{"id":777560,"date":"2024-12-28T09:02:25","date_gmt":"2024-12-28T05:02:25","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=777560"},"modified":"2024-12-28T09:02:52","modified_gmt":"2024-12-28T05:02:52","slug":"m%c9%99rk%c9%99zi-asiyada-yeni-d%c9%99miryol-x%c9%99tti-kim%c9%99-n%c9%99-ver%c9%99c%c9%99k-muhum-g%c9%99lism%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=777560","title":{"rendered":"M\u0259rk\u0259zi Asiyada yeni d\u0259miryol x\u0259tti kim\u0259 n\u0259 ver\u0259c\u0259k &#8211; m\u00fch\u00fcm g\u0259li\u015fm\u0259"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ekspertl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, x\u0259ttin tikintisi n\u0259qliyyat-logistika v\u0259ziyy\u0259tini v\u0259 \u00fcmumi g\u00fcc balans\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k<\/strong><\/p>\n<p>Dekabr\u0131n 27-d\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n C\u0259lalabad vilay\u0259tind\u0259 \u00c7inin X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131na imkan ver\u0259c\u0259k yeni d\u0259mir yolunun tikintisin\u0259 start verilib. Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan Prezidenti Sad\u0131r Japarov Asiyan\u0131 Avropa il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n yeni ticar\u0259t yolunun bir hiss\u0259si kimi \u00c7in-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan-\u00d6zb\u0259kistan d\u0259mir yolunun tikintisinin ba\u015flanmas\u0131 m\u0259rasimind\u0259 yolun \u201c\u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rbi birl\u0259\u015fdir\u0259n strateji k\u00f6rp\u00fcy\u0259\u201d \u00e7evril\u0259c\u0259yin\u0259 inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, d\u0259miryol x\u0259tti Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n \u015fimal\u0131 il\u0259 c\u0259nubunu birl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 \u00f6lk\u0259nin n\u0259qliyyat imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 \u0259v\u0259zolunmaz t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, 1997-ci ild\u0259 Da\u015fk\u0259ndd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n x\u00fcsusi iclasda \u00c7in, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7 d\u00f6vl\u0259ti birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k d\u0259mir yolunun tikintisin\u0259 dair memorandum imzalay\u0131blar. Uzun ill\u0259r boyu iqtisadi z\u0259rur\u0259tin olmamas\u0131, h\u0259m\u00e7inin Rusiya v\u0259 Qazax\u0131stan\u0131n \u0259leyhin\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 memorandumun icras\u0131na imkan verm\u0259yib.<\/p>\n<p>Ukraynada i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 m\u00fcharib\u0259 ba\u015fladan Rusiyaya qar\u015f\u0131 sanksiyalar\u0131n t\u0259tbiqi \u00c7in v\u0259 Avropan\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 ticar\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn k\u0259nar yollar axtarmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. Bel\u0259 yollar\u0131n \u0259n \u0259lveri\u015flisi is\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyadan ke\u00e7\u0259ndir. Bu yolun canlanmas\u0131 qlobal iqtisadiyyatda v\u0259 geosiyas\u0259td\u0259 m\u00f6vqeyinin g\u00fccl\u0259nm\u0259si fonunda \u00c7in \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiya \u0259razisin\u0259 \u0259sas alternativ olan M\u0259rk\u0259zi Asiyada \u00f6z t\u0259sirini art\u0131rmaq bax\u0131m\u0131ndan da m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Pekin irimiqyasl\u0131 infrastruktur layih\u0259l\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259kl\u0259 yolun inki\u015faf\u0131na t\u0259kan verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Haz\u0131rda \u00e7inli investorlar Astanada metro tikintisin\u0259 v\u0259 Bi\u015fkekd\u0259 istilik elektrik stansiyas\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131na s\u0259rmay\u0259 qoyurlar.<\/p>\n<p><strong>Bel\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 2022-ci ilin sentyabr\u0131nda t\u0259r\u0259fl\u0259r g\u0259l\u0259c\u0259k yolun mar\u015frutu bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259libl\u0259r, alt\u0131 aydan sonra Bi\u015fkekd\u0259 tikinti koordinasiya ofisi a\u00e7\u0131l\u0131b. 2023-c\u00fc ilin may ay\u0131nda layih\u0259nin texniki-iqtisadi \u0259sasland\u0131rmas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>2024-c\u00fc ilin iyununda \u00c7in, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistan yeni d\u0259mir yolunun tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 sazi\u015fi imzalay\u0131blar. \u0130mzalanma m\u0259rasimind\u0259 \u00fc\u00e7 \u00f6lk\u0259nin liderl\u0259ri i\u015ftirak\u00e7\u0131lara videom\u00fcraci\u0259tl\u0259rini g\u00f6nd\u0259ribl\u0259r. \u00c7in r\u0259hb\u0259ri Si Cinpin bildirib ki, Pekin i\u015f\u0259 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r tez ba\u015flama\u011fa q\u0259rarl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu il dekabr\u0131n 20-d\u0259 Bi\u015fkekd\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 \u00c7in-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan-\u00d6zb\u0259kistan d\u0259mir yolu \u015firk\u0259ti aras\u0131nda bu yolun layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, tikintisi, maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si, istismar\u0131 v\u0259 texniki xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn investisiya sazi\u015fi imzalan\u0131b.<\/p>\n<p>D\u0259mir yolunun uzunlu\u011fu 454 km olacaq ki, bunun da 280 km-i Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259c\u0259k. B\u00fct\u00fcn x\u0259tt boyu 18 stansiyan\u0131n, 81 k\u00f6rp\u00fcn\u00fcn v\u0259 41 tunelin tikilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131standa x\u00fcsusi y\u00fckbo\u015faltma bazas\u0131 tikil\u0259c\u0259k, burada \u00c7ind\u0259 istifad\u0259 olunan Avropa kalibrli qatarlar postsovet \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 istifad\u0259 olunan \u201cRusiya\u201d kalibrin\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Magistral yolun tikintisinin alt\u0131 il\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Layih\u0259y\u0259 4,7 milyard dollar x\u0259rcl\u0259n\u0259c\u0259k, m\u0259bl\u0259\u011fin yar\u0131s\u0131n\u0131 Pekin t\u0259min ed\u0259c\u0259k, Bi\u015fkek v\u0259 Da\u015fk\u0259nd is\u0259 h\u0259r biri 25 faizini ay\u0131racaq. D\u0259mir yolu il\u0259 ild\u0259 t\u0259xmin\u0259n 15 milyon ton y\u00fck v\u0259 300 min\u0259 yax\u0131n s\u0259rni\u015finin da\u015f\u0131nmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p>Ekspertl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, x\u0259ttin tikintisi Orta Asiyada n\u0259qliyyat-logistika v\u0259ziyy\u0259ti v\u0259 \u00fcmumi g\u00fcc balans\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00c7inin Avropaya y\u00fckda\u015f\u0131malarda Rusiya v\u0259 Qazax\u0131standan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 k\u0259skin azalacaq, \u00f6lk\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiyada m\u00f6vcudlu\u011funu g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 logistikan\u0131n daha da inki\u015faf\u0131 say\u0259sind\u0259 o, Avropaya, el\u0259c\u0259 d\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 Fars k\u00f6rf\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 alternativ mar\u015frut \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u00d6zb\u0259kistan da \u00f6z m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259c\u0259k. Son ill\u0259r bu \u00f6lk\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. D\u0259mir yolu \u00d6zb\u0259kistan istehsal\u00e7\u0131lar\u0131na n\u0259h\u0259ng \u00c7in bazar\u0131na \u00e7\u0131xma\u011fa \u015f\u0259rait yararadacaq. Bundan \u0259lav\u0259, \u00d6zb\u0259kistan Avrasiyada m\u00fch\u00fcm logistika m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r v\u0259 yolun tikintisi bu istiqam\u0259td\u0259 bir add\u0131m olacaq.<\/p>\n<p>\u00d6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan Asiyadan Avropaya y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131n m\u00fch\u00fcm bir hiss\u0259sini \u00f6z \u0259razisin\u0259 c\u0259lb etm\u0259k f\u00fcrs\u0259ti qazanacaq, bu sah\u0259d\u0259 Qazax\u0131standan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 minimuma endir\u0259c\u0259k. \u00d6lk\u0259 h\u0259m\u00e7inin sabit g\u0259lir m\u0259nb\u0259yi \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259k: X\u0259ttin istismar\u0131 il\u0259 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin h\u0259r il 200 milyon dollar art\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p><strong>G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00c7in-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan-\u00d6zb\u0259kistan d\u0259mir yolunun T\u00fcrkm\u0259nistandan ke\u00e7m\u0259kl\u0259 \u0130ranla, sonra is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259si ideyas\u0131 da n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilir. Lakin mar\u015frutun \u0130ran \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n hiss\u0259sinin tikintisi y\u00fcz milyardlarla dollar t\u0259l\u0259b ed\u0259 bil\u0259r. Odur ki, \u00c7in-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan-\u00d6zb\u0259kistan d\u0259mir yolunun yarad\u0131lmas\u0131 \u0259sas\u0259n X\u0259z\u0259r d\u0259nizi vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycana, oradan is\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n ke\u00e7m\u0259kl\u0259 Avropaya ged\u0259n daha q\u0131sa mar\u015fruta hesablan\u0131b. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu mar\u015frut Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi il\u0259 birba\u015fa T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qo\u015fula bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Yada salaq ki, 2022-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev Bi\u015fkek\u0259 s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 \u00c7in-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan-\u00d6zb\u0259kistan d\u0259mir yolu layih\u0259sinin \u0259h\u0259miyy\u0259tini qeyd ed\u0259r\u0259k bildirmi\u015fdi ki, d\u0259mir yolu x\u0259tti T\u00fcrkm\u0259nistandan ke\u00e7\u0259r\u0259k X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin sahilin\u0259 \u00e7\u0131xarsa, bu regionda ticar\u0259t h\u0259cmini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131racaq, h\u0259m\u00e7inin y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131n maya d\u0259y\u0259rini xeyli a\u015fa\u011f\u0131 salacaq.<\/p>\n<p>Son iki ild\u0259 Asiya il\u0259 Avropan\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi mar\u015frutlardan k\u0259nar \u0259razil\u0259rl\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u0259sas ticar\u0259t yoluna iddia ed\u0259n Orta D\u0259hlizin \u0259hat\u0259 dair\u0259sinin geni\u015fl\u0259nm\u0259si prosesi m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. D\u0259hlizin ana x\u0259tti \u00c7in-Qazax\u0131stan-X\u0259z\u0259r d\u0259nizi-Az\u0259rbaycan-G\u00fcrc\u00fcstan-T\u00fcrkiy\u0259-Avropa istiqam\u0259tidir. Y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131n m\u00fch\u00fcm hiss\u0259sinin m\u0259hz bu mar\u015frutla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Lakin M\u0259rk\u0259zi Asiyan\u0131n dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259ri d\u0259 d\u0259hliz\u0259 qo\u015fulmaq, Asiya-Avropa n\u0259h\u0259ng y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131ndan pay alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Uzun ill\u0259rdir bu ist\u0259yin\u0259 Qazax\u0131stan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ata bilm\u0259y\u0259n Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan yeni d\u0259mir yoluna b\u00f6y\u00fck \u00fcmidl\u0259r b\u0259sl\u0259yir.<\/p>\n<p>Rusiya da prosesd\u0259n k\u0259narda qalmamaqda israrl\u0131d\u0131r. \u00d6t\u0259n ilin sonlar\u0131nda Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 Rusiya Qazax\u0131stan \u0259razisind\u0259n yan ke\u00e7\u0259n n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259libl\u0259r. M\u00fcvafiq memorandum Da\u015fk\u0259ndd\u0259 \u015eanxay \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131 n\u0259qliyyat forumunun yekunlar\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00fc\u00e7 \u00f6lk\u0259nin m\u00fcvafiq nazirlikl\u0259rinin r\u0259hb\u0259rl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n imzalan\u0131b. Alternativ mar\u015frut \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistandan ke\u00e7ir. Daha sonra X\u0259z\u0259r d\u0259nizi boyunca y\u00fck ma\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131 T\u00fcrkm\u0259nba\u015f\u0131 liman\u0131ndan b\u0259r\u0259 il\u0259 h\u0259m Bak\u0131ya, h\u0259m d\u0259 Rusiyan\u0131n Maha\u00e7qala v\u0259 H\u0259\u015ft\u0259rxan limanlar\u0131na da\u015f\u0131maq olar. Bi\u015fkekd\u0259kil\u0259r bu mar\u015fruta Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131standan Rusiyaya v\u0259 Avropaya y\u00fckl\u0259rin \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 yola &#8211; Qazax\u0131stan \u00fcz\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259n mar\u015fruta alternativ kimi bax\u0131rlar. Yeni mar\u015frutla y\u00fckda\u015f\u0131malar Qazax\u0131standan ke\u00e7\u0259n yolla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 baha ba\u015fa g\u0259l\u0259c\u0259k, lakin Bi\u015fkekd\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n onlara m\u00fc\u0259yy\u0259n g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r t\u0259tbiq ed\u0259c\u0259kl\u0259rin\u0259 inam b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Eyni zamanda Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan t\u0259r\u0259fi bahal\u0131 d\u0259niz da\u015f\u0131malar\u0131ndan qa\u00e7maq \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fckl\u0259rin \u0130ran \u00fcz\u0259rind\u0259n Az\u0259rbaycana, buradan is\u0259 Rusiya v\u0259 Avropaya da\u015f\u0131nmas\u0131 variant\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 edir. \u00c7\u00fcnki X\u0259z\u0259rin \u015eimal \u0259razil\u0259ri \u00e7ox dayazd\u0131r, a\u011f\u0131r g\u0259mi-b\u0259r\u0259l\u0259rl\u0259 y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiya v\u0259 Qazax\u0131stan limanlar\u0131nda y\u00fcks\u0259k maliyy\u0259 tutumlu v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli i\u015fl\u0259r\u0259 ehtiyac var. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 y\u00fckl\u0259rin T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 \u0130randan Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259n da\u015f\u0131nmas\u0131 \u0259n \u0259lveri\u015fli variant hesab olunur.<\/p>\n<p><em>Qeyd ed\u0259k ki, Asiya-Avropa aras\u0131nda daha bir ticar\u0259t yolunun \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131na bu il sentyabr\u0131n 19-20-d\u0259 Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n \u201cAvrasiya N\u0259qliyyat Mar\u015frutu\u201d (ANM) Beyn\u0259lxalq Assosiasiyas\u0131n\u0131n qurulmas\u0131na dair d\u0259miryol administrasiyalar\u0131 r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin m\u0259\u015fv\u0259r\u0259t toplant\u0131s\u0131nda ba\u015flan\u0131l\u0131b. A\u00e7\u0131qlanan r\u0259smi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan, T\u00fcrkiy\u0259, \u00d6zb\u0259kistan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, Tacikistan, \u00c7in v\u0259 Avstriya d\u0259mir yolu administrasiyalar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259r hey\u0259tl\u0259ri v\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak etdiyi t\u0259dbird\u0259 ANM Beyn\u0259lxalq Assosiasiyas\u0131n\u0131n t\u0259sis edilm\u0259sin\u0259 dair s\u0259n\u0259dl\u0259r, t\u0259\u015fkilat\u0131n strukturu, i\u015f\u00e7i qruplar\u0131n t\u0259\u015fkili v\u0259 dig\u0259r m\u00fch\u00fcm m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 edilib, bu mar\u015frut \u00fczr\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fma, kommersiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri, marketinq v\u0259 kommunikasiya, logistika xidm\u0259tl\u0259ri, normativ-h\u00fcquqi aktlar v\u0259 infrastruktur m\u00f6vzular\u0131 \u0259traf\u0131nda fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131l\u0131b.<\/em><\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rbaycan D\u0259mir Yollar\u0131\u201d QSC-nin (ADY) s\u0259dri R\u00f6v\u015f\u0259n R\u00fcst\u0259movun verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, qlobal logistika bazarlar\u0131n\u0131n dinamikas\u0131 d\u0259yi\u015fir, \u00c7ind\u0259n Avropaya v\u0259 \u0259ks istiqam\u0259t\u0259 y\u00fck ax\u0131nlar\u0131nda art\u0131m\u0131n oldu\u011fu m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir v\u0259 yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 daha da artaca\u011f\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu da yeni infrastrukturlara ehtiyac yarad\u0131r, da\u015f\u0131nma yollar\u0131n\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edir: \u201cX\u0259z\u0259rin \u015e\u0259rq t\u0259r\u0259find\u0259 Orta D\u0259hlizin daha bir qolu formala\u015f\u0131r. Mar\u015frut \u00c7in, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, Tacikistan, \u00d6zb\u0259kistan, T\u00fcrkm\u0259nistan, X\u0259z\u0259r d\u0259nizi, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razil\u0259rind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k d\u0259mir, avtomobil v\u0259 d\u0259niz yollar\u0131n\u0131 v\u0259 yol infrastrukturu komponentl\u0259rini \u0259hat\u0259 edir. Bu multimodal mar\u015frutun c\u0259lbediciliyinin v\u0259 r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, mar\u015frut boyu koordinasiyan\u0131n v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 mar\u015frutun inki\u015faf\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259\u015fkili m\u0259qs\u0259dil\u0259 kollegial orqan\u0131n &#8211; assosiasiyan\u0131n t\u0259sis edilm\u0259si ehtiyac\u0131 yaran\u0131b\u201d.<\/p>\n<p>R\u0259smi Bak\u0131 son 10 il\u0259 yax\u0131n d\u00f6vrd\u0259 \u00f6z \u0259razisind\u0259n y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131n h\u0259cminin art\u0131r\u0131lmas\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n regional tranzit hab\u0131na \u00e7evrilm\u0259si h\u0259d\u0259fin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn infrastruktur layih\u0259l\u0259rin\u0259 milyardlarla dollar yat\u0131r\u0131mlar edib. \u018fl\u0259td\u0259 X\u0259z\u0259r sahilind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck y\u00fck liman\u0131 yarad\u0131l\u0131b. Liman\u0131n burax\u0131l\u0131\u015f g\u00fcc\u00fc 15 milyon tondur, haz\u0131rda bu g\u00fcc\u00fcn 25 milyon tona \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. \u00d6lk\u0259nin d\u0259miryol sisteminin \u015e\u0259rqd\u0259n Q\u0259rb\u0259 y\u00fck\u00f6t\u00fcrm\u0259 g\u00fcc\u00fc 15 milyon tona \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. Bak\u0131-Nax\u00e7\u0131van-Qars d\u0259miryol x\u0259ttinin i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131 bu g\u00fcc\u00fcn \u0259n az\u0131 50 faiz daha artmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq. B\u00fct\u00fcn bunlara g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan qon\u015fu v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u00fcxt\u0259lif mar\u015frutlar\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259klifl\u0259rin\u0259 m\u00fcsb\u0259t yana\u015fma s\u0259rgil\u0259yir.<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rbaycan D\u0259mir Yollar\u0131\u201d QSC art\u0131q Orta D\u0259hlizin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cTransx\u0259z\u0259r Beyn\u0259lxalq N\u0259qliyyat Mar\u015frutu\u201d (TBNM) Beyn\u0259lxalq Assosiasiyas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 islahatlarda f\u0259al i\u015ftirak edir. \u0130slahatlar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00c7ind\u0259n Qazax\u0131stan, Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan vasit\u0259sil\u0259 y\u00fck da\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li t\u0259\u015fkili \u00fc\u00e7\u00fcn komissiyalar v\u0259 i\u015f\u00e7i qruplar\u0131 yarad\u0131l\u0131b. TBNM \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 u\u011furlu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 davam edir. Yeni \u201cAvrasiya N\u0259qliyyat Mar\u015frutu\u201d Beyn\u0259lxalq Assosiasiyas\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259di is\u0259 Orta D\u0259hlizin passiv olan c\u0259nub qanad\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin aktiv f\u0259aliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si il\u0259 daha da geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspertl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, x\u0259ttin tikintisi n\u0259qliyyat-logistika v\u0259ziyy\u0259tini v\u0259 \u00fcmumi g\u00fcc balans\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k Dekabr\u0131n 27-d\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n C\u0259lalabad vilay\u0259tind\u0259 \u00c7inin X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131na imkan ver\u0259c\u0259k yeni d\u0259mir yolunun tikintisin\u0259 start verilib. Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan Prezidenti Sad\u0131r Japarov Asiyan\u0131 Avropa il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n yeni ticar\u0259t yolunun bir hiss\u0259si kimi \u00c7in-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan-\u00d6zb\u0259kistan d\u0259mir yolunun tikintisinin ba\u015flanmas\u0131 m\u0259rasimind\u0259 yolun \u201c\u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rbi birl\u0259\u015fdir\u0259n strateji k\u00f6rp\u00fcy\u0259\u201d \u00e7evril\u0259c\u0259yin\u0259 inand\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, d\u0259miryol x\u0259tti Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n \u015fimal\u0131 il\u0259 c\u0259nubunu birl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 \u00f6lk\u0259nin n\u0259qliyyat imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 \u0259v\u0259zolunmaz t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k. Qeyd ed\u0259k ki, 1997-ci ild\u0259 Da\u015fk\u0259ndd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n x\u00fcsusi iclasda \u00c7in, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistan n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":777562,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/149df0de30e67f8e29dbae4d69fd17bb.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/149df0de30e67f8e29dbae4d69fd17bb.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/149df0de30e67f8e29dbae4d69fd17bb.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/149df0de30e67f8e29dbae4d69fd17bb-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/149df0de30e67f8e29dbae4d69fd17bb-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/149df0de30e67f8e29dbae4d69fd17bb-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/149df0de30e67f8e29dbae4d69fd17bb.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/149df0de30e67f8e29dbae4d69fd17bb.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/149df0de30e67f8e29dbae4d69fd17bb-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/149df0de30e67f8e29dbae4d69fd17bb.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ekspertl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, x\u0259ttin tikintisi n\u0259qliyyat-logistika v\u0259ziyy\u0259tini v\u0259 \u00fcmumi g\u00fcc balans\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k Dekabr\u0131n 27-d\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n C\u0259lalabad vilay\u0259tind\u0259 \u00c7inin X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131na imkan ver\u0259c\u0259k yeni d\u0259mir yolunun tikintisin\u0259 start verilib. Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan Prezidenti Sad\u0131r Japarov Asiyan\u0131 Avropa il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n yeni ticar\u0259t yolunun bir hiss\u0259si kimi \u00c7in-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan-\u00d6zb\u0259kistan d\u0259mir yolunun tikintisinin ba\u015flanmas\u0131 m\u0259rasimind\u0259 yolun \u201c\u015e\u0259rql\u0259 Q\u0259rbi birl\u0259\u015fdir\u0259n strateji&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/777560"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=777560"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/777560\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":777563,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/777560\/revisions\/777563"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/777562"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=777560"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=777560"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=777560"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}