{"id":779401,"date":"2025-01-07T17:34:17","date_gmt":"2025-01-07T13:34:17","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=779401"},"modified":"2025-01-07T17:34:17","modified_gmt":"2025-01-07T13:34:17","slug":"2025-d%c9%99-qlobal-iqtisadiyyatda-n%c9%99l%c9%99r-d%c9%99yis%c9%99c%c9%99k-r%c9%99y","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=779401","title":{"rendered":"2025-d\u0259 qlobal iqtisadiyyatda n\u0259l\u0259r d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k &#8211; r\u0259y"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ekspert deyir ki, bu il d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131 iki b\u00f6y\u00fck qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyin t\u0259sirind\u0259 olacaq\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>2025-ci ilin ilk h\u0259ft\u0259si ba\u015fa \u00e7atsa da, onun qlobal iqtisadiyyatda hans\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259yi ciddi m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmaqdad\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 AB\u015e-da Donald Tramp\u0131n yenid\u0259n prezident k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnd\u0259 oturmas\u0131n\u0131n qlobal ticar\u0259td\u0259, geosiyasi s\u0259hn\u0259d\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259yi yenilikl\u0259r \u0259ks\u0259r analitik m\u0259rk\u0259zl\u0259rin \u0259sas m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzular\u0131ndan biridir. \u0130qtisad\u00e7\u0131-ekspert Elman Sad\u0131qovun \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, 2025-ci ill\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259min olunan yegan\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nlik el\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikdir.<\/p>\n<p><em>Ekspert bildirir ki, 2025-ci ild\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u00f6n\u0259mli istiqam\u0259td\u0259 hadis\u0259l\u0259rin nec\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259c\u0259yi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 yax\u0131ndan maraqland\u0131r\u0131r: \u201c\u0130lk \u0259n b\u00f6y\u00fck qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik 20 yanvardan sonra Tramp\u0131n hans\u0131 siyas\u0259tl\u0259ri y\u00fcr\u00fcd\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130lk prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Tramp haqq\u0131nda i\u015fl\u0259tdiyim v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fruldan ifad\u0259l\u0259rd\u0259n biri onun sa\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rib solu vurmaq bacar\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u0130kinci ifad\u0259 is\u0259 Tramp\u0131n birinci prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ist\u0259dikl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 mane olan 2 q\u00fcvv\u0259nin m\u00f6vcud olmas\u0131 idi. Birinci q\u00fcvv\u0259 \u00f6z komandas\u0131nda praqmatik, daha balansl\u0131 siyas\u0259t t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu idi ki, bu da b\u0259zi siyas\u0259tl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 icras\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259dl\u0259rin formala\u015fmas\u0131nda \u00f6n\u0259mli rol oynam\u0131\u015fd\u0131. \u0130kinci q\u00fcvv\u0259 is\u0259 AB\u015e d\u0259rin d\u00f6vl\u0259tinin ikinci qanad\u0131 idi ki, bu qanad\u0131n bax\u0131\u015f bucaqlar\u0131 v\u0259 yana\u015fma t\u0259rzl\u0259ri k\u0259skin f\u0259rql\u0259nir. Tramp birinci q\u00fcvv\u0259nin mane olma riskl\u0259rini yeni se\u00e7diyi komandas\u0131 il\u0259 xeyli yum\u015faltd\u0131. H\u0259tta yeni komandada Tramp\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259n d\u0259 radikal tramp\u00e7\u0131lar var. \u0130kinci q\u00fcvv\u0259nin m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 neytralla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda is\u0259 Elon Mask\u0131n (Elon Mask\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 yeni se\u00e7diyi ad\u0131: Kekius Maximus) \u00fcz\u0259rin\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259r qoyulub. Tramp v\u0259 arxas\u0131ndak\u0131 b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259r bu d\u0259f\u0259 daha haz\u0131rl\u0131ql\u0131 v\u0259 birinci prezidentlik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan riskl\u0259ri yum\u015faltmaqla daha q\u0259rarl\u0131 bir \u015f\u0259kild\u0259 siyas\u0259tl\u0259rini y\u00fcr\u00fcd\u0259c\u0259kl\u0259rinin mesajlar\u0131n\u0131 verirl\u0259r\u201d.<\/em><\/p>\n<p><em><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/vergiler.az\/media\/2024\/01\/22\/elman_sadqov.jpg\" alt=\"Elman Sad\u0131qov: \u201cHaz\u0131rk\u0131 i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si iqtisadi inki\u015faf bax\u0131m\u0131ndan ideal  hesab edil\u0259 bil\u0259r\u201d\" width=\"854\" height=\"480\" \/><\/em><\/p>\n<p><strong><em>Elman Sad\u0131qov<\/em><\/strong><\/p>\n<p>E.Sad\u0131qovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Tramp\u0131n tarif siyas\u0259ti AB\u015e-da inflyasiyan\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259tikl\u0259y\u0259c\u0259k: \u201cTramp bunu a\u015fa\u011f\u0131 enerji qiym\u0259tl\u0259ri il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 kompensasiya ed\u0259c\u0259yini bildirir. Neft qiym\u0259tl\u0259rini endirm\u0259kl\u0259 buna tam deyil, qism\u0259n nail olmaq olar. Tramp AB\u015e-\u0131n neft-qaz s\u0259nayesin\u0259 a\u00e7\u0131q mesaj verir ki, neft-qaz hasilat\u0131n\u0131 maksimum art\u0131r\u0131n: neftin bir barelinin 50-60 dollar aral\u0131\u011f\u0131nda olaca\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturuq v\u0259 azalan neft qiym\u0259tl\u0259rinin g\u0259lirl\u0259riniz\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rini art\u0131raca\u011f\u0131n\u0131z hasilatla kompensasiya ed\u0259 bil\u0259rsiniz. \u018fsas ziddiyy\u0259t budur ki, \u015fist neftin maya d\u0259y\u0259ri \u015ftatlara, s\u00fcxurlara, hasilat\u0131n h\u0259cmin\u0259 v\u0259 sair amill\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 42-60 dollar aras\u0131nda d\u0259yi\u015fir (bu s\u0259b\u0259bd\u0259n se\u00e7ki kampaniyas\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 s\u0259sl\u0259ndirdiyi 40-50 dollar proqnozlar\u0131n\u0131 son aylarda 50-60-a q\u0259d\u0259r art\u0131rd\u0131). H\u0259tta 50-60 dollar aral\u0131\u011f\u0131 b\u0259zi \u015fist neft istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn rentabelli olmayacaq. Bu ziddiyy\u0259tin h\u0259ll yolu var? B\u0259li 2 yolu var. Birinci v\u0259 daha real olan\u0131, neft bazar\u0131ndan qism\u0259n (imkanlar\u0131ndan daha az neftin hasilat\u0131 v\u0259 ixrac\u0131 bax\u0131m\u0131ndan) k\u0259narda qalan Venesuela, \u0130ran, \u0130raq, Liviya kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n neft ixrac\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 yolu il\u0259 t\u0259klifin art\u0131r\u0131lmas\u0131. Burada b\u00fct\u00fcn maraqlar\u0131n h\u0259m toqqu\u015fdu\u011fu, h\u0259m d\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc \u00f6lk\u0259 \u0130rand\u0131r. \u0130kincisi is\u0259 tarif v\u0259 ticar\u0259t m\u00fcharib\u0259l\u0259ri il\u0259 Avropa, x\u00fcsusil\u0259 \u00c7ind\u0259 iqtisadi inki\u015faf\u0131n yava\u015flamas\u0131na nail olmaqla t\u0259l\u0259bin azald\u0131lmas\u0131. Qlobal neft bazar\u0131nda g\u00fcnd\u0259lik ortalama t\u0259l\u0259bin sabit olaraq 1-1.5 milyon barel azalmas\u0131 neft qiym\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259n az\u0131 15 dollara q\u0259d\u0259r t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Alternativ olaraq, \u0259g\u0259r AB\u015e \u015fist neft istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 neft hasilat\u0131n\u0131 art\u0131raraq g\u00fcnd\u0259lik 14-15 milyon barel\u0259 (haz\u0131rda bu g\u00f6st\u0259rici g\u00fcnd\u0259lik 13.57 milyon bareldir) \u00e7atd\u0131rsalar, bu halda neft-qaz\u0131n ixrac\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qlobal bazar pay\u0131n\u0131n art\u0131m\u0131 lab\u00fcdd\u00fcr ki, burada da n\u00f6vb\u0259ti add\u0131m at\u0131ld\u0131. 31 dekabr, 2024-c\u00fc il tarixd\u0259 Ukrayna \u00fcz\u0259rind\u0259n Rusiya qaz\u0131n\u0131n n\u0259qlini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan m\u00fcqavil\u0259nin vaxt\u0131 bitdi v\u0259 bu m\u00fcqavil\u0259 uzad\u0131lmad\u0131. Avropada qaz ehtiyatlar\u0131n\u0131n q\u0131\u015fda t\u0259l\u0259b olunan s\u0259viyy\u0259d\u0259n az olmas\u0131 (31 oktyabr 2024-c\u00fc ild\u0259 anbarlar\u0131n\u0131n 95 faizi dolu olan Avropa Birliyind\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici haz\u0131rda 70 faiz \u0259traf\u0131ndad\u0131r) v\u0259 yanvar-fevral aylar\u0131n\u0131n soyuq ke\u00e7\u0259c\u0259yi proqnozlar\u0131 qaz qiym\u0259tl\u0259rin\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir. \u0130ndiy\u0259 q\u0259d\u0259r Rusiyan\u0131n 40 faizd\u0259n 5-6 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r en\u0259n pay\u0131n\u0131 \u0259v\u0259zl\u0259y\u0259n \u00f6lk\u0259 AB\u015e olmu\u015fdur. Bu siyas\u0259tin davam ed\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 Tramp a\u00e7\u0131q siqnallar vermi\u015fdir. Burada ortaya ikinci ziddiyy\u0259tli m\u0259qam \u00e7\u0131x\u0131r. Rusiya-Ukrayna m\u00fcharib\u0259sini 24 saata dayand\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan ed\u0259n Tramp Rusiya qaz\u0131n\u0131n Avropaya n\u0259qlinin b\u0259rpas\u0131nda n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 maraql\u0131d\u0131r? Qlobal g\u00fccl\u0259r bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 ged\u0259r?<\/p>\n<p><strong>Dig\u0259r ziddiyy\u0259tli m\u0259qam dollarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Tramp istehsal v\u0259 ixracat\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 daha ucuz dollara \u00fcst\u00fcnl\u00fck ver\u0259c\u0259yini b\u0259yan edir. Lakin tarif siyas\u0259ti inflyasiya t\u0259zyiqi yaradaca\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn FED-in faiz endiriml\u0259rin\u0259 daha z\u0259if v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 ged\u0259c\u0259yi halda, h\u0259tta faizl\u0259rin art\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ehtimallar da m\u00f6vcuddur, dollar yen\u0259 bahal\u0131 valyuta olmaqda qalacaq. \u00c7\u00fcnki Avropa \u0130ttifaq\u0131nda (A\u0130) 2025-ci ild\u0259 iqtisadi art\u0131m 0.9 faiz g\u00f6zl\u0259nilir. Lakin Tramp\u0131n tarif t\u0259tbiql\u0259ri v\u0259 ticar\u0259t m\u00fcharib\u0259l\u0259rinin A\u0130-nin iqtisadiyyat\u0131n\u0131 1 faiz ki\u00e7ild\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu zaman \u0259n yax\u015f\u0131 halda A\u0130-nin iqtisadiyyat\u0131 b\u00f6y\u00fcm\u0259y\u0259c\u0259k. B\u00f6y\u00fck ehtimalla is\u0259 0.1 faiz ki\u00e7il\u0259c\u0259k. Dem\u0259li, avro bir valyuta olaraq onsuz da z\u0259ifl\u0259y\u0259c\u0259k. Britaniya funtu, Yaponiya yenas\u0131n\u0131n da g\u00fccl\u0259nm\u0259 ehtimallar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r. \u00c7inin is\u0259 probleml\u0259ri kifay\u0259t q\u0259d\u0259r olacaq. Dem\u0259li, dollar h\u0259m y\u00fcks\u0259k faizl\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n, h\u0259m d\u0259 dig\u0259r valyutalar\u0131n m\u0259nsub olduqlar\u0131 iqtisadiyyatlar\u0131n ki\u00e7ilm\u0259si v\u0259 z\u0259ifl\u0259m\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n g\u00fccl\u0259n\u0259c\u0259k. Bu is\u0259 AB\u015e-\u0131n ixrac\u0131na v\u0259 istehsala m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rini g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Tramp is\u0259 bunun \u0259ksini ist\u0259yir. \u018fsas ziddiyy\u0259t v\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik yaradan bu dilemma nec\u0259 h\u0259ll olunacaq? Onu da qeyd ed\u0259k ki, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcks\u0259k dollar faizl\u0259ri ciddi probleml\u0259r formala\u015fd\u0131rmaqda, ayr\u0131-ayr\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00f6z xarici borclar\u0131 \u00fczr\u0259 \u0259sas m\u0259bl\u0259\u011f v\u0259 faizl\u0259rin \u00f6d\u0259nilm\u0259sind\u0259 ciddi probeml\u0259rin davam etm\u0259si ehtimal\u0131 y\u00fcks\u0259kdir.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0131sa aray\u0131\u015f: Az\u0259rbaycan son ill\u0259rd\u0259 xarici borcun daxili borcla \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu v\u0259ziyy\u0259t\u0259 haz\u0131rl\u0131ql\u0131 oldu v\u0259 y\u00fcks\u0259k dollar faizl\u0259ri \u00f6lk\u0259 b\u00fcdc\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi bir y\u00fck formala\u015fd\u0131rm\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Ekspert qeyd edir ki, 2025-ci ilin dig\u0259r \u0259n b\u00f6y\u00fck riskl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Tramp v\u0259 Elon Mask aras\u0131nda fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olaca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r: \u201cTramp\u0131n Kanada, Qrenlandiya, Meksika, \u00c7in, Yax\u0131n \u015e\u0259rq, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Suriya il\u0259 ba\u011fl\u0131 y\u00fcr\u00fcd\u0259c\u0259yi siyas\u0259tl\u0259r h\u0259l\u0259 tam ayd\u0131n deyil. Kanada il\u0259 ba\u011fl\u0131 mesajlar\u0131 Britaniya il\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 n\u00fcfuz dair\u0259l\u0259rinin b\u00f6lg\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 bazarl\u0131q c\u0259hdi d\u0259 (unutmayaq ki, Tramp biznesmendir) ola bil\u0259r.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259ni, bizi, b\u00fct\u00fcn b\u00f6lg\u0259ni, qon\u015fular\u0131m\u0131z\u0131 yax\u0131ndan maraqland\u0131ran v\u0259 2025-ci ilin \u0259n b\u00f6y\u00fck 2 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyind\u0259n biri hesab edil\u0259n Suriya m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u0259linc\u0259, burada Tramp (o c\u00fcml\u0259d\u0259n AB\u015e-\u0131n m\u00fcxt\u0259lif g\u00fcc m\u0259rk\u0259zl\u0259ri) sa\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rib solu vurmaq xarakterini ortaya qoyacaq. Tramp bizim Suriyada n\u0259 i\u015fimiz var deyir. Do\u011fru. Amma Suriyan\u0131 n\u0259zar\u0259tsiz qoyaca\u011f\u0131q demir. AB\u015e Suriyan\u0131n neft-qazla z\u0259ngin b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 PKK\/PYD qruplar\u0131n\u0131 yerl\u0259\u015fdirib v\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259kd\u0259 davam edir. Bu \u0259razil\u0259rin n\u0259zar\u0259t alt\u0131nda saxlan\u0131lmas\u0131 Suriyan\u0131n iqtisadiyyat\u0131n\u0131n n\u0259zar\u0259t alt\u0131nda saxlan\u0131lmas\u0131 dem\u0259kdir. Bu b\u00f6lg\u0259nin Suriyadan ayr\u0131lmas\u0131 is\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 yeni bir x\u0259rit\u0259nin yaranmas\u0131 dem\u0259k olar. PKK\/PYD-nin oradak\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 leqalla\u015fd\u0131rmaq, ona don geyindirib \u0259sasland\u0131rma\u011f\u0131n yegan\u0259 yolu is\u0259 PKK\/PYD-nin \u0130\u015eID-la \u201cm\u00fcbariz\u0259 aparan \u00f6n\u0259mli bir qrup\u201d kimi t\u0259bli\u011fat\u0131n\u0131n davam etdirilm\u0259sidir. Dem\u0259li, AB\u015e-da ilin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 \u0130\u015eID-la \u201cba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d olan terror hadis\u0259l\u0259ri t\u0259sad\u00fcfi deyil. \u0130\u015e\u0130D m\u00f6vcuddur, dir\u00e7\u0259lir, onunla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 biz\u0259 PKK\/PYD laz\u0131md\u0131r mesaj\u0131 verilir. Suriya m\u0259s\u0259l\u0259sini m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fdir\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 budur ki, AB\u015e T\u00fcrkiy\u0259ni d\u0259 naraz\u0131 salmaq ist\u0259mir. T\u00fcrkiy\u0259 AB\u015e-a \u00e7ox laz\u0131md\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259 olmasa, ya AB\u015e yen\u0259 milyardlarla dollar x\u0259rcl\u0259y\u0259r\u0259k Rusiya v\u0259 \u0130ran\u0131n yenid\u0259n Suriyaya geri d\u00f6nm\u0259m\u0259sini v\u0259 radikal \u0130slam d\u00f6vl\u0259tinin yaranmamas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Suriyada olmal\u0131d\u0131r (\u018ffqan\u0131standa 20 il milyardlarla dollar x\u0259rcl\u0259dikd\u0259n sonra m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 Talibana hakimiyy\u0259ti t\u0259hvil verib \u00e7\u0131xma\u011fa m\u0259cbur oldu. Eyni s\u0259hvi Suriyada etm\u0259k ist\u0259mir), ya da T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 s\u0131x \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259lidir. N\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r ki, T\u00fcrkiy\u0259 AB\u015e v\u0259 Q\u0259rbin \u0259lind\u0259 partlayan Suriya m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 (milyonlarla qa\u00e7q\u0131nlar\u0131 da \u00f6z\u00fcnd\u0259 saxlamaqla Avropan\u0131 qorumaq daxil olmaqla) \u0259sas \u00f6lk\u0259 oldu\u011funu v\u0259 Suriyan\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259y\u0259 \u0259n \u00e7ox haqq\u0131 olan \u00f6lk\u0259 oldu\u011funu s\u00fcbut edib. Rusiya v\u0259 \u0130ran is\u0259 m\u0259hz Suriyada \u00f6z m\u00f6vqel\u0259rini, n\u00fcfuzlar\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 p\u0259rd\u0259 arxas\u0131ndan da olsa strateji m\u00fctt\u0259fiqlikl\u0259rini m\u00f6hk\u0259m\u0259l\u0259d\u0259c\u0259k v\u0259 geni\u015fl\u0259ndir\u0259c\u0259kl\u0259r. Bu amill\u0259r n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nd\u0131qda, T\u00fcrkiy\u0259, AB\u015e v\u0259 \u0130srailin maraqlar\u0131n\u0131n Suriya m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si vacibdir. Bu maraqlar\u0131n \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sini \u0259ng\u0259ll\u0259y\u0259c\u0259k bir ne\u00e7\u0259 amil vard\u0131r. Bunlardan biri d\u0259 Suriyadak\u0131 yeni hakimiyy\u0259tin d\u00fcny\u0259vi deyil, \u015f\u0259ri\u0259t qanunlar\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck ver\u0259r\u0259k dini d\u00f6vl\u0259t yaratmaq meyll\u0259rinin olub-olmayaca\u011f\u0131d\u0131r. Suriyan\u0131 yax\u0131ndan izl\u0259y\u0259n biri kimi qeyd ed\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, art\u0131q bu meyll\u0259r var v\u0259 konkret olaraq orta m\u0259kt\u0259b d\u0259rslikl\u0259rind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r bu sah\u0259d\u0259 ciddi qay\u011f\u0131lar formala\u015fd\u0131r\u0131r. B\u00fct\u00fcn qeyd olunanlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 ald\u0131qda dem\u0259k olar ki, Suriya h\u00f6kum\u0259ti diplomatik kanallarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q siqnallar\u0131 vers\u0259 d\u0259, bu siqnallar m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nsa da, daxili siyas\u0259tind\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kursdan k\u0259nara \u00e7\u0131xaraq ataca\u011f\u0131 add\u0131mlar da d\u00fcnya birliyi, x\u00fcsusil\u0259 Suriya m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 \u0259n \u00f6n\u0259mli rola malik 3 d\u00fcny\u0259vi qanunlarla idar\u0259 olunan \u00f6lk\u0259 &#8211; AB\u015e, \u0130srail v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 (T\u00fcrkiy\u0259 dini meyll\u0259r sah\u0259sind\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q tolerantl\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259rs\u0259 bu onun Suriyadak\u0131 m\u00f6vqel\u0259rin\u0259 ciddi z\u0259rb\u0259 vurar, Suriyan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259r) t\u0259r\u0259find\u0259n izl\u0259nilir v\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r. Burada \u00fcmidverici m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259 Suriyan\u0131n iqtisadi modelinin T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadi modelin\u0259 uy\u011fun qurulaca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ilkin raz\u0131l\u0131qlar\u0131n olmas\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspert deyir ki, bu il d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131 iki b\u00f6y\u00fck qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyin t\u0259sirind\u0259 olacaq\u00a0 2025-ci ilin ilk h\u0259ft\u0259si ba\u015fa \u00e7atsa da, onun qlobal iqtisadiyyatda hans\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259yi ciddi m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmaqdad\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 AB\u015e-da Donald Tramp\u0131n yenid\u0259n prezident k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnd\u0259 oturmas\u0131n\u0131n qlobal ticar\u0259td\u0259, geosiyasi s\u0259hn\u0259d\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259yi yenilikl\u0259r \u0259ks\u0259r analitik m\u0259rk\u0259zl\u0259rin \u0259sas m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzular\u0131ndan biridir. \u0130qtisad\u00e7\u0131-ekspert Elman Sad\u0131qovun \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, 2025-ci ill\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259min olunan yegan\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259nlik el\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikdir. Ekspert bildirir ki, 2025-ci ild\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u00f6n\u0259mli istiqam\u0259td\u0259 hadis\u0259l\u0259rin nec\u0259 c\u0259r\u0259yan ed\u0259c\u0259yi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 yax\u0131ndan maraqland\u0131r\u0131r: \u201c\u0130lk \u0259n b\u00f6y\u00fck qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik 20 yanvardan sonra&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":779402,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0af84a9926cac0b2a0b2a7719bc7dabd.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0af84a9926cac0b2a0b2a7719bc7dabd.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0af84a9926cac0b2a0b2a7719bc7dabd.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0af84a9926cac0b2a0b2a7719bc7dabd-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0af84a9926cac0b2a0b2a7719bc7dabd-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0af84a9926cac0b2a0b2a7719bc7dabd-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0af84a9926cac0b2a0b2a7719bc7dabd.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0af84a9926cac0b2a0b2a7719bc7dabd.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0af84a9926cac0b2a0b2a7719bc7dabd-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0af84a9926cac0b2a0b2a7719bc7dabd.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Ekspert deyir ki, bu il d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131 iki b\u00f6y\u00fck qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyin t\u0259sirind\u0259 olacaq\u00a0 2025-ci ilin ilk h\u0259ft\u0259si ba\u015fa \u00e7atsa da, onun qlobal iqtisadiyyatda hans\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259yi ciddi m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmaqdad\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 AB\u015e-da Donald Tramp\u0131n yenid\u0259n prezident k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnd\u0259 oturmas\u0131n\u0131n qlobal ticar\u0259td\u0259, geosiyasi s\u0259hn\u0259d\u0259 g\u0259tir\u0259c\u0259yi yenilikl\u0259r \u0259ks\u0259r analitik m\u0259rk\u0259zl\u0259rin \u0259sas m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzular\u0131ndan biridir. \u0130qtisad\u00e7\u0131-ekspert Elman Sad\u0131qovun \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/779401"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=779401"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/779401\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":779404,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/779401\/revisions\/779404"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/779402"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=779401"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=779401"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=779401"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}