaq Q\u0259l\u0259b\u0259nin \u0259ld\u0259 edilm\u0259si v\u0259 \u00f6t\u0259n il sentyabr\u0131n 19-20-d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f lokal xarakterli antiterror t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n suverenliyinin v\u0259 \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn tam b\u0259rpa edilm\u0259si oldu.<\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin 2024-c\u00fc il 19 sentyabr tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda D\u00f6vl\u0259t Suverenliyi G\u00fcn\u00fc t\u0259sis edildi. S\u0259r\u0259ncama \u0259sas\u0259n, 2023-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259razisind\u0259 qanunun aliliyinin t\u0259min olundu\u011fu v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t suverenliyinin b\u0259rpa edildiyi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq h\u0259r il sentyabr\u0131n 20-sinin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda D\u00f6vl\u0259t Suverenliyi G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilm\u0259si q\u0259rara al\u0131n\u0131r. Konstitusiya d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 \u0259saslanan D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n S\u0259r\u0259ncam\u0131 \u015fanl\u0131 tarixi g\u00fcn\u00fc h\u00fcquqi m\u00fcst\u0259vid\u0259 t\u0259sbit etdi.<\/p>\n<p>44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 v\u0259 lokal xarakterli antiterror t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 olunan Q\u0259l\u0259b\u0259 tariximizin \u0259n parlaq s\u0259hif\u0259si, eyni zamanda, indiki v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin f\u0259xr ed\u0259c\u0259yi q\u0259hr\u0259manl\u0131q salnam\u0259sidir. Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rin M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan\u0131 \u0130lham \u018fliyevin yenilm\u0259z siyasi, h\u0259rbi irad\u0259 v\u0259 q\u0259tiyy\u0259ti, s\u0259rk\u0259rd\u0259lik m\u0259har\u0259ti, Ordumuzun q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131, xalq\u0131n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0259traf\u0131nda bir m\u0259qs\u0259d namin\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259rliyi \u015fanl\u0131 Q\u0259l\u0259b\u0259ni t\u0259min ed\u0259n \u0259n m\u00fch\u00fcm amill\u0259r idi. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi: \u201c\u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259ki Q\u0259l\u0259b\u0259 is\u0259 bizim tarixi u\u011furumuzdur, tarixi Z\u0259f\u0259rimizdir. Bu Z\u0259f\u0259r Az\u0259rbaycan durduqca qalacaq, bizim q\u0259lbimizd\u0259, yadda\u015f\u0131m\u0131zda, kitablarda, \u0259s\u0259rl\u0259rd\u0259. Bu, q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastan\u0131d\u0131r. Bu, misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f q\u0259hr\u0259manl\u0131qd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>\u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si v\u0259 antiterror t\u0259dbirl\u0259ri Ordumuzun \u015f\u0259xsi hey\u0259tinin, \u0259sg\u0259r v\u0259 zabitl\u0259rimizin h\u0259rbi pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyinin n\u00f6vb\u0259ti t\u0259sdiqi oldu. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev 2023-c\u00fc il oktyabr\u0131n 15-d\u0259 Xank\u0259ndi \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131n\u0131 ucaltd\u0131\u011f\u0131 zaman \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda bu bar\u0259d\u0259 bildirib: \u201cEl\u0259 bir g\u00fccl\u00fc ordu yaratd\u0131q ki, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri ist\u0259nil\u0259n v\u0259zif\u0259ni \u015f\u0259r\u0259fl\u0259 yerin\u0259 yetir\u0259 bil\u0259r v\u0259 biz bunu d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda s\u00fcbut etdik, h\u0259m \u00fc\u00e7 il bundan \u0259vv\u0259l V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 c\u0259mi 44 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259ni kapitulyasiya akt\u0131na imza atma\u011fa m\u0259cbur etdik, eyni zamanda, ke\u00e7\u0259n ay c\u0259mi 23 saat davam ed\u0259n antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131 bizim g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fc g\u00f6st\u0259rdi v\u0259 yen\u0259 d\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n a\u011f bayraq qald\u0131raraq t\u0259slim oldu. Biz haql\u0131 olaraq Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rimizl\u0259 f\u0259xr edirik\u201d.<\/p>\n<p>Q\u00fcrurverici hald\u0131r ki, \u015fanl\u0131 Q\u0259l\u0259b\u0259 say\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin \u018fsas Qanununun h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259si, burada t\u0259sbit edilmi\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f b\u00fct\u00fcn torpaqlar\u0131m\u0131zda tam \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259rpa edildi.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti sabit v\u0259 g\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat\u0131 v\u0259 geni\u015f resurslar\u0131 olan, regionda m\u00fch\u00fcm geosiyasi m\u00f6vqe tutan, h\u0259m\u00e7inin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 vacib yeri olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. Artan iqtisadi g\u00fcc\u00fc v\u0259 beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzu say\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin bilavasit\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 qlobal layih\u0259l\u0259r u\u011furla icra edilir. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi: \u201cBu g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti h\u0259m d\u00fcnya miqyas\u0131nda \u00f6z m\u00f6vqel\u0259rini kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirib, eyni zamanda, bu g\u00fcn m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti ist\u0259nil\u0259n n\u0259tic\u0259ni \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 qadirdir\u201d.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda d\u00f6vl\u0259timiz v\u0259 xalq\u0131m\u0131z yeni reall\u0131qlar m\u00fchitind\u0259 q\u00fcrurla v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 is\u0259 inamla \u00f6z inki\u015faf\u0131n\u0131n n\u00f6vb\u0259ti, tamamil\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub. Regionun lider d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki iqtisadi-siyasi prosesl\u0259rin \u0259sas i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olan d\u00f6vl\u0259timizin sosial-iqtisadi potensial\u0131 \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra daha da artd\u0131. \u00d6lk\u0259mizin bilavasit\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n b\u00fct\u00fcn irimiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259r \u00fcmumilikd\u0259 regionun t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 v\u0259 iqtisadi inki\u015faf\u0131na \u00f6z \u0259v\u0259zsiz t\u00f6hf\u0259sini verir. Olduqca g\u00fccl\u00fc, q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evril\u0259n \u00f6lk\u0259mizin beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 n\u00fcfuzu daha da art\u0131b, Az\u0259rbaycanla iqtisadi, siyasi \u0259laq\u0259l\u0259r yaratmaq v\u0259 bu \u0259laq\u0259l\u0259ri inki\u015faf etdirm\u0259k arzusunda olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin say\u0131 da getdikc\u0259 art\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 irimiqyasl\u0131 b\u0259rpa v\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si qar\u015f\u0131da duran \u0259n m\u00fch\u00fcm v\u0259 prioritet istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259ndir. \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin\u0259 B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015fa dair I D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rda Qaraba\u011fda v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda n\u0259h\u0259ng yenid\u0259nqurma proqram\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir, geni\u015fmiqyasl\u0131 b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259ri s\u00fcr\u0259tl\u0259 v\u0259 planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 davam etdirilir, m\u00fcasir, d\u00fcnya standartlar\u0131na uy\u011fun infrastruktur formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r, dayan\u0131ql\u0131 m\u0259skunla\u015fma v\u0259 davaml\u0131 iqtisadi reinteqrasiya \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn z\u0259ruri \u015f\u0259rait yarad\u0131l\u0131r. Ham\u0131m\u0131z bunun \u015fahidiyik ki, i\u015f\u011fal ill\u0259rind\u0259 tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f h\u0259r bir k\u0259nd, q\u0259s\u0259b\u0259 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r indi tamamil\u0259 yenid\u0259n qurulur.<\/p>\n<p>\u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n \u00f6t\u0259n 4 il \u0259rzind\u0259 Qaraba\u011fda v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda olduqca geni\u015f quruculuq v\u0259 abadl\u0131q i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131b v\u0259 haz\u0131rda da bu i\u015fl\u0259r tam s\u00fcr\u0259ti il\u0259 davam etdirilir, n\u0259h\u0259ng infrastruktur layih\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilir, q\u0131sa zamanda geni\u015f yol \u015f\u0259b\u0259k\u0259si qurulub, tunell\u0259r \u00e7\u0259kilib, beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259hlizl\u0259r sal\u0131n\u0131b, hava limanlar\u0131 in\u015fa olunub. \u015eu\u015fada, La\u00e7\u0131nda, A\u011fdamda, Z\u0259ngilanda, C\u0259bray\u0131lda v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259rd\u0259 y\u00fcks\u0259kkeyfiyy\u0259tli, m\u00fcasir texnologiyalarla t\u0259chiz edilmi\u015f evl\u0259r, ictimai ia\u015f\u0259 obyektl\u0259ri tikilib. Burada insanlar\u0131n rahat h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259rt\u0259r\u0259fli \u015f\u0259rait yarad\u0131l\u0131r, do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131dan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz ya\u015famas\u0131, onlar\u0131n m\u0259\u015f\u011fullu\u011funun t\u0259min edilm\u0259si, rifah hal\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 b\u0259rpas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Qaraba\u011fda v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda apar\u0131lan b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259ri Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin bilavasit\u0259 n\u0259zar\u0259tind\u0259dir. Prezident \u0130lham \u018fliyevin i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f torpaqlara m\u00fct\u0259madi s\u0259f\u0259rl\u0259ri b\u0259rpa, yenid\u0259nqurma prosesinin d\u00f6vl\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n vacib istiqam\u0259ti olmaqla, h\u0259m\u00e7inin h\u0259r zaman diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n bariz t\u0259sdiqidir.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Birinci vitse-prezidenti Mehriban xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n yax\u0131ndan i\u015ftirak\u0131 il\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 icra olunan b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259ri Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 \u0259razisinin vahidliyi, toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259zliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 konstitusiya prinsipinin t\u0259min edilm\u0259sinin daha bir \u0259yani g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/p>\n<p>Qaraba\u011fda v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda g\u00f6r\u00fcl\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 quruculuq i\u015fl\u0259rinin s\u00fcr\u0259tl\u0259 apar\u0131lmas\u0131 bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, qazan\u0131lan tarixi Z\u0259f\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 regionda meydana g\u0259l\u0259n yeni reall\u0131qlar n\u0259inki \u00f6lk\u0259miz, eyni zamanda, \u00fcmumilikd\u0259 b\u00f6lg\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f perspektivl\u0259r yarad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131m\u0131zda b\u0259rpa v\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259rinin apar\u0131lmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, bu \u0259razil\u0259r\u0259 yerli \u0259halinin qay\u0131tmas\u0131 Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 qar\u015f\u0131da duran \u0259n \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259ndir. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n 2022-ci il noyabr\u0131n 16-da imzalanan S\u0259r\u0259ncamla \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin\u0259 B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015fa dair I D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201d t\u0259sdiq edilib.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131nda i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259ri v\u0259 m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259t, nail olunmas\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259n\u0259n m\u0259qs\u0259dl\u0259r v\u0259 onlara uy\u011fun h\u0259d\u0259f g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri, D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131n\u0131n prioritet istiqam\u0259tl\u0259ri, \u0259halinin do\u011fma torpaqlar\u0131na geri qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, g\u00f6zl\u0259nil\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r, ehtimal edil\u0259n riskl\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131, m\u00fcvafiq v\u0259zif\u0259l\u0259rin yerin\u0259 yetirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259ri v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k t\u0259dbirl\u0259r \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015fa dair I D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131na uy\u011fun olaraq \u0259halinin q\u0131sa zamanda \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131na qay\u0131tmalar\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin b\u00fct\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn imkanlar\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r edilib. Ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259, k\u00f6n\u00fcll\u00fc v\u0259 l\u0259yaq\u0259tli qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili, onlar\u0131n davaml\u0131 m\u0259skunla\u015fmas\u0131 v\u0259 reinteqrasiyas\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 olduqca geni\u015fmiqyasl\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u201cB\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015f\u201d proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 art\u0131q minl\u0259rl\u0259 ke\u00e7mi\u015f m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131d\u0131b.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu\u011fu v\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n bu g\u00fcn u\u011furla davam etdiril\u0259n inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259di m\u00fcasir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar fonunda d\u00f6vl\u0259timizin davaml\u0131 v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259kdir. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin g\u00fccl\u00fc siyasi irad\u0259si v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli m\u00f6vqeyi say\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya miqyas\u0131nda n\u00fcmun\u0259 say\u0131la bil\u0259c\u0259k v\u0259 bir s\u0131ra m\u00fct\u0259r\u0259qqi c\u0259h\u0259tl\u0259ri il\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n tamamil\u0259 yeni inki\u015faf modeli formala\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n davaml\u0131 islahatlar say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00f6t\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 iqtisadi m\u00fcst\u0259qilliyin t\u0259min olunmas\u0131 yolunda olduqca m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131l\u0131b. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi: \u201cBu g\u00fcn, s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda, m\u00fcst\u0259qil xarici v\u0259 daxili siyas\u0259t apara bil\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin say\u0131 d\u00fcnyada \u00e7ox m\u0259hduddur. Az\u0259rbaycan o \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ndir ki, he\u00e7 bir k\u0259nar q\u00fcvv\u0259 bizim irad\u0259miz\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bilm\u0259z. \u00c7\u00fcnki g\u00fccl\u00fc irad\u0259miz var, g\u00fccl\u00fc ordumuz var v\u0259 eyni zamanda, g\u00fccl\u00fc imkanlar\u0131m\u0131z var. Maliyy\u0259 resurslar\u0131m\u0131z, maddi v\u0259ziyy\u0259timiz imkan verir ki, biz ancaq \u00f6z daxili resurslar\u0131m\u0131z hesab\u0131na ya\u015fayaq v\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q, daxili resurslar hesab\u0131na Qaraba\u011f\u0131 yenid\u0259n qururuq, Z\u0259ng\u0259zuru yenid\u0259n qururuq\u201d.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev cari il sentyabr\u0131n 30-da b\u00f6y\u00fck el s\u0259n\u0259tkar\u0131, a\u015f\u0131q yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259si A\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259rin abid\u0259sinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan olan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6z yurd-yuvalar\u0131na qay\u0131d\u0131\u015f m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 toxunub. Bildirilib ki, Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun azad edilm\u0259si, suverenliyimizin tam b\u0259rpas\u0131 Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131larda tarixi v\u0259t\u0259nl\u0259rin\u0259 geri qay\u0131dacaqlar\u0131na dair nikbinlik hissl\u0259rini, \u00fcmidl\u0259rini art\u0131r\u0131b. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev Qaraba\u011fa, \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zura qay\u0131dan soyda\u015flar\u0131m\u0131z kimi, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan olan h\u0259mv\u0259t\u0259nl\u0259rimizin d\u0259 bu sevinci ya\u015fayaca\u011f\u0131na inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131b: \u201cBiz o g\u00fcn\u00fc s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirik, inan\u0131r\u0131q, m\u0259n d\u0259 inan\u0131ram, siz d\u0259 inan\u0131rs\u0131n\u0131z. G\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k biz A\u015f\u0131q \u018fl\u0259sg\u0259rin erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f abid\u0259sini b\u0259rpa ed\u0259c\u0259yik v\u0259 A\u011fkils\u0259 k\u0259ndind\u0259 buna ox\u015far m\u0259rasim ke\u00e7ir\u0259c\u0259yik\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259timizin beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259ki m\u00f6vqel\u0259ri bu g\u00fcn olduqca m\u00f6hk\u0259mdir. Az\u0259rbaycan n\u0259inki regionda, eyni zamanda, qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u00fch\u00fcm siyasi v\u0259 iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformalar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0259sas t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskarlar\u0131ndan biri qismind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. \u00d6lk\u0259mizin f\u0259al i\u015ftirak\u0131 il\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131lan enerji, infrastruktur, n\u0259qliyyat v\u0259 dig\u0259r layih\u0259l\u0259r b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 regionun inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcasir beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi \u00f6z\u00fcn\u00fc tan\u0131dan Az\u0259rbaycan C\u0259nubi Qafqaz\u0131n lider d\u00f6vl\u0259ti olmaqla yana\u015f\u0131, eyni zamanda, regionun iqtisadi, siyasi v\u0259 h\u0259m\u00e7inin humanitar m\u0259rk\u0259zidir. Beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259li t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k bir s\u0131ra m\u00f6t\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r, Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259ri, sammitl\u0259r, media forumlar\u0131, beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tli idman yar\u0131\u015flar\u0131 v\u0259 dig\u0259r m\u00fch\u00fcm beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>Bu il is\u0259 \u00f6lk\u0259miz d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n olan Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131na (COP29), eyni zamanda, Kioto Protokolunun T\u0259r\u0259fl\u0259r G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 19-cu sessiyas\u0131na v\u0259 Paris Sazi\u015finin T\u0259r\u0259fl\u0259r G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 6-c\u0131 sessiyas\u0131na ev sahibliyi ed\u0259c\u0259k. COP29 qlobal miqyasda \u0259n m\u00fch\u00fcm hadis\u0259l\u0259rd\u0259n biri olmaqla, beyn\u0259lxalq arenada bir n\u00f6mr\u0259li konfransd\u0131r v\u0259 bu konfrans ilk d\u0259f\u0259dir ki, postsovet m\u0259kan\u0131nda ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r h\u0259ssas m\u00f6vzulardan biridir. Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n imzalanan 2021-ci il 2 fevral tarixli S\u0259r\u0259ncamla \u201cAz\u0259rbaycan 2030: sosial-iqtisadi inki\u015fafa dair Milli Prioritetl\u0259r\u201d t\u0259sdiq edilmi\u015fdir. Bel\u0259 ki, n\u00f6vb\u0259ti onillikd\u0259 \u00f6lk\u0259nin sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na dair realla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131 olan be\u015f Milli Prioritetd\u0259n biri \u201ct\u0259miz \u0259traf m\u00fchit v\u0259 ya\u015f\u0131l art\u0131m \u00f6lk\u0259si\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcdd\u0259ad\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin 2023-c\u00fc il 25 dekabr tarixli S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda 2024-c\u00fc il \u201cYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik ili\u201d elan edilib.<\/p>\n<p>COP29 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r \u0259traf\u0131nda fikir m\u00fcbadil\u0259sinin apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bir s\u0131ra m\u00fcr\u0259kk\u0259b m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259lli yollar\u0131n\u0131n m\u00fczakir\u0259 edildiyi m\u00fch\u00fcm platforma hesab olunur. Bu m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbirin Az\u0259rbaycanda ke\u00e7irilm\u0259si \u00f6lk\u0259miz\u0259 n\u00f6vb\u0259ti etimad v\u0259 inam\u0131n g\u00f6st\u0259ricisi, eyni zamanda, beyn\u0259lxalq miqyasda artan g\u00fcc v\u0259 n\u00fcfuzun \u0259yani t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin cari ilin aprelind\u0259 Berlind\u0259 \u201c15-ci Petersberq \u0130qlim Dialoqu\u201dnun Y\u00fcks\u0259k S\u0259viyy\u0259li Seqmentind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi: \u201cCOP29-a ev sahibliyi ed\u0259c\u0259k \u00f6lk\u0259 kimi yekdil q\u0259rarla se\u00e7ilm\u0259k bizim \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259qiq\u0259t\u0259n b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259r\u0259fdir. Biz bunu beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin Az\u0259rbaycana v\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz i\u015fl\u0259r\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ya\u015f\u0131l enerji sah\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259timiz\u0259 h\u00f6rm\u0259tinin \u0259lam\u0259ti hesab edirik\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd edilm\u0259lidir ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti cari il sentyabr\u0131n 18-20-d\u0259 Asiya Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259l\u0259rinin v\u0259 Ekvivalent \u0130nstitutlar Assosiasiyas\u0131n\u0131n 6-c\u0131 Konqresind\u0259 i\u015ftirak edib. Konqresin yekununda q\u0259bul edil\u0259n Banqkok B\u0259yannam\u0259sin\u0259 Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259c\u0259k m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbir olan Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131 (COP29) il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u0259nd \u0259lav\u0259 edilmi\u015fdir. Bel\u0259 ki, h\u0259min b\u0259nd\u0259 \u0259sas\u0259n, Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin konstitusiya \u0259dal\u0259t m\u00fchakim\u0259si orqanlar\u0131 bu c\u00fcr beyn\u0259lxalq toplant\u0131lar\u0131n iqlim d\u0259yi\u015fikliyi probleminin h\u0259llind\u0259 v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bu sah\u0259d\u0259 ictimai m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n t\u0259\u015fviqind\u0259 oynad\u0131\u011f\u0131 m\u00fch\u00fcm rolu d\u0259rk edir. Eyni zamanda, Az\u0259rbaycan\u0131n ev sahibliyi ed\u0259c\u0259yi BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131n\u0131n (COP29) m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 ke\u00e7m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n xo\u015f arzular\u0131n\u0131 ifad\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fminlikl\u0259 bildirm\u0259k olar ki, COP29 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 at\u0131lacaq add\u0131mlara \u00e7ox m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizin COP29-a ev sahibliyi etm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin \u00f6z\u00fcn\u00fc qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparan d\u00f6vl\u0259t olaraq tan\u0131da bilm\u0259sinin g\u00f6st\u0259ricisidir. D\u00fcnya birliyinin Az\u0259rbaycana g\u00f6st\u0259rdiyi inam v\u0259 etimad d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin \u015f\u0259xsi n\u00fcfuzu, h\u0259yata ke\u00e7irdiyi u\u011furlu daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tin bilavasit\u0259 n\u0259tic\u0259sidir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn apar\u0131lan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f xarici siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq arenadak\u0131 n\u00fcfuzu artaraq \u00f6lk\u0259miz d\u00fcnyada s\u00f6z sahibin\u0259 \u00e7evrilib. Qlobal prosesl\u0259rd\u0259 respublikam\u0131z\u0131n m\u00f6vqel\u0259ri m\u00f6hk\u0259ml\u0259nir. Az\u0259rbaycan\u0131n y\u00fcks\u0259k iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri, diplomatik u\u011furlar\u0131 v\u0259 qalib d\u00f6vl\u0259t olmas\u0131 beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 olan mara\u011f\u0131 art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan b\u00f6y\u00fck v\u0259 m\u00fch\u00fcm co\u011frafiyada meydana g\u0259l\u0259n yeni reall\u0131qlar\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 dayanan lider \u00f6lk\u0259dir. B\u00fct\u00fcn bunlar, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259t, u\u011furlu diplomatiyas\u0131 say\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edilib.<\/p>\n<p>H\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 Prezident, M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 \u0259z\u0259li torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn, d\u00f6vl\u0259t suverenliyinin v\u0259 \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn \u0259razisind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259sinin tam b\u0259rpas\u0131n\u0131n q\u00fcrurverici t\u0259nt\u0259n\u0259sini ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p>F\u00fcrs\u0259td\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si ad\u0131ndan M\u00fcz\u0259ff\u0259r Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 r\u0259\u015fad\u0259tli Az\u0259rbaycan Ordusunun biz\u0259 b\u0259x\u015f etdiyi 8 Noyabr &#8211; Z\u0259f\u0259r G\u00fcn\u00fc, 9 Noyabr &#8211; D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131 G\u00fcn\u00fc v\u0259 12 Noyabr &#8211; Konstitusiya G\u00fcn\u00fc m\u00fcnasib\u0259til\u0259 t\u0259brik edir, xalq\u0131m\u0131za xo\u015fb\u0259xt v\u0259 firavan h\u0259yat arzulay\u0131r\u0131q.<\/p>\n<div><\/div>\n<div><strong>F\u0259rhad Abdullayev<\/strong><\/div>\n<div><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131<\/strong><\/div>\n<div><strong>Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259sinin s\u0259dri<\/strong><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cBizim yeni Konstitusiyam\u0131z, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini, bu m\u00fcst\u0259qilliyin \u0259b\u0259di oldu\u011funu v\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyub saxlamaq, ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn prinsipl\u0259ri \u0259ks etdirm\u0259lidir. Yeni Konstitusiyam\u0131z demokratik prinsipl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirm\u0259lidir. Y\u0259ni, d\u00fcnya demokratiyas\u0131n\u0131n \u0259ld\u0259 etdiyi b\u00fct\u00fcn nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n, demokratiya sah\u0259sind\u0259 inki\u015faf etmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin konstitusiya t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259li v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus tarixi, milli \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n prinsipl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirm\u0259lidir\u201d. Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00dcmummilli Lideri \u201cBuilki prezident v\u0259 parlament se\u00e7kil\u0259ri m\u00fcst\u0259qil \u00f6lk\u0259mizin tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 idi ki, \u00f6lk\u0259mizin b\u00fct\u00fcn \u0259razisind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bu, tarixi hadis\u0259dir. \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":767143,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/17309319975154527780_1200x630.jpg",924,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/17309319975154527780_1200x630.jpg",924,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/17309319975154527780_1200x630.jpg",924,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/17309319975154527780_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/17309319975154527780_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/17309319975154527780_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/17309319975154527780_1200x630.jpg",924,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/17309319975154527780_1200x630.jpg",924,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/17309319975154527780_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/17309319975154527780_1200x630-924x620.jpg",924,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cBizim yeni Konstitusiyam\u0131z, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini, bu m\u00fcst\u0259qilliyin \u0259b\u0259di oldu\u011funu v\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini qoruyub saxlamaq, ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn prinsipl\u0259ri \u0259ks etdirm\u0259lidir. Yeni Konstitusiyam\u0131z demokratik prinsipl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirm\u0259lidir. Y\u0259ni, d\u00fcnya demokratiyas\u0131n\u0131n \u0259ld\u0259 etdiyi b\u00fct\u00fcn nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n, demokratiya sah\u0259sind\u0259 inki\u015faf etmi\u015f d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin konstitusiya t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259li v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus tarixi, milli&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/767142"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=767142"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/767142\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":767144,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/767142\/revisions\/767144"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/767143"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=767142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=767142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=767142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}