{"id":780560,"date":"2025-01-12T19:36:32","date_gmt":"2025-01-12T15:36:32","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=780560"},"modified":"2025-01-12T19:36:32","modified_gmt":"2025-01-12T15:36:32","slug":"%c9%99b%c9%99di-g%c9%99ncliyin-acari-olan-m%c9%99hsullar-nec%c9%99-il-yasayacaginizi-ozunuz-t%c9%99yin-edin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=780560","title":{"rendered":"\u018fb\u0259di g\u0259ncliyin a\u00e7ar\u0131 olan m\u0259hsullar: Ne\u00e7\u0259 il ya\u015fayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcz T\u018fY\u0130N ED\u0130N"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8220;American Journal of Clinical Nutrition&#8221;da d\u0259rc olunan son ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, h\u0259tta \u0259n sad\u0259 qidalar bel\u0259 insan \u00f6mr\u00fcn\u00fc on il art\u0131ra bil\u0259r. \u00dcst\u0259lik, bahal\u0131 &#8220;superfoodlar&#8221; \u00fc\u00e7\u00fcn pul x\u0259rcl\u0259m\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur &#8211; indi ara\u015fd\u0131rmalar pendir, f\u0131st\u0131q ya\u011f\u0131 v\u0259 q\u0259hv\u0259 kimi g\u00fcnd\u0259lik qidalar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011fa faydas\u0131 ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir.<\/strong><\/p>\n<p>Qidalar immunitet sistemini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k v\u0259 iltihab\u0131 azaltmaqdan (bir \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259rin s\u0259b\u0259bi) ba\u011f\u0131rsaq mikrobiomunu (sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 t\u0259\u015fviq ed\u0259n mikroblar icmas\u0131) yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rma\u011fa q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif yollarla \u00f6mr\u00fc uzad\u0131r. B\u0259zi qidalar h\u0259tta DNT-ni b\u0259rpa etm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Bu, x\u0259r\u00e7\u0259ng kimi x\u0259st\u0259likl\u0259r riskinizi d\u0259 azalda bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rd\u0259n ya\u015flanma \u0259leyhin\u0259 olaraq &#8220;reklam edil\u0259n&#8221; b\u0259zi \u00fcmumi m\u0259hsullar\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259yi xahi\u015f edibl\u0259r:<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2025\/01\/11\/6c1f7802-80ed-412a-9e01-22e8196eb8e6.jpg\" alt=\"\" width=\"624\" height=\"417\" \/><\/p>\n<p><strong>Pendir:<\/strong>\u00a0\u00c7edar, Parmesan v\u0259 Emmental kimi yeti\u015fmi\u015f, s\u0259rt pendirl\u0259r spermidinin z\u0259ngin qaynaqlar\u0131d\u0131r, uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n fikrinc\u0259, \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla bir \u00e7ox ya\u015fa ba\u011fl\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rin gedi\u015fat\u0131n\u0131 l\u0259ngid\u0259 bil\u0259r. Bu z\u00fclal\u0131n qocalma \u0259leyhin\u0259 prosesd\u0259 oynad\u0131\u011f\u0131 \u0259n m\u00fch\u00fcm rollardan biri z\u0259d\u0259l\u0259nmi\u015f h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri t\u0259krar emal ed\u0259n, b\u0259rpa ed\u0259n v\u0259 ya\u015fland\u0131qca daha az t\u0259sirli olan b\u0259d\u0259nin t\u0259mizl\u0259m\u0259 mexanizmi olan otofagiyan\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259sind\u0259dir. B\u0259zi erk\u0259n t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, daha \u00e7ox spermidin istehlak\u0131 otofagiyan\u0131 art\u0131r\u0131r v\u0259 potensial olaraq \u00f6mr\u00fc uzad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn 3-6 mq doza laz\u0131md\u0131r, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 g\u00fcnd\u0259 25 q pendir yem\u0259k laz\u0131md\u0131r (doymu\u015f ya\u011f\u0131n g\u00fcnd\u0259lik d\u0259y\u0259ri ki\u015fil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 30 q, qad\u0131nlar \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 20 qr).<\/p>\n<p>2016-c\u0131 ild\u0259 &#8220;Nature&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n bir ara\u015fd\u0131rma italyanlar\u0131n p\u0259hrizl\u0259rind\u0259n b\u0259hs edilir. \u018fn \u00e7ox spermidin q\u0259bul ed\u0259nl\u0259rin \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 riskinin 40% daha az oldu\u011funu a\u015fkar edilib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2025\/01\/11\/a98bfb5d-ce20-4e6c-aebc-39258e7c7c5c.jpg\" alt=\"\" width=\"634\" height=\"422\" \/><\/p>\n<p><strong>Q\u0259hv\u0259:<\/strong>\u00a0100-\u0259 yax\u0131n ara\u015fd\u0131rma q\u0259hv\u0259 i\u00e7m\u0259yi daha az erk\u0259n \u00f6l\u00fcm riski il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirib. 2019-cu ild\u0259 &#8220;European Journal of Epidemiology&#8221;d\u0259 d\u0259rc olunan 40 ara\u015fd\u0131rman\u0131n icmal\u0131na g\u00f6r\u0259, g\u00fcnd\u0259 c\u0259mi iki-d\u00f6rd fincan i\u00e7m\u0259k kifay\u0259tdir.<\/p>\n<p>Floridada h\u00fcceyr\u0259 bioloqu v\u0259 qocalma \u0259leyhin\u0259 h\u0259kim olan Dr Sandra Kaufman bel\u0259 izah edib: \u201cQ\u0259hv\u0259 bir ne\u00e7\u0259 mexanizm vasit\u0259sil\u0259 qanda ql\u00fckoza s\u0259viyy\u0259sini idar\u0259 etm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259n xlorogen tur\u015fusu (bir n\u00f6v polifenol, bitkil\u0259rd\u0259 olan iz mineral\u0131) il\u0259 z\u0259ngindir\u201d.<\/p>\n<p>Xlorogen tur\u015fusu ba\u011f\u0131rsaqlarda ql\u00fckoza (y\u0259ni \u015f\u0259k\u0259r) udulmas\u0131n\u0131 dayand\u0131r\u0131r v\u0259 ql\u00fckoza tolerantl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 insulin\u0259 h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bilin\u0259n ba\u011f\u0131rsaq hormonlar\u0131n\u0131n istehsal\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r, \u015firin v\u0259 ya karbohidratla z\u0259ngin qidalar q\u0259bul ed\u0259rk\u0259n qan \u015f\u0259k\u0259ri s\u0259viyy\u0259l\u0259rind\u0259 z\u0259r\u0259rli s\u0131\u00e7ray\u0131\u015flar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. Y\u00fcks\u0259k qan \u015f\u0259k\u0259ri s\u0259viyy\u0259l\u0259ri tip 2 diabet v\u0259 dig\u0259r xroniki sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Xlorogen tur\u015fusu h\u0259m\u00e7inin qanda z\u0259r\u0259rli ya\u011flar\u0131n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sin\u0259 mane\u0259 t\u00f6r\u0259dir.<\/p>\n<p>\u201cBiz bilirik ki, m\u00fcnt\u0259z\u0259m q\u0259hv\u0259 istehlak\u0131 cinsd\u0259n v\u0259 piyl\u0259nm\u0259 s\u0259viyy\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq 2-ci tip \u015f\u0259k\u0259rli diabetin inki\u015faf riskinin azalmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Bu, uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fcn \u0259sas amilidir\u201d &#8211; Dr. Kaufman deyib.<\/p>\n<p>2017-ci ild\u0259 apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rma, q\u0259hv\u0259 i\u00e7\u0259nl\u0259rin daha uzun telomerl\u0259r\u0259 (xromosomlar\u0131n uclar\u0131nda, bir az ayaqqab\u0131 ba\u011f\u0131ndak\u0131 q\u0131vr\u0131mlara b\u0259nz\u0259y\u0259n, DNT-ni z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259d\u0259n qoruyan DNT b\u00f6lm\u0259l\u0259ri) malik oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rib. Daha uzun telomerl\u0259r h\u00fcceyr\u0259 sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas g\u00f6st\u0259ricisi v\u0259 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fcn biomarkeridir.<\/p>\n<p>Faydal\u0131 t\u0259sirl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tin\u0259 cavabdeh olan kofein deyil, q\u0259hv\u0259nin t\u0259rkibind\u0259 olan iz elementl\u0259ridir. Bel\u0259likl\u0259, kofeinsiz q\u0259hv\u0259 sa\u011flam bir se\u00e7im ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>&#8220;Q\u0259hv\u0259 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fc t\u0259\u015fviq edir&#8221;, &#8211; dey\u0259 Dr. Kaufmann vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p>Ancaq bu i\u00e7kini \u00e7ox gec i\u00e7m\u0259m\u0259lisiniz, \u00e7\u00fcnki bu, yuxunuza t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r. H\u0259ddind\u0259n art\u0131q q\u0259hv\u0259 istehlak\u0131 \u00e7axna\u015fma v\u0259 ya narahatl\u0131q poz\u011funlu\u011fu olan insanlarda da narahatl\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r v\u0259 hamil\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ehtiyatla istifad\u0259 edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2025\/01\/11\/7f482f66-fb15-48f8-aa60-ce07a380952a.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"427\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015ealgam:<\/strong>\u00a0Brokoli v\u0259 k\u0259l\u0259m pi\u015ftaxtalarda yegan\u0259 super ulduz t\u0259r\u0259v\u0259z deyil. Bir s\u0131ra sa\u011flaml\u0131q faydalar\u0131 olan &#8220;xa\u00e7 a\u011fac\u0131&#8221; &#8211; \u015falgama da diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Dr. Kaufmann deyirb ki, su teresi, k\u0259l\u0259m, g\u00fcl k\u0259l\u0259m, brokoli v\u0259 Br\u00fcssel k\u0259l\u0259mi kimi, \u015falgam da p\u0259hrizd\u0259 izotiosiyanatlar olan qidalar\u0131n imtiyazl\u0131 kateqoriyas\u0131na daxildir.<\/p>\n<p>\u0130zotiyosiyanatlar g\u00fccl\u00fc antiinflamatuar birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rdir v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif x\u0259r\u00e7\u0259ngl\u0259r\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 d\u00f6\u015f, prostat, a\u011fciy\u0259r, kolon v\u0259 m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zi x\u0259r\u00e7\u0259ngin\u0259 qar\u015f\u0131 arsenalda t\u0259sirli silahd\u0131r.<\/p>\n<p>Bir fincan \u015falgam 240 mq ql\u00fckozinolat ehtiva edir &#8211; ideal g\u00fcnd\u0259lik doza 200-400 mq-d\u0131r.<\/p>\n<p>Doktor Kaufman x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib ki, \u015fal\u011fam\u0131 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q q\u0131zartmaq olmaz. \u00c7\u00fcnki y\u00fcks\u0259k temperatur bu g\u00fccl\u00fc molekullar\u0131n bi\u015firm\u0259 prosesi zaman\u0131 deqradasiyas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2025\/01\/11\/a3b85778-7463-4bd6-a1c0-37584caf01a7.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"435\" \/><\/p>\n<p><strong>Nar:<\/strong><\/p>\n<p>Londonda yerl\u0259\u015f\u0259n HUM2N Uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fck Klinikas\u0131n\u0131n tibbi direktoru v\u0259 NHS GP h\u0259kimi Dr Nirusa Kumaran deyib:<\/p>\n<p>\u201cNar uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fc art\u0131r\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn faktiki s\u00fcbutlar var. Bu meyv\u0259l\u0259r ba\u011f\u0131rsaq sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ra bil\u0259r. Bu meyv\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng \u0259leyhin\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malikdir. \u00dcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa v\u0259 h\u0259tta yadda\u015f\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>Doktor Nirusa Kumaran is\u0259 deyib ki, nar ba\u011f\u0131rsaq sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n<p>Nar\u0131n faydalar\u0131 onun t\u0259rkibind\u0259ki polifenollarda &#8211; ellagik tur\u015fu, ellagitanninl\u0259r, urolitinl\u0259r v\u0259 punicalagin z\u0259ngindir. Nar ba\u011f\u0131rsaqlar\u0131 qoruma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>Doktor Kumaran deyir ki, polifenollar i\u015ftah\u0131 v\u0259 qan \u015f\u0259k\u0259rini t\u0259nziml\u0259y\u0259n hormon olan GLP-1 istehsal\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ar\u0131qlayan d\u0259rmanlara b\u0259nz\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259tic\u0259 verir.<\/p>\n<p>\u201cNar v\u0259 GLP-1 s\u0259viyy\u0259l\u0259rini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n qidalar daxil olmaqla, ar\u0131qlamaq, h\u0259m\u00e7inin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 v\u0259 uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fc t\u0259\u015fviq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn effektiv tamamlay\u0131c\u0131 strategiya ola bil\u0259r. Ellagic tur\u015fusu v\u0259 punicalagin kollagen istehsal\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 d\u0259rinin qocalmas\u0131 \u0259lam\u0259tl\u0259rini yava\u015flad\u0131r&#8221;, &#8211; dey\u0259 Dr. Kumaran \u0259lav\u0259 edir.<\/p>\n<p>2022-ci ild\u0259 apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rma nar \u0259lav\u0259l\u0259rinin q\u0259bulunun \u015fidd\u0259tli q\u0131r\u0131\u015flar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc azaltma\u011fa k\u00f6m\u0259k etdiyini g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p>\u0130deal miqdar g\u00fcnd\u0259 yar\u0131m v\u0259 ya bir st\u0259kan nar d\u0259n\u0259sidir. Lakin a\u015fa\u011f\u0131 qan t\u0259zyiqiniz varsa v\u0259 ya \u0259m\u0259liyyat ke\u00e7irs\u0259niz ehtiyatl\u0131 olmaq t\u00f6vsiy\u0259 olunur, \u00e7\u00fcnki nar qan t\u0259zyiqini d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 sala bil\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2025\/01\/11\/f2a93145-e53c-40d1-affb-57ea5febca3e.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"394\" \/><\/p>\n<p><strong>F\u0131st\u0131q:<\/strong>\u00a0Doktor Kaufmanna g\u00f6r\u0259, f\u0131st\u0131q v\u0259 f\u0131st\u0131q ya\u011f\u0131 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n, 2-ci tip diabetd\u0259n v\u0259 b\u0259zi x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259rind\u0259n qoruyan birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngindir. Bu birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r\u0259 xolesterolun udulmas\u0131n\u0131 mane\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259n fitosterollar v\u0259 iltihab \u0259leyhin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n bir birl\u0259\u015fm\u0259 olan resveratrol daxildir.<\/p>\n<p>&#8220;Stroke&#8221; jurnal\u0131nda bildirilib ki, \u00c7in v\u0259 AB\u015e-da 200.000-d\u0259n \u00e7ox insan\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n bir s\u0131ra b\u00f6y\u00fck t\u0259dqiqatlar 2021-ci ild\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m f\u0131st\u0131q yey\u0259nl\u0259rin h\u0259r hans\u0131 bir s\u0259b\u0259bd\u0259n, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259liyind\u0259n vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l \u00f6lm\u0259 ehtimal\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azd\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cF\u0131st\u0131q tez-tez istehlak\u0131 y\u00fcks\u0259k xolesterol v\u0259 y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi riskinin azalmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir\u201d, &#8211; Dr. Kaufmann deyib.<\/p>\n<p>&#8220;F\u0131st\u0131q \u00e7ox duzlu ola bil\u0259r v\u0259 onlar\u0131n h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istehlak\u0131 \u00e7\u0259ki art\u0131m\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r&#8221; &#8211; ekspertl\u0259r x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2025\/01\/11\/5858290c-9d08-4597-8a49-7f0c264645aa.jpg\" alt=\"\" width=\"637\" height=\"455\" \/><\/p>\n<p><strong>Avokado<\/strong><\/p>\n<p>G\u00fcnd\u0259 avokadonun yar\u0131s\u0131n\u0131 yem\u0259k \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259liyi riskini azald\u0131r. D\u0259qiq mexanizm ayd\u0131n deyil, lakin bunun ya\u011f\u0131n nec\u0259 metaboliz\u0259 edildiyi il\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Avokadonun t\u0259rkibind\u0259 t\u0259kc\u0259 bir doymam\u0131\u015f ya\u011f deyil, h\u0259m d\u0259 kalium v\u0259 lif var.<\/p>\n<p>Avokadonun bir m\u0259nfi x\u00fcsusiyy\u0259ti d\u0259 var. Bel\u0259 ki, b\u00f6y\u00fck miqdarda istehlak edildikd\u0259 \u00e7\u0259ki art\u0131m\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2025\/01\/11\/df2d6dd6-85d3-4ec3-95ec-56c915378c30.jpg\" alt=\"\" width=\"635\" height=\"397\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015eokolad<\/strong><\/p>\n<p>Kakao v\u0259 b\u0259zi kakao m\u0259hsullar\u0131 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259liyi v\u0259 tip 2 diabet kimi metabolik poz\u011funluqlar riskinizi azaltmaqla daha uzun m\u00fcdd\u0259t sa\u011flam qalma\u011f\u0131n\u0131za k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Doktor Kaufman deyir ki, kakaonun immun v\u0259 sinir sisteml\u0259rin\u0259 d\u0259 faydal\u0131 t\u0259sirl\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin x\u0259r\u00e7\u0259ng riskini azaltd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 antiinflamatuar x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik oldu\u011fu s\u00fcbut edilib.<\/p>\n<p>AB\u015e Milli X\u0259r\u00e7\u0259ng \u0130nstitutunun 2021-ci ild\u0259 d\u0259rc etdiyi ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, g\u00fcnd\u0259 iki \u0259d\u0259d t\u00fcnd \u015fokolad (12 qram) yey\u0259nl\u0259rin \u00f6l\u00fcm riski he\u00e7 \u015fokolad yem\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n 12% daha azd\u0131r.<\/p>\n<p>2023-c\u00fc ild\u0259 &#8220;Nutrients&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n ara\u015fd\u0131rma flavanollar\u0131n (kakaoda olan t\u0259bii birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r) TMAO (v\u0259 ya trimetilamin N-oksid) v\u0259 sidik tur\u015fusu s\u0259viyy\u0259l\u0259rini azaldaraq \u00fcr\u0259k-damar sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sbit edib.<\/p>\n<p>TMAO m\u00fc\u0259yy\u0259n qidalar\u0131 (q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259t v\u0259 s\u00fcd m\u0259hsullar\u0131 kimi heyvan m\u0259hsullar\u0131) h\u0259zm etdikd\u0259 ba\u011f\u0131rsaq bakteriyalar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n istehsal edil\u0259n birl\u0259\u015fm\u0259dir. TMAO-nun y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259si \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskinin artmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>Y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 sidik tur\u015fusu iltihaba s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r v\u0259 y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi, \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259liyi v\u0259 b\u00f6yr\u0259k da\u015flar\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Doktor Kaufman\u0131n fikrinc\u0259, flavonollar beynin qorunmas\u0131na da k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. O, izah edir ki, onlar neyrojenezi (sinir h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sini) t\u0259\u015fviq edir v\u0259 sinir h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r. O, g\u00fcnd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 ki\u00e7ik par\u00e7a t\u00fcnd \u015fokolad yem\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr. \u00c7\u00fcnki t\u0259rkibind\u0259 70% kakao qatq\u0131s\u0131 var. (S\u00fcdl\u00fc \u015fokolad\u0131n t\u0259rkibind\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r kakao qat\u0131s\u0131 yoxdur v\u0259 h\u0259m\u00e7inin y\u00fcks\u0259k miqdarda \u015f\u0259k\u0259r var.)<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2025\/01\/11\/ef03b5dd-5016-4d95-9aec-f9f026202c0b.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"378\" \/><\/p>\n<p><strong>Qara zir\u0259 toxumlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>2021-ci ild\u0259 &#8220;Nutrients&#8221; jurnal\u0131nda d\u0259rc edil\u0259n ara\u015fd\u0131rma icmal\u0131nda, haz\u0131rda supermarketl\u0259rd\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 sat\u0131lan qara zir\u0259 toxumu &#8220;m\u00f6c\u00fcz\u0259li bitki&#8221; adland\u0131r\u0131l\u0131b. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar qara zir\u0259 toxumlar\u0131n\u0131n iltihab\u0131 azaltma\u011fa, toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rma\u011fa, h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin sa\u011f qalmas\u0131na v\u0259 madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini s\u00f6yl\u0259yibl\u0259r. Doktor Kumaran deyir ki, bunun g\u00fccl\u00fc antiinflamatuar, antioksidant v\u0259 immunomodulyator x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olan timokinonun aktiv birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n qaynaqland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcman edilir.<\/p>\n<p>\u201cQara toxum metabolik, \u00fcr\u0259k-damar, h\u0259zm, qaraciy\u0259r, b\u00f6yr\u0259k, t\u0259n\u0259ff\u00fcs, reproduktiv v\u0259 nevroloji poz\u011funluqlar, h\u0259m\u00e7inin x\u0259r\u00e7\u0259ng kimi m\u00fcxt\u0259lif sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rind\u0259n qorunma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Qan \u015f\u0259k\u0259rini v\u0259 xolesterinin s\u0259viyy\u0259sini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 2-ci tip diabetli x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 iltihab\u0131 azald\u0131r. Bunun \u00f6m\u00fcr uzunlu\u011funa \u00fcmidverici t\u0259sirl\u0259ri var, baxmayaraq ki, bunu tam ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259l\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259dqiqatlara ehtiyac\u0131m\u0131z var. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, toxumdan \u00e7ox ya\u011fdan istifad\u0259 etm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr\u0259m, \u00e7\u00fcnki t\u0259rkibind\u0259 daha \u00e7ox timokinon var&#8221;, &#8211; dey\u0259 ekspert \u0259lav\u0259 edib.<\/p>\n<p>Ancaq m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq d\u0259rman q\u0259bul edirsinizs\u0259, h\u0259kiminizl\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259lisiniz, \u00e7\u00fcnki timokinon qan \u015f\u0259k\u0259rini v\u0259 qan t\u0259zyiqini azaltmaq da daxil olmaqla bir s\u0131ra mexanizml\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. O, h\u0259m\u00e7inin y\u00fcng\u00fcl sakitl\u0259\u015fdirici t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 sedativl\u0259r v\u0259 ya antidepresanlar q\u0259bul edirsinizs\u0259, bu siz\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q yuxu g\u0259tir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2025\/01\/11\/9cc01f66-251c-4731-a295-ce5a6ae092cf.jpg\" alt=\"\" width=\"631\" height=\"374\" \/><\/p>\n<p><strong>D\u0259niz yosunu<\/strong><\/p>\n<p>D\u0259niz yosunu populyarl\u0131q qazan\u0131r, m\u00fcasir restoran menyular\u0131nda x\u00fcsusi yeri var. T\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, onlar uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fc d\u0259 t\u0259\u015fviq ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>&#8220;D\u0259niz yosunu ya\u011f tur\u015fular\u0131, z\u00fclallar, vitaminl\u0259r, minerallar v\u0259 lif kimi qida madd\u0259l\u0259ri il\u0259 z\u0259ngindir&#8221;, &#8211; dey\u0259 Dr. Kaufman bildirib.<\/p>\n<p>Bu arada, Dr. Kaufman qeyd edir ki, fukoidan g\u00fccl\u00fc antioksidant v\u0259 antiinflamatuar x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malikdir. O, immuniteti g\u00fccl\u0259ndirir, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq trakt\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 ba\u011f\u0131rsaqlarda karbohidratlar\u0131n par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 l\u0259ngitm\u0259kl\u0259 qanda ql\u00fckoza s\u0259viyy\u0259sini a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2025\/01\/11\/35231de9-5b78-4e3d-80e8-20d17a8357c3.jpg\" alt=\"\" width=\"620\" height=\"350\" \/><\/p>\n<p><strong>Qhi<\/strong><\/p>\n<p>Bu, min ill\u0259rdir hind m\u0259tb\u0259xinin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n x\u00fcsusi ya\u011fd\u0131r. Son ara\u015fd\u0131rmalar onun b\u0259zi t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc sa\u011flaml\u0131q faydalar\u0131n\u0131 ortaya qoyub. Doktor Bhanote deyir ki, bu proses ba\u011f\u0131rsaq sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n v\u0259 iltihab\u0131 azaldan butirik tur\u015fu kimi qida madd\u0259l\u0259rini ya\u011flarda c\u0259ml\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p>&#8220;Qhi h\u0259m\u00e7inin omeqa-3 ya\u011f tur\u015fular\u0131n\u0131, konjuge linoleik tur\u015fusu (CLA) v\u0259 orta z\u0259ncirli trigliseridl\u0259ri ehtiva edir ki, bu da beyin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini t\u0259\u015fviq ed\u0259 bil\u0259r.&#8221;<\/p>\n<p>Omeqa-3 ya\u011f tur\u015fular\u0131 v\u0259 CLA beynin f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir, \u00e7\u00fcnki onlar iltihab \u0259leyhin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rirl\u0259r.<\/p>\n<p>Dr.Bhanote insanlar\u0131 ehtiyatl\u0131 olma\u011fa da \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b. \u00c7\u00fcnki h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istehlak edildikd\u0259 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259liyi riskini art\u0131ra bil\u0259r.\u00a0<strong>(Publika.az)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;American Journal of Clinical Nutrition&#8221;da d\u0259rc olunan son ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, h\u0259tta \u0259n sad\u0259 qidalar bel\u0259 insan \u00f6mr\u00fcn\u00fc on il art\u0131ra bil\u0259r. \u00dcst\u0259lik, bahal\u0131 &#8220;superfoodlar&#8221; \u00fc\u00e7\u00fcn pul x\u0259rcl\u0259m\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur &#8211; indi ara\u015fd\u0131rmalar pendir, f\u0131st\u0131q ya\u011f\u0131 v\u0259 q\u0259hv\u0259 kimi g\u00fcnd\u0259lik qidalar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011fa faydas\u0131 ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. Qidalar immunitet sistemini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k v\u0259 iltihab\u0131 azaltmaqdan (bir \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259rin s\u0259b\u0259bi) ba\u011f\u0131rsaq mikrobiomunu (sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 t\u0259\u015fviq ed\u0259n mikroblar icmas\u0131) yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rma\u011fa q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif yollarla \u00f6mr\u00fc uzad\u0131r. B\u0259zi qidalar h\u0259tta DNT-ni b\u0259rpa etm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Bu, x\u0259r\u00e7\u0259ng kimi x\u0259st\u0259likl\u0259r riskinizi d\u0259 azalda bil\u0259r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rd\u0259n ya\u015flanma \u0259leyhin\u0259 olaraq&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":780561,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0d5206270b9e5fa2a0f838401db7ad7c.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0d5206270b9e5fa2a0f838401db7ad7c.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0d5206270b9e5fa2a0f838401db7ad7c.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0d5206270b9e5fa2a0f838401db7ad7c-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0d5206270b9e5fa2a0f838401db7ad7c-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0d5206270b9e5fa2a0f838401db7ad7c-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0d5206270b9e5fa2a0f838401db7ad7c.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0d5206270b9e5fa2a0f838401db7ad7c.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0d5206270b9e5fa2a0f838401db7ad7c-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/0d5206270b9e5fa2a0f838401db7ad7c.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"&#8220;American Journal of Clinical Nutrition&#8221;da d\u0259rc olunan son ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, h\u0259tta \u0259n sad\u0259 qidalar bel\u0259 insan \u00f6mr\u00fcn\u00fc on il art\u0131ra bil\u0259r. \u00dcst\u0259lik, bahal\u0131 &#8220;superfoodlar&#8221; \u00fc\u00e7\u00fcn pul x\u0259rcl\u0259m\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur &#8211; indi ara\u015fd\u0131rmalar pendir, f\u0131st\u0131q ya\u011f\u0131 v\u0259 q\u0259hv\u0259 kimi g\u00fcnd\u0259lik qidalar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011fa faydas\u0131 ola bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. Qidalar immunitet sistemini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k v\u0259 iltihab\u0131 azaltmaqdan (bir \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259rin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/780560"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=780560"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/780560\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":780562,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/780560\/revisions\/780562"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/780561"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=780560"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=780560"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=780560"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}