{"id":774020,"date":"2024-12-11T07:31:24","date_gmt":"2024-12-11T03:31:24","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=774020"},"modified":"2024-12-11T07:31:24","modified_gmt":"2024-12-11T03:31:24","slug":"yol-c%c9%99k%c9%99k-ki-yola-cixaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=774020","title":{"rendered":"Yol \u00e7\u0259k\u0259k ki, yola \u00e7\u0131xaq\u2026"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Turan yolu adland\u0131r\u0131lan Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birlik v\u0259 h\u0259mr\u0259ylik r\u0259mzi, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan qovulmu\u015f soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 do\u011fma torpaqlar\u0131na qovu\u015fduracaq, h\u0259sr\u0259t\u0259 son qoyacaq v\u00fcsal k\u00f6rp\u00fcs\u00fc olacaq<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u0130qtisadi inki\u015faf\u0131n \u0259sas amill\u0259rind\u0259n olan enerji il\u0259 t\u0259minat, yol-n\u0259qliyyat infrastrukturunun b\u0259rpas\u0131, in\u015fas\u0131 h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tinin ba\u015fl\u0131ca \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259ndir. 44 g\u00fcn davam ed\u0259n \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edil\u0259n \u0259razil\u0259rimizd\u0259 bu sah\u0259l\u0259r\u0259 x\u00fcs\u00fcsi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259si t\u0259sad\u00fcfi deyil. G\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat, siyasi, iqtisadi sabitlik, daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tin zaman\u0131n t\u0259l\u0259bin\u0259 uy\u011fun proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q bax\u0131m\u0131ndan da \u00f6n\u0259mlidir.<\/p>\n<p>Bak\u0131da ADA Universitetind\u0259 \u00abOrta D\u0259hliz boyunca: geosiyas\u0259t, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 iqtisadiyyat\u00bb m\u00f6vsusuna h\u0259sr olunmu\u015f beyn\u0259lxalq konfransda bu kimi amill\u0259rin C\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259rinin siyasi, iqtisadi inki\u015faf\u0131na t\u0259sirind\u0259n \u0259trafl\u0131 b\u0259hs ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n, T\u00fcrkiy\u0259nin, G\u00fcrs\u00fcstan\u0131n birg\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 realla\u015fan enerji v\u0259 n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259rinin yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q format\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tini d\u0259 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131. Bildirdi ki, Az\u0259rbaycan\u0131n, Erm\u0259nistan\u0131n, G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n, C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259, \u0130ran, Rusiyan\u0131n i\u015ftirak\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan 3+3 format\u0131 \u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li variant kimi d\u0259st\u0259kl\u0259ndi. Ba\u015fl\u0131ca h\u0259d\u0259fi Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin b\u0259rpas\u0131 olan bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs b\u00f6lg\u0259d\u0259 s\u00fclh\u0259 xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k \u0259n \u00f6n\u0259mli k\u00f6rp\u00fcn\u00fcn realla\u015fmas\u0131d\u0131r. \u00ab\u00c7\u00fcnki bu d\u0259hlizl\u0259r ham\u0131m\u0131z\u0131n mara\u011f\u0131ndad\u0131r. Odur ki, indi x\u0259rit\u0259y\u0259 baxsan\u0131z g\u00f6r\u0259rsiniz, &#8211; x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r \u0259lav\u0259 y\u00fckl\u0259r\u0259 ehtiyac oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 dedikl\u0259rimizi n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, &#8211; biz\u0259 \u0259lav\u0259 mar\u015frutlar laz\u0131md\u0131r. Biz Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizini t\u0259\u015fviq etm\u0259y\u0259 ba\u015flayanda Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259si h\u0259l\u0259 ba\u015flamam\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 \u00c7ind\u0259n Avropaya \u0259n\u0259n\u0259vi mar\u015frutlar vasit\u0259sil\u0259 tranzit yollar\u0131 ba\u011flanmam\u0131\u015fd\u0131. \u0130ndi is\u0259 v\u0259ziyy\u0259t ba\u015fqad\u0131r v\u0259 X\u0259z\u0259rd\u0259n, el\u0259c\u0259 d\u0259 Z\u0259ng\u0259zurdan ke\u00e7\u0259n mar\u015frutlar x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bel\u0259likl\u0259, bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 qazana bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki bu d\u0259mir yolunun bir qolu Az\u0259rbaycan\u0131n Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Culfa \u015f\u0259h\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 \u0130rana daxil olacaq. Erm\u0259nistan da buraya daxil olacaq. Bel\u0259likl\u0259, Erm\u0259nistan \u0130ranla onun aras\u0131nda olmayan v\u0259 he\u00e7 vaxt da olmayacaq d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259sin\u0259 malik olacaq\u00bb s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 d\u0259hlizin yaranmas\u0131na \u0259ng\u0259l olan \u0130rana v\u0259 Erm\u0259nistana s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259klifl\u0259rini ir\u0259li s\u00fcr\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyevin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, bu yolun a\u00e7\u0131lmas\u0131 bizim maraqlar\u0131m\u0131zdan daha \u00e7ox Erm\u0259nistana laz\u0131md\u0131r. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolundan, G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n d\u0259niz limanlar\u0131ndan, Nax\u00e7\u0131vanla \u0259laq\u0259d\u0259 is\u0259 \u0130ran \u0259razisind\u0259n istifad\u0259 edir. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r rayonlar\u0131 il\u0259 tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z olan Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131 d\u0259mir yolu v\u0259 avtomobil yolu il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k \u0259laq\u0259l\u0259r asanla\u015facaq. Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda s\u00fclh sazi\u015finin imzalanmas\u0131na h\u0259r vasit\u0259 il\u0259 \u0259ng\u0259l olan, t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k qarda\u015fl\u0131q k\u00f6rp\u00fcs\u00fc olacaq, geosiyasi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 da m\u00fcx\u0259tlif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 yubadan Q\u0259rbi t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 salan da bu amildir.<\/p>\n<p>B\u0259llidir ki, Transx\u0259z\u0259r Beyn\u0259lxalq N\u0259qliyyat Mar\u015frutu (Orta D\u0259hliz) regional geosiyasi balansla\u015fd\u0131rma strategiyalar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Orta D\u0259hliz Avrasiya regionunda bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm tranzit mar\u015frutudur. O, \u00c7in v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n (A\u0130) konteyner d\u0259mir yolu y\u00fck \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rini M\u0259rk\u0259zi Asiya, Qafqaz, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u015e\u0259rqi Avropa vasit\u0259sil\u0259 birl\u0259\u015fdirir. Orta D\u0259hliz \u00c7ind\u0259n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 \u0259ks istiqam\u0259td\u0259 y\u00fck da\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n artmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 verir. Bu d\u0259hlizl\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n qatarlar \u00c7ind\u0259n Avropaya y\u00fckl\u0259ri orta hesabla 20-25 g\u00fcn\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r ki, bu amil n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin \u0259sas \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rind\u0259n biridir. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara haz\u0131r olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bu n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin imkanlar\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si geosiyai \u0259h\u0259miyy\u0259t bax\u0131m\u0131ndan daha z\u0259ruridir.<\/p>\n<p>\u00abBizim dig\u0259r mar\u015frutlardan f\u0259rqimiz h\u0259m d\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, T\u00fcrkiy\u0259, \u015eimali Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259ri v\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 yax\u0131n\u0131q\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev bu infrastrukturun ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131 olacaq Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sini Orta D\u0259hlizin ke\u00e7id qabiliyy\u0259tinin artmas\u0131 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir: \u00abZ\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi i\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n kimi biz onu Orta D\u0259hlizimiz\u0259 daxil etm\u0259y\u0259 v\u0259 onun \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rind\u0259n yararlanma\u011fa \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q. Biz y\u00fckda\u015f\u0131ma m\u00fcdd\u0259ti bax\u0131m\u0131ndan qalib g\u0259l\u0259 bil\u0259rik. D\u00fczd\u00fcr, m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259l\u0259 ki, siyasi yolla h\u0259llini tapmay\u0131b, amma gec-tez b\u00fct\u00fcn bunlar ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015f\u0259c\u0259k. Biz onun \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rind\u0259n y\u00fck ax\u0131nlar\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259c\u0259yik. \u00c7\u00fcnki y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131 zamanla artacaq v\u0259 biz m\u00fcxt\u0259lif yollarla i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259yik.\u00bb<\/p>\n<p>Bu vasit\u0259 il\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, Qazax\u0131stan, X\u0259z\u0259r d\u0259nizi, Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan vasit\u0259sil\u0259 da\u015f\u0131malara daha geni\u015f \u015f\u0259rait yarad\u0131lacaq. D\u00fcnyada m\u00f6vcud geosiyasi v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259dar k\u0259skin art\u0131m\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu\u011fu , infrastruktur t\u0131xaclar\u0131na, d\u0259mir yolu hiss\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 mar\u015frut boyunca d\u0259niz limanlar\u0131nda l\u0259ngim\u0259l\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 problem\u0259l\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan d\u0259hlizl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259si lab\u00fcdd\u00fcr. Xat\u0131rladaq ki, Qazax\u0131stanla Az\u0259rbaycan aras\u0131nda ikit\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 n\u0259qliyyat v\u0259 logistika sektorunda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259dir.<\/p>\n<p>Art\u0131q b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti bir h\u0259qiq\u0259ti d\u0259rk edir ki, Az\u0259rbaycan Orta D\u0259hliz \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00e7ox strateji v\u0259 a\u00e7ar \u00f6lk\u0259dir. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdirm\u0259yi, \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259yi v\u0259 Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 siyasi dialoqu inki\u015faf etdirm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259m\u0259si d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi deyil.<\/p>\n<p>2017-ci ild\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Qars (BTQ) d\u0259mir yolunun istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si Orta D\u0259hlizin m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259si kimi diqq\u0259ti c\u0259lb etdi. X\u0259tti \u018ffqan\u0131stana q\u0259d\u0259r uzadacaq Lapis Lazuli (Lazurit yolu) Beyn\u0259lxalq Tranzit D\u0259hlizinin d\u0259 g\u00fcnd\u0259md\u0259 olmas\u0131 Orta D\u0259hlizin potensial g\u00fcc\u00fcn\u00fcn da\u015f\u0131ma m\u00fcdd\u0259tl\u0259rini azaldacaq. Az\u0259rbaycan 2053-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259mir yolu il\u0259 y\u00fck da\u015f\u0131ma pay\u0131n\u0131 30 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011f\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yir. S\u00f6z\u00fcged\u0259n n\u0259qliyyat d\u0259hlizind\u0259 da\u015f\u0131nan y\u00fckl\u0259rin h\u0259cmi 3 milyon tona yax\u0131nla\u015fd\u0131\u011f\u0131 halda, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bunun 10 milyon tona \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bu d\u0259hliz h\u0259m d\u0259 Avropaya ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n, \u00c7inin m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu, Az\u0259rbaycan\u0131n da qo\u015fuldu\u011fu \u00abBir k\u0259m\u0259r, bir yol\u00bb\u201d t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc t\u0259bii sinerji yarad\u0131r. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 Orta D\u0259hlizin geosiyasi \u0259h\u0259miyy\u0259ti daha da artacaq. Bu \u015f\u0259raiti tezl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n x\u0259tl\u0259rinin tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 da inaml\u0131 add\u0131mlar at\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycan Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin \u00f6z \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n hiss\u0259sind\u0259 in\u015fa i\u015fl\u0259rini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>Paytaxt\u0131m\u0131zda 50-d\u0259n art\u0131q d\u00f6vl\u0259tin beyin m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin, tan\u0131nm\u0131\u015f ictimai-siyasi xadiml\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u00abQlobal d\u00fcnya nizam\u0131na t\u0259hdidl\u0259r\u00bb m\u00f6vzusunda Bak\u0131 Forumunda prinsipial v\u0259 q\u0259ti m\u00f6vqeyini ifad\u0259 ed\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev bir daha b\u0259yan etmi\u015fdi ki, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259k regional s\u00fclh\u00fcn fundamental elementl\u0259rind\u0259ndir. \u018fg\u0259r Az\u0259rbaycana Nax\u00e7\u0131vanla q\u0259rb rayonlar\u0131 aras\u0131nda \u0259laq\u0259 yolu t\u0259qdim edilm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259, s\u00fclh haqq\u0131nda dan\u0131\u015fmaq \u00e7\u0259tin, birg\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f, normal qon\u015fuluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qurulmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f b\u00fct\u00fcn s\u0259yl\u0259r u\u011fursuz olacaq. \u00c7\u00fcnki bu d\u0259hlizin a\u00e7\u0131lmas\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n m\u0259lum h\u0259rbi kapitulyasiyas\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259y\u0259n \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat\u0131n doqquzuncu b\u0259ndinin t\u0259l\u0259bidir.<\/p>\n<p>Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n g\u0259tirdiyi b\u0259han\u0259l\u0259rin he\u00e7 bir \u0259sas\u0131 yoxdur. Az\u0259rbaycan d\u0259hlizin a\u00e7\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 Horadiz-Z\u0259ngilan-A\u011fb\u0259nd d\u0259mir yolu x\u0259tti v\u0259 Horadiz-C\u0259bray\u0131l-Z\u0259ngilan-A\u011fb\u0259nd avtomobil yolu layih\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00f6hd\u0259likl\u0259rin\u0259 sadiqdir. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizini ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259si il\u0259 regionda yeni reall\u0131qlar\u0131n \u0259sas\u0131 qoyulacaq, Erm\u0259nistan da bu yoldan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndir\u0259 bil\u0259r. D\u0259hliz uzun ill\u0259r blokadada qalm\u0131\u015f Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131 a\u011f\u0131r \u015f\u0259raitd\u0259n \u00e7\u0131xarmaqla yana\u015f\u0131, xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi \u0259razisi olan q\u0259dim Z\u0259ng\u0259zura qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n\u0131 da t\u0259min ed\u0259c\u0259k. Eyni zamanda Rusiya-T\u00fcrkiy\u0259, Rusiya-\u0130ran, Rusiya-Erm\u0259nistan aras\u0131nda birba\u015fa d\u0259mir yolu \u0259laq\u0259si qurulacaq ki, bu da b\u00f6lg\u0259d\u0259 strateji, iqtisadi v\u0259 siyasi \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin bu d\u0259hliz Az\u0259rbaycan il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda Bak\u0131-Ceyhan-Qars d\u0259mir yolu il\u0259 yana\u015f\u0131, ikinci n\u0259qliyyat vasit\u0259si olacaq. \u018fn \u00f6n\u0259mlisi is\u0259 bu d\u0259miryol x\u0259tti g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Az\u0259rbaycandan ke\u00e7m\u0259kl\u0259 C\u0259nubi Avropa il\u0259 Asiyan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n bir layih\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k. Bu \u015f\u0259raitin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu q\u0259d\u0259r tezl\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanla qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259 \u0259m\u0259li add\u0131mlar at\u0131rlar. H\u0259d\u0259f Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi boyunca avtomobil yolunun v\u0259 d\u0259mir yolunun \u00e7\u0259kili\u015fi n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u00fcrk birliyinin daha da g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 nail olmaqd\u0131r. Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda imzalanan \u015eu\u015fa B\u0259yannam\u0259sind\u0259 d\u0259 bu d\u0259hlizin \u00f6n\u0259mi diqq\u0259td\u0259 saxlan\u0131l\u0131b.\u00a0Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00abB\u0259yannam\u0259d\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox a\u00e7\u0131q ifad\u0259l\u0259r \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Bu da \u0130kinci Qaraba\u011f sava\u015f\u0131ndan sonra yaranm\u0131\u015f yeni geosiyasi v\u0259ziyy\u0259tin n\u0259tic\u0259sidir. Bu g\u00fcn biz T\u00fcrkiy\u0259ni v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 d\u0259mir yolu il\u0259, avtomobil yolu il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi haqq\u0131nda n\u0259inki dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q, bu d\u0259hlizi \u0259m\u0259li i\u015fl\u0259rl\u0259 yarad\u0131r\u0131q. M\u00fctt\u0259fiqlik haqq\u0131nda imzalanm\u0131\u015f birg\u0259 B\u0259yannam\u0259d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259nin \u0259ks olunmas\u0131 b\u00f6y\u00fck m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r\u00bb s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 bildirir ki, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi \u00f6lk\u0259mizi \u015e\u0259rq v\u0259 Q\u0259rbin m\u00fch\u00fcm iqtisadi t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131na \u00e7evir\u0259c\u0259k. Eyni zamanda \u00f6lk\u0259mizin ayr\u0131lmaz t\u0259rkib hiss\u0259si olan Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131 faktiki olaraq n\u0259qliyyat-kommunikasiya blokadas\u0131ndan \u00e7\u0131xaracaq. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin t\u0259birinc\u0259 des\u0259k, Erm\u0259nistan bunu ist\u0259s\u0259 d\u0259, ist\u0259m\u0259s\u0259 d\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi a\u00e7\u0131lacaq. B\u00f6y\u00fck Turan yolunun ayr\u0131lmaz par\u00e7as\u0131 olacaq. Prezident \u0130lham \u018fliyev Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizini b\u0259rpa etm\u0259kl\u0259 h\u0259m d\u0259 ata-baba v\u0259siyy\u0259tini yerin\u0259 yetirmi\u015f olacaq. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin ba\u011flanmas\u0131n\u0131 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n co\u011frafi par\u00e7alanmas\u0131 kimi d\u0259rk ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r art\u0131q bilirl\u0259r ki, n\u0259 q\u0259d\u0259r canf\u0259\u015fanl\u0131q g\u00f6st\u0259rs\u0259l\u0259r, hiyl\u0259l\u0259r\u0259, b\u0259han\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l atsalar da beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tli Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi a\u00e7\u0131lacaq. \u00c7inin \u00abChina Media Group\u00bb korporasiyas\u0131n\u0131n m\u00fcxbirin\u0259 verdiyi m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259ti haqq\u0131nda fikirl\u0259rini \u00abBiz Az\u0259rbaycandan T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Avropa istiqam\u0259tind\u0259 ged\u0259n \u0259lav\u0259 yol olacaq Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7ox f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q\u2026 H\u0259qiq\u0259t\u0259n, da\u015f\u0131malarda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox faydal\u0131 olacaq v\u0259 eyni zamanda, o da vacibdir ki, bu i\u015fl\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259ri g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k. \u00d6lk\u0259l\u0259r bir-biri il\u0259 daha s\u0131x ba\u011fl\u0131 olacaq, inteqrasiya olacaq. Biz d\u0259hliz boyunca bir \u00e7ox istehsal sah\u0259l\u0259rini yaratma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131r\u0131q v\u0259 sad\u0259c\u0259, tranzit \u00f6lk\u0259 olmaq ist\u0259mirik. Geosiyasi bax\u0131mdan, bu, yax\u015f\u0131 hald\u0131r, y\u0259ni \u0259lav\u0259 g\u0259lir \u0259ld\u0259 etm\u0259k olar, biz Az\u0259rbaycanda b\u00f6y\u00fck s\u0259naye zonalar\u0131n\u0131 yaratmaq ist\u0259yirik\u00bb s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 izah ed\u0259n, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizini b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn yaranan g\u00f6z\u0259l f\u00fcrs\u0259t adland\u0131ran Prezident \u0130lham \u018fliyevin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, bu yolun b\u0259rpas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n milli, tarixi v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k maraqlar\u0131na tam cavab verir. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k ist\u0259diyi missiyan\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p>Tbilisid\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u0130p\u0259k Yolu Forumunda Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizini \u00abs\u00fclh\u00fcn k\u0259si\u015fm\u0259si\u00bb kimi anlams\u0131z ifad\u0259 adland\u0131rmaqla n\u00f6vb\u0259ti manipulyasiyas\u0131 il\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin diqq\u0259tini bu m\u00fch\u00fcm infrastrukturdan yay\u0131nd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyana \u00abZ\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi\u201d s\u00f6z\u00fcn\u00fc sildirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 bir t\u0259klif ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r. Onu da bildirm\u0259liy\u0259m ki, \u00abZ\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi\u00bb s\u00f6z\u00fc onlar\u0131 \u00e7ox q\u0131c\u0131qland\u0131r\u0131r v\u0259 m\u0259n dey\u0259nd\u0259 ki, ax\u0131 d\u0259hliz h\u0259r hans\u0131 bir \u00f6lk\u0259nin suverenliyini \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na alm\u0131r, &#8211; \u015eimal-C\u0259nub d\u0259hlizi var, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7ir. Bu, o dem\u0259k deyil ki, bizim suverenliyimiz burada \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. \u015e\u0259rq-Q\u0259rb d\u0259hlizi var, &#8211; amma n\u0259d\u0259ns\u0259 Erm\u0259nistanda bu d\u0259hliz s\u00f6z\u00fcn\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bir az f\u0259rqlidir. Ona g\u00f6r\u0259 bu erm\u0259ni yol k\u0259si\u015fm\u0259si, ya yolay\u0131r\u0131c\u0131, ondan sonra bunu \u00abs\u00fclh yol k\u0259si\u015fm\u0259si\u00bb adland\u0131rm\u0131\u015flar. Amma faktiki olaraq bu, piar aksiyadan ba\u015fqa bir \u015fey deyil\u00bb s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 siyasi, tarixi d\u0259rs ver\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tl\u0259rin\u0259, ata-babalar\u0131m\u0131z\u0131n bug\u00fcnk\u00fc n\u0259slimiz\u0259 \u0259rma\u011fan qoydu\u011fu mirasa sahib \u00e7\u0131xacaqlar\u0131n\u0131 da b\u0259yan edir. Prezident \u0130lham \u018fliyevin yerli televiziya kanallar\u0131na m\u00fcsahib\u0259si zaman\u0131 s\u00f6yl\u0259diyi \u00abBabam\u0131n m\u0259zar\u0131n\u0131 ziyar\u0259t etm\u0259kl\u0259, eyni zamanda, \u00fcr\u0259yimd\u0259 olan s\u00f6zl\u0259ri dedim. Baxmayaraq ki, m\u0259n babam\u0131 g\u00f6rm\u0259mi\u015f\u0259m, o, h\u0259yatdan ged\u0259nd\u0259 m\u0259n h\u0259l\u0259 do\u011fulmam\u0131\u015fd\u0131m. Amma bildiyiniz kimi, o, Z\u0259ng\u0259zurda do\u011fulmu\u015fdur, erm\u0259ni etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tinin d\u0259 qurban\u0131 olmu\u015fdur, onun ail\u0259si m\u0259cbur\u0259n oradan k\u00f6\u00e7\u00fcb \u015eahbuza, ondan sonra Nax\u00e7\u0131vanda yerl\u0259\u015fmi\u015fdir\u201d\u00bb s\u00f6zl\u0259ri q\u0259tiyy\u0259tin, siyasi irad\u0259nin, v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q m\u00f6vqeyin\u0259, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259 sadiqliyin, \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131 is\u0259 suverenliyimizin \u0259b\u0259diliyin\u0259 etibarl\u0131 qarantd\u0131r. Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi Erm\u0259nistan\u0131n d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tinin, deportasiyalar\u0131n qurbanlar\u0131 olan soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 do\u011fma torpaqlar\u0131 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana aparacaq, h\u0259sr\u0259t\u0259 son qoyacaq v\u00fcsal yolu kimi tarixi missiyas\u0131n\u0131 davam etdir\u0259c\u0259k<\/p>\n<p><strong>Xuraman \u0130smay\u0131lq\u0131z\u0131, \u00ab\u0130ki sahil\u00bb<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Turan yolu adland\u0131r\u0131lan Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birlik v\u0259 h\u0259mr\u0259ylik r\u0259mzi, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan qovulmu\u015f soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 do\u011fma torpaqlar\u0131na qovu\u015fduracaq, h\u0259sr\u0259t\u0259 son qoyacaq v\u00fcsal k\u00f6rp\u00fcs\u00fc olacaq \u0130qtisadi inki\u015faf\u0131n \u0259sas amill\u0259rind\u0259n olan enerji il\u0259 t\u0259minat, yol-n\u0259qliyyat infrastrukturunun b\u0259rpas\u0131, in\u015fas\u0131 h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tinin ba\u015fl\u0131ca \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259ndir. 44 g\u00fcn davam ed\u0259n \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan azad edil\u0259n \u0259razil\u0259rimizd\u0259 bu sah\u0259l\u0259r\u0259 x\u00fcs\u00fcsi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259si t\u0259sad\u00fcfi deyil. G\u00fccl\u00fc iqtisadiyyat, siyasi, iqtisadi sabitlik, daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tin zaman\u0131n t\u0259l\u0259bin\u0259 uy\u011fun proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q bax\u0131m\u0131ndan da \u00f6n\u0259mlidir. Bak\u0131da ADA Universitetind\u0259 \u00abOrta D\u0259hliz boyunca: geosiyas\u0259t,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":774021,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/63c6598e167412338669741575010286512.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/63c6598e167412338669741575010286512.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/63c6598e167412338669741575010286512.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/63c6598e167412338669741575010286512-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/63c6598e167412338669741575010286512-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/63c6598e167412338669741575010286512-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/63c6598e167412338669741575010286512.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/63c6598e167412338669741575010286512.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/63c6598e167412338669741575010286512-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/63c6598e167412338669741575010286512.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Turan yolu adland\u0131r\u0131lan Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birlik v\u0259 h\u0259mr\u0259ylik r\u0259mzi, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan qovulmu\u015f soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 do\u011fma torpaqlar\u0131na qovu\u015fduracaq, h\u0259sr\u0259t\u0259 son qoyacaq v\u00fcsal k\u00f6rp\u00fcs\u00fc olacaq \u0130qtisadi inki\u015faf\u0131n \u0259sas amill\u0259rind\u0259n olan enerji il\u0259 t\u0259minat, yol-n\u0259qliyyat infrastrukturunun b\u0259rpas\u0131, in\u015fas\u0131 h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tinin ba\u015fl\u0131ca \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259ndir. 44 g\u00fcn davam ed\u0259n \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131ndan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/774020"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=774020"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/774020\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":774022,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/774020\/revisions\/774022"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/774021"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=774020"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=774020"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=774020"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}