{"id":770339,"date":"2024-11-21T20:09:58","date_gmt":"2024-11-21T16:09:58","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=770339"},"modified":"2024-11-21T20:09:58","modified_gmt":"2024-11-21T16:09:58","slug":"cop-29-qlobal-iqlim-diplomatiyasinda-az%c9%99rbaycanin-artan-rolu-yaxud-regional-gucd%c9%99n-qlobal-oyuncuya-cevril%c9%99n-olk%c9%99nin-hekay%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=770339","title":{"rendered":"COP 29: Qlobal \u0130qlim Diplomatiyas\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n artan rolu yaxud regional g\u00fccd\u0259n qlobal oyun\u00e7uya \u00e7evril\u0259n \u00f6lk\u0259nin hekay\u0259si"},"content":{"rendered":"<p><strong>D\u00fcnyada iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcbariz\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131n artd\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259, COP 29 kimi qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259ti artan bir beyn\u0259lxalq sammit\u0259 ev sahibliyi ed\u0259n Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbir, sad\u0259c\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 sadiqliyini g\u00f6st\u0259rm\u0259k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259m d\u0259 iqtisadi v\u0259 geosiyasi sferalarda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus m\u00f6vqeyind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k qlobal s\u0259hn\u0259d\u0259 artan iqtisadi v\u0259 siyasi t\u0259sirini n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn unikal f\u00fcrs\u0259t oldu\u011funu des\u0259k, y\u0259qin ki yan\u0131lmar\u0131q.<\/strong><\/p>\n<p>Bu m\u0259qal\u0259d\u0259 d\u0259 daha \u00e7ox Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q s\u0259yl\u0259rini, iqtisadi g\u00fcc\u00fcn\u00fc v\u0259 siyasi t\u0259sirini ara\u015fd\u0131r\u0131raraq, Az\u0259rbaycan\u0131n COP 29-da s\u0259drlik ed\u0259n bir \u00f6lk\u0259 kimi, beyn\u0259lxalq iqlim dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vqeyini v\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n regionda v\u0259 d\u00fcnyada artan iqtisadi v\u0259 siyasi g\u00fcc\u00fcn\u00fc t\u0259hlil etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015faca\u011fam.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt Bak\u0131da COP 29-a ev sahibliyi etm\u0259si, \u00f6lk\u0259nin qlobal iqtisadi v\u0259 siyasi arenalarda artan t\u0259sirin\u0259 \u0259yani s\u00fcbutlardan biri kimi d\u0259 g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Avropa il\u0259 Asiya aras\u0131ndak\u0131 strateji k\u0259si\u015fm\u0259 n\u00f6qt\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n, m\u00fcxt\u0259lif diplomatik strategiyalarla yana\u015f\u0131, \u00f6z t\u0259bii enerji resurslar\u0131ndan v\u0259 regional v\u0259 qlobal infrastruktur layih\u0259l\u0259rin\u0259 etdiyi investisiyalardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k d\u00fcnya miqyas\u0131nda siyasi v\u0259 iqtisadi n\u00fcfuzunu art\u0131rmaqda maraql\u0131 oldu\u011funu t\u0259xmin etm\u0259k, he\u00e7 d\u0259 \u00e7\u0259tin deyil.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259sir dair\u0259si geni\u015fl\u0259n\u0259n v\u0259 artan beyn\u0259lxalq g\u00fcc\u00fcn\u00fcn v\u0259 o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc enerji, iqlim f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 regional sabitlik sah\u0259sind\u0259 apar\u0131c\u0131 \u00f6lk\u0259 olmaqla ba\u011fl\u0131 s\u0259yl\u0259rinin arxas\u0131nda duran \u0259sas amill\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r salaq.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/galleryphoto\/2024\/1\/1200x630\/17131689412454110942_1200x630.jpg\" alt=\"COP29-un ba\u015f q\u0259rargah\u0131nda ilk m\u0259tbuat konfrans\u0131 ke\u00e7irilib \u2013 YEN\u0130L\u018fN\u0130B -  AZ\u018fRTAC\" \/><\/p>\n<p><strong>Co\u011frafi m\u00f6vqe v\u0259 t\u0259bii enerji ehtiyatlar\u0131ndan formala\u015fan iqtisadi g\u00fcc<\/strong><\/p>\n<p>Son 1 \u0259srd\u0259, z\u0259ngin neft v\u0259 qaz ehtiyatlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan iqtisadiyyata sahib Az\u0259rbaycan\u0131n Avropa v\u0259 Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn stratejik enerji t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131 kimi rolu artmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259bii enerji resurslar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan d\u00fczg\u00fcn ixrac siyas\u0259ti, Az\u0259rbaycan\u0131n geosiyasi m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, Avropa \u0130ttifaq\u0131 v\u0259 \u00c7in d\u0259 daxil olmaqla, d\u00fcnyan\u0131n n\u0259h\u0259ng iqtisadiyyatlar\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259ri daha da geni\u015fl\u0259ndirm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Avropaya neft ixrac\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan (BTC) v\u0259 X\u0259z\u0259r regionunu Avropa bazarlar\u0131na birl\u0259\u015fdir\u0259n Trans-Anadolu T\u0259bii Qaz Boru K\u0259m\u0259ri (TANAP) kimi irimiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan, m\u00fch\u00fcm tranzit enerji qov\u015fa\u011f\u0131na \u00e7evrilmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r siyah\u0131s\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Siyasi konflikt v\u0259 h\u0259rbi m\u00fcnaqi\u015f\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Rusiyadan enerji as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 minimuma endirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn alternativ enerji m\u0259nb\u0259l\u0259ri axtar\u0131\u015f\u0131nda olan Avropa Birliyi il\u0259 qurulan \u00e7ox\u015fax\u0259li enerji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00a0\u0259sas\u0131nda Az\u0259rbaycandan Avropaya t\u0259bii qaz n\u0259ql ed\u0259n C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi, \u00f6lk\u0259nin enerji ixrac\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi \u0259n m\u00fch\u00fcm nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir v\u0259 onun xarici iqtisadi siyas\u0259t strategiyas\u0131n\u0131n \u0259sas elementl\u0259rind\u0259ndir.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, \u00f6z iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131 qorumaq v\u0259 artan templ\u0259 davam etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131 neft v\u0259 qazdan k\u0259narda \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif infrastruktur layih\u0259l\u0259rin\u0259 ciddi s\u0259rmay\u0259l\u0259r qoymaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>X\u00fcsus\u0259n, n\u0259qliyyat, logistika v\u0259 r\u0259q\u0259msal infrastrukturun yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldil\u0259n resurslar\u0131, paytaxt Bak\u0131dak\u0131 beyn\u0259lxalq hava limanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, yeni liman v\u0259 ticar\u0259tin v\u0259 turizmin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f dig\u0259r obyektl\u0259rl\u0259 modernl\u0259\u015fdirilm\u0259sini d\u0259 bu q\u0259bild\u0259n hesab etm\u0259k olar.<\/p>\n<p><strong>Eyni zamanda, \u00c7ini Az\u0259rbaycandan ke\u00e7m\u0259kl\u0259 Avropa il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u201cOrta D\u0259hliz\u201d t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc d\u0259, bu diversifikasiya strategiyas\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sidir. Bu d\u0259hliz, Az\u0259rbaycan\u0131 m\u00fcasir \u0130p\u0259k Yolunun m\u0259rk\u0259zi qov\u015fa\u011f\u0131na \u00e7evirir v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259rmay\u0259l\u0259ri v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qlar\u0131 c\u0259lb ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131n Avrasiya boyu iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259 missiyas\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, b\u0259rpa olunan enerji layih\u0259l\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n g\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisin\u0259 irimiqyasl\u0131 investisiyalar indi Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259sidir. \u00d6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n neftd\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259siyl\u0259 ba\u011fl\u0131 ortaya qoyulmu\u015f q\u0259tiyy\u0259tli islahatlar fonunda, COP 29-un ev sahibi kimi Az\u0259rbaycan, bir \u00e7ox neft \u00f6lk\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn model ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259tinin, \u00f6lk\u0259daxili ya\u015f\u0131l iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi v\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yi s\u0259yl\u0259r, dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259ri d\u0259 ox\u015far transformasiyalar\u0131 ara\u015fd\u0131rmaq v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 enerji infrastrukturlar\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ruhland\u0131ra v\u0259 beyn\u0259lxalq investisiyalar\u0131 c\u0259lb etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259kan \u00a0bil\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.trend.az\/2024\/11\/11\/photo_2024-11-11_10-30-38.jpg\" alt=\"Bak\u0131 d\u00fcnyan\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259: COP29 ba\u015fland\u0131\" width=\"884\" height=\"663\" \/><\/p>\n<p><strong>Regional v\u0259 qlobal siyasi t\u0259sir g\u00fcc\u00fc v\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi diplomatiya strategiyas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Avropa v\u0259 Asiyan\u0131n k\u0259si\u015fm\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n co\u011frafi m\u00f6vqeyi, ona \u00e7oxt\u0259r\u0259fli stratejik manevr qabiliyy\u0259ti, diplomatik t\u0259sir imkanlar\u0131 v\u0259 m\u00fch\u00fcm geosiyasi t\u0259sir r\u0131\u00e7aqlar\u0131 verir.<\/p>\n<p>Diqq\u0259tli diplomatiya prinsipini \u0259sas alan Az\u0259rbaycan, qon\u015fular\u0131 v\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259, x\u00fcsusil\u0259 Rusiya, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130ran kimi regional g\u00fccl\u0259rl\u0259 qurdu\u011fu \u0259laq\u0259l\u0259rl\u0259, Avropa Birliyi ba\u015fda olmaqla, q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qlar\u0131n\u0131 balansla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Bu diplomatik tarazl\u0131q yaxud balans diplomatiyas\u0131, Az\u0259rbaycana ticar\u0259t, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 enerji d\u0259 daxil olmaqla bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rd\u0259 sazi\u015fl\u0259r ba\u011flama\u011fa v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qlar qurma\u011fa \u015f\u0259rait yarad\u0131r v\u0259 regional m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 vasit\u0259\u00e7ilik etm\u0259k v\u0259 stabil t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259 kimi, region v\u0259 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259riyl\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 s\u0131x \u0259laq\u0259l\u0259r qurma imkan\u0131 verir.<\/p>\n<p>2020-ci ild\u0259 Erm\u0259nistanla h\u0259rbi m\u00fcnaqi\u015f\u0259d\u0259 istifad\u0259 etdiyi qabaqc\u0131l h\u0259rbi texnologiya v\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi m\u00fch\u00fcm q\u0259l\u0259b\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n C\u0259nubi Qafqazda regional t\u0259sir imkanlar\u0131n\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndirdi. Erm\u0259nistanla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259b olaraq qalsa da, Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fc regional dinamikan\u0131 formala\u015fd\u0131rma\u011fa v\u0259 bir m\u0259nal\u0131 olaraq qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fi s\u00fclh dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131na c\u0259lb etm\u0259y\u0259 qadir bir g\u00fcc kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259 davam edir.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131, Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 (AT\u018fT) v\u0259 Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131 (QH) kimi regional v\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlarda g\u00f6st\u0259rdiyi aktiv f\u0259aliyy\u0259t, Az\u0259rbaycan\u0131n diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259rini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, qlobal s\u00fclh v\u0259 sabitliyin t\u0259r\u0259fdar\u0131 kimi tan\u0131tmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcxt\u0259lif alyanslar aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259ri inki\u015faf etdirm\u0259kl\u0259, Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fc \u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc qura bil\u0259n neytral t\u0259r\u0259fda\u015f kimi g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan, COP 29 kimi m\u00fch\u00fcm beyn\u0259lxalq t\u0259dbirin Bak\u0131da ke\u00e7irilm\u0259si, Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259rb v\u0259 \u015f\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda diplomatik k\u00f6rp\u00fc rolunu g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u0259n aktual ekoloji probleml\u0259rinin h\u0259llind\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259 qadir bir \u00f6lk\u0259 kimi iqlim diplomatiyas\u0131nda lider \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda yer almas\u0131na imkan yarad\u0131r.<\/p>\n<p>COP29-un Bak\u0131da ke\u00e7irilm\u0259si, Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi f\u00fcrs\u0259t olmaqla b\u0259rab\u0259r, qlobal enerji bazar\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli oyun\u00e7u kimi tan\u0131nan \u00f6lk\u0259nin neft v\u0259 qaz ixracat\u00e7\u0131s\u0131 kimi, b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 etdiyi investisiyalar\u0131n h\u0259cminin artmas\u0131 v\u0259 ya\u015f\u0131l enerjiy\u0259 ke\u00e7idin s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kanverici amill\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p><strong>COP 29 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k perspektivl\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n COP 29-a ev sahibliyi etm\u0259si, eyni zamanda ona \u00a0BMT-nin \u0130qlim Konfrans\u0131na ev sahibliyi ed\u0259n ilk postsovet \u00f6lk\u0259si \u00fcnvan\u0131n\u0131 qazand\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, m\u0259d\u0259n yanacaqlar\u0131ndan b\u0259rpa olunan enerjiy\u0259 qlobal ke\u00e7idin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259, ya\u015f\u0131l enerji istehsal\u0131 v\u0259 ya\u015f\u0131l texnoloji innovasiyalar\u0131n t\u0259\u015fviqind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin maraql\u0131 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Davaml\u0131 inki\u015faf tempini saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadi diversifikasiyan\u0131n vacibliyininin f\u0259rqind\u0259 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259r\u0259n Az\u0259rbaycan h\u00f6k\u00fcm\u0259tinin, ekoloji resurslar\u0131 qorumaqla iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si y\u00f6n\u00fcnd\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ataca\u011f\u0131 add\u0131mlar, v\u0259 iqtisadiyyatlar\u0131 neft v\u0259 qaz ixrac\u0131ndan as\u0131l\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00a0ciddi n\u00fcmun\u0259 t\u0259\u015fkil etm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>H\u0259m\u00e7inin, bu beyn\u0259lxalq t\u0259dbir, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq iqlim diplomatiyas\u0131ndak\u0131 statusunu y\u00fcks\u0259ltm\u0259y\u0259 v\u0259 ya\u015f\u0131l enerji il\u0259 ba\u011fl\u0131 istifad\u0259 etdiyi yenilikl\u0259ri t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan, Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyi \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n (UNFCCC) m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 uy\u011fun g\u0259l\u0259n ekoloji islahatlar\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 davam etdirir.<\/p>\n<p>2016-c\u0131 ild\u0259 Paris Sazi\u015fini imzalayan v\u0259 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r istixana qaz\u0131 emissiyalar\u0131n\u0131 35% azaltma\u011f\u0131 \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n \u00f6lk\u0259miz bu h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 \u00e7atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259rpa olunan enerji layih\u0259l\u0259rin\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 infrastruktur layih\u0259l\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fcnya Bank\u0131 v\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u0130nki\u015faf Proqram\u0131 (UNDP) kimi beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndir\u0259n Az\u0259rbaycan, dayan\u0131ql\u0131 enerji layih\u0259l\u0259rin\u0259, t\u0259miz enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin t\u0259\u015fviqin\u0259 v\u0259 enerji infrastrukturunun modernl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 \u00a0x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycan Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rini b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259ri, enerjiy\u0259 q\u0259na\u0259t ed\u0259n texnologiyalar v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 \u015f\u0259h\u0259rsalma layih\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u201cya\u015f\u0131l enerji zonas\u0131na\u201d \u00e7evirm\u0259k \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259si d\u0259, qlobal iqlim g\u00fcnd\u0259liyi il\u0259 uy\u011funla\u015f\u0131r v\u0259 COP 29 i\u015ftirak\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n layih\u0259l\u0259rd\u0259ndir.<\/strong><\/p>\n<p>COP 29-un Bak\u0131da ke\u00e7irilm\u0259si, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin n\u00f6vb\u0259ti beyn\u0259lxalq u\u011furu olmas\u0131yla b\u0259rab\u0259r, Az\u0259rbaycan\u0131n iqliml\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri v\u0259 davaml\u0131 inki\u015fafa t\u00f6hf\u0259l\u0259ri il\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nmas\u0131na, iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 regional lider kimi \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131na, \u00f6lk\u0259d\u0259ki ya\u015f\u0131l texnologiyalara v\u0259 b\u0259rpa olunan enerji layih\u0259l\u0259rin\u0259 xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259ri c\u0259lb edilm\u0259sin\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/specialnews.az\/wp-content\/uploads\/sites\/13\/2024\/11\/1731418800_2330c62cbaeeec1a3a5c6e471dbcdc74-780x470.jpg\" alt=\"COP29-un Az\u0259rbaycanda ke\u00e7irilm\u0259si, h\u0259m d\u0259 qlobal iqlim siyas\u0259tin\u0259 t\u0259sir  g\u00f6st\u0259rm\u0259k v\u0259 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda yeni bir d\u00f6vr\u00fcn ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 ola  bil\u0259r\" \/><\/p>\n<p><strong>Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n COP29 Az\u0259rbaycan v\u0259 qlobal iqlim g\u00fcnd\u0259mi \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259sini t\u0259msil edir. Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn bu, \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u00fcnya s\u0259hn\u0259sind\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi v\u0259 n\u00fcfuzlu oyun\u00e7u kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259k imkan\u0131d\u0131r. Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131 iqlim f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 davaml\u0131l\u0131q, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 qal\u0131q yanacaqlardan as\u0131l\u0131 olan regionlarda t\u0259nqidi m\u00fczakir\u0259l\u0259rin apar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn platforma t\u0259qdim edir.<\/strong><\/p>\n<p>COP 29-a ev sahibliyi etm\u0259k, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycana ya\u015f\u0131l enerji ixracat\u00e7\u0131s\u0131 kimi potensial\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259y\u0259 imkan verir v\u0259 onu Qara d\u0259niz sualt\u0131 kabel kimi layih\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 Avropaya b\u0259rpa olunan enerji ixrac\u0131nda g\u0259l\u0259c\u0259k t\u0259r\u0259fda\u015f kimi ortaya \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n artan iqtisadi v\u0259 siyasi g\u00fcc\u00fc, effektiv diplomatiya v\u0259 iqlim \u00f6hd\u0259likl\u0259rinin strateji birl\u0259\u015fm\u0259sini \u0259ks etdir\u0259n COP 29-a ev sahibliyi etm\u0259si, h\u0259m \u0259n\u0259n\u0259vi, h\u0259m d\u0259 b\u0259rpa olunan enerjiy\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoyan bir \u00f6lk\u0259 kimi, qlobal iqlim siyas\u0259ti v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k perspektivl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas oyun\u00e7ulardan biri kimi rolunu m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259b regional dinamikaya baxmayaraq, qlobal layih\u0259l\u0259r\u0259 \u00f6nc\u00fcl\u00fck h\u0259v\u0259si olduqca v\u0259 \u00f6z iqtisadi bazas\u0131n\u0131 \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259y\u0259 davam etdikc\u0259, h\u0259m Avrasiyada, h\u0259m d\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada siyasi n\u00fcfuzu artan v\u0259 daima inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan g\u00fccl\u00fc \u00f6lk\u0259 kimi \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus rolu olacaq.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/mikroskopmedia.com\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/ekkakssks-768x570.jpg\" alt=\"11 ildir Fransada m\u00fchacir olan ictimai f\u0259al Elnur M\u0259cidli Az\u0259rbaycana  qay\u0131d\u0131b\" width=\"450\" height=\"334\" \/><\/p>\n<p>Elnur M\u018fC\u0130DL\u0130<br \/>\nParis, Fransa<\/p>\n<div class=\"news-author text-left\"><a href=\"https:\/\/musavat.com\/author\/elnur-mecidli_161\"><img class=\"img-responsive img-author\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/authors\/thumbnails\/8a0e6095328e69bfeb86a8d4d1356f21.jpg\" \/>Elnur M\u0259cidli<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcbariz\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131n artd\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259, COP 29 kimi qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259ti artan bir beyn\u0259lxalq sammit\u0259 ev sahibliyi ed\u0259n Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbir, sad\u0259c\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 sadiqliyini g\u00f6st\u0259rm\u0259k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259m d\u0259 iqtisadi v\u0259 geosiyasi sferalarda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus m\u00f6vqeyind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k qlobal s\u0259hn\u0259d\u0259 artan iqtisadi v\u0259 siyasi t\u0259sirini n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn unikal f\u00fcrs\u0259t oldu\u011funu des\u0259k, y\u0259qin ki yan\u0131lmar\u0131q. Bu m\u0259qal\u0259d\u0259 d\u0259 daha \u00e7ox Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q s\u0259yl\u0259rini, iqtisadi g\u00fcc\u00fcn\u00fc v\u0259 siyasi t\u0259sirini ara\u015fd\u0131r\u0131raraq, Az\u0259rbaycan\u0131n COP 29-da s\u0259drlik ed\u0259n bir \u00f6lk\u0259 kimi, beyn\u0259lxalq iqlim dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi il\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":770340,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/95028278182f137e37acb2c7a50417ac.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/95028278182f137e37acb2c7a50417ac.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/95028278182f137e37acb2c7a50417ac.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/95028278182f137e37acb2c7a50417ac-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/95028278182f137e37acb2c7a50417ac-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/95028278182f137e37acb2c7a50417ac-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/95028278182f137e37acb2c7a50417ac.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/95028278182f137e37acb2c7a50417ac.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/95028278182f137e37acb2c7a50417ac-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/95028278182f137e37acb2c7a50417ac.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnyada iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcbariz\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n\u0131n artd\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259, COP 29 kimi qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259ti artan bir beyn\u0259lxalq sammit\u0259 ev sahibliyi ed\u0259n Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbir, sad\u0259c\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 sadiqliyini g\u00f6st\u0259rm\u0259k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, h\u0259m d\u0259 iqtisadi v\u0259 geosiyasi sferalarda \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus m\u00f6vqeyind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k qlobal s\u0259hn\u0259d\u0259 artan iqtisadi v\u0259 siyasi t\u0259sirini n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259k&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770339"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=770339"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":770341,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770339\/revisions\/770341"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/770340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=770339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=770339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=770339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}