{"id":768719,"date":"2024-11-14T17:36:03","date_gmt":"2024-11-14T13:36:03","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=768719"},"modified":"2024-11-14T17:36:03","modified_gmt":"2024-11-14T13:36:03","slug":"bizi-s%c9%99hv-istiqam%c9%99t%c9%99-yon%c9%99ld%c9%99n-m%c9%99s%c9%99l%c9%99l%c9%99r-professor-saleh-m%c9%99mm%c9%99dovun-islam-v%c9%99-qadinlar-haqqinda-yazisina-cavab","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=768719","title":{"rendered":"Bizi s\u0259hv istiqam\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259ld\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r -Professor Saleh M\u0259mm\u0259dovun islam v\u0259 qad\u0131nlar haqq\u0131nda yaz\u0131s\u0131na CAVAB"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n sabiq maliyy\u0259 naziri, professor Saleh M\u0259mm\u0259dov redaksiyam\u0131za m\u0259qal\u0259 g\u00f6nd\u0259rib.\u00a0<a href=\"https:\/\/musavat.com\/news\/islam-qadinlarin-istedadini-bogur-azerbaycanli-professorun-sok-yazisi_1119112.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">H\u0259min m\u0259qal\u0259d\u0259<\/a>\u00a0o, d\u00fcnya \u00fczr\u0259 20 \u0259n b\u00f6y\u00fck k\u0259\u015ffi h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015f qad\u0131nlar\u0131n siyah\u0131s\u0131n\u0131 v\u0259 onlar\u0131n k\u0259\u015ffl\u0259rini t\u0259qdim ed\u0259r\u0259k, bu siyah\u0131da bir n\u0259f\u0259r d\u0259 olsun m\u00fcs\u0259lman qad\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Musavat.com-da\u00a0<\/strong>d\u0259rc olunan m\u0259qal\u0259d\u0259 qald\u0131r\u0131lan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259, ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n iddialara politoloq K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flu \u00f6z arqumentl\u0259ri il\u0259 cavab verib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/7580094566cc8a37504eceeb041627fa.jpg\" alt=\"saleh_mmmdov.jpg (32 KB)\" \/><\/p>\n<p><strong>H\u0259min yaz\u0131n\u0131 da t\u0259qdim edirik:<\/strong><\/p>\n<p>Professor Saleh M\u0259mm\u0259dov yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 d\u00fcnya \u00fcz\u0259rind\u0259 edil\u0259n 20 \u0259n yax\u015f\u0131 k\u0259\u015ffin qad\u0131n m\u00fc\u0259llifi s\u0131ras\u0131nda m\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131n olmamas\u0131ndan \u015fikay\u0259tl\u0259nib. M\u00fc\u0259llif iddia edir ki, \u201cm\u00fcs\u0259lmanlar qad\u0131n\u0131 faktiki olaraq s\u0131radan silibl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>V\u0259 fikrini onunla \u0259sasland\u0131r\u0131r ki, m\u00fcs\u0259lmanlar qad\u0131n\u0131 i\u015f g\u00fcc\u00fc olaraq g\u00f6rm\u0259dikl\u0259rind\u0259n, y\u0259ni qad\u0131nlar\u0131n i\u015fl\u0259m\u0259m\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n b\u00f6y\u00fck i\u015f g\u00fcc\u00fcn\u00fc itirir v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 \u201cm\u00fcs\u0259lmanlar iqtisadi inki\u015faf\u0131n b\u00fct\u00fcn g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri \u00fczr\u0259 (riyazi g\u00f6zl\u0259m\u0259 &#8211; mean g\u00f6st\u0259ricisi) \u0130slam d\u00fcnya din m\u0259nsublar\u0131 \u00fczr\u0259 (buddizm, y\u0259hudilik, hinduizm, sintoizm, xristianl\u0131q, islam) sonuncu yerd\u0259 durur\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/medeniyyet.az\/img\/news\/900x\/_1499951731.jpg\" alt=\"\u0130slam dinind\u0259 g\u00f6z\u0259l s\u0259s\u0259, g\u00f6z\u0259l m\u0259naya \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilir\" \/><\/p>\n<p>Daha sonra h\u00f6rm\u0259tli professor \u0259sas son 100 ild\u0259 Avropada elmi k\u0259\u015ffl\u0259r\u0259 imza atm\u0131\u015f 20 qad\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 sadalay\u0131r v\u0259 qeyd edir ki, bu k\u0259\u015ffl\u0259r elm, tibb v\u0259 d\u00fcnyam\u0131z\u0131 anlama\u011f\u0131m\u0131zda d\u0259rin t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu h\u0259dd\u0259n art\u0131q \u00e7ox i\u015fl\u0259ns\u0259 d\u0259, h\u0259r add\u0131mda \u0130slam dini v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 ittihama \u00e7evrildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn yaz\u0131da ged\u0259n ittiham v\u0259 iddialar\u0131 ara\u015fd\u0131rmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldik. \u018fvv\u0259la, yaz\u0131 ki\u00e7ik h\u0259cmd\u0259 olsa da, bir ne\u00e7\u0259 m\u00f6vzu eyni anda v\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259nib.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, professor haql\u0131d\u0131r ki, m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259ri elmi-texniki t\u0259r\u0259qqid\u0259 Avropadan v\u0259 ya indi \u00fcmumi olaraq Q\u0259rb adlanan co\u011frafiyadan geri qal\u0131r. Amma bu gerilik t\u0259kc\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlara xasd\u0131rm\u0131? V\u0259 ya s\u0259b\u0259b yaln\u0131z qad\u0131nlard\u0131r?<\/p>\n<p>Planetin geri qalan m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259si olmayan regionlar\u0131 b\u0259y\u0259m azd\u0131r? M\u0259s\u0259l\u0259n, Afrikan\u0131n xristian \u00f6lk\u0259l\u0259ri, Lat\u0131n Amerikas\u0131, Asiyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259ri d\u0259 elmi-texniki t\u0259r\u0259qqid\u0259n geri qal\u0131b.<\/p>\n<p>Yaxud da bu g\u00fcn s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131n, elmi t\u0259r\u0259qqinin simvoluna \u00e7evrilmi\u015f \u00c7in \u00e7ox deyil, 50 il \u0259vv\u0259l \u0259kin\u0259 z\u0259r\u0259r vurur dey\u0259 s\u0259r\u00e7\u0259l\u0259ri k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 yox ed\u0259n \u00f6lk\u0259 idi. \u00c7in n\u0259 inanc\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib, n\u0259 d\u0259 siyasi sistemini, sad\u0259c\u0259 islahatlar v\u0259 idar\u0259 ed\u0259nl\u0259rin q\u0259rarlar\u0131 \u00f6lk\u0259ni d\u0259yi\u015fib.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin geri qalmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rini s\u0131ralasaq \u0130slam dini amili burada ilk \u201cbe\u015fliy\u0259\u201d bel\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcr. M\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rinin geri qalmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri haqq\u0131nda uzun-uzad\u0131 yazmaq olar. Bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r bu m\u00f6vzuda onlarla ara\u015fd\u0131rma, t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131b v\u0259 apar\u0131l\u0131r. M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n Avropadan geri qalmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi qeyri-effektiv, yar\u0131tmaz idar\u0259\u00e7ilik, davam ed\u0259n etnik, dini v\u0259 \u0259razi m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259ri, xarici h\u0259rbi-siyasi m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r v\u0259 sairdir. Son ill\u0259rd\u0259 bu probleml\u0259ri qism\u0259n arxada qoyaraq m\u00fc\u0259yy\u0259n inki\u015faf yolu tutan m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259ri n\u00fcmun\u0259si sadalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z faktorlar\u0131 haql\u0131 q\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/islam.az\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/quran-2-780x470.jpg\" alt=\"Deyirl\u0259r ki, Quran\u0131n b\u0259zi ay\u0259l\u0259rini oxumaq g\u00fcnahd\u0131r. Bu hans\u0131 ay\u0259l\u0259rdir? -  \u0130slam suallarda - islam.az\" \/><\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, S.M\u0259mm\u0259dov v\u0259 onun kimi d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nl\u0259rin \u0259sas vur\u011fusu geriliyi \u0130slam dini il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirib, dolay\u0131s\u0131 il\u0259 dinin h\u0259d\u0259f g\u00f6st\u0259rilm\u0259sinin he\u00e7 bir elmi v\u0259 m\u0259ntiqi \u0259sas\u0131 yoxdur.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnki \u0259vv\u0259la yuxar\u0131da da qeyd etdiyimiz kimi, gerilik yaln\u0131z m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 xas deyil, inki\u015fafdan geri qalan onlarla qeyri-m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259r var. \u0130kincisi, islam dini ehkamlar\u0131 v\u0259 \u015f\u0259ri\u0259t qad\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na qar\u015f\u0131 deyil, \u0259ksin\u0259, bunu t\u0259\u015fviq edir.<\/p>\n<p>\u0130slam dini m\u0259tnl\u0259rind\u0259 qad\u0131nlar\u0131 i\u015f g\u00fcc\u00fcnd\u0259n ay\u0131rmaq, onlar\u0131 sosial-ictimai h\u0259yatdan qopmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq ed\u0259n bir g\u00f6st\u0259ri\u015f bel\u0259 yoxdur. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u0130slam dini insanlara cinsin\u0259, irqin\u0259 v\u0259 ya etnik m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259ndirmir.<\/p>\n<p><strong>Qurani-K\u0259rim Hucurat sur\u0259si, 13-c\u00fc ay\u0259d\u0259 buyurulur:<\/strong>\u00a0<em>\u201cEy insanlar! Biz sizi bir ki\u015fi v\u0259 bir qad\u0131ndan (Ad\u0259m v\u0259 H\u0259vvadan) yaratd\u0131q. Sonra bir-birinizi tan\u0131yas\u0131n\u0131z (kimliyinizi bil\u0259siniz) dey\u0259, sizi xalqlara v\u0259 q\u0259bil\u0259l\u0259r\u0259 ay\u0131rd\u0131q. Allah yan\u0131nda \u0259n h\u00f6rm\u0259tli olan\u0131n\u0131z Allahdan \u0259n \u00e7ox qorxan\u0131n\u0131zd\u0131r (pis \u0259m\u0259ll\u0259rd\u0259n \u0259n \u00e7ox \u00e7\u0259kin\u0259ninizdir). H\u0259qiq\u0259t\u0259n, Allah (h\u0259r \u015feyi) bil\u0259ndir, (h\u0259r \u015feyd\u0259n) x\u0259b\u0259rdard\u0131r\u201d.<\/em><\/p>\n<p><strong>N\u0259hl sur\u0259si 97-ci ay\u0259d\u0259 is\u0259 bel\u0259 buyurulur:<\/strong>\u00a0<em>\u201cM\u00f6min olub yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259n (Allaha ita\u0259t ed\u0259n) ki\u015fi v\u0259 qad\u0131na (d\u00fcnyada v\u0259 axir\u0259td\u0259) xo\u015f h\u0259yat n\u0259sib ed\u0259c\u0259k v\u0259 etdikl\u0259ri \u0259n yax\u015f\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fckafatlar\u0131n\u0131 ver\u0259c\u0259yik. (V\u0259 ya g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259rin m\u00fcqabilind\u0259 onlara daha yax\u015f\u0131 m\u00fckafatlar\u0131n\u0131 ver\u0259c\u0259yik!)\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Ay\u0259d\u0259n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Allah n\u0259z\u0259rind\u0259 ki\u015fi v\u0259 qad\u0131n f\u0259rqi qoymur, yal\u0131n\u0131z m\u00f6min olub yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259nl\u0259r m\u00fckafatland\u0131r\u0131lacaq. V\u0259 bu m\u00fckafat v\u0259 ya \u0259m\u0259ll\u0259r qad\u0131n v\u0259 ya ki\u015fil\u0259r aras\u0131nda ayr\u0131lm\u0131r. H\u0259r k\u0259s t\u0259m\u0259l yarad\u0131l\u0131\u015f qay\u0259sind\u0259 b\u0259rab\u0259rdir.<\/p>\n<p><strong>Ox\u015far m\u00f6vzu Nisa sur\u0259si 124-c\u00fc ay\u0259d\u0259 d\u0259 ke\u00e7ir:<\/strong>\u00a0<em>\u201cM\u00f6min olmaqla b\u0259rab\u0259r, yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259n ki\u015fil\u0259r v\u0259 ya qad\u0131nlar C\u0259nn\u0259t\u0259 daxil olarlar. Onlara xurma \u00e7\u0259yird\u0259yi q\u0259d\u0259r haqs\u0131zl\u0131q edilm\u0259z!\u201d<\/em><\/p>\n<p>Yen\u0259 d\u0259 Quran qad\u0131n v\u0259 ki\u015fi aras\u0131nda f\u0259rq qoymur, h\u0259r ikisinin ad\u0131n\u0131 birg\u0259 \u00e7\u0259kir. Bu c\u00fcr misallar Quran-K\u0259rimd\u0259 onlarla var.\u00a0<strong>Bundan ba\u015fqa, islam\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259, y\u0259ni 7-8-ci \u0259srl\u0259rd\u0259 indiki inki\u015faf\u0131n simvolu say\u0131lan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 qad\u0131n\u0131n miras haqq\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131, \u0259\u015fya kimi qiym\u0259tl\u0259ndirildiyi qaranl\u0131q zamanlarda \u0130slam dini v\u0259 ilkin m\u00fcs\u0259lman icmas\u0131 qad\u0131n\u0131 icman\u0131n \u00fczv\u00fc olaraq q\u0259bul edib.<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, islam\u0131n ilkin ill\u0259rind\u0259 S\u0259mra bint Nuheyk adl\u0131 qad\u0131n Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) t\u0259r\u0259find\u0259n M\u0259din\u0259 bazar\u0131na m\u00f6ht\u0259sib (bazar n\u0259zar\u0259t\u00e7isi) t\u0259yin edilib. Bu qad\u0131n bazarda ticar\u0259t qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l olunmas\u0131na n\u0259zar\u0259t edir, ticar\u0259td\u0259 aldadanlara qar\u015f\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Bir ba\u015fqa qad\u0131n, \u015eifa bint Abdullah M\u0259din\u0259 bazar\u0131nda asayi\u015fin t\u0259\u015fkilin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edib.<\/p>\n<p>Birinci d\u00f6y\u00fc\u015f olan B\u0259dr m\u00fcharib\u0259si istisna olmaqla H\u0259zr\u0259t M\u0259h\u0259mm\u0259din (s) sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda olan dig\u0259r 6 m\u00fcharib\u0259d\u0259 qad\u0131nlar i\u015ftirak edib. Qad\u0131nlar\u0131n sava\u015flarda i\u015ftirak\u0131 iki formada olub. Birincisi, qad\u0131nlar birba\u015fa d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 i\u015ftirak etmir, yaral\u0131lar\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131ndan \u00e7\u0131xar\u0131r, onlara ilkin tibbi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rir, yaralar\u0131n\u0131 sar\u0131y\u0131r, su verir v\u0259 sair.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, birba\u015fa d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 qat\u0131laraq vuru\u015fan qad\u0131nlar olub.<\/p>\n<p>\u0130slam tarixi m\u0259tnl\u0259rind\u0259 qeyd olunur ki, Uhud sava\u015f\u0131nda h\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n, y\u0259ni M\u0259kk\u0259 v\u0259 M\u0259din\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259rkibind\u0259 qad\u0131nlar olub. M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n ordusu i\u00e7\u0259risind\u0259 Ummu Umar\u0259 adl\u0131 qad\u0131n\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 v\u0259 vuru\u015flarda q\u0259hr\u0259manl\u0131q g\u00f6st\u0259rdiyi v\u0259 bu q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 Pey\u011f\u0259mb\u0259ri (s) heyran qoydu\u011fu bildirilir.<\/p>\n<p>Bir ba\u015fqa m\u0259nb\u0259d\u0259 Ummu Haram bint Milhan adl\u0131 qad\u0131n\u0131n H\u0259zr\u0259t Pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n (s) sava\u015fa qat\u0131lmaq \u00fc\u00e7\u00fcn icaz\u0259 ist\u0259diyi qeyd olunur. Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) bar\u0259sind\u0259 dua etdiyi bu qad\u0131n uzun ill\u0259r sonra Kiprd\u0259 Bizansa qar\u015f\u0131 d\u0259niz y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc h\u00fccumu zaman\u0131 \u015f\u0259hid olub.<\/p>\n<p>D\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 birba\u015fa qat\u0131l\u0131b vuru\u015fan qad\u0131nlardan biri d\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) bibisi Safiy\u0259 bint \u018fbd\u00fclm\u00fctt\u0259lib olub. H\u0259tta Safiy\u0259nin islam tarixin\u0259 ilk d\u0259f\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 qeyri-m\u00fcs\u0259lman bir ki\u015fini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f qad\u0131n kimi d\u00fc\u015f\u00fcb.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/www.islamveihsan.com\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/islam-ordusuna-savas-kazandiran-tekbir-183468.jpg\" alt=\"\u0130slam Ordusuna Sava\u015f Kazand\u0131ran Tekbir | \u0130slam ve \u0130hsan\" \/><\/p>\n<p><strong>Bundan ba\u015fqa ilkin islam d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Ummu S\u00fcleym v\u0259 Ummu \u018fym\u0259n adl\u0131 qad\u0131nlar\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak etdiyi, ikincinin yaraland\u0131\u011f\u0131 haqda m\u0259lumatlar var.<\/strong><\/p>\n<p>Sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259, y\u0259ni Pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n (s) sonra \u0130slam al\u0259mind\u0259 elm v\u0259 s\u0259n\u0259t sah\u0259sind\u0259 \u00e7ox tan\u0131nan qad\u0131nlar olub.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, 10-cu \u0259srd\u0259 Suriyada ya\u015fam\u0131\u015f M\u0259ry\u0259m \u0259l-\u0130cliyy\u0259 astronom olub v\u0259 Astrolabium cihaz\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirmi\u015f, bir \u00e7ox elmi hesablamalar apar\u0131b. M\u0259ry\u0259m \u0259l-\u0130cliyy\u0259nin astronomiya elmin\u0259 verdiyi t\u00f6hf\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, 1990-c\u0131 ild\u0259 Henri E.Holt t\u0259r\u0259find\u0259n k\u0259\u015ff edil\u0259n 7060 Al-Ijliyye adl\u0131 asteroid\u0259 M\u0259ry\u0259min ad\u0131 verilib.<\/p>\n<p><strong>Yen\u0259 10-cu \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f Sutayta \u0259l-M\u0259ham\u0259li riyaziyyat\u00e7\u0131, h\u00fcquq\u00e7u v\u0259 dig\u0259r elml\u0259rd\u0259 m\u0259\u015fhur olub. M\u0259hamalinin sad\u0259l\u0259\u015fdirdiyi onluq sayma sistemi bu g\u00fcn d\u0259 istifad\u0259 olunur.<\/strong><\/p>\n<p>UNESCO t\u0259r\u0259find\u0259n d\u00fcnyan\u0131n ilk universiteti q\u0259bul edil\u0259n M\u0259rake\u015fd\u0259ki Karaviyyin m\u0259dr\u0259s\u0259sini 859-cu ild\u0259 tunisli m\u00fcs\u0259lman qad\u0131n alim Fatim\u0259 \u0259l-Fihri t\u0259sis edib.<br \/>\n\u018flb\u0259tt\u0259, bu siyah\u0131ya d\u0259qiq elml\u0259r sah\u0259sind\u0259 k\u0259\u015ffl\u0259r\u0259 imza atm\u0131\u015f m\u00fcs\u0259lman qad\u0131n alimin ad\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259 bil\u0259r\u0259m.<\/p>\n<p>\u0130slam dini qad\u0131nlara i\u015f v\u0259 elm \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259 h\u0259r hans\u0131 qada\u011fa qoymur. Ya da ba\u015fqa bir deyiml\u0259, qada\u011falar\u0131n m\u0259nb\u0259yi din deyil.<\/p>\n<p><strong>Birincisi, gerilik \u00fcmumidir, sad\u0259c\u0259 qad\u0131nlarla ba\u011fl\u0131 deyil, ikincisi qad\u0131nlarla ba\u011fl\u0131 qada\u011fa v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r dinin \u0259mri deyil, din ad\u0131ndan daha \u00e7ox m\u00fchafiz\u0259kar ail\u0259 sistemi v\u0259 din\u0259 aid edil\u0259n \u0259sass\u0131z qada\u011falard\u0131r. \u018fksin\u0259, \u0130slam dini qad\u0131nlar\u0131n sosial v\u0259 ictimai i\u015fl\u0259rd\u0259 f\u0259al olmas\u0131na mane olmur, M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) timsal\u0131nda buna \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Dem\u0259k ki, qad\u0131nlarla ba\u011fl\u0131 qada\u011fan\u0131n k\u00f6k\u00fc din\u0259 deyil, dinl\u0259 maskalanm\u0131\u015f k\u00f6k\u00fc islamdan da q\u0259dim\u0259 gedib \u00e7\u0131xan m\u00fchafiz\u0259kar, irtica\u00e7\u0131 bax\u0131\u015fa s\u00f6yk\u0259nir. Bu kimi taley\u00fckl\u00fc m\u00f6vzular\u0131 dinin \u00fcz\u0259rin\u0259 \u201cy\u00fckl\u0259y\u0259r\u0259k\u201d inanc\u0131 h\u0259d\u0259f\u0259 almaq n\u0259inki m\u00f6vcud olan problem v\u0259 geriliyin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t etmir, \u0259ksin\u0259, \u0259sass\u0131z, sonu g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur, m\u00fcs\u0259lman c\u0259miyy\u0259tini ger\u00e7\u0259k h\u0259d\u0259find\u0259n yay\u0131nd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/encrypted-tbn0.gstatic.com\/images?q=tbn:ANd9GcRciN_PJare36rGWNuLoTs9tCpDn41Xds-dwQ&amp;s\" alt=\"Aypara.tv - Jurnalist K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flu: Normalda orduda... | Facebook\" \/><\/p>\n<p><strong>K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flu,<\/strong><br \/>\n<strong>X\u00fcsusi olaraq Musavat.com \u00fc\u00e7\u00fcn<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n sabiq maliyy\u0259 naziri, professor Saleh M\u0259mm\u0259dov redaksiyam\u0131za m\u0259qal\u0259 g\u00f6nd\u0259rib.\u00a0H\u0259min m\u0259qal\u0259d\u0259\u00a0o, d\u00fcnya \u00fczr\u0259 20 \u0259n b\u00f6y\u00fck k\u0259\u015ffi h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015f qad\u0131nlar\u0131n siyah\u0131s\u0131n\u0131 v\u0259 onlar\u0131n k\u0259\u015ffl\u0259rini t\u0259qdim ed\u0259r\u0259k, bu siyah\u0131da bir n\u0259f\u0259r d\u0259 olsun m\u00fcs\u0259lman qad\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131b. Musavat.com-da\u00a0d\u0259rc olunan m\u0259qal\u0259d\u0259 qald\u0131r\u0131lan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259, ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n iddialara politoloq K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flu \u00f6z arqumentl\u0259ri il\u0259 cavab verib. H\u0259min yaz\u0131n\u0131 da t\u0259qdim edirik: Professor Saleh M\u0259mm\u0259dov yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 d\u00fcnya \u00fcz\u0259rind\u0259 edil\u0259n 20 \u0259n yax\u015f\u0131 k\u0259\u015ffin qad\u0131n m\u00fc\u0259llifi s\u0131ras\u0131nda m\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131n olmamas\u0131ndan \u015fikay\u0259tl\u0259nib. M\u00fc\u0259llif iddia edir ki, \u201cm\u00fcs\u0259lmanlar qad\u0131n\u0131 faktiki olaraq s\u0131radan silibl\u0259r\u201d. V\u0259 fikrini onunla \u0259sasland\u0131r\u0131r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":768720,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/c854fd86b7aaa37b00db27ef3ca410d7.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/c854fd86b7aaa37b00db27ef3ca410d7.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/c854fd86b7aaa37b00db27ef3ca410d7.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/c854fd86b7aaa37b00db27ef3ca410d7-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/c854fd86b7aaa37b00db27ef3ca410d7-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/c854fd86b7aaa37b00db27ef3ca410d7-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/c854fd86b7aaa37b00db27ef3ca410d7.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/c854fd86b7aaa37b00db27ef3ca410d7.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/c854fd86b7aaa37b00db27ef3ca410d7-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/c854fd86b7aaa37b00db27ef3ca410d7.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan\u0131n sabiq maliyy\u0259 naziri, professor Saleh M\u0259mm\u0259dov redaksiyam\u0131za m\u0259qal\u0259 g\u00f6nd\u0259rib.\u00a0H\u0259min m\u0259qal\u0259d\u0259\u00a0o, d\u00fcnya \u00fczr\u0259 20 \u0259n b\u00f6y\u00fck k\u0259\u015ffi h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015f qad\u0131nlar\u0131n siyah\u0131s\u0131n\u0131 v\u0259 onlar\u0131n k\u0259\u015ffl\u0259rini t\u0259qdim ed\u0259r\u0259k, bu siyah\u0131da bir n\u0259f\u0259r d\u0259 olsun m\u00fcs\u0259lman qad\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131b. Musavat.com-da\u00a0d\u0259rc olunan m\u0259qal\u0259d\u0259 qald\u0131r\u0131lan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259, ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n iddialara politoloq K\u0259nan R\u00f6v\u015f\u0259no\u011flu \u00f6z arqumentl\u0259ri il\u0259 cavab verib. H\u0259min yaz\u0131n\u0131 da&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/768719"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=768719"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/768719\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":768721,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/768719\/revisions\/768721"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/768720"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=768719"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=768719"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=768719"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}