{"id":780033,"date":"2025-01-10T08:40:51","date_gmt":"2025-01-10T04:40:51","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=780033"},"modified":"2025-01-10T08:40:51","modified_gmt":"2025-01-10T04:40:51","slug":"poliklinikalarda-peyv%c9%99ndl%c9%99-bagli-problem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=780033","title":{"rendered":"Poliklinikalarda peyv\u0259ndl\u0259 ba\u011fl\u0131 problem"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u018fhalini x\u0259st\u0259xanal\u0131q ed\u0259n virus: a\u011f\u0131rla\u015fmalar \u00e7oxal\u0131r, poliklinikalarda peyv\u0259nd n\u00f6vb\u0259si ya\u015fan\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>Haz\u0131rda b\u00f6y\u00fckl\u0259rin v\u0259 u\u015faqlar\u0131n yoluxdu\u011fu v\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fma ehtimal\u0131 \u00e7ox olan metapnevmovirus geni\u015f yay\u0131l\u0131b. B\u0259z\u0259n bunu qripl\u0259 d\u0259 eynil\u0259\u015fdirirl\u0259r.\u00a0 Metapnevmovirusda h\u0259m burun axma, h\u0259m bo\u011faz, h\u0259m d\u0259rin \u00f6sk\u00fcr\u0259k ola bil\u0259r. Ad\u0259t\u0259n x\u0259st\u0259lik 5-7 g\u00fcn \u00e7\u0259kib bitir. Amma a\u011fciy\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259ri olanlarda, astma x\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259, immunitet defisiti olanlarda pnevmoniya il\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fa bil\u0259r. Metapnevmovirus pandemiyadan sonra h\u0259r il d\u00f6vr edir v\u0259 m\u00f6vs\u00fcmi yoluxma olur.\u00a0 Bu infeksiyaya qar\u015f\u0131 spesifik\u00a0 d\u0259rman yoxdur. Ona g\u00f6r\u0259 h\u0259rar\u0259tsal\u0131c\u0131, burun a\u00e7\u0131c\u0131, \u00f6sk\u00fcr\u0259k \u0259leyhin\u0259 d\u0259rmanlardan istifad\u0259 olunur. Tez-tez pnevmoniyaya \u00e7evrildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn antibiotikl\u0259r t\u0259yin edilir, amma bunu h\u0259kim t\u0259yin etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u201cPeyv\u0259dl\u0259m\u0259 epidemik hal olmazdan \u00f6nc\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d.\u00a0 Bunu S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fct\u0259x\u0259ssis-eksperti, infeksionist T\u0259yyar Eyvazov deyib.\u00a0 O qeyd edib ki, qrip\u0259 qar\u015f\u0131 peyv\u0259nd t\u0259hl\u00fck\u0259siz preparatd\u0131r, h\u0259m azya\u015fl\u0131lar, h\u0259m d\u0259 hamil\u0259l\u0259r peyv\u0259nd oluna bil\u0259r: \u201cQrip b\u00fct\u00fcn infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin 90 faizini t\u0259\u015fkil edir. \u0130nsan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn, orta hesabla, bir ili x\u0259st\u0259 halda ke\u00e7ir. A\u011f\u0131r formal\u0131 infeksiyalar &#8211; qrip b\u0259z\u0259n insan h\u0259yat\u0131na son qoya bil\u0259r. H\u0259r k\u0259s vaxt\u0131nda peyv\u0259nd olunmal\u0131d\u0131r ki, bu c\u00fcr probleml\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131nlar\u201d.<\/p>\n<p><strong>T\u0259yyar Eyvazov onu da bildirib ki, son vaxtlar qrip\u0259 qar\u015f\u0131 vaksinasiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 art\u0131b: \u201cVaksinasiya zaman\u0131 insanlar x\u0259st\u0259liyi y\u00fcng\u00fcl ke\u00e7irir. Dem\u0259k olar ki, f\u0259sadla\u015fma olmur. U\u015faqlar bu x\u0259st\u0259liyin risk qrupuna daxildir. U\u015faqlarda qrip\u0259 yoluxma olarsa, valideynl\u0259r onlar\u0131 izolyasiya etm\u0259li, \u0259traf\u0131 yoluxdurmama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131rlar\u201d.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/i.ytimg.com\/vi\/T9daeVWISXI\/maxresdefault.jpg\" alt=\"Qapal\u0131 m\u0259kanda maskadan n\u0259 zaman imtina edil\u0259c\u0259k?- (T\u0259yyar Eyvazov) (\u0130\u015f  vaxt\u0131)\" width=\"1028\" height=\"578\" \/><\/strong><\/p>\n<p>T.Eyvazov h\u0259m\u00e7inin peyv\u0259nd vurdurmaqdan imtina ed\u0259nl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 sual\u0131 cavabland\u0131r\u0131b: \u201cD\u00fczd\u00fcr, qrip viruslar\u0131 mutasiya edir, \u015ftamlar\u0131n n\u00f6vl\u0259ri d\u0259yi\u015fir. Yay aylar\u0131nda \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 pay\u0131z-q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 regionlarda hans\u0131 \u015ftamlar\u0131n olaca\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir v\u0259 vaksinl\u0259r t\u0259yin edir. Viruslara qar\u015f\u0131 bu peyv\u0259ndl\u0259r effektiv olur. Qeyd edim ki, hamil\u0259 qad\u0131nlara da bu peyv\u0259ndi vurdurmaq olar, bunlar t\u0259hl\u00fck\u0259sizdir v\u0259 yan t\u0259sirl\u0259ri yoxdur\u201d.<\/p>\n<p><strong>A\u00e7\u0131qlamadan ayd\u0131n olur ki, metapnevmovirusa yoluxmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn el\u0259 m\u00f6vs\u00fcmi qrip\u0259 qar\u015f\u0131 vaksin olunmaq kifay\u0259t edir. Amma b\u0259zi poliklinikalarda peyv\u0259ndim olmamas\u0131 problem yarad\u0131b. \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n valideynl\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, 12 v\u0259 22 sayl\u0131 poliklinikalara \u00fcz tutsalar da, orada peyv\u0259ndin olmad\u0131\u011f\u0131 bildirilib.<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259hiyy\u0259 qurumlar\u0131na m\u00fcraci\u0259t etdik. T\u018fB\u0130B-in \u0130ctimaiyy\u0259tl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259n \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da bildirilib ki,\u00a0 poliklinikalar aidiyy\u0259ti \u00fczr\u0259 peyv\u0259ndl\u0259 t\u0259min olunub: \u201cOla bil\u0259r, t\u0259l\u0259bat \u00e7ox oldu\u011fundan b\u0259zi poliklinikalarda peyv\u0259nd bitsin. Peyv\u0259nd bit\u0259rs\u0259, poliklinikalar yenid\u0259n gigiyena epidemiologiya m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong>S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u0259tbuat xidm\u0259tind\u0259n d\u0259\u00a0 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildirilib: \u201c\u00d6lk\u0259mizd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r vaksin ehtiyat\u0131 m\u00f6vcuddur. M\u00fcraci\u0259t ed\u0259n tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri qrip peyv\u0259ndi il\u0259 d\u0259rhal t\u0259min edilir\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycan\u0131n S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi \u00c7ind\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lan virusla ba\u011fl\u0131 yanvar\u0131n 6-da \u0259haliy\u0259 m\u00fcraci\u0259t \u00fcnvanlay\u0131b. Nazirliyin a\u00e7\u0131qlamas\u0131na g\u00f6r\u0259, bu x\u0259st\u0259lik \u00c7inl\u0259 yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycana qon\u015fu olan Rusiya v\u0259 Qazax\u0131standa da a\u015fkarlan\u0131b. Bu virusa h\u0259l\u0259lik Az\u0259rbaycanda rast g\u0259linm\u0259s\u0259 d\u0259, nazirlik \u0259haliy\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q ed\u0259r\u0259k, risk qrupuna aid insanlar\u0131 peyv\u0259nd olunma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b. Aliml\u0259r qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131z\u0131l qaydalara \u0259m\u0259l olunma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edirl\u0259r: \u0259ll\u0259ri \u0259n az\u0131 20 saniy\u0259 sabunla yumaq, yuyulmam\u0131\u015f \u0259ll\u0259rl\u0259 g\u00f6z\u0259, buruna v\u0259 a\u011f\u0131za toxunmamaq, x\u0259st\u0259 insanlarla t\u0259masdan \u00e7\u0259kinm\u0259k, x\u0259st\u0259 insanlar\u0131n st\u0259kanlar\u0131ndan, el\u0259c\u0259 d\u0259 qab-qa\u015f\u0131qlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259m\u0259k, qap\u0131 tutacaqlar\u0131n\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 u\u015faqlar\u0131n \u00fcmumi oyuncaqlar\u0131n\u0131 davaml\u0131 olaraq t\u0259mizl\u0259m\u0259k v\u0259 tibbi spirtl\u0259 dezinfeksiya etm\u0259k. COV\u0130D-19 pandemiyas\u0131ndan f\u0259rqli olaraq HMPV il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259r hans\u0131 sosial m\u0259hdudiy\u0259t v\u0259 ya qada\u011falara ehtiyac olmad\u0131\u011f\u0131 bildirilir.<\/p>\n<p><strong>Onu da n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131raq ki, son d\u00f6vrl\u0259r qripin d\u0259 a\u011f\u0131r gedi\u015fatl\u0131 olmas\u0131 narahatl\u0131q do\u011furur.\u00a0 Qrip, ya da tibbi ad\u0131yla influenza, h\u0259r il d\u00fcnyada t\u0259xmin\u0259n 2-5 milyon insana yoluxan, 250 mind\u0259n \u00e7ox insan\u0131n is\u0259 \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olan influenza virusunun t\u00f6r\u0259tdiyi bir infeksion x\u0259st\u0259likdir. N\u00f6vb\u0259ti pandemiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 qrip tez-tez potensial t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yi olaraq qeyd olunur. Bunun s\u0259b\u0259bi qrip viruslar\u0131n\u0131n (x\u00fcsus\u0259n influenza A) d\u0259yi\u015fk\u0259nliyi, heyvanlardan insana ke\u00e7m\u0259k qabiliyy\u0259ti v\u0259 geni\u015f yay\u0131lma potensial\u0131d\u0131r. Qrip virusu ki\u00e7ik mutasiyalara m\u0259ruz qalaraq insanlar aras\u0131nda \u0259vv\u0259lki immuniteti qeyri-effektiv edir. Qeyd edilir ki, heyvanlarda yay\u0131lan (m\u0259s\u0259l\u0259n, qu\u015f qripi v\u0259 donuz qripi) qrip virusu insanlara uy\u011funla\u015faraq pandemiyaya s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Tarixd\u0259 bilin\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck qrip epidemiyalar\u0131ndan biri Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131nan v\u0259 m\u00fcharib\u0259nin \u00f6z\u00fcnd\u0259n daha \u00e7ox \u00f6l\u00fcm\u0259 s\u0259b\u0259b olan \u0130span qripidir. 2009-ild\u0259 Meksikadan ba\u015flay\u0131b d\u00fcnyaya yay\u0131lan \u0259n son pandemiyaya is\u0259 H 1 N 1 pndm (Donuz qripi) virusu s\u0259b\u0259b olub, qlobal miqyasda 700 milyondan \u00e7ox insan yoluxub. Qrip virusu heyvanlardan insana ke\u00e7dikd\u0259, daha \u00f6l\u00fcmc\u00fcl v\u0259 yoluxucu ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Afaq M\u0130RAY\u0130Q,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fhalini x\u0259st\u0259xanal\u0131q ed\u0259n virus: a\u011f\u0131rla\u015fmalar \u00e7oxal\u0131r, poliklinikalarda peyv\u0259nd n\u00f6vb\u0259si ya\u015fan\u0131r Haz\u0131rda b\u00f6y\u00fckl\u0259rin v\u0259 u\u015faqlar\u0131n yoluxdu\u011fu v\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fma ehtimal\u0131 \u00e7ox olan metapnevmovirus geni\u015f yay\u0131l\u0131b. B\u0259z\u0259n bunu qripl\u0259 d\u0259 eynil\u0259\u015fdirirl\u0259r.\u00a0 Metapnevmovirusda h\u0259m burun axma, h\u0259m bo\u011faz, h\u0259m d\u0259rin \u00f6sk\u00fcr\u0259k ola bil\u0259r. Ad\u0259t\u0259n x\u0259st\u0259lik 5-7 g\u00fcn \u00e7\u0259kib bitir. Amma a\u011fciy\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259ri olanlarda, astma x\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259, immunitet defisiti olanlarda pnevmoniya il\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fa bil\u0259r. Metapnevmovirus pandemiyadan sonra h\u0259r il d\u00f6vr edir v\u0259 m\u00f6vs\u00fcmi yoluxma olur.\u00a0 Bu infeksiyaya qar\u015f\u0131 spesifik\u00a0 d\u0259rman yoxdur. Ona g\u00f6r\u0259 h\u0259rar\u0259tsal\u0131c\u0131, burun a\u00e7\u0131c\u0131, \u00f6sk\u00fcr\u0259k \u0259leyhin\u0259 d\u0259rmanlardan istifad\u0259 olunur. Tez-tez pnevmoniyaya \u00e7evrildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn antibiotikl\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":780034,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8883273a4b8b738c64be6594c5d92153.jpg",637,400,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8883273a4b8b738c64be6594c5d92153.jpg",637,400,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8883273a4b8b738c64be6594c5d92153.jpg",637,400,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8883273a4b8b738c64be6594c5d92153-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8883273a4b8b738c64be6594c5d92153-581x365.jpg",581,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8883273a4b8b738c64be6594c5d92153.jpg",637,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8883273a4b8b738c64be6594c5d92153.jpg",637,400,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8883273a4b8b738c64be6594c5d92153.jpg",637,400,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8883273a4b8b738c64be6594c5d92153-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8883273a4b8b738c64be6594c5d92153.jpg",637,400,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u018fhalini x\u0259st\u0259xanal\u0131q ed\u0259n virus: a\u011f\u0131rla\u015fmalar \u00e7oxal\u0131r, poliklinikalarda peyv\u0259nd n\u00f6vb\u0259si ya\u015fan\u0131r Haz\u0131rda b\u00f6y\u00fckl\u0259rin v\u0259 u\u015faqlar\u0131n yoluxdu\u011fu v\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fma ehtimal\u0131 \u00e7ox olan metapnevmovirus geni\u015f yay\u0131l\u0131b. B\u0259z\u0259n bunu qripl\u0259 d\u0259 eynil\u0259\u015fdirirl\u0259r.\u00a0 Metapnevmovirusda h\u0259m burun axma, h\u0259m bo\u011faz, h\u0259m d\u0259rin \u00f6sk\u00fcr\u0259k ola bil\u0259r. Ad\u0259t\u0259n x\u0259st\u0259lik 5-7 g\u00fcn \u00e7\u0259kib bitir. Amma a\u011fciy\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259ri olanlarda, astma x\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259, immunitet defisiti olanlarda pnevmoniya&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/780033"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=780033"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/780033\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":780035,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/780033\/revisions\/780035"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/780034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=780033"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=780033"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=780033"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}