{"id":780955,"date":"2025-01-14T16:09:01","date_gmt":"2025-01-14T12:09:01","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=780955"},"modified":"2025-01-14T16:09:01","modified_gmt":"2025-01-14T12:09:01","slug":"islamda-musiqi-haramdirmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=780955","title":{"rendered":"\u0130slamda musiqi haramd\u0131rm\u0131?"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00d6z\u00fcn\u00fc dindar kimi t\u0259qdim ed\u0259n R\u0259\u015fad H\u00fcmb\u0259tovun sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 yay\u0131lan videosu c\u0259miyy\u0259td\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 s\u0259rt reaksiyalara s\u0259b\u0259b olub. H\u00fcmb\u0259tov videoda musiqiy\u0259 qulaq asma\u011f\u0131n \u0130slam dini bax\u0131m\u0131ndan haram oldu\u011funu iddia edir v\u0259 bunu \u201c\u0259xlaqs\u0131zl\u0131q v\u0259 sapmalara yol a\u00e7an bir vasit\u0259\u201d kimi t\u0259qdim edir.<\/strong><\/p>\n<p>Onun \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda deyilir: \u201cMusiqiy\u0259 qulaq asmaq \u0130slam bax\u0131m\u0131ndan haramd\u0131r. Bu, \u0259xlaqs\u0131zl\u0131\u011fa, fahi\u015f\u0259liy\u0259 v\u0259 dig\u0259r sapmalara yol a\u00e7\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>H\u00fcmb\u0259tovun bu \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 sosial mediada istifad\u0259\u00e7il\u0259rin k\u0259skin t\u0259nqidl\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131b. Bir \u00e7ox istifad\u0259\u00e7i bu fikirl\u0259ri \u201c\u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131, c\u0259hal\u0259t dolu v\u0259 insan azadl\u0131qlar\u0131na m\u00fcdaxil\u0259\u201d kimi qiym\u0259tl\u0259ndirib. Onlar H\u00fcmb\u0259tovun iddialar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin m\u00fcasir v\u0259 tolerant d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131blar.<\/p>\n<p><strong>\u0130slamda musiqi haramd\u0131rm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>Din aliml\u0259ri qeyd edirl\u0259r ki, Qurani-K\u0259rimd\u0259 musiqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 konkret bir qada\u011fa ifad\u0259si yoxdur. Yaln\u0131z \u0259g\u0259r musiqi Allaha, insan\u0131 yax\u015f\u0131l\u0131\u011fa, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rsa v\u0259 haram m\u0259zmun da\u015f\u0131m\u0131rsa, m\u0259qbuldur, lakin g\u00fcnah, \u0259xlaqs\u0131zl\u0131q, \u015f\u0259rab, zina v\u0259 dig\u0259r haramlar\u0131 t\u0259bli\u011f ed\u0259n musiqi n\u00f6v\u00fcd\u00fcrs\u0259, din\u0259 ziddir. M\u00fcs\u0259lman bir \u015f\u0259xs musiqini dinl\u0259y\u0259rk\u0259n onun iman\u0131na v\u0259 m\u0259n\u0259viyyat\u0131na t\u0259sirini n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/www.kaspi.az\/storage\/posts\/large\/623738d1d7c47.jpg\" alt=\"Ceyhun M\u0259mm\u0259dov medalla t\u0259ltif edilib | Kaspi.az\" \/><\/p>\n<p><strong>Ceyhun M\u0259mm\u0259dov<\/strong><\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 mill\u0259t v\u0259kili Ceyhun M\u0259mm\u0259dov \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015f\u0131b: \u201c\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u0259vv\u0259lc\u0259 b\u00fct\u00fcn ilahiyyat\u00e7\u0131lara t\u00f6vsiy\u0259 edir\u0259m ki, a\u00e7\u0131qlamalar\u0131nda diqq\u0259tli olsunlar v\u0259 bilsinl\u0259r ki, bu c\u00fcr fikirl\u0259r c\u0259miyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanm\u0131r v\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259r bir ilahiyyat\u00e7\u0131 a\u00e7\u0131qlama ver\u0259rk\u0259n \u00e7ox ehtiyatl\u0131 v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li olmal\u0131, bu inc\u0259 m\u0259qamlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Musiqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 g\u0259ldikd\u0259, burada aliml\u0259rin m\u00fcxt\u0259lif yana\u015fmalar\u0131 m\u00f6vcuddur. B\u0259zi aliml\u0259r v\u0259 m\u0259zh\u0259bl\u0259r musiqinin haram oldu\u011funu bildirir, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n hallarda, m\u0259s\u0259l\u0259n, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyi t\u0259bli\u011f ed\u0259n musiqil\u0259rin icaz\u0259li oldu\u011funu q\u0259bul edir. Yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 yana\u015fark\u0259n ilahiyyat\u00e7\u0131lar \u00f6z m\u0259zh\u0259bl\u0259rinin m\u00f6vqeyini n\u0259z\u0259r\u0259 als\u0131nlar. Musiqini \u0259xlaqs\u0131zl\u0131q v\u0259 ya fahi\u015f\u0259likl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k d\u00fczg\u00fcn yana\u015fma deyil. Dinin bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 yana\u015fmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, musiqi m\u0259d\u0259niyy\u0259tin bir hiss\u0259sidir v\u0259 bu m\u0259d\u0259niyy\u0259t haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n diqq\u0259tli olmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Musiqinin insan\u0131 hans\u0131sa \u0259xlaqs\u0131zl\u0131\u011fa, t\u0259rbiy\u0259sizliy\u0259 v\u0259 ya yanl\u0131\u015f yola s\u00fcr\u00fckl\u0259diyini iddia etm\u0259k do\u011fru deyil. Bel\u0259 bir yana\u015fma h\u0259m yanl\u0131\u015f m\u00f6vqed\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259kdir, h\u0259m d\u0259 dinimiz\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259tir\u0259 bil\u0259r. Musiqi bar\u0259d\u0259 veril\u0259n b\u0259zi fikirl\u0259r \u0130slam\u0131n \u00fcmumi prinsipl\u0259rin\u0259 v\u0259 onun m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 verdiyi d\u0259y\u0259r\u0259 uy\u011fun g\u0259lmir.<\/p>\n<p>Din h\u0259m m\u0259d\u0259niyy\u0259tin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r, h\u0259m d\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 h\u00f6rm\u0259t ed\u0259n bir dindir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, musiqi kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 yana\u015fark\u0259n reall\u0131qlar\u0131 v\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q. S\u0259sl\u0259ndiril\u0259n fikirl\u0259r dini d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz\u0259 v\u0259 m\u0259n\u0259viyyat\u0131m\u0131za zidd olmamal\u0131d\u0131r. Kim hans\u0131 m\u0259zh\u0259b\u0259 m\u0259nsubdursa, o m\u0259zh\u0259b\u0259 uy\u011fun fikrini bildirm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u0130slam s\u00fclh v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t dinidir. O, m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 h\u00f6rm\u0259t ed\u0259n bir dindir. Din haqq\u0131nda d\u0259qiq bilgisi olmayan bir \u015f\u0259xs bu c\u00fcr s\u0259rt a\u00e7\u0131qlamalar\u0131 e\u015fid\u0259nd\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 bil\u0259r ki, \u0130slam m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131d\u0131r v\u0259 musiqini \u0259xlaqs\u0131zl\u0131qla \u0259laq\u0259l\u0259ndirir. Bu, yanl\u0131\u015f bir t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarad\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 musiqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u0259rk\u0259n \u00e7ox ehtiyatl\u0131 v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli bir yana\u015fma n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259liyik&#8221;.<\/p>\n<p>Dini m\u00f6vzular \u00fczr\u0259 ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 yazar R\u0259sul Mirh\u0259\u015fimli d\u0259 qeyd edib ki, \u0130slam aliml\u0259rinin musiqiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti birm\u0259nal\u0131 deyil: \u201cBu bax\u0131mdan, m\u00f6vzunun m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyini n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fct\u00fcn musiqil\u0259r haqq\u0131nda halal v\u0259 ya haram h\u00f6km\u00fc verm\u0259k \u00e7\u0259tindir, b\u0259z\u0259n is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>Musiqinin ifas\u0131n\u0131 v\u0259 dinl\u0259nilm\u0259sini m\u0259qbul sayan aliml\u0259r Qurani-K\u0259rimd\u0259 musiqini qada\u011fan ed\u0259n ay\u0259l\u0259r olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259sas g\u0259tir\u0259r\u0259k, bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 qada\u011fan\u0131 d\u00fczg\u00fcn hesab etmirl\u0259r. Bu aliml\u0259r Quran\u0131n avazla oxunmas\u0131n\u0131, azan\u0131n musiqi ladlar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 verilm\u0259sini \u0259sas g\u0259tir\u0259r\u0259k, musiqi ifa\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131na v\u0259 onu dinl\u0259m\u0259y\u0259 dair fikirl\u0259rini bu \u015f\u0259kild\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131rlar. H\u0259min aliml\u0259rin istinad yeri h\u0259m\u00e7inin h\u0259disl\u0259r oldu\u011fundan musiqinin halal olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 g\u0259tirdiyi misallar aras\u0131nda \u0130bn Mac\u0259nin toplad\u0131\u011f\u0131 h\u0259disl\u0259r d\u0259 yer al\u0131r. Bu aliml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, musiqi b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 haram elan edil\u0259 bilm\u0259z, yaln\u0131z halal v\u0259 haram musiqil\u0259r t\u0259snifat\u0131na uy\u011fun b\u00f6l\u00fcn\u00fcr. Bu bax\u0131\u015flar\u0131n nec\u0259 oldu\u011funun izah\u0131n\u0131 ver\u0259si olsaq, o zaman h\u0259min aliml\u0259r insan\u0131n \u0259xlaq\u0131nda m\u0259nfi \u00e7alarlara yol a\u00e7mayan, \u015f\u0259hv\u0259t yaratmayan, s\u00f6zl\u0259rind\u0259 \u015firk olmayan musiqil\u0259rin m\u0259qbul oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini m\u00fcdafi\u0259 edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Musiqinin haram olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259nl\u0259r d\u00f6rd s\u0259mavi kitabdan biri say\u0131lan Z\u0259burun endirildiyi Hz.Davud (\u0259) pey\u011f\u0259mb\u0259rin g\u00f6z\u0259l avaz\u0131 olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 r\u0259vay\u0259ti d\u0259 \u0259sas g\u0259tirirl\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259n\u0259fi m\u0259zh\u0259binin qurucusu olan \u018fbu H\u0259nif\u0259 ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan Numan ibn Sabit musiqinin haram olub-olmamas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 daha m\u00fclayim bir yana\u015fma n\u00fcmayi\u015f etdirib. O, musiqinin b\u0259zi hallarda m\u0259kruh oldu\u011funu, lakin \u0259g\u0259r musiqi dinl\u0259m\u0259k insan\u0131 Allahdan uzaqla\u015fd\u0131rmazsa v\u0259 insana z\u0259r\u0259r verm\u0259zs\u0259, o zaman q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259c\u0259yini s\u00f6yl\u0259yib. H\u0259m\u00e7inin musiqinin haram olmas\u0131ndan daha \u00e7ox musiqinin insan\u0131n dini h\u0259yat\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir etm\u0259m\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirilir.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz kimi, \u0130slamda musiqinin q\u0259bul edilib-edilm\u0259m\u0259si bar\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif bax\u0131\u015flar m\u00f6vcuddur. H\u0259m q\u0259dim, h\u0259m d\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 bir \u00e7ox aliml\u0259r bu m\u00f6vzuda m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcbl\u0259r. Musiqinin qada\u011fan edilm\u0259si fikri \u0259sas\u0259n \u0130slam\u0131n b\u0259zi konservativ t\u0259fsir\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcdafi\u0259 edils\u0259 d\u0259, musiqinin m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259c\u0259yini dey\u0259n aliml\u0259r d\u0259 var.<\/p>\n<p>H\u0259nb\u0259li m\u0259zh\u0259binin qurucusu olan \u018fhm\u0259d ibn H\u0259nb\u0259l is\u0259 musiqi bar\u0259d\u0259 \u00e7ox s\u0259rt m\u00f6vqe tutanlardan olub. Onun m\u00f6vqeyi yaln\u0131z musiqinin haram olmas\u0131na deyil, h\u0259m d\u0259 musiqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox s\u0259rt \u015f\u0259rtl\u0259r qoyulmas\u0131na aiddir. Lakin \u018fhm\u0259d ibn H\u0259nb\u0259l bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 f\u0259rqli yana\u015fmalar\u0131n olmas\u0131 m\u00f6vzusunda daha \u00e7ox f\u0259rqli t\u0259fsirl\u0259r v\u0259 hallar\u0131n oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p>M\u00fcs\u0259lman m\u00fct\u0259f\u0259kkirl\u0259rind\u0259n biri olaraq tan\u0131nan F\u0259zl ibn \u0130yad is\u0259 musiqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n a\u00e7\u0131q fikir s\u0259rgil\u0259yib. O, musiqinin ifas\u0131n\u0131n haram olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, amma bu s\u0259n\u0259t\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q meyl etm\u0259yin insan\u0131 Allahdan uzaqla\u015fd\u0131raca\u011f\u0131ndan narahat oldu\u011funu qeyd edib. Musiqini haram saymayan aliml\u0259r aras\u0131nda \u0130mam Q\u0259zalini d\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar. \u0130mam Q\u0259zali musiqini b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 haram saymasa da, onun insan\u0131 Allahdan uzaqla\u015fd\u0131ran v\u0259 zamanla m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri z\u0259ifl\u0259d\u0259n bir vasit\u0259 olmas\u0131 fikrini ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, \u0130mam Q\u0259zali musiqinin istifad\u0259sinin m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 z\u0259r\u0259rli olmad\u0131\u011f\u0131, amma t\u0259hl\u00fck\u0259li ola bil\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. Bu da b\u0259zi musiqil\u0259rin insanda m\u0259nfi emosiyalar v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r yarada bilm\u0259si bar\u0259d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rin \u0259sas g\u0259tirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 olub.<\/p>\n<p><em>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, aliml\u0259rd\u0259n b\u0259zil\u0259ri musiqinin m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259c\u0259yi fikrini m\u00fcdafi\u0259 edib, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 onun daha \u00e7ox m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k t\u0259mkinli yana\u015f\u0131b. Bu aliml\u0259rin yana\u015fmas\u0131nda daha \u00e7ox \u015f\u0259xsi t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r v\u0259 d\u00f6vr\u00fcn m\u0259d\u0259niyy\u0259ti d\u0259 \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rib. \u0130slamda musiqinin m\u0259qbul olub-olmamas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si bir \u00e7ox f\u0259rqli fikirl\u0259rin oldu\u011fu bir m\u00f6vzudur v\u0259 bu bar\u0259d\u0259 yekdil bir fikrin oldu\u011fu iddias\u0131 il\u0259 kims\u0259 m\u00fclahiz\u0259 y\u00fcr\u00fcd\u0259 bilm\u0259z.<\/em><\/p>\n<p>Sonda ortaya at\u0131lan m\u00f6vzuya m\u00fcnasib\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259n psixoloji v\u0259 etik c\u0259h\u0259tl\u0259r\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k ist\u0259yir\u0259m. \u0130slam dini f\u0259rqli fikirl\u0259r\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fan, pl\u00fcralizmin c\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf\u0131nda m\u00fcsb\u0259t rol oynayaca\u011f\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fviq ed\u0259n m\u00fct\u0259r\u0259qqi dindir. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Qurani-K\u0259rim f\u0259rqlilikl\u0259ri b\u0259yan etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn Furqan olaraq da t\u0259qdim edilir. Dinimiz f\u0259rqlilikl\u0259ri m\u00fcqayis\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoyur, n\u0259yin xeyirli, n\u0259yin \u015f\u0259r oldu\u011funu a\u00e7\u0131qlay\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, \u0130slam\u0131n bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259tinin nec\u0259 olmas\u0131na diqq\u0259t ets\u0259k, g\u00f6r\u0259c\u0259yik ki, dinimiz insan\u0131 Allahdan uzaqla\u015fd\u0131ra bil\u0259c\u0259k b\u00fct\u00fcn \u0259m\u0259ll\u0259rin m\u0259qbul olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259dir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n hans\u0131sa fikri ortaya atanda insan\u0131n \u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si v\u0259 istinad etdiyi m\u0259nb\u0259l\u0259rin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fckl\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, bu fikrin c\u0259miyy\u0259t \u00fczvl\u0259rini a\u015fa\u011f\u0131lamaq, t\u0259hqir etm\u0259k kimi meyll\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmas\u0131ndan qa\u00e7maq laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki c\u0259miyy\u0259t bir \u00e7ox hallarda insanlar\u0131n davran\u0131\u015f v\u0259 fikirl\u0259rini \u0259sas g\u0259tirib, \u0130slam dini haqq\u0131nda fikir v\u0259 iddialar ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. Bu zaman da d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259d\u0259n deyil\u0259n s\u00f6z dini h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131r.<\/p>\n<p>Bu fikirl\u0259rin \u0259leyhin\u0259 olanlar is\u0259 s\u00f6z\u00fc dey\u0259nin \u015f\u0259xsiyy\u0259tini v\u0259 m\u0259nsub oldu\u011fu dini t\u0259hqir etm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259lidir. Hz.\u018flinin (\u0259) buyurdu\u011fu \u201c\u0130nsan\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259ti haqq il\u0259 batilin meyar\u0131 ola bilm\u0259z. Haqq il\u0259 batilin meyar\u0131 insan\u0131n \u0259m\u0259ll\u0259ridir\u201d, fikrin\u0259 istinad ets\u0259k, diskussiyalarda etik \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xma\u011f\u0131n yolverilm\u0259z oldu\u011funu t\u00f6vsiy\u0259 edirik. \u00c7\u00fcnki do\u011fru fikir t\u0259hqir v\u0259 nalayiq davran\u0131\u015flarla ortaya \u00e7\u0131xa bilm\u0259z, onun tap\u0131lmas\u0131nda \u0259n d\u00fczg\u00fcn yana\u015fma \u0259d\u0259b \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sini a\u015fmayan, d\u0259lill\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan m\u00fczakir\u0259l\u0259rdir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u018fRAY,<br \/>\n\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6z\u00fcn\u00fc dindar kimi t\u0259qdim ed\u0259n R\u0259\u015fad H\u00fcmb\u0259tovun sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 yay\u0131lan videosu c\u0259miyy\u0259td\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 s\u0259rt reaksiyalara s\u0259b\u0259b olub. H\u00fcmb\u0259tov videoda musiqiy\u0259 qulaq asma\u011f\u0131n \u0130slam dini bax\u0131m\u0131ndan haram oldu\u011funu iddia edir v\u0259 bunu \u201c\u0259xlaqs\u0131zl\u0131q v\u0259 sapmalara yol a\u00e7an bir vasit\u0259\u201d kimi t\u0259qdim edir. Onun \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda deyilir: \u201cMusiqiy\u0259 qulaq asmaq \u0130slam bax\u0131m\u0131ndan haramd\u0131r. Bu, \u0259xlaqs\u0131zl\u0131\u011fa, fahi\u015f\u0259liy\u0259 v\u0259 dig\u0259r sapmalara yol a\u00e7\u0131r\u201d. H\u00fcmb\u0259tovun bu \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 sosial mediada istifad\u0259\u00e7il\u0259rin k\u0259skin t\u0259nqidl\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131b. Bir \u00e7ox istifad\u0259\u00e7i bu fikirl\u0259ri \u201c\u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131, c\u0259hal\u0259t dolu v\u0259 insan azadl\u0131qlar\u0131na m\u00fcdaxil\u0259\u201d kimi qiym\u0259tl\u0259ndirib. Onlar H\u00fcmb\u0259tovun iddialar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin m\u00fcasir&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":780956,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/67ae819e1954feb4beb959fbaf7a4bf9.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/67ae819e1954feb4beb959fbaf7a4bf9.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/67ae819e1954feb4beb959fbaf7a4bf9.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/67ae819e1954feb4beb959fbaf7a4bf9-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/67ae819e1954feb4beb959fbaf7a4bf9-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/67ae819e1954feb4beb959fbaf7a4bf9-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/67ae819e1954feb4beb959fbaf7a4bf9.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/67ae819e1954feb4beb959fbaf7a4bf9.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/67ae819e1954feb4beb959fbaf7a4bf9-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/67ae819e1954feb4beb959fbaf7a4bf9.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00d6z\u00fcn\u00fc dindar kimi t\u0259qdim ed\u0259n R\u0259\u015fad H\u00fcmb\u0259tovun sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 yay\u0131lan videosu c\u0259miyy\u0259td\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 s\u0259rt reaksiyalara s\u0259b\u0259b olub. H\u00fcmb\u0259tov videoda musiqiy\u0259 qulaq asma\u011f\u0131n \u0130slam dini bax\u0131m\u0131ndan haram oldu\u011funu iddia edir v\u0259 bunu \u201c\u0259xlaqs\u0131zl\u0131q v\u0259 sapmalara yol a\u00e7an bir vasit\u0259\u201d kimi t\u0259qdim edir. Onun \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda deyilir: \u201cMusiqiy\u0259 qulaq asmaq \u0130slam bax\u0131m\u0131ndan haramd\u0131r. Bu, \u0259xlaqs\u0131zl\u0131\u011fa, fahi\u015f\u0259liy\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/780955"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=780955"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/780955\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":780957,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/780955\/revisions\/780957"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/780956"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=780955"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=780955"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=780955"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}