{"id":770420,"date":"2024-11-22T07:12:56","date_gmt":"2024-11-22T03:12:56","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=770420"},"modified":"2024-11-22T07:12:56","modified_gmt":"2024-11-22T03:12:56","slug":"fransanin-insan-huquqlarina-dair-hesabatina-t%c9%99nqidi-baxis-t%c9%99hlil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=770420","title":{"rendered":"Fransan\u0131n insan h\u00fcquqlar\u0131na dair hesabat\u0131na t\u0259nqidi bax\u0131\u015f T\u018fHL\u0130L"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p><strong>BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Komit\u0259si Fransan\u0131n alt\u0131nc\u0131 d\u00f6vri hesabat\u0131n\u0131 t\u0259hlil ed\u0259r\u0259k insan h\u00fcquqlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 v\u0259 probleml\u0259ri g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirib v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l olunmas\u0131n\u0131n vacibliyini vur\u011fulay\u0131b. Bu, x\u00fcsusil\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 h\u00fcququnun tan\u0131nmamas\u0131, insan alveri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda qeyri-insani davran\u0131\u015f, h\u0259bsxanalar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tinin standartlardan k\u0259nar olmas\u0131, miqrantlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 v\u0259 ictimai i\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 diskriminasiya siyas\u0259tind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<\/strong><\/p>\n<p>AZ\u018fRTAC BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Komit\u0259sinin Fransa d\u00f6vl\u0259tin\u0259 beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259rinin icras\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 verdiyi ciddi t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri t\u0259hlil edir.<\/p>\n<p><strong>\u00d6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 h\u00fcququ: Yerli xalqlar\u0131n m\u0259nafeyi v\u0259 dekolonizasiya prosesi<\/strong><\/p>\n<p>BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Komit\u0259si Yeni Kaledoniya v\u0259 Frans\u0131z Polineziyas\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259 xalq\u0131n \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 h\u00fcququnun realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda ciddi l\u0259ngim\u0259l\u0259rd\u0259n narahatd\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 yerli kanak xalq\u0131n\u0131n pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc referendumda i\u015ftirak\u0131n\u0131n qeyri-kafi t\u0259\u015fkili diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. Fransa h\u00f6kum\u0259tinin referendum zaman\u0131 yerli icmalarla m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259m\u0259si v\u0259 onlar\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259m\u0259si x\u00fcsusil\u0259 t\u0259nqid olunur. Bu v\u0259ziyy\u0259t dekolonizasiya prosesinin legitimliyin\u0259 k\u00f6lg\u0259 sal\u0131r v\u0259 xalq\u0131n h\u00fcquqlar\u0131na uy\u011fun q\u0259rarlar q\u0259bul edilm\u0259sini \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p><strong>\u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Komit\u0259si Fransa h\u00f6kum\u0259tind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 add\u0131mlar\u0131 atma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edir:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Numea Sazi\u015fi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 dekolonizasiya prosesini beyn\u0259lxalq h\u00fcququn prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k;<\/p>\n<p>&#8211; Yerli xalqlarla davaml\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r apararaq onlar\u0131n azad v\u0259 m\u0259lumatl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k;<\/p>\n<p>&#8211; M\u00fcst\u0259qillik h\u00fcququnun BMT Nizamnam\u0259sin\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq beyn\u0259lxalq komit\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k.<\/p>\n<p>Bu t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r yaln\u0131z siyasi m\u0259suliyy\u0259t t\u0259l\u0259b etm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmir, h\u0259m d\u0259 yerli xalqlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yinin daha \u0259dal\u0259tli v\u0259 \u015f\u0259ffaf \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lib. Fransa h\u00f6kum\u0259tinin bu istiqam\u0259td\u0259 ataca\u011f\u0131 add\u0131mlar, onun beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa h\u00f6rm\u0259tinin v\u0259 yerli xalqlara d\u0259st\u0259yinin real ifad\u0259si olacaq.<\/p>\n<p><strong>\u0130nsan alverin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259: Qurbanlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>Fransan\u0131n 2024-2027-ci ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n \u0130nsan Alverin\u0259 Qar\u015f\u0131 Milli M\u00fcbariz\u0259 Plan\u0131nda da \u0259sas probleml\u0259r tam h\u0259llini tapmay\u0131b. X\u00fcsusil\u0259 Mayot b\u00f6lg\u0259sind\u0259 qeyri-qanuni miqrantlar aras\u0131nda insan alveri qurbanlar\u0131n\u0131n vaxt\u0131nda v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sind\u0259 ciddi \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar m\u00f6vcuddur. Qeyri-qanuni v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan bu \u015f\u0259xsl\u0259rin bir \u00e7oxu, onlar\u0131n insan alveri qurban\u0131 oldu\u011fu n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmadan deportasiya edilir. Bu is\u0259 qurbanlar\u0131n daha a\u011f\u0131r istismar hallar\u0131na m\u0259ruz qalmalar\u0131 ehtimal\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Komit\u0259 qeyd edir ki, insan alveri qurbanlar\u0131n\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259minat\u0131 v\u0259 onlara t\u0259zminat imkanlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 m\u00f6vcud sistem ciddi islahatlara ehtiyac duyur. Bu \u015f\u0259xsl\u0259rin qanunsuz f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259td\u0259n azad olunmas\u0131 t\u0259min edilm\u0259dikd\u0259, onlar yaln\u0131z h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 sistemind\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259tin dig\u0259r sah\u0259l\u0259rind\u0259 daha \u00e7ox probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. Qeyd olunur ki, Fransa bu istiqam\u0259td\u0259 daha g\u00fccl\u00fc h\u00fcquqi mexanizml\u0259r qurmal\u0131 v\u0259 insan alverin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259ni g\u00fccl\u0259ndirm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Komit\u0259sinin bu istiqam\u0259td\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u0130nsan alveri qurbanlar\u0131n\u0131n identifikasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259al v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc t\u0259dbirl\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k, qurbanlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si prosesini asanla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi t\u0259lim proqramlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k;<\/p>\n<p>&#8211; Qurbanlar\u0131n h\u00fcquqi qorunmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259r\u0259k, onlar\u0131n insan alverinin birba\u015fa n\u0259tic\u0259si olaraq t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri qanunsuz f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259td\u0259n azad edilm\u0259sini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k;<\/p>\n<p>&#8211; Mayotda v\u0259 dig\u0259r h\u0259ssas b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 insan alverin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 strategiyalar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 yerli icmalar aras\u0131nda m\u0259lumatland\u0131rma kampaniyalar\u0131 aparmaq;<\/p>\n<p>&#8211; \u0130nsan alveri il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015fikay\u0259tl\u0259rin d\u0259rhal, obyektiv v\u0259 \u0259dal\u0259tli ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k v\u0259 qurbanlara h\u00fcquqi yard\u0131m imkanlar\u0131n\u0131 art\u0131rmaq.<\/p>\n<p>Bu yana\u015fma, yaln\u0131z qurbanlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259c\u0259k, eyni zamanda, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k istismar hallar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259m\u0259r\u0259li profilaktik t\u0259dbir olacaq. \u0130nsan alveri qurbanlar\u0131n\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq h\u00fcququn normalar\u0131na uy\u011fun h\u0259r\u0259k\u0259t etdiyinin g\u00f6st\u0259ricisi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Azadl\u0131qdan m\u0259hrum edil\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131: T\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259y\u0259 ehtiyac duyulan \u015f\u0259rait<\/strong><\/p>\n<p>Fransadak\u0131 h\u0259bsxanalar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u0259razil\u0259rd\u0259ki c\u0259za\u00e7\u0259km\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q doluluq v\u0259 \u015f\u0259raitin beyn\u0259lxalq standartlara cavab verm\u0259m\u0259si ciddi narahatl\u0131q do\u011furur. H\u0259bsxana yerl\u0259rinin y\u00fckl\u0259nm\u0259si yaln\u0131z fiziki \u015f\u0259raiti pisl\u0259\u015fdirmir, h\u0259m d\u0259 m\u0259hkumlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na, t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 v\u0259 reabilitasiya imkanlar\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. \u018fn \u00e7ox narahatl\u0131q do\u011furan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 c\u0259za\u00e7\u0259km\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 psixoloji d\u0259st\u0259yin m\u0259hdudlu\u011fu v\u0259 tibbi xidm\u0259tl\u0259rin qeyri-adekvat olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, Yeni Kaledoniyada yerli xalqlar\u0131n h\u0259bsxanalarda \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etm\u0259si kimi sosial \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur. Komit\u0259 vur\u011fulay\u0131r ki, bu amil h\u0259m h\u00fcquqi sistemd\u0259, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259tin sosial strukturunda k\u00f6kl\u00fc probleml\u0259rin m\u00f6vcudlu\u011funu \u0259ks etdirir. Bu ayr\u0131-se\u00e7kilik yaln\u0131z h\u00fcquqi \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 yerli xalqlar\u0131n h\u0259yat \u015f\u0259raiti v\u0259 t\u0259hsil imkanlar\u0131n\u0131n m\u0259hdudlu\u011fu il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Komit\u0259nin fikrinc\u0259, Fransa h\u00f6kum\u0259ti bu probleml\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn daha f\u0259al siyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259lidir. H\u0259m\u00e7inin c\u0259zan\u0131n alternativ t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 \u0259v\u0259z edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi mexanizml\u0259rin t\u0259tbiqi, yenid\u0259n inteqrasiya proqramlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 x\u00fcsusil\u0259 g\u0259nc m\u0259hkumlar \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259m\u0259r\u0259li olar. M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 v\u0259 icmalarda maarifl\u0259ndirici kampaniyalar\u0131n t\u0259\u015fkili d\u0259 m\u0259hkumlar\u0131n reabilitasiyas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndir\u0259 v\u0259 onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 u\u011furlu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 \u015f\u0259rait yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Komit\u0259nin bununla ba\u011fl\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; M\u00f6vcud h\u0259bsxanalar\u0131n BMT-nin Nelson Mandela Qaydalar\u0131na uy\u011fun t\u0259mir edilm\u0259si v\u0259 onlar\u0131n \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/p>\n<p>&#8211; Yeni Kaledoniyada yerli xalqlar\u0131n h\u0259bsd\u0259 \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil etm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi v\u0259 sosial t\u0259dbirl\u0259rin t\u0259tbiqi;<\/p>\n<p>&#8211; Alternativ c\u0259za \u00fcsullar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, x\u00fcsusil\u0259 azadl\u0131qdan m\u0259hrumetm\u0259y\u0259 alternativ olan icma xidm\u0259tl\u0259rinin t\u0259tbiqi;<\/p>\n<p>&#8211; Yenid\u0259n inteqrasiya proqramlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u0259hkumlar\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 uy\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259c\u0259k psixoloji, sosial v\u0259 pe\u015f\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 xidm\u0259tl\u0259rinin t\u0259min edilm\u0259si;<\/p>\n<p>&#8211; H\u0259bsxana i\u015f\u00e7il\u0259rinin insan h\u00fcquqlar\u0131na dair bilikl\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si.<\/p>\n<p>Bu t\u0259dbirl\u0259r yaln\u0131z h\u0259bs \u015f\u0259raitini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaqla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259y\u0259c\u0259k, h\u0259m d\u0259 h\u00fcquq sistemind\u0259 daha \u0259dal\u0259tli yana\u015fman\u0131n t\u0259tbiqini t\u0259\u015fviq ed\u0259c\u0259k. \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 h\u0259r bir m\u0259hkumun h\u00fcququ olaraq q\u0259bul edilm\u0259li v\u0259 bu yana\u015fma Fransa h\u00f6kum\u0259tinin siyas\u0259tind\u0259 \u0259sas prioritetl\u0259rd\u0259n biri olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Miqrantlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131: Qanunvericiliy\u0259 \u0259m\u0259l edilm\u0259m\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>Komit\u0259 Fransa-Britaniya s\u0259rh\u0259dind\u0259 v\u0259 Mayot b\u00f6lg\u0259sind\u0259 miqrantlar\u0131n pis r\u0259ftara m\u0259ruz qalmas\u0131 v\u0259 h\u00fcquqi m\u00fcdafi\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259nqid edir. Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 miqrantlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131ran qanunvericilik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri, x\u00fcsusil\u0259 2024-c\u00fc il 26 yanvar tarixli Qanunun miqrantlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir etdiyi vur\u011fulan\u0131r. Komit\u0259 bu Qanunun miqrantlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259sinin v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259n bir add\u0131m oldu\u011funu qeyd edir. Bununla yana\u015f\u0131, qanunla m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n prosedurlar\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi v\u0259 icras\u0131n\u0131n d\u00fczg\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259m\u0259si d\u0259 narahatl\u0131q do\u011furur.<\/p>\n<p>Miqrantlar\u0131n saxlanma \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlara qar\u015f\u0131 r\u0259ftar\u0131n humanist prinsipl\u0259r\u0259 uy\u011fun olmas\u0131 vacib bir m\u0259s\u0259l\u0259 kimi qal\u0131r. H\u0259m\u00e7inin miqrantlar\u0131n h\u00fcquqi statusunun m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131, onlar\u0131n h\u00fcquqi m\u00fcdafi\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si \u00f6n\u0259mlidir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r Fransa h\u00f6kum\u0259tinin insan h\u00fcquqlar\u0131na daha \u00e7ox diqq\u0259t yetirm\u0259si t\u0259l\u0259bini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Komit\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri t\u0259qdim edir:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Miqrantlar\u0131n h\u0259bsinin yaln\u0131z son \u00e7ar\u0259 kimi t\u0259tbiq edilm\u0259si v\u0259 onlar\u0131n saxlanma \u015f\u0259raitinin humanist d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/p>\n<p>&#8211; S\u0131\u011f\u0131nacaq h\u00fcququ il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanunvericiliyin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 prosedur t\u0259minatlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, bu yolla miqrantlar\u0131n h\u00fcquqi m\u00fcdafi\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si;<\/p>\n<p>&#8211; Mayotdak\u0131 x\u00fcsusi miqrasiya rejiml\u0259rinin beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun olaraq yenid\u0259n n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 daha \u0259dal\u0259tli bir sistemin qurulmas\u0131.<\/p>\n<p>Bu t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rd\u0259n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Fransada miqrantlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131na qeyri-qanuni m\u00fcnasib\u0259t vard\u0131r. Miqrantlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k, h\u0259m d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin humanitar v\u0259 \u0259dal\u0259tli siyas\u0259tinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259lidir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Fransa h\u00f6kum\u0259tinin siyas\u0259tind\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r q\u0259sd\u0259n g\u00f6zard\u0131 edilir.<\/p>\n<p><strong>Yerli xalqlar\u0131n ictimai-siyasi i\u015ftirak\u0131: demokratik h\u00fcquqlar\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>Yeni Kaledoniyada yerli kanak xalq\u0131n\u0131n siyasi prosesl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak imkanlar\u0131n\u0131n Fransa h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 ciddi narahatl\u0131q do\u011furur. Komit\u0259 qeyd edir ki, qanunvericilikd\u0259 yerli xalq\u0131n h\u00fcquqlar\u0131na t\u0259sir ed\u0259n q\u0259rarlarda onlar\u0131n \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n, s\u0259rb\u0259st v\u0259 m\u0259lumatl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 raz\u0131l\u0131q verm\u0259si t\u0259min edilm\u0259lidir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259nin \u00f6n\u0259mi yerli xalq\u0131n \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 h\u00fcququnun qorunmas\u0131 v\u0259 demokratiyan\u0131n prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq h\u0259r bir \u015f\u0259xsin v\u0259 toplumun \u00f6z\u00fcn\u0259 aid q\u0259rarlarda i\u015ftirak\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Qanunvericiliyin bu y\u00f6nd\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin yerli xalqlar\u0131n m\u0259d\u0259ni v\u0259 sosial x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin qorunmas\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bu m\u00f6vzuda Komit\u0259 Fransa h\u00f6kum\u0259tinin yerli xalqlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 daha geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 tan\u0131yaraq onlara siyasi v\u0259 sosial sah\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak imkanlar\u0131 yaratmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. B\u00fct\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r bir daha g\u00f6st\u0259rir ki, Fransa d\u00f6vl\u0259ti yerli xalqlar\u0131n demokratiya v\u0259 b\u0259rab\u0259rlik \u0259sas\u0131nda h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 m\u0259h\u0259l qoymur.<\/p>\n<p><strong>Bununla ba\u011fl\u0131 Komit\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri edir:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Yerli xalqlar\u0131n q\u0259rar q\u0259buletm\u0259 prosesl\u0259rin\u0259 daha f\u0259al c\u0259lb olunmas\u0131, onlar\u0131n m\u00f6vqel\u0259rinin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmas\u0131 v\u0259 s\u0259sl\u0259rinin e\u015fidilm\u0259si;<\/p>\n<p>&#8211; Qanunvericilikd\u0259 onlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k islahatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131, x\u00fcsus\u0259n yerli xalq\u0131n \u00f6zl\u0259rin\u0259 aid m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox q\u0259rarverm\u0259 h\u00fcququnun tan\u0131nmas\u0131;<\/p>\n<p>&#8211; Yerli xalq\u0131n m\u0259d\u0259ni v\u0259 sosial maraqlar\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn regional s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin art\u0131r\u0131lmas\u0131, bu yolla onlar\u0131n \u00f6z kimlikl\u0259rini qoruyub saxlama imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si.<\/p>\n<p>Bu t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r Yeni Kaledoniyan\u0131n yerli xalqlar\u0131n\u0131n demokratiya v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 daha sa\u011flam bir \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259, onlar\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yatda b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu i\u015ftirak\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f vacib add\u0131mlard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>G\u0259l\u0259c\u0259k yana\u015fmalar v\u0259 perspektivl\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Komit\u0259 Fransa h\u00f6kum\u0259tini 2030-cu il\u0259d\u0259k verilmi\u015f t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda \u0259trafl\u0131 hesabat t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 v\u0259 bu prosesd\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. N\u00f6vb\u0259ti m\u00fczakir\u0259l\u0259r is\u0259 2032-ci ild\u0259 Cenevr\u0259d\u0259 ba\u015f tutacaq.<\/p>\n<p>Bu t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l ed\u0259rs\u0259 Fransa insan h\u00fcquqlar\u0131 sah\u0259sind\u0259ki probleml\u0259rini aradan qald\u0131rar v\u0259 beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259rin\u0259 daha s\u0259m\u0259r\u0259li \u0259m\u0259l etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn strateji istiqam\u0259tl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259r. Fransan\u0131n bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yi irad\u0259 v\u0259 ataca\u011f\u0131 add\u0131mlar d\u00fcnya birliyinin diqq\u0259tind\u0259 olacaq.<\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Komit\u0259si Fransan\u0131n alt\u0131nc\u0131 d\u00f6vri hesabat\u0131n\u0131 t\u0259hlil ed\u0259r\u0259k insan h\u00fcquqlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 v\u0259 probleml\u0259ri g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirib v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l olunmas\u0131n\u0131n vacibliyini vur\u011fulay\u0131b. Bu, x\u00fcsusil\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 h\u00fcququnun tan\u0131nmamas\u0131, insan alveri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda qeyri-insani davran\u0131\u015f, h\u0259bsxanalar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tinin standartlardan k\u0259nar olmas\u0131, miqrantlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 v\u0259 ictimai i\u015fl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 diskriminasiya siyas\u0259tind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. AZ\u018fRTAC BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Komit\u0259sinin Fransa d\u00f6vl\u0259tin\u0259 beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259rinin icras\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 verdiyi ciddi t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri t\u0259hlil edir. \u00d6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 h\u00fcququ: Yerli xalqlar\u0131n m\u0259nafeyi v\u0259 dekolonizasiya prosesi BMT-nin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":770421,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/167e8c8cfc281e4afbbdcde36c545f71.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/167e8c8cfc281e4afbbdcde36c545f71.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/167e8c8cfc281e4afbbdcde36c545f71.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/167e8c8cfc281e4afbbdcde36c545f71-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/167e8c8cfc281e4afbbdcde36c545f71-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/167e8c8cfc281e4afbbdcde36c545f71-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/167e8c8cfc281e4afbbdcde36c545f71.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/167e8c8cfc281e4afbbdcde36c545f71.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/167e8c8cfc281e4afbbdcde36c545f71-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/167e8c8cfc281e4afbbdcde36c545f71.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"BMT-nin \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Komit\u0259si Fransan\u0131n alt\u0131nc\u0131 d\u00f6vri hesabat\u0131n\u0131 t\u0259hlil ed\u0259r\u0259k insan h\u00fcquqlar\u0131 sah\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 v\u0259 probleml\u0259ri g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirib v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l olunmas\u0131n\u0131n vacibliyini vur\u011fulay\u0131b. Bu, x\u00fcsusil\u0259 \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 h\u00fcququnun tan\u0131nmamas\u0131, insan alveri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 ad\u0131 alt\u0131nda qeyri-insani davran\u0131\u015f, h\u0259bsxanalar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tinin standartlardan k\u0259nar olmas\u0131, miqrantlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131 v\u0259 ictimai&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770420"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=770420"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770420\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":770422,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770420\/revisions\/770422"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/770421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=770420"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=770420"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=770420"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}