{"id":777252,"date":"2024-12-26T10:33:45","date_gmt":"2024-12-26T06:33:45","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=777252"},"modified":"2024-12-26T10:33:45","modified_gmt":"2024-12-26T06:33:45","slug":"cox-olk%c9%99-bundan-imtina-edir-az%c9%99rbaycanda-is%c9%99-sok-statistika","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=777252","title":{"rendered":"\u00c7ox \u00f6lk\u0259 bundan imtina edir, Az\u0259rbaycanda is\u0259.. &#8211; \u015eOK STAT\u0130ST\u0130KA"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u0259kiml\u0259r deyir z\u0259r\u0259rlidir, ekspertl\u0259r is\u0259 d\u00fczg\u00fcn n\u00f6vd\u0259n istifad\u0259ni vacib say\u0131r<\/strong><\/p>\n<p><em>2024-c\u00fc ilin yanvar-oktyabr aylar\u0131 \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycana 57 milyon 960 min AB\u015e dollar\u0131 d\u0259y\u0259rind\u0259 48 min 947.6 ton \u201cxam palma ya\u011f\u0131 v\u0259 onun fraksiyalar\u0131\u201d idxal edilib. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, 2023-c\u00fc ilin m\u00fcvafiq d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici h\u0259cm ifad\u0259sind\u0259 7.4% v\u0259 ya 3 min 377 ton, d\u0259y\u0259r ifad\u0259sind\u0259 is\u0259 10.7% v\u0259 ya 5.6 milyon AB\u015e dollar\u0131 art\u0131b. 2023-c\u00fc ilin ilk 10 ay\u0131nda Az\u0259rbaycana 52 milyon 342 min AB\u015e dollar\u0131 d\u0259y\u0259rind\u0259 45 min 570 ton \u201cxam palma ya\u011f\u0131 v\u0259 onun fraksiyalar\u0131\u201d idxal edilib.<\/em><\/p>\n<p>Hesabat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 palma ya\u011f\u0131n\u0131n 1 kiloqram\u0131n\u0131n orta idxal qiym\u0259ti 2 manat t\u0259\u015fkil edib v\u0259 Malayziyadan 23 min 179 ton, \u0130ndoneziyadan is\u0259 25 min 768 ton g\u0259tirilib.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, son 30 ild\u0259 marqarin istehsal\u0131nda trans ya\u011flar\u0131n \u0259sas \u0259v\u0259zedicisi rolunu oynayan palma ya\u011f\u0131 yeyinti s\u0259nayesi, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 q\u0259nnad\u0131 m\u0259mulatlar\u0131, dondurma, \u015fokolad, \u00e7ips istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n geni\u015f istifad\u0259 edilir. Eyni zamanda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada marqarin istehsal\u0131nda da palma ya\u011f\u0131ndan geni\u015f istifad\u0259 olunur. Bu ilin 10 ay\u0131nda Az\u0259rbaycanda 40 min 853 ton marqarin istehsal edilib ki, bunun da 1009 tonu ixrac edilib.<\/p>\n<p>\u018fks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 palma ya\u011f\u0131n\u0131n idxal\u0131na, istifad\u0259sin\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r t\u0259tbiq edilir. Avropa \u0130ttifaq\u0131 2018-ci ild\u0259n palma ya\u011f\u0131 il\u0259 istehsal olunan m\u0259hsullar\u0131n dayan\u0131ql\u0131 olmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Eyni zamanda 2020-ci ild\u0259n etibar\u0259n b\u0259rpa olunan enerji istehsal\u0131nda palma ya\u011f\u0131n\u0131n istifad\u0259si t\u0259dric\u0259n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Fransa v\u0259 Bel\u00e7ikada palma ya\u011f\u0131 ehtiva ed\u0259n m\u0259hsullardan b\u0259zil\u0259rinin istehlak\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn vergi t\u0259tbiq edibl\u0259r. Norve\u00e7 is\u0259 2017-ci ild\u0259n palma ya\u011f\u0131 il\u0259 istehsal olunan bioyanaca\u011f\u0131n idxal\u0131n\u0131 t\u0259dric\u0259n dayand\u0131rma\u011fa ba\u015flay\u0131b. \u0130sve\u00e7d\u0259 is\u0259 \u0259ks\u0259r supermarketl\u0259r palma ya\u011f\u0131 ehtiva ed\u0259n m\u0259hsullar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 dayand\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p><strong>\u00a0Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rin imtina etdiyi palma ya\u011f\u0131ndan bizd\u0259 niy\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 edilir? Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ekspertl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan t\u0259hlil d\u00fcnyan\u0131n 23 \u00f6lk\u0259sind\u0259 palma ya\u011f\u0131 istehlak\u0131n\u0131n artmas\u0131 il\u0259 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rinin \u00e7oxalmas\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edib. H\u0259kiml\u0259r palma ya\u011f\u0131n\u0131n ateroskleroz \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tir\u0259n qandak\u0131 \u201cpis xolesterini\u201d art\u0131rmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumat veribl\u0259r. Onlar h\u0259m\u00e7inin palma ya\u011f\u0131 s\u0259nayesinin \u0259traf m\u00fchit\u0259 ciddi z\u0259r\u0259r vurdu\u011funu qeyd edibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Ekspertl\u0259r d\u0259 ill\u0259rdir palma ya\u011f\u0131n\u0131n z\u0259r\u0259rl\u0259ri bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirl\u0259r. Qeyd edilir ki, palma ya\u011f\u0131 t\u0259xmin\u0259n 50%-d\u0259n \u00e7ox doymu\u015f ya\u011f ehtiva edir. Bu, onun h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istehlak\u0131 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri, y\u00fcks\u0259k xolesterol v\u0259 damar tutulmas\u0131 riskini art\u0131r\u0131r. Palma ya\u011f\u0131 y\u00fcks\u0259k istilikd\u0259 (q\u0131zartmada) istifad\u0259 edildikd\u0259 trans ya\u011flar \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tir\u0259 bil\u0259r. Trans ya\u011flar infarkt v\u0259 diabet riskini art\u0131r\u0131r. Enerji bax\u0131m\u0131ndan z\u0259ngin olsa da, qida d\u0259y\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. H\u0259ddind\u0259n art\u0131q palma ya\u011f\u0131 istehlak\u0131 art\u0131q \u00e7\u0259ki v\u0259 piyl\u0259nm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Palma ya\u011f\u0131 q\u0131zd\u0131r\u0131ld\u0131qda (x\u00fcsus\u0259n t\u0259krar emalda) GE (qlisidil efirl\u0259r) v\u0259 3-MCPD (monoxlorpropanediol) adl\u0131 madd\u0259l\u0259r \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259r. Bunlar b\u0259zi ara\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259 kanserogen t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Doymu\u015f ya\u011flar insulinin t\u0259sirini z\u0259ifl\u0259d\u0259r\u0259k \u015f\u0259k\u0259rli diabet riskini art\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n<p>Yerli m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 palma ya\u011flar\u0131 kosmetik m\u0259hsullar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda istifad\u0259 olunursa, z\u0259r\u0259rsizdir. Palma ya\u011f\u0131 \u0259g\u0259r transa \u00e7evrilmirs\u0259, hidrogenl\u0259 p\u00fcsk\u00fcrd\u00fcl\u00fcb doydurulmursa, t\u0259rkibin\u0259 r\u0259ngl\u0259ndirici qatq\u0131lar vurulmursa, s\u00fcni k\u0259r\u0259 ya\u011f\u0131na \u00e7evirmirl\u0259rs\u0259, o zaman faydal\u0131 ola bil\u0259r. O da miqdar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla istehlak olunmal\u0131d\u0131r. Eyni zamanda dig\u0259r bitki ya\u011flar\u0131n\u0131 da trans ya\u011fa \u00e7evirib istehlak etm\u0259k yolverilm\u0259zdir. Palma ya\u011f\u0131n\u0131 rafin\u0259 etm\u0259d\u0259n istehlak etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Onun g\u0259r\u0259k r\u0259ngini v\u0259 qoxusunu d\u0259yi\u015fsinl\u0259r, bel\u0259 olanda is\u0259 temperatur 250 d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r qalx\u0131r. O da qeyd edilir ki, yegan\u0259 ya\u011f zeytun ya\u011f\u0131d\u0131r ki, y\u00fcks\u0259k temperaturda trans ya\u011fa \u00e7evrilmir. Palman\u0131 250 d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 qald\u0131r\u0131b doydurmaq ist\u0259y\u0259nd\u0259 art\u0131q hidrogen ba\u011flar\u0131n\u0131n yeri d\u0259yi\u015fir v\u0259 h\u0259min ya\u011f trans ya\u011fa \u00e7evrilir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/baku.ws\/storage\/photos\/thumbs\/large\/1568201025_1540275585_44535999_320712065389163_6639749054244847616_n.webp\" alt=\"Eyyub H\u00fcseynovun q\u0131z\u0131 Kanadada v\u0259fat etdi | Baku.ws X\u0259b\u0259r sayt\u0131 - Son  x\u0259b\u0259rl\u0259r v\u0259 Hadis\u0259l\u0259r\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00a0Eyyub H\u00fcseynov<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130stehlak\u00e7\u0131lar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi Eyyub H\u00fcseynov \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259rini deyib:<\/strong>\u00a0\u201c\u0130ki c\u00fcr palma ya\u011f\u0131 haz\u0131rlan\u0131r. D\u0259n\u0259sind\u0259n qida \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanan ya\u011f v\u0259 g\u00f6vd\u0259sind\u0259n haz\u0131rlanan s\u0259naye \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u011fdan s\u00f6hb\u0259t gedir. Qida \u00fc\u00e7\u00fcn tam yararl\u0131 olan d\u0259n\u0259sind\u0259n haz\u0131rlanan ya\u011f Avropa v\u0259 dig\u0259r bazarlarda sat\u0131l\u0131r. \u0130sve\u00e7r\u0259 kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259tta u\u015faqlar\u0131n qidas\u0131na da qat\u0131l\u0131r. Az\u0259rbaycana da idxal olunur. Az\u0259rbaycana g\u0259tiril\u0259n qida ya\u011flar\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, tam standartlara uy\u011fundur v\u0259 Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin n\u0259zar\u0259tind\u0259dir, he\u00e7 bir t\u0259hl\u00fck\u0259si yoxdur. Sad\u0259c\u0259, MDB m\u0259kan\u0131nda bu ya\u011fa qar\u015f\u0131 b\u00f6y\u00fck antireklam apar\u0131l\u0131r ki, bu bazara daxil olmas\u0131n. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd edir\u0259m ki, b\u00fct\u00fcn etiketl\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 b\u00fct\u00fcn yax\u015f\u0131 v\u0259 pis x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri yaz\u0131lmaqla n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn sat\u0131\u015fda yoxdur. Sad\u0259c\u0259, ya\u011flar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 spred oldu\u011fu qeyd edilir, palma yox, bitki ya\u011f\u0131 kimi qeyd edirl\u0259r. Palma ya\u011f\u0131 qada\u011fan olunmamal\u0131d\u0131r, qida \u00fc\u00e7\u00fcn olan\u0131 istifad\u0259 oluna bil\u0259r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259kiml\u0259r deyir z\u0259r\u0259rlidir, ekspertl\u0259r is\u0259 d\u00fczg\u00fcn n\u00f6vd\u0259n istifad\u0259ni vacib say\u0131r 2024-c\u00fc ilin yanvar-oktyabr aylar\u0131 \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycana 57 milyon 960 min AB\u015e dollar\u0131 d\u0259y\u0259rind\u0259 48 min 947.6 ton \u201cxam palma ya\u011f\u0131 v\u0259 onun fraksiyalar\u0131\u201d idxal edilib. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, 2023-c\u00fc ilin m\u00fcvafiq d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici h\u0259cm ifad\u0259sind\u0259 7.4% v\u0259 ya 3 min 377 ton, d\u0259y\u0259r ifad\u0259sind\u0259 is\u0259 10.7% v\u0259 ya 5.6 milyon AB\u015e dollar\u0131 art\u0131b. 2023-c\u00fc ilin ilk 10 ay\u0131nda Az\u0259rbaycana 52 milyon 342 min AB\u015e dollar\u0131 d\u0259y\u0259rind\u0259 45 min 570 ton \u201cxam palma ya\u011f\u0131 v\u0259 onun&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":777253,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b591d4d7d8986ee3e8bb66b73fc31b64.jpg",870,487,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b591d4d7d8986ee3e8bb66b73fc31b64.jpg",870,487,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b591d4d7d8986ee3e8bb66b73fc31b64.jpg",870,487,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b591d4d7d8986ee3e8bb66b73fc31b64-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b591d4d7d8986ee3e8bb66b73fc31b64-652x365.jpg",652,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b591d4d7d8986ee3e8bb66b73fc31b64-840x470.jpg",640,358,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b591d4d7d8986ee3e8bb66b73fc31b64.jpg",870,487,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b591d4d7d8986ee3e8bb66b73fc31b64.jpg",870,487,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b591d4d7d8986ee3e8bb66b73fc31b64-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b591d4d7d8986ee3e8bb66b73fc31b64.jpg",870,487,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"H\u0259kiml\u0259r deyir z\u0259r\u0259rlidir, ekspertl\u0259r is\u0259 d\u00fczg\u00fcn n\u00f6vd\u0259n istifad\u0259ni vacib say\u0131r 2024-c\u00fc ilin yanvar-oktyabr aylar\u0131 \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycana 57 milyon 960 min AB\u015e dollar\u0131 d\u0259y\u0259rind\u0259 48 min 947.6 ton \u201cxam palma ya\u011f\u0131 v\u0259 onun fraksiyalar\u0131\u201d idxal edilib. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, 2023-c\u00fc ilin m\u00fcvafiq d\u00f6vr\u00fc il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici h\u0259cm ifad\u0259sind\u0259 7.4% v\u0259 ya 3 min&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/777252"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=777252"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/777252\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":777254,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/777252\/revisions\/777254"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/777253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=777252"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=777252"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=777252"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}