{"id":777446,"date":"2024-12-27T09:21:50","date_gmt":"2024-12-27T05:21:50","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=777446"},"modified":"2024-12-27T09:21:50","modified_gmt":"2024-12-27T05:21:50","slug":"beyn%c9%99lxalq-ictimaiyy%c9%99t-biziml%c9%99dir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=777446","title":{"rendered":"Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t biziml\u0259dir"},"content":{"rendered":"<div class=\"content lead font-weight-normal\">\n<p><em><strong>D\u00fcnyan\u0131 Az\u0259rbaycana toplayan COP29 t\u0259dbirinin ard\u0131nca \u00f6lk\u0259mizin D-8 t\u0259\u015fkilat\u0131na \u00fczv q\u0259bul olunmas\u0131 beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzumuzun t\u0259qdimat\u0131d\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Art\u0131q 2024-c\u00fc ilin son g\u00fcnl\u0259rini ya\u015fay\u0131r\u0131q. Bu g\u00fcnl\u0259r sanki bir hesabat xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130lin nec\u0259 ba\u015fa vururuq v\u0259 \u0259ld\u0259 olunan n\u0259tic\u0259l\u0259r n\u00f6vb\u0259ti il bar\u0259d\u0259 hans\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fc yarad\u0131r? Son d\u00f6rd il tarixi Z\u0259f\u0259rimizin reall\u0131qlar\u0131 \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259n h\u0259d\u0259fl\u0259rin icras\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlarla xarakteriz\u0259 edilir. Bu yaz\u0131da qalib Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259t u\u011furlar\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p>Cari il d\u00fcnyan\u0131n \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbirin\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ev sahibliyi il\u0259 diqq\u0259td\u0259 oldu. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, bununla ba\u011fl\u0131 q\u0259rar\u00a0 COP28-in \u00f6t\u0259n il dekabr\u0131n 11-d\u0259 Dubayda ke\u00e7irilmi\u015f plenar iclas\u0131nda q\u0259bul olundu. Az\u0259rbaycan indiy\u0259d\u0259k bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r\u0259 ev sahibliyi edib v\u0259 onlar\u0131n \u00f6hd\u0259sind\u0259n layiqinc\u0259 g\u0259lib. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev \u00f6t\u0259n ilin dekabr\u0131nda COP29-un \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar\u00a0 ke\u00e7iril\u0259n m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 \u201c\u0130rimiqyasl\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259bii ki, \u00fcz\u0259rimiz\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u0259suliyy\u0259t qoyur\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259r\u0259k onu da \u0259lav\u0259 etdi ki, \u00a0ancaq\u00a0 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irmi\u015fik. H\u0259tta bu il Beyn\u0259lxalq Astronavtika Konqresini b\u00f6y\u00fck m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 ke\u00e7irmi\u015fik. Onu da h\u0259r k\u0259s bilir ki, bu m\u00f6t\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259dbir ikinci d\u0259f\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilib. 50 il bundan \u0259vv\u0259l sovet Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n paytaxt\u0131 olan Bak\u0131da, bu il is\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 olan Bak\u0131da bu t\u0259dbir ke\u00e7irilmi\u015fdir: \u00abAncaq t\u0259bii ki, COP29 bu vaxta q\u0259d\u0259r ke\u00e7irilmi\u015f t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259y\u0259 g\u0259lmir. H\u0259tta Avropa Oyunlar\u0131n\u0131 xat\u0131rlasaq, o vaxt 5 min idman\u00e7\u0131 v\u0259 onlar\u0131 m\u00fc\u015fayi\u0259t ed\u0259n t\u0259qrib\u0259n 3 min qonaq g\u0259lmi\u015fdir. Ancaq COP29-da 10 minl\u0259rl\u0259 xarici n\u00fcmay\u0259nd\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k, iki h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 Bak\u0131 d\u00fcnyan\u0131n m\u0259rk\u0259zi olacaq. M\u00fc\u0259yy\u0259n ehtimallara g\u00f6r\u0259, t\u0259qrib\u0259n 70-80 min xarici qonaq bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 olacaq.\u00bb C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 bu \u0259minliyi vur\u011fulad\u0131 ki, \u00a0COP29 beyn\u0259lxalq konfrans\u0131n\u0131 da biz y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 ke\u00e7ir\u0259c\u0259yik. Bu, \u00f6lk\u0259mizin, xalq\u0131m\u0131z\u0131n n\u00f6vb\u0259ti b\u00f6y\u00fck u\u011furu olacaq. Eyni zamanda, Az\u0259rbaycan neft-qaz \u00f6lk\u0259si kimi bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k v\u0259 d\u00fcnyada h\u0259r k\u0259s bir daha g\u00f6r\u0259c\u0259k ki, bizim g\u00fcnd\u0259liyimiz ya\u015f\u0131l enerji il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ya\u015f\u0131l enerji n\u00f6vl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 ya\u015f\u0131l enerjinin d\u00fcnya bazarlar\u0131na n\u0259qli haz\u0131rda enerji siyas\u0259timizin prioritetidir. Bu, reall\u0131qd\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya bunu bir daha g\u00f6r\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>D\u00fcnya noyabr\u0131n 11-23 tarixl\u0259rind\u0259 Bak\u0131ya topla\u015faraq reall\u0131qlar\u0131m\u0131z\u0131n \u015fahidin\u0259 \u00e7evrildi. \u00a0197 \u00f6lk\u0259, 80 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, 76 min qeydiyyatdan ke\u00e7mi\u015f i\u015ftirak\u00e7\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzunun t\u0259qdimat\u0131 oldu. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev COP29-un Liderl\u0259r Sammitind\u0259 \u00abAz\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f \u0259razisinin 20 faizinin Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n 30 illik i\u015f\u011fal\u0131na, etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 v\u0259 bir milyon az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131ndan qovulmas\u0131na baxmayaraq, biz \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259min ed\u0259n iqtisadiyyata v\u0259 m\u00fcst\u0259qil siyas\u0259t\u0259 malik g\u00fccl\u00fc \u00f6lk\u0259ni qura bildik\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259r\u0259k onu da \u0259lav\u0259 etdi ki, d\u00f6rd il \u00f6nc\u0259\u00a0 \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 tarixi Q\u0259l\u0259b\u0259ni qeyd etdik. Bir il \u0259vv\u0259l BMT-nin Nizamnam\u0259sin\u0259, beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa v\u0259 BMT-nin T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 30 il ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 qalm\u0131\u015f q\u0259tnam\u0259l\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq, suverenliyimizi tam b\u0259rpa etdik. Biz h\u0259min q\u0259tnam\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fcm\u00fcz icra etdik, beyn\u0259lxalq h\u00fcququ, \u0259dal\u0259ti b\u0259rpa etdik v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131na son qoyduq. COP29-un s\u0259dri kimi Az\u0259rbaycan inki\u015faf etmi\u015f v\u0259 inki\u015faf ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r, Qlobal C\u0259nub v\u0259 Qlobal \u015eimal aras\u0131nda \u00fcmumi anla\u015fmaya nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni ed\u0259c\u0259k.\u00a0 Liderl\u0259r Sammitind\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015flarda diqq\u0259t bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 apar\u0131lan b\u0259rpa-quruculuq i\u015fl\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ldil\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259miz\u0259 Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edildi. Vur\u011fuland\u0131 ki, Az\u0259rbaycan \u00f6z \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rini yenid\u0259n b\u0259rpa edir. Bu, Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131r. O da bildirildi ki, s\u00fclh olmadan dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf olmadan da s\u00fclh\u00fc yarada bilm\u0259rik.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin 2024-c\u00fc ilin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u00abYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik ili\u00bb elan edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 S\u0259r\u0259ncam\u0131nda da vur\u011fuland\u0131 ki, Az\u0259rbaycan iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin f\u0259sadlar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini verir. \u00d6lk\u0259mizin 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r sosial-iqtisadi inki\u015fafa dair be\u015f milli prioritetind\u0259n biri \u00abT\u0259miz \u0259traf m\u00fchit v\u0259 ya\u015f\u0131l art\u0131m \u00f6lk\u0259si\u00bb kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. H\u0259min prioritet\u0259 uy\u011fun olaraq \u0259traf m\u00fchitin sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, ya\u015f\u0131ll\u0131qlar\u0131n b\u0259rpas\u0131 v\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131, su ehtiyatlar\u0131ndan v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259nin t\u0259min edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r. \u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur, el\u0259c\u0259 d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 ya\u015f\u0131l enerji zonas\u0131 elan olunub. Azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 b\u0259rpa v\u0259 yenid\u0259nqurma prosesind\u0259 \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131 prioritetdir. H\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\u201d, \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd\u201d kimi innovativ yana\u015fmalar t\u0259tbiq edilir, ekosistem b\u0259rpa olunur.<\/p>\n<p>Ya\u015f\u0131l enerji n\u00f6vl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 ya\u015f\u0131l enerjinin d\u00fcnya bazarlar\u0131na n\u0259qli Az\u0259rbaycan\u0131n enerji siyas\u0259tinin prioritetidir. Az\u0259rbaycan elektrik enerjisi istehsal\u0131n\u0131n qoyulu\u015f g\u00fcc\u00fcnd\u0259 b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin pay\u0131n\u0131n 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r 30 faiz\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yir. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 qlobal m\u00fcbariz\u0259d\u0259 beyn\u0259lxalq h\u0259mr\u0259yliyin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si haz\u0131rk\u0131 d\u00f6vr\u00fcn \u0259sas \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259lveri\u015fli co\u011frafi m\u00f6vqeyi v\u0259 iqlim \u015f\u0259raiti ya\u015f\u0131l enerji istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f imkanlar yarad\u0131r. K\u00fcl\u0259k, g\u00fcn\u0259\u015f, da\u011f \u00e7aylar\u0131, su m\u0259nb\u0259l\u0259ri hesab\u0131na b\u0259rpaolunan enerji istehsal\u0131 sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011furlar \u0259ld\u0259 edilir. Energetika Nazirliyinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259mizin b\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin texniki potensial\u0131 quruda 135 QVt, d\u0259nizd\u0259 157 QVt t\u0259\u015fkil edir. B\u0259rpaolunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin iqtisadi potensial\u0131 27 QVt, o c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u00fcl\u0259k enerjisi 3 min MVt, g\u00fcn\u0259\u015f enerjisi 23 min MVt, bioenerji potensial\u0131 380 MVtd\u0131r. Da\u011f \u00e7aylar\u0131n\u0131n potensial\u0131 520 MVt h\u0259cmind\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. Az\u0259rbaycan\u0131n ad\u0131n\u0131n neftl\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131 olmas\u0131na baxmayaraq, \u00f6lk\u0259miz regionda ya\u015f\u0131l enerjiy\u0259 ke\u00e7id\u0259 h\u0259d\u0259fl\u0259n\u0259n qabaqc\u0131l yana\u015fmalar\u0131n t\u0259tbiqi \u00fczr\u0259 liderdir v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin f\u0259sadlar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 verir. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259k, ya\u015f\u0131l enerjiy\u0259 ke\u00e7id \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259rin v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq arenada \u015f\u0259ksiz n\u00fcfuzunun m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si Bak\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n \u0259n iri v\u0259 n\u00fcfuzlu t\u0259dbirl\u0259rind\u0259n birinin &#8211; BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131na \u2013 COP29-a ev sahibi se\u00e7ilm\u0259si oldu. Bu konfrans\u0131n Az\u0259rbaycanda ke\u00e7irilm\u0259si \u00f6lk\u0259mizin alternativ enerji sah\u0259si \u00fczr\u0259 texnoloji h\u0259ll\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259rini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259y\u0259 imkan verdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ideal m\u0259kan kimi q\u0259bul olunmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n amill\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r salaq. Hans\u0131 sah\u0259y\u0259 diqq\u0259t yetirs\u0259k \u00f6lk\u0259mizin z\u0259ngin t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik oldu\u011funu b\u00f6y\u00fck inamla qeyd ed\u0259 bil\u0259rik. Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi, siyasi, humanitar, diplomatik m\u0259rk\u0259z kimi n\u00fcfuz qazanmas\u0131 da bunun bariz n\u00fcmun\u0259sidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn q\u00fcrurverici hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 budur ki, Az\u0259rbaycanla yana\u015f\u0131, haz\u0131rda azad Qaraba\u011f\u0131m\u0131z, \u015eu\u015fam\u0131z da beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ideal m\u0259kan kimi q\u0259bul edilir. H\u0259m\u00e7inin paytaxt Bak\u0131m\u0131z\u0131n ev sahibliyi etdiyi t\u0259dbirl\u0259rin i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rimiz\u0259 s\u0259f\u0259rl\u0259ri t\u0259\u015fkil edilir. Bu torpaqlar\u0131n hans\u0131 resurslara malik oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 ayd\u0131n t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaran\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n sabitlik m\u0259kan\u0131 kimi tan\u0131nmas\u0131 v\u0259 n\u00fcfuz qazanmas\u0131 da beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ideal m\u0259kan kimi q\u0259bul edilm\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n \u0259sas amill\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Bu m\u00fch\u00fcm amil \u00f6lk\u0259mizl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131nda maraql\u0131 olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin, \u015firk\u0259tl\u0259rin say t\u0259rkibinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259 d\u0259 \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc deyir. H\u0259r zaman qeyd etdiyimiz kimi, Az\u0259rbaycan malik oldu\u011fu t\u0259bii resurslara v\u0259 yerl\u0259\u015fdiyi co\u011frafi m\u0259kana g\u00f6r\u0259 daim d\u00fcnyan\u0131n diqq\u0259tind\u0259 olub. \u00d6lk\u0259miz tarix\u0259n neft \u00f6lk\u0259si kimi tan\u0131n\u0131r. Ayr\u0131-ayr\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 bu mara\u011f\u0131n m\u00fcxt\u0259lifliyi diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalm\u0131r. M\u00fcst\u0259qilliyimizin b\u0259rpas\u0131n\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycanda ictimai-siyasi v\u0259ziyy\u0259tin g\u0259rginliyi \u00f6lk\u0259mizl\u0259 iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131nda maraql\u0131 olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin t\u0259r\u0259dd\u00fcdl\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdu. Onlar Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na yat\u0131racaqlar\u0131 investisiyalar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 tam \u0259min deyildil\u0259r. 1993-c\u00fc ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131n t\u0259kidli t\u0259l\u0259bi il\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 sabitliyin yarad\u0131lmas\u0131 bu t\u0259r\u0259dd\u00fcdl\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirdi. Az\u0259rbaycan q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 b\u00f6y\u00fck investisiyalar m\u0259kan\u0131na \u00e7evrildi. \u00d6lk\u0259mizin malik oldu\u011fu t\u0259bii resurslardan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 etm\u0259si regional inki\u015faf\u0131n apar\u0131c\u0131 q\u00fcvv\u0259si, d\u00fcnyan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 kimi tan\u0131nmas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynad\u0131. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na yat\u0131r\u0131lan investisiyalar\u0131n h\u0259cmi 310 milyard dollard\u0131r. Az\u0259rbaycan investisiya c\u0259lbediciliyini qorumaqla yana\u015f\u0131, bu v\u0259 ya dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 investisiya yat\u0131r\u0131r. Neft siyas\u0259tinin m\u0259ntiqi davam\u0131 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndiril\u0259n qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar, biznes m\u00fchitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259kmil islahatlar\u0131n davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq reytinq agentlikl\u0259rinin hesabatlar\u0131nda liderliyini qorumas\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. Onu da qeyd ed\u0259k ki, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na yat\u0131r\u0131lan investisiyalar\u0131n 200 milyard dollar\u0131 qeyri-neft sektorunun pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada \u0259n islahat\u00e7\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u00f6lk\u0259 kimi tan\u0131n\u0131r. T\u0259bii ki, bu u\u011furlar d\u00f6vl\u0259timizin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259sidir. U\u011furlar\u0131m\u0131z\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n amill\u0259r s\u0131ras\u0131nda islahatlar\u0131n zaman\u0131n t\u0259l\u0259bin\u0259 uy\u011fun t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259sini, Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r add\u0131m\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259rinin t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 istinad etm\u0259sini, yenilik\u00e7i \u00f6lk\u0259 kimi n\u00fcfuzunu daha da art\u0131rmas\u0131n\u0131, \u0259n \u0259sas\u0131 idar\u0259etm\u0259 sistemind\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259ni x\u00fcsusi qeyd etm\u0259liyik. \u0130qtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 qeyri-neft sektorunun g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si hesab\u0131na davaml\u0131 v\u0259 sabit iqtisadi inki\u015fafa nail olunmas\u0131, \u00dcDM-nin v\u0259 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin formala\u015fmas\u0131nda t\u0259bii ehtiyatlar amilinin azald\u0131lmas\u0131, b\u00fct\u00fcn b\u00f6lg\u0259l\u0259rin sosial-iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tinin m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tliliyinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si v\u0259 yerli m\u0259hsullar\u0131n d\u00fcnya bazarlar\u0131na ixrac imkanlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0259halinin etibarl\u0131 sosial m\u00fcdafi\u0259sinin t\u0259\u015fkili v\u0259 maddi-m\u0259n\u0259vi, rifah hal\u0131n\u0131n durmadan yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, orta t\u0259b\u0259q\u0259nin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131nda rolunun art\u0131r\u0131lmas\u0131 bir m\u0259qs\u0259d\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir ki, insan amilin\u0259 artan diqq\u0259tin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n g\u00f6st\u0259ricil\u0259r daha b\u00f6y\u00fck r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 ifad\u0259 olunsun, sosial-iqtisadi sah\u0259d\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilsin. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131na investisiya qoyulu\u015funa, sahibkarl\u0131\u011fa \u0259ng\u0259l olan hallar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131na diqq\u0259t art\u0131r\u0131l\u0131r. S\u0259naye v\u0259 aqrar sah\u0259nin inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259l\u0259n islahatlar\u0131n t\u0259tbiqi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev daim bu reall\u0131\u011f\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r ki, Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi b\u00f6hrandan \u0259n az itki il\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yerli resurslardan istifad\u0259 imkanlar\u0131 v\u0259 daxili potensial\u0131 t\u00fck\u0259nm\u0259zdir: \u201cAz\u0259rbaycanda biznes m\u00fchitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 bu g\u00fcn \u00e7ox ciddi add\u0131mlar at\u0131l\u0131b. Dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, sahibkarlar bu i\u015fl\u0259r\u0259 art\u0131q b\u00f6y\u00fck ruh y\u00fcks\u0259kliyi il\u0259 qo\u015fulurlar. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 b\u00f6y\u00fck ruh y\u00fcks\u0259kliyi var, x\u00fcsusil\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, emal v\u0259 s\u0259naye sektorlar\u0131nda. Bak\u0131da, b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259, b\u00fct\u00fcn \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlar\u0131m\u0131zda \u00e7ox b\u00f6y\u00fck f\u0259all\u0131q m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bu da \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, h\u0259m bizim siyas\u0259timizin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr, &#8211; \u00e7\u00fcnki \u00f6z\u0259l sektor sahibkarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox ciddi add\u0131mlar at\u0131l\u0131b, &#8211; eyni zamanda, bizim sahibkarlar\u0131m\u0131z\u0131n da m\u0259suliyy\u0259tini g\u00f6st\u0259rir. Sahibkar qazand\u0131\u011f\u0131 v\u0259saiti \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na qoymal\u0131d\u0131r.\u201d C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev onu da qeyd edir ki, \u0259g\u0259r bizd\u0259 bu g\u00fccl\u00fc t\u0259bii resurs olmasayd\u0131, qeyri-neft sektorunu n\u0259yin hesab\u0131na inki\u015faf etdir\u0259 bil\u0259rdik? Daxili investisiyalar\u0131n h\u0259cmi artmaqdad\u0131r. Bu, s\u00f6zs\u00fcz ki, d\u00f6vl\u0259timizin sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131na diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131s\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir. \u00dcDM-d\u0259 \u00f6z\u0259l b\u00f6lm\u0259nin pay\u0131 85 faizd\u0259n \u00e7oxdur. \u00d6t\u0259n 21 ild\u0259 2 milyondan \u00e7ox yeni i\u015f yerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u015fsizlik, m\u0259\u015f\u011fulluq probleminin h\u0259llin\u0259 \u00f6z m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir. \u00d6z\u00fcn\u00fcm\u0259\u015f\u011fulluq proqram\u0131 u\u011furla icra edilir. D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu inki\u015faf\u0131n Az\u0259rbaycan modelinin m\u00f6vcudlu\u011funu t\u0259sdiql\u0259m\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, bu reall\u0131\u011f\u0131 da diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r ki, uzunm\u00fcdd\u0259tli iqtisadi u\u011furlara nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q z\u0259ruridir. Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131n istiqam\u0259tini enerji sektorundan qeyri-enerji sektoruna y\u00f6n\u0259ltm\u0259si y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir, g\u0259l\u0259c\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn u\u011furlu add\u0131m kimi \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kilir. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev d\u00fcnyan\u0131n biznes icmas\u0131na \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc n\u0259inki m\u00fch\u00fcm co\u011frafi m\u00f6vqey\u0259 v\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r\u0259 malik, o c\u00fcml\u0259d\u0259n islahatlara, d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 v\u0259 \u015fax\u0259l\u0259ndirm\u0259y\u0259 sadiq \u00f6lk\u0259 kimi t\u0259qdim etm\u0259yin vacibliyini bildirir.<\/p>\n<p>Tarixi Z\u0259f\u0259rimizin reall\u0131qlar\u0131 \u0259sas\u0131nda t\u0259sdiql\u0259n\u0259n \u00abAz\u0259rbaycan 2030: sosial-iqtisadi inki\u015fafa dair Milli Prioritetl\u0259r\u00bbd\u0259 be\u015f Milli Prioritetin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259sas h\u0259d\u0259f kimi qar\u015f\u0131ya qoyulub. Bunlar dayan\u0131ql\u0131 artan r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli iqtisadiyyat; dinamik, inkl\u00fcziv v\u0259 sosial \u0259dal\u0259t\u0259 \u0259saslanan c\u0259miyy\u0259t; r\u0259qab\u0259tli insan kapital\u0131 v\u0259 m\u00fcasir innovasiyalar m\u0259kan\u0131; i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck qay\u0131d\u0131\u015f; t\u0259miz \u0259traf m\u00fchit v\u0259 \u201cya\u015f\u0131l art\u0131m\u201d \u00f6lk\u0259sidir. S\u0259n\u0259din t\u0259miz \u0259traf m\u00fchit v\u0259 \u00abya\u015f\u0131l art\u0131m \u00f6lk\u0259si\u00bb h\u0259d\u0259find\u0259 bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar x\u00fcsusi yer tutur ki, qlobal iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin miqyas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq ekoloji t\u0259miz texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqin\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli yer verilm\u0259li, t\u0259miz enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259, tullant\u0131lar\u0131n t\u0259krar emal\u0131 v\u0259 \u00e7irkl\u0259nmi\u015f \u0259razil\u0259rin b\u0259rpas\u0131 t\u0259\u015fviq edilm\u0259lidir. Bu, istilik effekti yaradan qaz emissiyas\u0131n\u0131 beyn\u0259lxalq normalara uy\u011fun s\u0259viyy\u0259d\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n s\u0259yl\u0259r\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 olacaq. O da vur\u011fulan\u0131r ki, \u00f6lk\u0259nin perspektiv iqtisadi inki\u015faf\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r \u0259traf m\u00fchitin sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, ya\u015f\u0131ll\u0131qlar\u0131n s\u00fcr\u0259tli b\u0259rpas\u0131 v\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131, su ehtiyatlar\u0131ndan, dayan\u0131ql\u0131 enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259 t\u0259min edilm\u0259lidir. Bu prioritet daxilind\u0259 strateji d\u00f6vrd\u0259 iki m\u0259qs\u0259din realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na nail olunmal\u0131d\u0131r: y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli ekoloji m\u00fchit; ya\u015f\u0131l enerji m\u0259kan\u0131.<\/p>\n<p>U\u011furlar\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259hlili fonunda bel\u0259 bir \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259ni apara bil\u0259rik ki, Az\u0259rbaycan\u0131n ev sahibliyi etdiyi \u00a0BMT-nin \u0130qlim D\u0259yi\u015fikliyi \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n T\u0259r\u0259fl\u0259r Konfrans\u0131n\u0131n 29-cu sessiyas\u0131 (COP29) \u00f6lk\u0259mizin m\u00f6vcud imkanlar\u0131n\u0131n t\u0259qdimat\u0131nda \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc dedi. \u00a0Bu t\u0259dbir Az\u0259rbaycan\u0131n ya\u015f\u0131l iqtisadiyyata ke\u00e7id strategiyas\u0131n\u0131n m\u0259ntiqi davam\u0131 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. Bir daha s\u00fcbut olunur ki, Az\u0259rbaycan h\u0259r bir sah\u0259d\u0259 z\u0259ngin t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik olmaqla beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r\u0259 ev sahibliyi etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, qlobal probleml\u0259rin h\u0259llin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r verir. \u00d6lk\u0259mizin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc h\u0259r bir t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs, q\u0259bul etdiyi q\u0259rarlar beyn\u0259lxalq d\u0259st\u0259k qazan\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k iqtisadi inki\u015faf\u0131 ekoloji t\u0259miz texnologiyalar, t\u0259miz enerji m\u0259nb\u0259l\u0259ri, tullant\u0131lar\u0131n t\u0259krar emal\u0131 v\u0259 \u00e7irkl\u0259ndirilmi\u015f \u0259razil\u0259rin reabilitasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si il\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. Beyn\u0259lxalq B\u0259rpaolunan Enerji Agentliyinin hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, 2050-ci il\u0259d\u0259k d\u00fcnyada elektrik enerjisinin 90 faizi b\u0259rpaolunan v\u0259 yaxud ya\u015f\u0131l enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n \u0259ld\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. Ya\u015f\u0131l enerjid\u0259n istifad\u0259 ekoloji c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131maqla yana\u015f\u0131, iqtisadi bax\u0131mdan da \u0259lveri\u015flidir<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyev 7 fevral prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 inaml\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259sind\u0259n sonra andi\u00e7m\u0259 m\u0259rasimind\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 qar\u015f\u0131da dayanan h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n \u00abBu yeni d\u00f6vrd\u0259 xarici siyas\u0259t istiqam\u0259tind\u0259 yeni \u00fcf\u00fcql\u0259r a\u00e7mal\u0131y\u0131q\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259r\u0259k onu da vur\u011fulad\u0131 ki, \u0259g\u0259r \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrd\u0259 xarici siyas\u0259timizin \u0259sas istiqam\u0259ti Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli idis\u0259, bu g\u00fcn art\u0131q bu m\u0259s\u0259l\u0259 dem\u0259k olar ki, g\u00fcnd\u0259likd\u0259 durmur. Ona g\u00f6r\u0259 xarici siyas\u0259timizin yeni istiqam\u0259tl\u0259ri \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etm\u0259lidir: \u00abBiz d\u00fcnyan\u0131 narahat ed\u0259n probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259 daha f\u0259al olaca\u011f\u0131q, o c\u00fcml\u0259d\u0259n iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 \u0259laq\u0259dar. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, COP29-un ev sahibi v\u0259 s\u0259dri olaca\u011f\u0131q, eyni zamanda, d\u00fcnyada islamofobiyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u00f6n s\u0131ralarda olmal\u0131y\u0131q.\u00bb<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri b\u00fct\u00fcn qit\u0259l\u0259rin \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259sir edir, lakin inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri bu t\u0259sirl\u0259r\u0259 daha h\u0259ssasd\u0131r: \u00ab\u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada insanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir v\u0259 Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olmaq istiqam\u0259tind\u0259 t\u0259r\u0259qqiy\u0259 mane olur. Qlobal iqlim f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259k \u0259zmimiz COP29 t\u0259dbirin\u0259 ev sahibliyi etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn namiz\u0259dliyimizin ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131. Az\u0259rbaycana veril\u0259n yekdil d\u0259st\u0259yi beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin \u00f6lk\u0259miz\u0259 olan inam\u0131n\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fc hesab edir\u0259m. Biz f\u0259xr edirik ki, C\u0259nubi Qafqazda v\u0259 daha geni\u015f regionda ilk COP Az\u0259rbaycanda ke\u00e7irildi.\u00bb<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259 Prezidenti onu da bildirir ki, COP29 S\u0259drliyi \u201cYa\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik\u201d \u015f\u00fcar\u0131n\u0131 r\u0259hb\u0259r tutaraq b\u00fct\u00fcn maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259rl\u0259 konstruktiv ruhda v\u0259 \u015f\u0259ffaf \u015f\u0259kild\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. Biz inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan ki\u00e7ik ada d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rinin s\u0259b\u0259b oldu\u011fu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n h\u0259llini prioritet olaraq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdik. \u00a0Az\u0259rbaycan bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259yi \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259n\u0259vi borc hesab edir v\u0259 onlara h\u0259m maddi, h\u0259m d\u0259 siyasi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Mill\u0259tl\u0259r Birliyi t\u0259\u015fkilat\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan daim qlobal probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259 s\u0259yl\u0259rin birl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259, beyn\u0259lxalq h\u0259mr\u0259yliyin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar edir. \u00d6lk\u0259miz tarixi Z\u0259f\u0259rimizin, suverenliyimizin tam b\u0259rpa edilm\u0259sinin yaratd\u0131\u011f\u0131 reall\u0131qlar \u0259sas\u0131nda beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 yerini v\u0259 rolunu daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir. C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev VII \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Milli M\u0259clisin ilk iclas\u0131ndak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda bu reall\u0131qlar\u0131 bir daha diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131raraq bildirdi ki, m\u00fcst\u0259qil, prinsipial xarici siyas\u0259t bizim \u0259sas istiqam\u0259timizdir. Biz he\u00e7 kim\u0259 qar\u015f\u0131 he\u00e7 vaxt he\u00e7 bir i\u015f g\u00f6rm\u0259mi\u015fdik, he\u00e7 kimin i\u015fin\u0259 qar\u0131\u015fmam\u0131\u015fd\u0131q. Amma bizim i\u015fimiz\u0259 qar\u0131\u015fmaq ist\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 d\u0259 h\u0259r d\u0259f\u0259 d\u0259rs vermi\u015fik ki, bunu etm\u0259sinl\u0259r. Bel\u0259 c\u0259hdl\u0259r var, olacaq. D\u00fczd\u00fcr, onlar\u0131n he\u00e7 bir \u0259h\u0259miyy\u0259ti yoxdur. Ancaq bizim xarici siyas\u0259t istiqam\u0259tind\u0259 bu amil t\u0259bii olaraq h\u0259mi\u015f\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nacaq. Kim biziml\u0259 ikit\u0259r\u0259fli formatda, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t \u0259sas\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k ist\u0259yirs\u0259, biz ikiqat \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259c\u0259yik. Amma \u0259g\u0259r kims\u0259 hesab edir ki, biz\u0259 g\u0259lib n\u0259s\u0259 dikt\u0259 ed\u0259c\u0259k, yaxud da ki, bizi \u0259sass\u0131z olaraq ittiham ed\u0259c\u0259k, ya da ki, hans\u0131sa vasit\u0259l\u0259rl\u0259 bizi qaralayacaq v\u0259 sanki he\u00e7 n\u0259 olmam\u0131\u015f kimi bu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 biz dostluq ed\u0259c\u0259yik, bu, s\u0259hv t\u0259s\u0259vv\u00fcrd\u00fcr, bu, olmayacaq! Az\u0259rbaycan \u00e7oxdan \u00f6z\u00fcn\u00fc l\u0259yaq\u0259tli v\u0259 q\u00fcrurlu d\u00f6vl\u0259t kimi t\u0259sdiql\u0259yib. X\u00fcsusil\u0259, tarixi Z\u0259f\u0259rimizd\u0259n sonra bizim beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzumuz bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 art\u0131b. Beyn\u0259lxalq m\u00f6vqel\u0259rimiz m\u00f6hk\u0259ml\u0259nib, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t biziml\u0259dir. \u00c7\u00fcnki b\u0259zi Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri hesab edirl\u0259r ki, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t ancaq onlard\u0131r. Yox, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ridir v\u0259 bu d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri biz\u0259 yekdillikl\u0259 s\u0259s verib. COP29-un Az\u0259rbaycanda ke\u00e7irilm\u0259si 200-\u0259 yax\u0131n \u00f6lk\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n yekdillikl\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rard\u0131r v\u0259 bizim beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzumuzu, h\u00f6rm\u0259timizi g\u00f6st\u0259r\u0259n vacib amildir. Bundan sonra da xarici siyas\u0259td\u0259 geriy\u0259 he\u00e7 bir add\u0131m olmayacaq. Dostlar\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn qit\u0259l\u0259rd\u0259 say\u0131 art\u0131r. Vaxtil\u0259 m\u00f6vcud olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00f6lg\u0259l\u0259rl\u0259 indi \u00e7ox ciddi t\u0259maslar qurulur, h\u0259m s\u0259rmay\u0259 qoyulu\u015fu layih\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilir, eyni zamanda, m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn yeni imkanlar yaran\u0131r. \u018fn\u0259n\u0259vi t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131zla, dostlar\u0131m\u0131zla m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rimiz daha da inki\u015faf edir v\u0259 ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n cari ild\u0259 n\u00f6vb\u0259ti diplomatik u\u011furu D-8 t\u0259\u015fkilat\u0131na \u00fczv q\u0259bul edilm\u0259sidir. Dekabr\u0131n 19-da Misirin paytaxt\u0131 Qahir\u0259 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u0130nki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan s\u0259kkiz \u00f6lk\u0259nin \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (D-8) XI Sammiti zaman\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 yekdillikl\u0259 D-8 t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc se\u00e7ildi. Tarix boyu \u015e\u0259rq il\u0259 Q\u0259rb aras\u0131nda k\u00f6rp\u00fc rolu oynayan, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u0259sas m\u0259d\u0259ni, dini v\u0259 sivilizasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n biri olan Az\u0259rbaycan\u0131n D-8-\u0259 \u00fczvl\u00fcy\u00fc, eyni zamanda, \u0130slam h\u0259mr\u0259yliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259sind\u0259, \u0130slam d\u0259y\u0259rl\u0259rinin d\u00fcnyada t\u0259bli\u011find\u0259 v\u0259 \u0130slamofobiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 olacaq.<\/p>\n<p>D-8 \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 s\u0259kkiz m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259sini birl\u0259\u015fdirir. T\u0259\u015fkilat\u0131n t\u0259m\u0259li T\u00fcrkiy\u0259nin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 1996-c\u0131 il oktyabr\u0131n 22-d\u0259 \u0130stanbulda Banqlade\u015f, \u0130ndoneziya, \u0130ran, Malayziya, Misir, Nigeriya v\u0259 Pakistan\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 t\u0259\u015fkil edil\u0259n \u0130nki\u015faf \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q Konfrans\u0131nda at\u0131l\u0131b. 1997-ci il iyunun 15-d\u0259 \u0130stanbulda 8 \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n sammitind\u0259 t\u0259\u015fkilat r\u0259sm\u0259n elan olunub. T\u0259\u015fkilat\u0131n Katibliyi \u0130stanbul \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015fir. T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan dekabr\u0131n 24-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u00a0 Prezidenti \u0130lham \u018fliyev\u0259 telefon\u00a0 z\u0259ngind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan s\u0259kkiz d\u00f6vl\u0259tin \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (D-8) \u00fczv\u00fc se\u00e7ilm\u0259si m\u00fcnasib\u0259til\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259brik etdi. Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Az\u0259rbaycana g\u00f6st\u0259rdiyi d\u0259st\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 bir daha minn\u0259tdarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n<p>\u00dczvl\u0259rinin \u0259halisinin say\u0131n\u0131n \u00fcmumilikd\u0259 d\u00fcnya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n 60 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n v\u0259 b\u00f6y\u00fck iqtisadi potensiala malik \u201c\u0130slam S\u0259kkizliyi\u201d adlanan D-8-\u0259 \u00f6lk\u0259mizin \u00fczvl\u00fcy\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 artan n\u00fcfuzunun v\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 olan etimad\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259sidir. \u018fdal\u0259ti v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququn norma v\u0259 prinsipl\u0259rini \u00f6z\u00fcn\u00fcn prioritet m\u0259qs\u0259di kimi qar\u015f\u0131ya qoyan \u00f6lk\u0259miz D-8-in t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259rinin qorunmas\u0131nda, t\u0259\u015fkilat \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n daha da d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayacaq. H\u0259m\u00e7inin geni\u015f regionumuzda t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin, sabitliyin, rifah\u0131n v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 faydal\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n formala\u015fmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 iqtisadi v\u0259 ticar\u0259t, n\u0259qliyyat, kommunikasiya v\u0259 bir s\u0131ra dig\u0259r vacib istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>Q\u0131sa t\u0259hlil Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259t u\u011furlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131dak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 d\u0259 u\u011furla davam ed\u0259c\u0259yin\u0259 \u0259sas verir.<\/p>\n<p><strong>Yegan\u0259 \u018fliyeva, \u00ab\u0130ki sahil\u00bb<\/strong><\/p>\n<div class=\"clearfix\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"sharing my-2 row no-gutters d-print-none\"><\/div>\n<div class=\"d-none d-sm-block\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131 Az\u0259rbaycana toplayan COP29 t\u0259dbirinin ard\u0131nca \u00f6lk\u0259mizin D-8 t\u0259\u015fkilat\u0131na \u00fczv q\u0259bul olunmas\u0131 beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzumuzun t\u0259qdimat\u0131d\u0131r Art\u0131q 2024-c\u00fc ilin son g\u00fcnl\u0259rini ya\u015fay\u0131r\u0131q. Bu g\u00fcnl\u0259r sanki bir hesabat xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130lin nec\u0259 ba\u015fa vururuq v\u0259 \u0259ld\u0259 olunan n\u0259tic\u0259l\u0259r n\u00f6vb\u0259ti il bar\u0259d\u0259 hans\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fc yarad\u0131r? Son d\u00f6rd il tarixi Z\u0259f\u0259rimizin reall\u0131qlar\u0131 \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259n h\u0259d\u0259fl\u0259rin icras\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlarla xarakteriz\u0259 edilir. Bu yaz\u0131da qalib Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259t u\u011furlar\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259c\u0259yik. Cari il d\u00fcnyan\u0131n \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r t\u0259dbirin\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ev sahibliyi il\u0259 diqq\u0259td\u0259 oldu. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, bununla ba\u011fl\u0131 q\u0259rar\u00a0 COP28-in \u00f6t\u0259n il dekabr\u0131n 11-d\u0259 Dubayda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":777447,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b11c3e3a173522499755911692810032157.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b11c3e3a173522499755911692810032157.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b11c3e3a173522499755911692810032157.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b11c3e3a173522499755911692810032157-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b11c3e3a173522499755911692810032157-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b11c3e3a173522499755911692810032157-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b11c3e3a173522499755911692810032157.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b11c3e3a173522499755911692810032157.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b11c3e3a173522499755911692810032157-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/b11c3e3a173522499755911692810032157.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnyan\u0131 Az\u0259rbaycana toplayan COP29 t\u0259dbirinin ard\u0131nca \u00f6lk\u0259mizin D-8 t\u0259\u015fkilat\u0131na \u00fczv q\u0259bul olunmas\u0131 beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzumuzun t\u0259qdimat\u0131d\u0131r Art\u0131q 2024-c\u00fc ilin son g\u00fcnl\u0259rini ya\u015fay\u0131r\u0131q. Bu g\u00fcnl\u0259r sanki bir hesabat xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r. \u0130lin nec\u0259 ba\u015fa vururuq v\u0259 \u0259ld\u0259 olunan n\u0259tic\u0259l\u0259r n\u00f6vb\u0259ti il bar\u0259d\u0259 hans\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fc yarad\u0131r? Son d\u00f6rd il tarixi Z\u0259f\u0259rimizin reall\u0131qlar\u0131 \u0259sas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259n h\u0259d\u0259fl\u0259rin icras\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlarla&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/777446"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=777446"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/777446\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":777448,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/777446\/revisions\/777448"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/777447"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=777446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=777446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=777446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}