{"id":770450,"date":"2024-11-22T10:45:59","date_gmt":"2024-11-22T06:45:59","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=770450"},"modified":"2024-11-22T10:45:59","modified_gmt":"2024-11-22T06:45:59","slug":"must%c9%99qil-az%c9%99rbaycan-respublikasinin-yeni-konstitusiyasi-tarixi-huquqi-v%c9%99-siyasi-t%c9%99hlil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=770450","title":{"rendered":"M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Yeni Konstitusiyas\u0131: Tarixi, H\u00fcquqi v\u0259 Siyasi T\u0259hlil"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Konstitusiyas\u0131 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin h\u00fcquqi, siyasi v\u0259 demokratik \u0259saslar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259sas s\u0259n\u0259ddir. Bu Konstitusiya Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015funun prinsipl\u0259rini, hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc sistemini, v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00f6vqeyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir. Yeni Konstitusiya Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olmaqla yana\u015f\u0131, d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 demokratik idar\u0259etm\u0259nin t\u0259min edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<br \/>\n1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n h\u00fcquqi-siyasi sistemind\u0259 ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 hiss olunurdu. Sovet h\u00fcquq sistemi il\u0259 idar\u0259 olunan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yeni, milli h\u00fcquq sistemin\u0259 ke\u00e7m\u0259li idi. Bu d\u00f6vrd\u0259 siyasi sabitliyin olmamas\u0131, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si v\u0259 sosial-iqtisadi probleml\u0259r yeni h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259nin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 z\u0259ruri edirdi.<br \/>\n1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ke\u00e7mi\u015f sovet respublikalar\u0131n\u0131n \u00e7oxu demokratik v\u0259 h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funu t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yeni konstitusiyalar q\u0259bul etmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan\u0131n Konstitusiyas\u0131 bu prosesin bir hiss\u0259si olaraq, milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131na \u0259saslan\u0131rd\u0131.<br \/>\nKonstitusiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 q\u0259bul edilm\u0259si prosesind\u0259 Prezident Heyd\u0259r \u018fliyevin liderliyi m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. O, d\u00f6vl\u0259tin h\u00fcquqi \u0259saslar\u0131n\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131na uy\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Konstitusiya islahatlar\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fc.<br \/>\n1995-ci ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u00fcmumxalq referendumunda Az\u0259rbaycan xalq\u0131 yeni Konstitusiyan\u0131 q\u0259bul etdi. Bu proses \u015f\u0259ffafl\u0131q v\u0259 milli h\u0259mr\u0259yliyin t\u0259zah\u00fcr\u00fc kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<br \/>\nKonstitusiya Az\u0259rbaycanda demokratik idar\u0259etm\u0259 sisteminin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. Hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc, v\u0259t\u0259nda\u015f i\u015ftirak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 se\u00e7ki h\u00fcququ d\u00f6vl\u0259tin demokratik inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min edir.<br \/>\nKonstitusiya Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi baza yarad\u0131r. \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131na dair beyn\u0259lxalq standartlar\u0131n t\u0259tbiqi Az\u0259rbaycan\u0131n h\u00fcquq sistemind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131m olmu\u015fdur.<br \/>\nKonstitusiyan\u0131n iqtisadi b\u0259ndl\u0259ri bazar iqtisadiyyat\u0131n\u0131n v\u0259 sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. X\u00fcsusil\u0259, x\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259t h\u00fcququnun qorunmas\u0131 v\u0259 iqtisadi azadl\u0131qlar m\u00fcasir iqtisadi siyas\u0259tin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 islahat edilmi\u015fdir. 2002-ci ild\u0259 referendum yolu il\u0259 se\u00e7ki sistemi v\u0259 d\u00f6vl\u0259t idar\u0259etm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilmi\u015fdir. 2016-c\u0131 ild\u0259 is\u0259 Prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 vitse-prezidentlik institutunun yarad\u0131lmas\u0131 t\u0259sdiql\u0259nmi\u015fdir.<br \/>\nQloballa\u015fma, r\u0259q\u0259msal iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 yeni tendensiyalar Konstitusiyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sini t\u0259l\u0259b ed\u0259 bil\u0259r. X\u00fcsusil\u0259, insan h\u00fcquqlar\u0131 v\u0259 texnologiya sah\u0259l\u0259rind\u0259 yeni h\u00fcquqi mexanizml\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 aktuald\u0131r.<br \/>\nAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin h\u00fcquqi v\u0259 siyasi \u0259saslar\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n m\u00fch\u00fcm s\u0259n\u0259ddir. Onun q\u0259bul edilm\u0259si m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n demokratik inki\u015faf\u0131nda, h\u00fcququn aliliyinin v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131nda h\u0259lledici rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Konstitusiyan\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n h\u00fcquqi sisteminin davaml\u0131 inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259kdir.<br \/>\n\u018fliyeva \u015e\u0259k\u0259r, YAP B\u0259rd\u0259 rayon t\u0259\u015fkilat\u0131 f\u0259al\u0131, 1 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 i\u015fl\u0259ri \u00fczr\u0259 direktor m\u00fcavini<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Konstitusiyas\u0131 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin h\u00fcquqi, siyasi v\u0259 demokratik \u0259saslar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259sas s\u0259n\u0259ddir. Bu Konstitusiya Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015funun prinsipl\u0259rini, hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc sistemini, v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00f6vqeyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir. Yeni Konstitusiya Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olmaqla yana\u015f\u0131, d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 demokratik idar\u0259etm\u0259nin t\u0259min edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. 1991-ci ild\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etmi\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n h\u00fcquqi-siyasi sistemind\u0259 ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 hiss olunurdu. Sovet h\u00fcquq sistemi il\u0259 idar\u0259 olunan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yeni, milli h\u00fcquq sistemin\u0259 ke\u00e7m\u0259li&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":770452,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[2],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241122-WA0033.jpg",932,911,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241122-WA0033.jpg",932,911,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241122-WA0033.jpg",932,911,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241122-WA0033-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241122-WA0033-373x365.jpg",373,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241122-WA0033-840x821.jpg",640,626,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241122-WA0033.jpg",932,911,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241122-WA0033.jpg",932,911,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241122-WA0033-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/IMG-20241122-WA0033-932x620.jpg",932,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=2\" rel=\"category\">Region X\u0259b\u0259rl\u0259ri<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 1995-ci il noyabr\u0131n 12-d\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Konstitusiyas\u0131 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin h\u00fcquqi, siyasi v\u0259 demokratik \u0259saslar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259sas s\u0259n\u0259ddir. Bu Konstitusiya Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t qurulu\u015funun prinsipl\u0259rini, hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc sistemini, v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00f6vqeyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdir. Yeni Konstitusiya Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si olmaqla yana\u015f\u0131, d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 demokratik idar\u0259etm\u0259nin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770450"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=770450"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770450\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":770453,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770450\/revisions\/770453"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/770452"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=770450"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=770450"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=770450"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}