{"id":767572,"date":"2024-11-09T19:01:54","date_gmt":"2024-11-09T15:01:54","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=767572"},"modified":"2024-11-09T19:01:54","modified_gmt":"2024-11-09T15:01:54","slug":"ucr%c9%99ngli-bayragimizin-sanli-tarixi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=767572","title":{"rendered":"\u00dc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n \u015fanl\u0131 tarixi"},"content":{"rendered":"<p>Y\u00fcz il\u0259 yax\u0131n bir m\u00fcdd\u0259tdir ki, \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131m\u0131z insanlar\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s ideal r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrilib. M\u00f6vcudlu\u011funun 18 ay\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (1918-ci il noyabr\u0131n 9-u &#8211; 1920-ci il aprelin 27-si) \u0259n ist\u0259kli bir varl\u0131q kimi sevilib, \u0259zizl\u0259nib, adma v\u0259 h\u00fcsn\u00fcn\u0259 \u015feirl\u0259r yaz\u0131l\u0131b, mahn\u0131lar b\u0259st\u0259l\u0259nib. Sovetl\u0259r Birliyind\u0259ki m\u00f6vcud rejim \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131m\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259n as\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 h\u0259tta t\u0259svirini bel\u0259 qada\u011fan ets\u0259 d\u0259, onu \u00fcr\u0259kl\u0259rind\u0259 ya\u015fadan insanlar istiqlal \u015fairimiz \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n bu s\u00f6zl\u0259rini t\u0259krarlay\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p><em><strong>\u00a0\u00c7oxdand\u0131r ayn d\u00fc\u015fd\u00fcm<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u00dc\u00e7 boyal\u0131 bayraqdan.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u00a0A dostlar, m\u0259n yoruldum,<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u00a0Bu gizli a\u011flamaqdan.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>B\u0259s xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 y\u00fcz il \u0259vv\u0259l dal\u011falanm\u0131\u015f v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 m\u00f6vcud olan bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n yaranma tarixind\u0259n, onun m\u0259nas\u0131ndan, a\u011f ayparan\u0131n v\u0259 s\u0259kkiz gu\u015f\u0259nin n\u0259 oldu\u011fundan, hans\u0131 ideyalardan qaynaqland\u0131\u011f\u0131ndan yet\u0259rinc\u0259 m\u0259lumatl\u0131y\u0131qm\u0131?<\/p>\n<p>M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin \u0259sasland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259t 1918-ci ild\u0259 may\u0131n 28-d\u0259 yarand\u0131qdan sonra onun \u0259sas r\u0259mzi olan bayraq haqq\u0131nda h\u0259min ilin iyun ay\u0131n\u0131n 21-d\u0259 h\u00f6kum\u0259tin q\u0259rar\u0131 verildi. H\u0259min q\u0259rardan: \u201c\u00dcst\u00fcnd\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 fonda a\u011f s\u0259kkizgu\u015f\u0259li ulduz v\u0259 aypara t\u0259sviri olan quma\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n bayra\u011f\u0131 kimi t\u0259sdiq edilsin\u201d<\/p>\n<p>H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 bayra\u011f\u0131m\u0131z Osmanl\u0131 T\u00fcrkiy\u0259sinin bayra\u011f\u0131 il\u0259 eynilik t\u0259\u015fkil edirdi. F\u0259rq yalmz onda idi ki, Osmanl\u0131 T\u00fcrkiy\u0259sinin bayra\u011f\u0131ndak\u0131 hilal aym qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 ulduz be\u015f gu\u015f\u0259d\u0259n, Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tinin bayra\u011f\u0131nda is\u0259 s\u0259kkiz gu\u015f\u0259d\u0259n ibar\u0259t idi. \u0130lk bayra\u011f\u0131m\u0131z haqq\u0131nda veril\u0259n q\u0259rar da (y\u0259ni eyn\u0259n Osmanl\u0131 T\u00fcrkiy\u0259sind\u0259 oldu\u011fu kimi) bir \u00e7ox s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 izah edilir. Biz bununla t\u00fcrk xalq\u0131 olaraq b\u00f6y\u00fck bir m\u0259d\u0259niyy\u0259t sistemin\u0259 \u0259sasland\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcbut edirdik.<\/p>\n<p>H\u0259min \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131m\u0131z ilk d\u0259f\u0259 olaraq 1918-ci ilin noyabr\u0131n 17-d\u0259 Bak\u0131da D\u0259niz Va\u011fzal\u0131nda ingilis general\u0131 Tomsonun qar\u015f\u0131lanma m\u0259rasimind\u0259 g\u00f6y\u0259 qald\u0131r\u0131ld\u0131. O zaman d\u00f6vl\u0259t himnimiz olmad\u0131\u011f\u0131ndan b\u00f6y\u00fck b\u0259st\u0259kar \u00dc.Hac\u0131b\u0259ylinin t\u0259klifi il\u0259 onun \u201cLeyli v\u0259 M\u0259cnun\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 Nof\u0259lin s\u0259hn\u0259y\u0259 g\u0259li\u015find\u0259 s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n co\u015fdurucu musiqinin (\u201cHeyrat\u0131\u201d \u00fcst\u00fcnd\u0259) \u00e7al\u0131nmas\u0131 q\u0259bul edilir (\u00dc.Hac\u0131b\u0259yli indi s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n d\u00f6vl\u0259t himnimizi sonradan b\u0259st\u0259l\u0259yib). Qeyd edim ki, t\u00fcrkl\u0259r 1453-c\u00fc ild\u0259 Konstantinopolu (\u0130stanbulu) f\u0259th ed\u0259rk\u0259n bu musiqiy\u0259 ox\u015far bir mar\u015fla d\u00fc\u015fm\u0259n \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccum etmi\u015fdil\u0259r. 1918-ci ild\u0259 Bak\u0131ya g\u0259l\u0259n ingilisl\u0259r \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n r\u0259smi olaraq dal\u011faland\u0131nlmas\u0131na o q\u0259d\u0259r raz\u0131l\u0131q vermirdil\u0259r. Onlara t\u0259sir ed\u0259n, bu fikri d\u0259rinl\u0259\u015fdir\u0259n is\u0259 Bak\u0131da ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r v\u0259 ruslar idi. \u201cM\u00fcsavat\u201d Partiyas\u0131n\u0131n qurucular\u0131ndan olan M.\u018f.R\u0259sulo\u011flu \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 yaz\u0131rd\u0131 ki, ingilisl\u0259r yaln\u0131z h\u0259ft\u0259nin 1 -ci v\u0259 4-c\u00fc g\u00fcnl\u0259ri ,y\u0259ni iclas ke\u00e7iril\u0259nd\u0259 icaz\u0259 verirdil\u0259r ki, Parlament binas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 milli bayra\u011f\u0131m\u0131z dal\u011falans\u0131n, iclas bit\u0259n kimi bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n endirilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>1918-ci ilin 7 dekabr\u0131nda Parlamentin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimind\u0259 M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 bu s\u00f6zl\u0259ri s\u00f6yl\u0259di: \u201cS\u0259ad\u0259t v\u0259 h\u00fcrriyy\u0259t istiqlald\u0131r. \u0130\u015ft\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn, \u0259f\u0259ndil\u0259r, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycam t\u0259msil ed\u0259n o \u00fc\u00e7 boyal\u0131 bayra\u011f\u0131 \u015eurayi-Milli qald\u0131rm\u0131\u015f, t\u00fcrk h\u00fcrriyy\u0259ti, islam m\u0259d\u0259niyy\u0259ti v\u0259 m\u00fcasir Avropa iqtidar\u0131 &#8211; \u0259hraran\u0259sini (azad adamlar iqtidar\u0131n\u0131) t\u0259msil ed\u0259n bu \u00fc\u00e7 boyal\u0131 bayraq daima ba\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 ehtizaz ed\u0259c\u0259kdir (dal\u011falanacaqd\u0131r). Bir daha qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bayraq bir daha enm\u0259y\u0259c\u0259kdir!\u201d(6, s.124). B\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkir \u00dc.Hac\u0131b\u0259yli \u201cAz\u0259rbaycan\u201d q\u0259zetind\u0259 (1918-ci il, 9 dekabr) M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259nin bu \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131m bel\u0259 t\u0259svir edirdi: \u201cM\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin milli ittitah\u0259sind\u0259 bu \u00fc\u00e7 r\u0259ngin: t\u00fcrkl\u0259\u015fm\u0259k, islamla\u015fmaq v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259k amal\u0131 \u0259lam\u0259tind\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funa i\u015far\u0259 il\u0259 &#8211; bu bayraq endirilm\u0259z! &#8211; dedikd\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u0259clis aya\u011fa qalx\u0131b \u0259l \u00e7ala-\u00e7ala bayraqlar\u0131 salamlark\u0259n, t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131-f\u00f6vq\u0259lad\u0259md\u0259n ba\u015f\u0131m\u0131n t\u00fckl\u0259ri bizbiz durdu\u201d.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan 1920-ci ild\u0259 i\u015f\u011fal edildikd\u0259n sonra ba\u015fda M. \u018f. R\u0259sulzad\u0259 olmaqla d\u0259y\u0259rli insanlar\u0131m\u0131z bu bayra\u011f\u0131 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fchacir\u0259td\u0259 qorudular, ya\u015fatd\u0131lar. Qeyd edim ki, Sovetl\u0259r Birliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131m\u0131z 1957-ci ild\u0259 XX qurultayda \u201c\u015f\u0259xsiyy\u0259t\u0259 p\u0259r\u0259sti\u015f\u201d m\u0259s\u0259l\u0259si qoyulduqdan sonra \u00fc\u00e7 az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z (adlan Cahid, \u00c7ingiz, dig\u0259ri is\u0259 Nazim olub) t\u0259r\u0259find\u0259n bir saatdan \u00e7ox \u201cQ\u0131z Qalas\u0131\u201d \u00fcz\u0259rind\u0259 dal\u011faland\u0131rd\u0131. H\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259ri is\u0259 (onlar\u0131n say\u0131 \u00fcmumilikd\u0259 15-\u0259 q\u0259d\u0259r olub) sonradan 12-13 il\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259bs\u0259 m\u0259hkum etdil\u0259r.<\/p>\n<p>1988-ci ild\u0259 Azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 ba\u015flad\u0131qda \u00dc\u00e7r\u0259ngli bayraq yenid\u0259n xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 dal\u011faland\u0131. 1990-c\u0131 ilin noyabrm 29-da \u201cAz\u0259rbaycan SSR-in ad\u0131mn v\u0259 d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d f\u0259rman verildi v\u0259 1991-ci ilin fevral\u0131n 5-d\u0259 qanunvericilik orqan\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiql\u0259ndi. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 haqq\u0131nda \u018fsasnam\u0259 haz\u0131rland\u0131. D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131nda t\u0259sdiq edildi.<\/p>\n<p><strong>S\u0259dif\u0259 H\u00fcseynova,<\/strong><br \/>\n<em>48 sayl\u0131 m\u0259kt\u0259bin m\u00fc\u0259llimi<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Y\u00fcz il\u0259 yax\u0131n bir m\u00fcdd\u0259tdir ki, \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131m\u0131z insanlar\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s ideal r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrilib. M\u00f6vcudlu\u011funun 18 ay\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (1918-ci il noyabr\u0131n 9-u &#8211; 1920-ci il aprelin 27-si) \u0259n ist\u0259kli bir varl\u0131q kimi sevilib, \u0259zizl\u0259nib, adma v\u0259 h\u00fcsn\u00fcn\u0259 \u015feirl\u0259r yaz\u0131l\u0131b, mahn\u0131lar b\u0259st\u0259l\u0259nib. Sovetl\u0259r Birliyind\u0259ki m\u00f6vcud rejim \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131m\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259n as\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 h\u0259tta t\u0259svirini bel\u0259 qada\u011fan ets\u0259 d\u0259, onu \u00fcr\u0259kl\u0259rind\u0259 ya\u015fadan insanlar istiqlal \u015fairimiz \u018fhm\u0259d Cavad\u0131n bu s\u00f6zl\u0259rini t\u0259krarlay\u0131rd\u0131: \u00a0\u00c7oxdand\u0131r ayn d\u00fc\u015fd\u00fcm \u00dc\u00e7 boyal\u0131 bayraqdan. \u00a0A dostlar, m\u0259n yoruldum, \u00a0Bu gizli a\u011flamaqdan. B\u0259s xalq\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 y\u00fcz il \u0259vv\u0259l dal\u011falanm\u0131\u015f&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":767574,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a430a730163654534829557444511074730-1.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a430a730163654534829557444511074730-1.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a430a730163654534829557444511074730-1.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a430a730163654534829557444511074730-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a430a730163654534829557444511074730-1-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a430a730163654534829557444511074730-1-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a430a730163654534829557444511074730-1.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a430a730163654534829557444511074730-1.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a430a730163654534829557444511074730-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/a430a730163654534829557444511074730-1.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Y\u00fcz il\u0259 yax\u0131n bir m\u00fcdd\u0259tdir ki, \u00fc\u00e7r\u0259ngli d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131m\u0131z insanlar\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s ideal r\u0259mzin\u0259 \u00e7evrilib. M\u00f6vcudlu\u011funun 18 ay\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (1918-ci il noyabr\u0131n 9-u &#8211; 1920-ci il aprelin 27-si) \u0259n ist\u0259kli bir varl\u0131q kimi sevilib, \u0259zizl\u0259nib, adma v\u0259 h\u00fcsn\u00fcn\u0259 \u015feirl\u0259r yaz\u0131l\u0131b, mahn\u0131lar b\u0259st\u0259l\u0259nib. Sovetl\u0259r Birliyind\u0259ki m\u00f6vcud rejim \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131m\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259n as\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 h\u0259tta t\u0259svirini bel\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/767572"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=767572"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/767572\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":767575,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/767572\/revisions\/767575"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/767574"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=767572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=767572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=767572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}