{"id":770861,"date":"2024-11-24T11:08:38","date_gmt":"2024-11-24T07:08:38","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=770861"},"modified":"2024-11-24T11:08:38","modified_gmt":"2024-11-24T07:08:38","slug":"bakida-tarixi-q%c9%99rar-verilib-indiki-v%c9%99-g%c9%99l%c9%99c%c9%99k-n%c9%99sill%c9%99r%c9%99-daha-saglam-bir-planet-miras-qoymaliyiq-t%c9%99hlil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=770861","title":{"rendered":"Bak\u0131da tarixi q\u0259rar verilib: \u0130ndiki v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 daha sa\u011flam bir planet miras qoymal\u0131y\u0131q &#8211; T\u018fHL\u0130L"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Qlobal d\u00fcnyan\u0131n bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycanda m\u00fczakir\u0259 edilm\u0259si v\u0259 yekun B\u0259yanat\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si bir daha \u00f6lk\u0259mizin n\u00fcfuzunun, h\u0259r sah\u0259d\u0259 z\u0259ngin t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin, \u0259dal\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququ m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259sinin t\u0259sdiqi oldu<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131 n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 toplayan beyn\u0259lxalq t\u0259dbiri ba\u015fa \u00e7atd\u0131rd\u0131. \u00d6t\u0259n ilin dekabr ay\u0131nda bu m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbirin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n sonra h\u0259m \u00f6lk\u0259, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnya m\u0259tbuat\u0131nda geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. Bu m\u00fch\u00fcm q\u0259rar\u0131 q\u0131sqancl\u0131qla qar\u015f\u0131lay\u0131b qeyri-ciddi fikirl\u0259rl\u0259 ictimai fiki \u00e7a\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r d\u0259 oldu, t\u0259qdir edib Az\u0259rbaycana d\u0259st\u0259kl\u0259rini ifad\u0259 ed\u0259nl\u0259r d\u0259. Bel\u0259 yana\u015fmalar\u0131n olaca\u011f\u0131 inkaredilm\u0259z idi. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev bu ilin yanvar ay\u0131nda yerli televiziya kanallar\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 sual\u0131 cavabland\u0131rark\u0259n bildirdi ki, \u00e7ox d\u0259qiq v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f diplomatik add\u0131mlar\u0131m\u0131z n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbiri Az\u0259rbaycanda ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn imkan \u0259ld\u0259 etdik. COP30-un ev sahibi b\u0259lli olsa da &#8211; Braziliya, COP29-un ev sahibi son g\u00fcnl\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r b\u0259lli deyildi. Biz burada da ist\u0259diyimiz\u0259 nail olduq. Halbuki burada da d\u0131rnaqaras\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi dostlar\u0131m\u0131z biz\u0259 \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2024\/11\/23\/\/-dca49d1a17323551828898651161102242.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev bu m\u00fch\u00fcm m\u0259qam\u0131 da x\u00fcsusi qeyd etmi\u015fdir ki, mahiyy\u0259t n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n neft-qaz hasil ed\u0259n v\u0259 neft-qaz ke\u00e7mi\u015fi olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bel\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si daha \u00f6n\u0259mlidir. \u00c7\u00fcnki bu, biz\u0259 irad tutulur v\u0259 h\u0259tta Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rin\u0259 d\u0259, ondan \u0259vv\u0259l Misir\u0259 d\u0259 v\u0259 bel\u0259 bir irad tutulur ki, neft-qaz hasil ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u0259f\u0259 ba\u015f verir: \u00abAmma buna ba\u015fqa n\u00f6qt\u0259d\u0259n yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. Bax, bu \u00f6lk\u0259l\u0259r &#8211; neftl\u0259, qazla z\u0259ngin olan \u00f6lk\u0259l\u0259r bu prosesin i\u00e7ind\u0259dirl\u0259r. Onlar \u00fcmumi i\u015fimiz\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. Az\u0259rbaycan da, bizd\u0259n daha \u00e7ox Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259ri ya\u015f\u0131l enerji olmadan da rahat enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini n\u0259inki t\u0259min edir, bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min edir. Amma bu, b\u00f6y\u00fck bir m\u0259suliyy\u0259t r\u0259mzidir. Onun g\u00f6st\u0259ricisidir ki, biz ist\u0259yirik \u00f6z v\u0259saitimizi bu sah\u0259y\u0259 ay\u0131raq ki, h\u0259m \u00f6lk\u0259l\u0259rimizd\u0259, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, ya\u015f\u0131l enerji inki\u015faf etsin, h\u0259m d\u00fcnyaya t\u00f6hf\u0259 ver\u0259k. Burada, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, indi mahiyy\u0259t \u00fczr\u0259 d\u0259 \u00e7ox ciddi prosesl\u0259r ged\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan COP29-un prezidenti kimi x\u00fcsusi rola malik olacaq. Prosesl\u0259rin gedi\u015fat\u0131 bizim m\u00f6vqeyimizd\u0259n b\u00f6y\u00fck d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 as\u0131l\u0131 olacaq.\u00bb<\/p>\n<p>COP d\u00fcnyan\u0131n bir n\u00f6mr\u0259li beyn\u0259lxalq t\u0259dbiri, beyn\u0259lxalq konfrans\u0131, h\u0259m d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259ti n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n, BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131ndan da daha m\u00f6t\u0259b\u0259rdir. \u00ab\u00c7\u00fcnki BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131nda ad\u0259t\u0259n prezidentl\u0259r g\u0259lir, \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. \u00c7\u0131x\u0131\u015f etdiyi d\u00f6vrd\u0259 zalda onlar\u0131n n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tl\u0259rind\u0259n ba\u015fqa, ad\u0259t\u0259n he\u00e7 kim olmur. Bundan sonra da \u00e7\u0131x\u0131b gedir\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259n c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev qeyd etdi ki, amma COP t\u0259dbirind\u0259 real i\u015f apar\u0131lacaq, m\u00fczakir\u0259l\u0259r, m\u00fc\u0259yy\u0259n fikir toqqu\u015fmalar\u0131, y\u0259ni maraql\u0131 bir proses olacaq v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n da bu proses\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259si, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, q\u00fcrurvericidir.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259timizn ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin \u00f6nc\u0259d\u0259n verdiyi proqnozlar\u0131n, s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n fikirl\u0259rin h\u0259r biri COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259, m\u00fczakir\u0259 olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn ayd\u0131n ifad\u0259sini tapd\u0131. COP29-un Liderl\u0259r Sammiti, h\u0259m\u00e7inin inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Sammiti ke\u00e7irildi, geni\u015f fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131ld\u0131 v\u0259 bu t\u0259dbirin tamamil\u0259 f\u0259rqli bir t\u0259dbir olaca\u011f\u0131 vur\u011fuland\u0131. BMT-nin Ba\u015f katibi\u00a0Antonio Quterre\u015f u\u011furlu bir COP-a imza ataca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bildirdi v\u0259 bel\u0259 bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 etdi ki, COP29 yeni f\u0259rq yaratmal\u0131d\u0131r v\u0259 inki\u015faf ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r Bak\u0131n\u0131 \u0259libo\u015f t\u0259rk etm\u0259m\u0259lidir: \u00ab\u018fmin\u0259m ki, buna birlikd\u0259 nail olaca\u011f\u0131q.\u00bb<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, noyabr\u0131n 11-d\u0259n 23-d\u0259k davam ed\u0259n BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131 \u2013 COP29 200-\u0259 yax\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259n 70 mind\u0259n art\u0131q qona\u011f\u0131, 80 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 bir araya g\u0259tir\u0259r\u0259k y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tiril\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin aktuall\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yadda qald\u0131. COP29 Az\u0259rbaycan\u0131n, xalq\u0131m\u0131z\u0131n n\u00f6vb\u0259ti u\u011furu oldu. Bu t\u0259dbirin n\u0259tic\u0259l\u0259ri h\u0259r zaman qeyd etdiyimiz kimi, bundan sonra ill\u0259rl\u0259 m\u00fczakir\u0259 edil\u0259c\u0259k, daim n\u00fcmun\u0259 kimi g\u00f6st\u0259ril\u0259c\u0259k. Ya\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259yliy\u0259 d\u0259st\u0259k olma\u011fa hesablanm\u0131\u015f bu t\u0259dbir g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flarla diqq\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u0259 y\u00f6n\u0259ltdi.<\/p>\n<p>T\u0259dbirin noyabr\u0131n 22-d\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulsa da vaxt\u0131n bir g\u00fcn uzadl\u0131mas\u0131 m\u00f6vzunun aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131, eyni zamanda, t\u0259dbir\u0259 ev sahibliyi ed\u0259n Az\u0259rbaycana beyn\u0259lxalq bax\u0131\u015f\u0131n, etimad\u0131n y\u00fcks\u0259k oldu\u011funun n\u00fcmayi\u015f kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. BMT-nin bel\u0259 m\u00f6t\u0259b\u0259r, qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirinin Bak\u0131da ke\u00e7irilm\u0259si, t\u0259bii ki, t\u0259sad\u00fcfi deyil. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin h\u0259l\u0259 COP29-un \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar q\u0259bul edil\u0259nd\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 ke\u00e7iril\u0259n m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 bel\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131m\u0131n at\u0131lmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n amill\u0259ri diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131. Qeyd etdi ki, biz buna layiqik, biz apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnya miqyas\u0131nda \u00e7ox g\u00fccl\u00fc m\u00f6vqel\u0259r\u0259 sahib olmu\u015fuq. Az\u0259rbaycana beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 olan h\u00f6rm\u0259t g\u00fcnb\u0259g\u00fcn art\u0131r v\u0259 bu h\u00f6rm\u0259ti \u00f6z \u0259m\u0259limizl\u0259, i\u015fimizl\u0259, siyas\u0259timizl\u0259 qazanm\u0131\u015f\u0131q. M\u00fcst\u0259qil siyas\u0259timiz, prinsipial m\u00f6vqeyimiz, beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z, s\u0259daq\u0259timiz v\u0259 eyni zamanda, \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 suverenliyin b\u0259rpa edilm\u0259si biz\u0259 olan h\u00f6rm\u0259ti daha da art\u0131rd\u0131. Bu amil d\u0259 x\u00fcsusi qeyd edildi ki, COP29 t\u0259dbirinin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sinin \u00f6n\u0259mi ondad\u0131r ki, bu q\u0259rar antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131ndan iki ay yar\u0131m sonra q\u0259bul olundu v\u0259 bel\u0259likl\u0259, bir daha b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti Az\u0259rbaycana \u00f6z d\u0259st\u0259yini ifad\u0259 etdi.<\/p>\n<p>C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda bu m\u0259qam\u0131 da \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kdi ki, biz Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259c\u0259k COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 inki\u015faf etmi\u015f v\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259yl\u0259rimizi \u0259sirg\u0259m\u0259y\u0259c\u0259yik v\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin legitim maraqlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alacaq raz\u0131la\u015fman\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q. Az\u0259rbaycan\u0131n prioritetl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda h\u0259m d\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin m\u0259nfi t\u0259siri s\u0259b\u0259bind\u0259n ekzistensial t\u0259hl\u00fck\u0259 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 d\u0259st\u0259k yer al\u0131r. Az\u0259rbaycan inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi texniki yard\u0131m fondunun yarad\u0131lmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib.<\/p>\n<p>\u015eax\u0259l\u0259ndirilmi\u015f iqtisadiyyat\u0131n t\u0259\u015fviqi, b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 investisiyalar\u0131n yat\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 qlobal m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 t\u00f6hf\u0259nin verilm\u0259si, qanunun aliliyi v\u0259 hesabatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, xalq\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f standartlar\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 q\u0259tiyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00f6lk\u0259miz davaml\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa sadiqdir. Qlobal v\u0259 regional enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rola malik olan Az\u0259rbaycan x\u00fcsusil\u0259 b\u0259rpaolunan enerji n\u00f6vl\u0259rinin inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 davaml\u0131 layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir, qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rin enerji sisteml\u0259ri il\u0259 s\u0131x inteqrasiyaya, regionda s\u00fclh\u00fcn, sabitliyin, t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin qorunub saxlanmas\u0131na d\u0259st\u0259k verir. 2030-cu il\u0259d\u0259k respublikam\u0131z\u0131n \u00abya\u015f\u0131l art\u0131m\u00bb \u00f6lk\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259sinin v\u0259 t\u0259miz \u0259traf m\u00fchit\u0259 nail olma\u011f\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015fafa dair milli prioritetl\u0259rd\u0259n biri kimi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n enerji sah\u0259sind\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 qlobal add\u0131mlar\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sidir. Bu siyas\u0259t regionda enerji sah\u0259sind\u0259 u\u011furlu transformasiya \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fck\u0259mm\u0259l b\u00fcn\u00f6vr\u0259ni t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Perspektivl\u0259rin v\u0259d deyil, \u0259m\u0259li i\u015f oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259y\u0259n fakt Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 yeni generasiya g\u00fccl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu amill\u0259r beyn\u0259lxalq bazarlarda yeni enerji resurslar\u0131n\u0131n etibarl\u0131 t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131 kimi Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyini daha da art\u0131r\u0131r v\u0259 onu g\u00fccl\u0259ndirir. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda g\u00fcn\u0259\u015f, k\u00fcl\u0259k enerji n\u00f6vl\u0259rinin istehsal\u0131 t\u0259xmin\u0259n 9\u201210 min meqavata \u00e7ata bil\u0259r. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rinin (B\u018f\u018f) \u00abMasdar\u00bb v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00abACWA Power\u00bb \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqavil\u0259l\u0259r imzalan\u0131b. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda ya\u015f\u0131l enerji zonas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn konseptual layih\u0259l\u0259r haz\u0131rlan\u0131b, m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bin\u0259 uy\u011fun b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n ibar\u0259t unikal ya\u015f\u0131l enerji zonas\u0131 konsepsiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan layih\u0259l\u0259rin h\u0259lli istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r davam etdirilir. Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259h\u0259ng t\u0259bii qaz ehtiyatlar\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin maraq g\u00f6st\u0259rdiyi b\u0259rpaolunan enerji sah\u0259sind\u0259 z\u0259ngin t\u0259bii resurslara malik olmas\u0131 \u00abya\u015f\u0131l art\u0131m\u00bb layih\u0259sinin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f imkanlar v\u0259d edir. Az\u0259rbaycan h\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi, qar\u015f\u0131dak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259mizl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00aba\u00e7\u0131q qap\u0131\u00bb siyas\u0259tin\u0259 sadiqdir. Enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 enerji \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si dey\u0259nd\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, yeni m\u0259nb\u0259l\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 m\u0259nb\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycand\u0131r. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev COP29-un Liderl\u0259r Sammitind\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda da diqq\u0259ti bu reall\u0131qlara y\u00f6n\u0259ld\u0259r\u0259k bildirdi ki, b\u0259rpaolunan enerjid\u0259 texniki potensial\u0131m\u0131z quruda 135 giqavat v\u0259 d\u0259nizd\u0259 is\u0259 157 giqavat t\u0259\u015fkil edir. \u00d6t\u0259n il B\u018f\u018f-nin \u201cMasdar\u201d \u015firk\u0259ti bir regionumuzda 230 meqavatl\u0131q G\u00fcn\u0259\u015f enerji stansiyas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 etdi. S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131n\u0131n \u201cAcwa Power\u201d \u015firk\u0259ti is\u0259 haz\u0131rda 240 meqavatl\u0131q k\u00fcl\u0259k enerjisi stansiyas\u0131n\u0131 tikir. Biz 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259xmin\u0259n alt\u0131 giqavatl\u0131q G\u00fcn\u0259\u015f, k\u00fcl\u0259k v\u0259 hidroenerji stansiyalar\u0131n\u0131n tikilm\u0259sini planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q. Lakin bu, tam planlar\u0131m\u0131z\u0131n ham\u0131s\u0131 deyil, 10 giqavatl\u0131q b\u0259rpaolunan enerji layih\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 m\u00fcqavil\u0259l\u0259r v\u0259 anla\u015fma memorandumlar\u0131 imzalan\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan, h\u0259m\u00e7inin ixrac bazarlar\u0131na diqq\u0259t yetirir v\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n ba\u015flayaraq Qara d\u0259nizin dibi il\u0259 enerji kabelinin \u00e7\u0259kilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan dig\u0259r m\u00fch\u00fcm enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi layih\u0259sinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131zla f\u0259al \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q: \u00abBu, biz\u0259 Avropaya ya\u015f\u0131l enerjini ixrac etm\u0259k imkan\u0131 ver\u0259c\u0259k v\u0259 bu kabelin texniki potensial\u0131 d\u00f6rd giqavatd\u0131r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, texniki-\u0259sasland\u0131rma i\u015fl\u0259ri bu yax\u0131nlarda bit\u0259c\u0259k. Lakin yen\u0259 d\u0259 bu, yaln\u0131z ba\u015flan\u011f\u0131cd\u0131r.\u00bb<\/p>\n<p>Z\u0259ngin neft-qaz yataqlar\u0131n\u0131n istismar\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131dak\u0131 onill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin inki\u015faf\u0131 daha etibarl\u0131 t\u0259min olunacaq, iqtisadiyyat\u0131m\u0131z \u00e7ox\u015fax\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf ed\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259 bundan sonra da etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f olacaq. Az\u0259rbaycan Avropa istehlak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n etibarl\u0131 xam neft t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r. Bundan sonra is\u0259 qaz t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131 kimi d\u0259 potensial\u0131m\u0131z artacaq v\u0259 bu, ixracat\u00e7\u0131 olaraq bizim \u00fc\u00e7\u00fcn, tranzit \u00f6lk\u0259l\u0259r v\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox imkanlar yaradacaq. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan qaz\u0131 t\u0259kc\u0259 yeni mar\u015frutdan olan qaz deyil, yeni m\u0259nb\u0259d\u0259n olan qazd\u0131r v\u0259 bu, layih\u0259ni h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi layih\u0259sin\u0259 \u00e7evirir. \u00d6lk\u0259mizin d\u00fcnyan\u0131n enerji x\u0259rit\u0259sind\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259n\u0259n rolu daha da artacaq.<\/p>\n<p>S\u0259rmay\u0259l\u0259rin y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli ekoloji m\u00fchiti d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n sah\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldilm\u0259sinin prioritetliyi COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259 olundu. COP29 t\u0259dbiri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li investisiya strategiyalar\u0131n\u0131n v\u0259 karbon tullant\u0131lar\u0131n\u0131n s\u0131f\u0131ra endirilm\u0259sini t\u0259\u015fviq ed\u0259n t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qlar\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259sinin iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara ver\u0259 bil\u0259c\u0259yi t\u00f6hf\u0259l\u0259r t\u0259hlil olundu.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2024\/11\/11\/\/-04992c51173135392785616471610886771.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>H\u0259r bir u\u011furumuz m\u00f6hk\u0259m t\u0259m\u0259l\u0259 \u0259saslan\u0131r. \u00d6lk\u0259mizin enerji diplomatiyas\u0131n\u0131n u\u011furlar\u0131 malik oldu\u011fu enerji resurslar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259y\u0259 \u0259saslan\u0131r. 1993-c\u00fc ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131nda neft amilin\u0259 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m verilm\u0259si, respublikam\u0131za iqtisadi v\u0259 siyasi dividend g\u0259tir\u0259n \u00ab\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u00bbnin imzalanmas\u0131 ill\u0259r ke\u00e7dikc\u0259 \u00f6lk\u0259mizin malik oldu\u011fu enerji resurslar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259sin\u0259 yol a\u00e7an enerji layih\u0259l\u0259rini icra etm\u0259kl\u0259 neftl\u0259 yana\u015f\u0131, qaz ixracat\u00e7\u0131s\u0131 kimi d\u0259 n\u00fcfuz qazand\u0131. Bu layih\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n regional inki\u015faf\u0131n apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259si, d\u00fcnyan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 kimi tan\u0131nmas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynad\u0131. Az\u0259rbaycan q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 b\u00f6y\u00fck investisiyalar m\u0259kan\u0131na \u00e7evrildi. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na yat\u0131r\u0131lan investisiyalar\u0131n h\u0259cmi 310 milyard dollard\u0131r. Bunun 200 milyard dollar\u0131 qeyri-neft sektorunun pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Az\u0259rbaycan investisiya c\u0259lbediciliyini qorumaqla yana\u015f\u0131, bu v\u0259 ya dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 investisiya yat\u0131r\u0131r. Neft siyas\u0259tinin m\u0259ntiqi davam\u0131 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndiril\u0259n qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar, biznes m\u00fchitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259kmil islahatlar\u0131n davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq reytinq agentlikl\u0259rinin hesabatlar\u0131nda liderliyini qorumas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin i\u015ftirak\u00e7\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf strtategiyas\u0131n\u0131n u\u011furlar\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t y\u00f6n\u0259ldil\u0259r\u0259k ya\u015f\u0131l enerjiy\u0259 ke\u00e7id h\u0259d\u0259fin\u0259 d\u0259 nail olaca\u011f\u0131na \u0259minlik ifad\u0259 edildi. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev bir daha bildirdi ki, biz ya\u015f\u0131l ke\u00e7idin g\u00fccl\u00fc car\u00e7\u0131s\u0131 olaca\u011f\u0131q v\u0259 bunu edirik. Lakin, eyni zamanda, biz realist olmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>2020-ci ild\u0259 tarixi Z\u0259f\u0259rimiz Az\u0259rbaycan\u0131n yeni d\u00f6vr\u0259 q\u0259d\u0259m qoymas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirdi. \u00abAz\u0259rbaycan 2020: g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 bax\u0131\u015f\u00bb \u0130nki\u015faf Konsepsiyas\u0131n\u0131n davam\u0131 olaraq \u00abAz\u0259rbaycan 2030: sosial-iqtisadi inki\u015fafa dair Milli Prioritetl\u0259r\u00bb t\u0259sdiql\u0259ndi. Haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vr\u00fcn \u0259sas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131n b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 investisiyalar\u0131n yat\u0131r\u0131lmas\u0131, yeni \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq tarixi Z\u0259f\u0259rimizin reall\u0131qlar\u0131n\u0131n yol a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 yenilikl\u0259r s\u0131ras\u0131nda bu \u0259laq\u0259l\u0259rin quruldu\u011funu v\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n x\u0259tl\u0259 inki\u015faf etdiyini qeyd ed\u0259 bil\u0259rik. Az\u0259rbaycan neft \u00f6lk\u0259si kimi haz\u0131rda ekoloji m\u00fchitin sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda maraql\u0131 oldu\u011fu v\u0259 bunu atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar\u0131 il\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259sdiql\u0259diyi COP29-un m\u00fczakir\u0259l\u0259ri zaman\u0131 x\u00fcsusi qeyd edildi. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 ya\u015f\u0131ll\u0131q sah\u0259l\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259s\u0259rr\u00fcfat sah\u0259l\u0259rinin planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, m\u00fcasir aqrotexniki vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259, alternativ enerjiy\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259si v\u0259 sair kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r iqlim d\u0259yi\u015fikliyi probleminin h\u0259llind\u0259 qar\u015f\u0131ya qoyulan \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rd\u0259ndir. Bu ir\u0259lil\u0259yi\u015f d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin diqq\u0259tind\u0259n yay\u0131nm\u0131r. COP29-da d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n malik oldu\u011fu resurslar\u0131 v\u0259 imkanlar\u0131 \u0259yani formada g\u00f6rd\u00fc. \u0130ki h\u0259ft\u0259 d\u00fcnyan\u0131n ekoloji m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kl\u0259 z\u0259ngin m\u0259lumatlar\u0131n \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na geni\u015f imkanlar yaratd\u0131. Az\u0259rbaycan neft-qaz \u00f6lk\u0259si kimi bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259sdiql\u0259di. D\u00fcnya Bak\u0131ya topla\u015faraq bir daha g\u00f6rd\u00fc ki, g\u00fcnd\u0259liyimiz ya\u015f\u0131l enerji il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ya\u015f\u0131l enerji n\u00f6vl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n d\u00fcnya bazarlar\u0131na n\u0259qli haz\u0131rda enerji siyas\u0259timizin prioritetidir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2024\/11\/23\/\/-dc91d6e2173237683386595184711036581.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u015eanl\u0131 Z\u0259f\u0259rimizin reall\u0131qlar\u0131 fonunda t\u0259sdiql\u0259n\u0259n \u00abAz\u0259rbaycan 2030: sosial-iqtisadi inki\u015fafa dair Milli Prioritetl\u0259r\u00bbin \u00abT\u0259miz \u0259traf m\u00fchit v\u0259 \u00abya\u015f\u0131l art\u0131m \u00f6lk\u0259si\u00bb h\u0259d\u0259find\u0259 bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar x\u00fcsusi yer tutur ki, qlobal iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin miqyas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq ekoloji t\u0259miz texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqin\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli yer verilm\u0259li, t\u0259miz enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259, tullant\u0131lar\u0131n t\u0259krar emal\u0131 v\u0259 \u00e7irkl\u0259nmi\u015f \u0259razil\u0259rin b\u0259rpas\u0131 t\u0259\u015fviq edilm\u0259lidir. Bu, istilik effekti yaradan qaz emissiyas\u0131n\u0131 beyn\u0259lxalq normalara uy\u011fun s\u0259viyy\u0259d\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n s\u0259yl\u0259r\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 olacaq. O da vur\u011fulan\u0131r ki, \u00f6lk\u0259nin perspektiv iqtisadi inki\u015faf\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r \u0259traf m\u00fchitin sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, ya\u015f\u0131ll\u0131qlar\u0131n s\u00fcr\u0259tli b\u0259rpas\u0131 v\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131, su ehtiyatlar\u0131ndan, dayan\u0131ql\u0131 enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 t\u0259min edilm\u0259lidir. Bu prioritet daxilind\u0259 strateji d\u00f6vrd\u0259 iki m\u0259qs\u0259din realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na nail olunmal\u0131d\u0131r: y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli ekoloji m\u00fchit; ya\u015f\u0131l enerji m\u0259kan\u0131.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 cavabland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalm\u0131r. Art\u0131q bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259mizin h\u0259yat\u0131nda yeni d\u00f6vr u\u011furla davam edir. Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015f\u0131l enerjisin\u0259 bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r maraq g\u00f6st\u0259rir. COP29 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 imzalanan s\u0259n\u0259dl\u0259r d\u0259 bunun bariz n\u00fcmun\u0259sidir. COP29 g\u00fcnd\u0259likd\u0259 dayanan b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n iqlim maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259hlilin\u0259 geni\u015f imkanlar yaratd\u0131 v\u0259 \u00fcmumi m\u00f6vqenin ortaya qoyulmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirdi. \u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 d\u00fcnya liderl\u0259rini bir araya g\u0259tir\u0259n Az\u0259rbaycan s\u00f6z\u00fcn\u00fcn imzas\u0131 q\u0259d\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli oldu\u011funu bir daha n\u00fcmayi\u015f etdirdi. \u0130qlim maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259si m\u00f6vzusunda m\u00fch\u00fcm q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulu y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. Az\u0259rbaycan t\u0259kc\u0259 iqlim sammitin\u0259 ev sahibliyi etm\u0259di, h\u0259m d\u0259 maliyy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 \u00f6z add\u0131mlar\u0131n\u0131 atd\u0131. \u00d6lk\u0259miz \u0130qlim Maliyy\u0259 Fondunun yarad\u0131lmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdi v\u0259 bu fondun \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259rini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 10 milyon AB\u015e dollar\u0131 m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 t\u00f6hf\u0259 verdiyini a\u00e7\u0131qlad\u0131. Prezident \u0130lham \u018fliyev COP29-da inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Sammitind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 b\u0259yan etdi ki, bu ilin sentyabr\u0131nda \u0130tki v\u0259 Z\u0259r\u0259r\u0259 Cavab Fondunun f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Bak\u0131da ciddi ir\u0259lil\u0259yi\u015f \u0259ld\u0259 olunub. Haz\u0131rda proses ehtiyac duyan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 maliyy\u0259nin verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn tamamlanmal\u0131d\u0131r. Bu yay Az\u0259rbaycan Tonqada Mill\u0259tl\u0259r Birliyi il\u0259 Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259 imzalad\u0131. Mill\u0259tl\u0259r Birliyinin ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259ki birg\u0259 layih\u0259l\u0259rini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131 10 milyon AB\u015e dollar\u0131 m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 v\u0259sait ay\u0131r\u0131r. \u018ftraf m\u00fchitin monitorinqi v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n Kosmos Agentliyi &#8211; &#8220;Az\u0259rkosmos&#8221;dan peyk m\u0259lumatlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Mill\u0259tl\u0259r Birliyi il\u0259 Anla\u015fma Memorandumu imzalay\u0131b. COP29-da q\u0259bul edil\u0259n q\u0259rarlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00fczl\u0259\u015fdikl\u0259ri iqliml\u0259 \u0259laq\u0259dar probleml\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn iqlim maliyy\u0259si ay\u0131racaqlar\u0131na inam ifad\u0259 olundu, m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lan s\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klifl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n COP29 S\u0259drliyi Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131n\u0131n yekunlar\u0131na dair B\u0259yanat yayd\u0131. S\u0259n\u0259dd\u0259 COP29 S\u0259drliyinin il \u0259rzind\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan T\u0259r\u0259f \u00f6lk\u0259l\u0259rin ehtiyaclar\u0131n\u0131 v\u0259 prioritetl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq \u0259dal\u0259tli v\u0259 ambisiyal\u0131 yeni iqlim maliyy\u0259si m\u0259qs\u0259dini realla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 qeyd edilir. O da vur\u011fulan\u0131r ki, t\u0259r\u0259fl\u0259rin g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin ilk t\u0259zah\u00fcr\u00fc olaraq Yeni Kollektiv K\u0259miyy\u0259t M\u0259qs\u0259di il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rarda T\u0259r\u0259fl\u0259rin ham\u0131s\u0131na 2035-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259t v\u0259 \u00f6z\u0259l m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n iqliml\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259aliyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259ni ild\u0259 \u0259n az\u0131 1,3 trilyon AB\u015e dollar\u0131na \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn birlikd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 d\u0259v\u0259t yer al\u0131b. Bu q\u0259rar \u00f6z\u00fcnd\u0259, eyni zamanda, inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 iqlim f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn ild\u0259 100 milyard AB\u015e dollar\u0131 m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 v\u0259saitin birg\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dinin 2035-ci il\u0259d\u0259k 250 milyard AB\u015e dollar\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dini ehtiva edir. B\u0259yanatda bel\u0259 bir \u0259minlik d\u0259 ifad\u0259 olunur ki, biz m\u00fcmk\u00fcn daha y\u00fcks\u0259k ambisiyal\u0131 n\u0259tic\u0259ni \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn inkluziv v\u0259 \u015f\u0259ffaf \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 davam ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>Q\u0131sa t\u0259hlil Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbir\u0259 ev sahibliyinin h\u0259m \u00f6lk\u0259mizin beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzuna g\u0259tir\u0259c\u0259yi \u0259lav\u0259l\u0259r, eyni zamanda, haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vr\u00fcn \u0259sas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 olan iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin yaratd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259rin h\u0259llin\u0259 ver\u0259c\u0259yi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259 i\u015f\u0131q sal\u0131r. B\u00fct\u00fcn hallarda birg\u0259 s\u0259y\u0259lrin g\u00f6st\u0259rilm\u0259si, t\u0259cr\u00fcb\u0259 m\u00fcbadil\u0259sinin apar\u0131lmas\u0131 v\u0259 vahib m\u00f6vqe \u0259sas\u0131nda add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 prioritet m\u0259s\u0259l\u0259 kimi qar\u015f\u0131ya qoyuldu. \u00c7\u0131x\u0131\u015flarda bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131ld\u0131 ki, s\u00fclh olmadan dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf olmadan da s\u00fclh\u00fc yarada bilm\u0259rik. Az\u0259rbaycana Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 minn\u0259tdarl\u0131q ifad\u0259 edildi. O da bildirildi ki, m\u00fcxt\u0259lif \u00e7\u0259tin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 imkanlar tapmaq laz\u0131md\u0131r. Bu imkanlar m\u0259hz s\u00fclh il\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k v\u0259 t\u0259bi\u0259tl\u0259 s\u00fclh yaratmal\u0131y\u0131q. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlara multilateral yana\u015fma\u011fa v\u0259 BMT-y\u0259 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f edildi. Bir yerd\u0259 planetimizi qorumal\u0131y\u0131q. \u0130ndiki v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 daha sa\u011flam bir planet miras qoymal\u0131y\u0131q. \u0130tki v\u0259 Z\u0259r\u0259r Fondunu, COP29 maliyy\u0259 fondunu t\u0259min ed\u0259n bir sammit olaraq da \u0259min olmal\u0131y\u0131q ki, laz\u0131mi v\u0259sait \u0259n \u00e7ox ehtiyac duyan insanlara \u00e7atacaq.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd ed\u0259k ki, Bak\u0131da tarixi q\u0259rar verilib. Bel\u0259 ki, COP29-da inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ki\u00e7ik ada, \u0259n az inki\u015faf etmi\u015f v\u0259 Afrika d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin s\u0259birsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259diyi \u0130tki v\u0259 Z\u0259r\u0259r Fondunun tam f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n q\u0259rar q\u0259bul olunub. Bu, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin f\u0259sadlar\u0131n\u0131n ki\u00e7ik ada \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 t\u00f6r\u0259tdiyi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin h\u0259lli m\u0259s\u0259l\u0259sinin COP29 S\u0259drliyinin prioriteti kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sin\u0259 uy\u011fundur. \u0130tki v\u0259 Z\u0259r\u0259r Fondunun (Loss and Damage Fund) yarad\u0131lmas\u0131 Misird\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f COP27 zaman\u0131 q\u0259rara al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Fond iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin t\u0259sirl\u0259rin\u0259 \u0259n h\u0259ssas \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 maliyy\u0259 yard\u0131m\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Yegan\u0259 \u018fliyeva, &#8220;\u0130ki sahil&#8221;<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qlobal d\u00fcnyan\u0131n bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycanda m\u00fczakir\u0259 edilm\u0259si v\u0259 yekun B\u0259yanat\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si bir daha \u00f6lk\u0259mizin n\u00fcfuzunun, h\u0259r sah\u0259d\u0259 z\u0259ngin t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin, \u0259dal\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququ m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259sinin t\u0259sdiqi oldu Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131 n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 toplayan beyn\u0259lxalq t\u0259dbiri ba\u015fa \u00e7atd\u0131rd\u0131. \u00d6t\u0259n ilin dekabr ay\u0131nda bu m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbirin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n sonra h\u0259m \u00f6lk\u0259, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnya m\u0259tbuat\u0131nda geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. Bu m\u00fch\u00fcm q\u0259rar\u0131 q\u0131sqancl\u0131qla qar\u015f\u0131lay\u0131b qeyri-ciddi fikirl\u0259rl\u0259 ictimai fiki \u00e7a\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r d\u0259 oldu, t\u0259qdir edib Az\u0259rbaycana d\u0259st\u0259kl\u0259rini ifad\u0259 ed\u0259nl\u0259r d\u0259. Bel\u0259 yana\u015fmalar\u0131n olaca\u011f\u0131 inkaredilm\u0259z idi. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":770862,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/285a25c1173237244599562735510634585.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/285a25c1173237244599562735510634585.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/285a25c1173237244599562735510634585.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/285a25c1173237244599562735510634585-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/285a25c1173237244599562735510634585-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/285a25c1173237244599562735510634585-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/285a25c1173237244599562735510634585.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/285a25c1173237244599562735510634585.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/285a25c1173237244599562735510634585-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/285a25c1173237244599562735510634585.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Qlobal d\u00fcnyan\u0131n bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycanda m\u00fczakir\u0259 edilm\u0259si v\u0259 yekun B\u0259yanat\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si bir daha \u00f6lk\u0259mizin n\u00fcfuzunun, h\u0259r sah\u0259d\u0259 z\u0259ngin t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin, \u0259dal\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququ m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259sinin t\u0259sdiqi oldu Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131 n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 toplayan beyn\u0259lxalq t\u0259dbiri ba\u015fa \u00e7atd\u0131rd\u0131. \u00d6t\u0259n ilin dekabr ay\u0131nda bu m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbirin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sind\u0259n sonra h\u0259m \u00f6lk\u0259,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770861"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=770861"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770861\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":770864,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/770861\/revisions\/770864"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/770862"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=770861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=770861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=770861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}