{"id":781178,"date":"2025-01-15T14:58:40","date_gmt":"2025-01-15T10:58:40","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=781178"},"modified":"2025-01-15T14:58:40","modified_gmt":"2025-01-15T10:58:40","slug":"20-yanvar-umumxalq-huzn-gunudur-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=781178","title":{"rendered":"20 Yanvar &#8211; \u00dcmumxalq H\u00fczn G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>20 Yanvar &#8211; h\u00fczn v\u0259 \u015f\u0259r\u0259f g\u00fcn\u00fc<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Bir d\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n misilsiz nem\u0259t oldu\u011funun d\u0259rk edildiyi g\u00fcnd\u00fcr<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Xalq\u0131m\u0131z o g\u00fcn h\u0259yat\u0131n\u0131 qurban vermi\u015f \u00f6vladlar\u0131n\u0131 yad etm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, eyni zamanda onlar\u0131n \u015f\u0259hidlik zirv\u0259sin\u0259 baxaraq ba\u015f\u0131n\u0131 dik tutmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki V\u0259t\u0259n v\u0259 torpaq \u015f\u0259hidl\u0259ri il\u0259 ucal\u0131r.<\/p>\n<p>20 il \u00f6nc\u0259 milli taleyimizd\u0259 qorxunc g\u00fcnl\u0259r ya\u015fand\u0131. Bu xalq sovet h\u0259rb ma\u015f\u0131n\u0131n\u0131n zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131na m\u0259ruz qald\u0131. A\u00e7\u0131q v\u0259 \u00e7ox qaba bir t\u0259rzd\u0259 t\u0259cav\u00fcz\u0259 m\u0259ruz qoyulmu\u015f, insanlar k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00fcll\u0259baran edilmi\u015f, milli heysiyy\u0259timiz tanklar\u0131n t\u0131rt\u0131llar\u0131 alt\u0131nda tapdanm\u0131\u015fd\u0131<\/p>\n<p>Bu kobud zorak\u0131l\u0131q Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 qorxutmaq, onun milli oyan\u0131\u015f\u0131n\u0131, torpaq u\u011frunda inadkar d\u0259yan\u0259tini s\u0131nd\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131yan m\u0259nfur plan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si idi&#8230; Buna nail olacaqlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nl\u0259r s\u0259hv etdikl\u0259rini tez anlad\u0131lar.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 ilin 20 Yanvar\u0131ndan b\u0259ri bu ild\u00f6n\u00fcml\u0259ri bir qayda olaraq yaln\u0131z h\u00fczn kimi qeyd etmi\u015fik, o g\u00fcn\u00fc bir \u00fcz\u00fcnt\u00fc il\u0259 anm\u0131\u015f\u0131q. Amma bir \u015feyi unutmamal\u0131y\u0131q ki, 20 Yanvar Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 sad\u0259c\u0259 \u00fcz\u00fcnt\u00fc il\u0259 xat\u0131rlanacaq g\u00fcn deyil. H\u0259m d\u0259 bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u015fan v\u0259 \u015f\u0259r\u0259f g\u00fcn\u00fcd\u00fcr, m\u0259nlik g\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Unutmamal\u0131y\u0131q ki, h\u0259min g\u00fcn k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259ri boyam\u0131\u015f al \u015f\u0259hid qanlar\u0131 bir anlamda milli heysiyy\u0259timizd\u0259 do\u011fan g\u00fcn\u0259\u015fin q\u0131z\u0131l \u015f\u0259f\u0259ql\u0259rini simvoliz\u0259 edirdi. V\u0259t\u0259nda\u015f\u0131m\u0131z o g\u00fcn \u00fcst\u00fcn\u0259 \u015f\u0131\u011f\u0131yan d\u0259h\u015f\u0259tli kabusa, sovet h\u0259rbiyy\u0259sinin qorxunc qarag\u00fcruhuna qar\u015f\u0131 sin\u0259 g\u0259rm\u0259yi v\u0259 dem\u0259li, \u00f6z m\u0259nliyini v\u0259 m\u0259tinliyini n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259yi bacard\u0131. O hadis\u0259l\u0259r a\u00e7\u0131qca g\u00f6st\u0259rdi ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6zg\u00fcrl\u00fck sava\u015f\u0131na qalxmaq, pozulmu\u015f h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n, suverenliyinin b\u0259rpas\u0131 u\u011frunda \u00e7arp\u0131\u015fmaq \u0259zmin\u0259 sahibdir.<\/p>\n<p>20 Yanvar istiqlal yolumuzda ilk \u015f\u0259hidlik zirv\u0259si idi. \u00d6t\u0259n ill\u0259r \u0259rzind\u0259 &#8220;Qanl\u0131 Yanvar&#8221;\u0131n siyasi, m\u0259n\u0259vi v\u0259 s. aspektl\u0259ri analiz edilib, hadis\u0259y\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n h\u00fcquqi qiym\u0259t verilib.<\/p>\n<p>&#8230;H\u0259min g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n o vaxtk\u0131 r\u0259hb\u0259rliyinin ist\u0259yi v\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin \u0259mri il\u0259 Az\u0259rbaycanda kommunist rejimini hakimiyy\u0259td\u0259 saxlamaq v\u0259 g\u00fccl\u00fc milli-azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131na \u00e7evrilm\u0259kd\u0259 olan oyan\u0131\u015f\u0131 bo\u011fmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Bak\u0131ya b\u00f6y\u00fck bir ordu (r\u0259smi r\u0259q\u0259m 35 min g\u00f6st\u0259rir) yeridilmi\u015fdi. SSR\u0130 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi, D\u0130N v\u0259 DTK-n\u0131n haz\u0131rlay\u0131b h\u0259yata ke\u00e7irdiyi &#8220;Udar&#8221; adl\u0131 \u0259m\u0259liyyatda \u0259sas rolu x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 v\u0259 &#8220;ALFA&#8221; v\u0259 SSR\u0130 DTK-n\u0131n &#8220;A&#8221; t\u0259xribat qruplar\u0131 oynay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Bu a\u00e7\u0131q t\u0259cav\u00fcz n\u0259tic\u0259sind\u0259 Bak\u0131da 134 m\u00fclki v\u0259t\u0259nda\u015f \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, 600-d\u0259n \u00e7ox adam yaralanm\u0131\u015fd\u0131. \u00d6ld\u00fcr\u00fcl\u0259nl\u0259r aras\u0131nda be\u015f milliyy\u0259td\u0259n olan v\u0259t\u0259n \u00f6vladlar\u0131, 20-d\u0259n \u00e7ox qad\u0131n, u\u015faq vard\u0131.<\/p>\n<p>Qara Yanvar\u0131n indiy\u0259d\u0259k \u00f6z\u00fcnd\u0259 saxlad\u0131\u011f\u0131 sirl\u0259r \u00e7oxdur. 100 cildlik istintaq material\u0131n\u0131n 69 cildi Bak\u0131dan Moskvaya, ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 Prokurorlu\u011funa apar\u0131l\u0131b v\u0259 bir daha geri qaytar\u0131lmay\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 bu t\u0259cav\u00fcz indiy\u0259d\u0259k b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u0259leyhin\u0259 cinay\u0259t kimi beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 layiq oldu\u011fu h\u00fcquqi qiym\u0259ti almay\u0131b. Bizd\u0259 d\u0259 bu hadis\u0259l\u0259r\u0259 emosiya, k\u0259d\u0259r, yaxud m\u00fcbarizlik salnam\u0259si kimi s\u0131rf pafoslu m\u00fcnasib\u0259t qal\u0131r.<\/p>\n<p>Bu hadis\u0259l\u0259rin beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 g\u0259r\u0259k\u0259n tarixi, siyasi v\u0259 h\u00fcquqi qiym\u0259t almamas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bini faci\u0259nin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259 axtarmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Hadis\u0259d\u0259n d\u0259rhal sonra Az\u0259rbaycan\u0131n o vaxtk\u0131 r\u0259hb\u0259rliyi n\u0259inki 20 Yanvar\u0131n ger\u00e7\u0259k miqyas v\u0259 mahiyy\u0259tini d\u00fcnya birliyinin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131rmad\u0131, \u0259ksin\u0259, bu h\u0259rbi cinay\u0259ti retu\u015f etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 \u0259n q\u0259ddar cinay\u0259tl\u0259rd\u0259n biri ba\u015f verib. Mixail Qorba\u00e7ovun ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Sovet rejimi Bak\u0131da \u0259sl q\u0259tliam t\u00f6r\u0259dib \u2013 yerli v\u0259 m\u0259rk\u0259zi h\u00f6kum\u0259td\u0259n Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin \u0259dal\u0259tli h\u0259llini t\u0259l\u0259b ed\u0259n dinc \u0259halid\u0259n qisas al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>M\u00fcdafi\u0259 naziri mar\u015fal Yazovun r\u0259hb\u0259rlik etdiyi 20 min n\u0259f\u0259rlik ordu hiss\u0259l\u0259ri \u00f6lk\u0259d\u0259 Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259tini qorumaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 soxulub. \u201cZ\u0259rb\u0259\u201d kod ad\u0131 veril\u0259n h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 147 n\u0259f\u0259r \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb, 744 n\u0259f\u0259r yaralan\u0131b, 841 n\u0259f\u0259r qanunsuz olaraq h\u0259bs edilib, y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan is\u0259 itkin d\u00fc\u015f\u00fcb.<\/p>\n<p>20 yanvar faci\u0259si xalq\u0131m\u0131z\u0131n yadda\u015f\u0131nda h\u00fczn v\u0259 k\u0259d\u0259r, q\u00fcrur v\u0259 q\u0259hr\u0259manl\u0131q s\u0259hif\u0259si kimi qal\u0131b. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rin qan\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yeni tarixi yaz\u0131l\u0131b. H\u0259min hadis\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n q\u0259hr\u0259manl\u0131q dastan\u0131na \u0259n parlaq s\u0259hif\u0259l\u0259rd\u0259n biri kimi daxil olub. D\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyimizin b\u0259rpas\u0131, azadl\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rin\u0259 borcluyuq. Yanvar faci\u0259sinin ert\u0259si g\u00fcn\u00fc o vaxt Moskvada ya\u015fayan \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiyadak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259 g\u0259lib, burada xalq\u0131m\u0131z\u0131n k\u0259d\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb v\u0259 kommunist rejiminin respublikam\u0131zda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi qanl\u0131 aksiyan\u0131 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 pisl\u0259y\u0259n b\u0259yanatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. B\u00f6y\u00fck liderin bu add\u0131m\u0131 xalq\u0131m\u0131za g\u00fcc verib, ona dayaq v\u0259 d\u0259st\u0259k olub.\u00a0 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 22-d\u0259 Bak\u0131dak\u0131 da\u011f\u00fcst\u00fc parkda m\u00fcxt\u0259lif mill\u0259tl\u0259rd\u0259n olan qad\u0131nlar, qocalar, g\u0259ncl\u0259r v\u0259 u\u015faqlar\u0131n d\u0259fn edildiyi \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131 sal\u0131n\u0131b. H\u0259min g\u00fcn binalar\u0131n damlar\u0131nda h\u0259rb\u00e7il\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n qura\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f pulemyotlar\u0131n m\u00fc\u015fayi\u0259ti il\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 Bak\u0131 sakini g\u00fcll\u0259l\u0259n\u0259n dinc insanlar\u0131n d\u0259fnind\u0259 i\u015ftirak edib. Faci\u0259 qurbanlar\u0131 m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 q\u0259hr\u0259manlar\u0131 kimi d\u0259fn olunub.<\/p>\n<p>2000-ci ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin f\u0259rman\u0131 il\u0259 \u201c20 Yanvar \u015e\u0259hidi\u201d f\u0259xri ad\u0131 t\u0259sis olunub. Yanvar\u0131n 20-si is\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00dcmummilli h\u00fczn g\u00fcn\u00fc elan edilib. H\u0259r ilin bu g\u00fcn\u00fcnd\u0259 \u00f6lk\u0259mizin b\u00fct\u00fcn gu\u015f\u0259l\u0259rind\u0259 xatir\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri ke\u00e7irilir. Paytaxtda is\u0259 y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insan Qanl\u0131 Yanvar qurbanlar\u0131n\u0131n xatir\u0259sini yad etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u015e\u0259hidl\u0259r xiyaban\u0131na ax\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin t\u0259f\u0259rr\u00fcatlar\u0131n\u0131 h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 bilm\u0259lidir v\u0259 unutmamal\u0131d\u0131r. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 birba\u015fa Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin ba\u015f katibi Mixail Qorba\u00e7ovun \u0259mri il\u0259 SSR\u0130 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi, D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Komit\u0259si v\u0259 Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin qo\u015fun hiss\u0259l\u0259ri Bak\u0131ya v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n bir ne\u00e7\u0259 rayonuna yeridilib, dinc \u0259hali a\u011f\u0131r texnikadan v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif tipli silahlardan at\u0259\u015f\u0259 tutularaq k\u00fctl\u0259vi q\u0259tl\u0259 yetirilib. Sovet ordusunun x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin v\u0259 daxili qo\u015funlar\u0131n iri kontingentinin Bak\u0131n\u0131 z\u0259bt etm\u0259si x\u00fcsusi q\u0259ddarl\u0131q v\u0259 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edilib.<\/p>\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f h\u0259rbi v\u0259 siyasi cinay\u0259tdir. 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri beyn\u0259lxalq h\u00fcquqi riyakarl\u0131\u011f\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. SSR\u0130 Ba\u015f Prokurorlu\u011funun \u0259dliyy\u0259 polkovniki V.Medvedyevin istintaq qrupu h\u0259rb\u00e7il\u0259rin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259 cinay\u0259t t\u0259rkibi olmamas\u0131 n\u0259tic\u0259sin\u0259 g\u0259ldi v\u0259 20 iyul 1990-c\u0131 il tarixind\u0259 cinay\u0259t i\u015fin\u0259 xitam verilm\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131 verildi. 100 cildlik istintaq materiallar\u0131n\u0131n 68 cildi Bak\u0131dan Moskvaya, ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130 Prokurorlu\u011funa apar\u0131ld\u0131 v\u0259 qaytar\u0131lmad\u0131.<\/p>\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rind\u0259n siyasi d\u0259rsl\u0259r \u00e7\u0131xar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 d\u0259h\u015f\u0259t v\u0259 m\u00fcsib\u0259t\u0259 d\u00fc\u00e7ar etmi\u015f 20 yanvar faci\u0259si b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada \u0259ks-s\u0259da do\u011furmu\u015f, m\u00fct\u0259r\u0259qqi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin q\u0259z\u0259b v\u0259 hidd\u0259tin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rin radiostansiyalar\u0131 da yanvar faci\u0259si haqq\u0131nda h\u0259rt\u0259r\u0259fli informasiya verir v\u0259 imperiya q\u00fcvv\u0259l\u0259rini l\u0259n\u0259tl\u0259yirdi. Sivil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n f\u0259rqli olaraq Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi r\u0259hb\u0259rliyi n\u0259inki istefaya getm\u0259mi\u015f, h\u0259tta bel\u0259 bir m\u0259qamda susma\u011f\u0131 daha \u00fcst\u00fcn tutmu\u015fdur. Xalq\u0131n\u0131n \u015f\u0259hidl\u0259r verdiyi faci\u0259li g\u00fcnl\u0259rd\u0259, o bu faci\u0259y\u0259 r\u0259smi b\u0259yanatla m\u00fcnasib\u0259tini bildirm\u0259mi\u015f, xalq\u0131n q\u0259z\u0259bind\u0259n qorxaraq \u015f\u0259hidl\u0259rin d\u0259fn m\u0259rasimind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259mi\u015f, yas i\u00e7ind\u0259 olan xalq\u0131na ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bel\u0259 verm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri eyni zamanda Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f siyasi terror kimi d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir. \u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259ti il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n suverenliyin\u0259 q\u0259sd etmi\u015f, xalq h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 bo\u011fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259dnam kommunist ideologiyas\u0131 libas\u0131nda k\u00f6hn\u0259 imperiya iddialar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 20 Yanvar faci\u0259sini t\u0259\u015fkil etmi\u015f Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131, Sovet d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 h\u00f6kum\u0259ti r\u0259hb\u0259rliyinin, \u015f\u0259xs\u0259n Mixail Qorba\u00e7ovun Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 a\u011f\u0131r cinay\u0259t t\u00f6r\u0259tdiyi dan\u0131lmaz faktd\u0131r.<\/p>\n<p>Gecikmi\u015f etiraflar fayda verm\u0259z. Q\u0259rar\u0131 ver\u0259n ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin sabiq r\u0259hb\u0259ri Mixail Qorba\u00e7ov sonradan guya etiraf etmi\u015fdi: \u201cBak\u0131da f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan etm\u0259k v\u0259 oraya qo\u015fun g\u00f6nd\u0259rm\u0259k m\u0259nim siyasi h\u0259yat\u0131m\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259hvi idi\u201d. Qorba\u00e7ov s\u0259hv yox, cinay\u0259t etmi\u015f, SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131n\u0131n 119-cu, Az\u0259rbaycan SSR Konstitusiyas\u0131n\u0131n 71-ci madd\u0259l\u0259rini kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozmu\u015fdur.<\/p>\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri eyni zamanda beyn\u0259lxalq cinay\u0259t kimi d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidir. XX \u0259srd\u0259 totalitarizmin t\u00f6r\u0259tdiyi \u0259n qanl\u0131 terror aktlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda 20 Yanvar cinay\u0259ti d\u0259 var. Bu, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t v\u0259 in\u00acsanl\u0131q \u0259leyhin\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f d\u0259h\u015f\u0259tli \u0259m\u0259l idi. Dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n c\u0259za t\u0259dbirl\u0259ri zaman\u0131 1949-cu ilin Cenevr\u0259 Konvensiyas\u0131n\u0131n, Beyn\u0259lxalq H\u0259rbi Tribunal\u0131n \u018fsasna\u00acm\u0259sinin, Beyn\u0259lxalq \u0130nsan haqlar\u0131 B\u0259yannam\u0259\u00acsinin, insan haqlar\u0131na dair dig\u0259r beyn\u0259l\u00acxalq aktlar\u0131n \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fcdd\u0259a\u00aclar\u0131 pozulmu\u015fdu.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin m\u0259rdliyi v\u0259 siyasi irad\u0259si say\u0259sind\u0259 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri \u00f6z h\u00fcquqi v\u0259 siyasi qiym\u0259tini alm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n qanl\u0131 faci\u0259y\u0259 ilk siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259ti ver\u0259n, t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259y\u0259r\u0259k Sovet hakimiyy\u0259tinin bu \u0259m\u0259lin\u0259 etiraz ed\u0259n \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev oldu. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 21-d\u0259 Sovet rejiminin qada\u011falar\u0131na r\u0259\u011fm\u0259n, h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda qoyaraq Az\u0259rbaycan\u0131n Moskvadak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyin\u0259 g\u0259l\u0259n Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev qanl\u0131 faci\u0259nin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda ittiham etdi, if\u015faedici v\u0259 c\u0259sar\u0259tli bir b\u0259yanat verdi.<\/p>\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 ilk h\u00fcquqi qiym\u0259tin verilm\u0259si \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi irad\u0259sinin n\u0259tic\u0259sidir. \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Ali M\u0259clisi 20 Yanvar faci\u0259sin\u0259 ilk siyasi qiym\u0259t ver\u0259n 21 noyabr 1990-c\u0131 il tarixli q\u0259rar q\u0259bul etdi.<\/p>\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 siyasi qiym\u0259t ilk d\u0259f\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n verildi. Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00f6vr\u00fcn m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyin\u0259 v\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259si i\u015fl\u0259rin \u00e7oxlu\u011funa baxmayaraq, tariximizin \u015fanl\u0131 v\u0259 qanl\u0131 s\u0259hif\u0259si say\u0131lan 20 Yanvar faci\u0259sinin ba\u015fverm\u0259 s\u0259b\u0259bl\u0259ri v\u0259 g\u00fcnahkarlar\u0131n ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u0259\u015f\u011ful oldu. M\u0259hz \u00dcmummilli liderimizin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259ri il\u0259 1994-c\u00fc ilin mart ay\u0131n\u0131n 29-da parlament \u201c1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da t\u00f6r\u0259dilmi\u015f faci\u0259li hadis\u0259l\u0259r haqq\u0131nda\u201d Q\u0259rar q\u0259bul etdi. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259, 20 Yanvar faci\u0259si m\u0259hz Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin prinsipial v\u0259 ard\u0131c\u0131l m\u00fcbariz\u0259sind\u0259n sonra \u00f6z siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259tini ald\u0131.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 xalq\u0131 \u00f6z \u015f\u0259hidl\u0259rini unutmur. 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u015f\u0259hid olmu\u015f ail\u0259l\u0259rin sosial v\u0259ziyy\u0259ti daim d\u00f6vl\u0259tin diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. 1990-c\u0131 ilin 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri zaman\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 \u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyi u\u011frunda \u00e7ox sayda \u015f\u0259hid verdi. Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin dediyi kimi, \u201cAz\u0259rbaycan bu m\u00fcbariz o\u011ful v\u0259 q\u0131zlar\u0131n\u0131n \u015f\u00fcca\u0259tini daim y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir, onlar\u0131n ruhuna ehtiram g\u00f6st\u0259rir, xatir\u0259sini h\u0259r zaman uca tutur\u201d. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin F\u0259rman\u0131 il\u0259\u00a0 &#8220;20 Yanvar \u015e\u0259hidi&#8221; f\u0259xri ad\u0131 t\u0259sis edilib. Prezident\u00a0 \u0130lham \u018fliyevin u\u011furlu sosial siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 20 Yanvar hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259lilliyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r v\u0259 \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn etibarl\u0131 sosial m\u00fcdafi\u0259 sistemi formala\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259ti 20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rin xatir\u0259sini daim uca tutur. Ulu \u00f6nd\u0259rimiz Heyd\u0259r \u018fliyevin yolunu u\u011furla davam etdir\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyev d\u0259 \u015f\u0259hidl\u0259rin xatir\u0259sinin uca tutulmas\u0131na, \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259rinin sosial m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin yoluna qoyulmas\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rir, h\u0259r il yanvar\u0131n 20-d\u0259 \u015e\u0259hidl\u0259r Xiyaban\u0131n\u0131 ziyar\u0259t ed\u0259r\u0259k \u201c\u018fb\u0259di m\u0259\u015f\u0259l\u201d abid\u0259 kompleksinin \u00f6n\u00fcn\u0259 \u0259klil qoyur.<\/p>\n<p>20 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rin ail\u0259l\u0259rin\u0259 qay\u011f\u0131 daim d\u00f6vl\u0259tin diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. Prezident \u0130lham \u018fliyev 1990-c\u0131 ilin yanvar\u0131nda \u015f\u0259hid olmu\u015f o\u011ful v\u0259 q\u0131zlar\u0131m\u0131z\u0131n xatir\u0259sinin \u0259b\u0259dil\u0259\u015fdirilm\u0259si, adlar\u0131n\u0131n uca tutulmas\u0131, onlar\u0131n ail\u0259l\u0259rinin, \u00f6vladlar\u0131n\u0131n sosial m\u00fcdafi\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u00fch\u00fcm i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n 19 yanvar 2006-c\u0131 il tarixli \u201c20 Yanvar \u015f\u0259hidinin ail\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin t\u0259qa\u00fcd\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman\u0131na \u0259sas\u0259n, \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259rin\u0259 d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 ayl\u0131q t\u0259qa\u00fcd verilir. T\u0259qa\u00fcd\u00fcn m\u0259bl\u0259\u011fi 2021-ci il yanvar\u0131n 1-d\u0259n 300 manatdan 500 manatad\u0259k art\u0131r\u0131ld\u0131. M\u0259hz Az\u0259rbaycan Prezidentinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u015e\u0259hidl\u0259r Xiyaban\u0131nda t\u0259mir v\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131b. Bundan ba\u015fqa, Bak\u0131n\u0131n Yasamal rayonundak\u0131 \u201c20 Yanvar\u201d dair\u0259sind\u0259, H\u0259s\u0259n b\u0259y Z\u0259rdabi v\u0259 M\u00fcz\u0259ff\u0259r H\u0259s\u0259nov k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rinin k\u0259si\u015fm\u0259sind\u0259 Qanl\u0131 Yanvar \u015f\u0259hidl\u0259rinin xatir\u0259sin\u0259 ucald\u0131lm\u0131\u015f memorial abid\u0259 kompleksi in\u015fa olunub.<\/p>\n<p><strong>Orxan \u0130smay\u0131lov,<\/strong><br \/>\n<em>YAP X\u0259tai rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>20 Yanvar &#8211; h\u00fczn v\u0259 \u015f\u0259r\u0259f g\u00fcn\u00fc Bir d\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n misilsiz nem\u0259t oldu\u011funun d\u0259rk edildiyi g\u00fcnd\u00fcr Xalq\u0131m\u0131z o g\u00fcn h\u0259yat\u0131n\u0131 qurban vermi\u015f \u00f6vladlar\u0131n\u0131 yad etm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, eyni zamanda onlar\u0131n \u015f\u0259hidlik zirv\u0259sin\u0259 baxaraq ba\u015f\u0131n\u0131 dik tutmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki V\u0259t\u0259n v\u0259 torpaq \u015f\u0259hidl\u0259ri il\u0259 ucal\u0131r. 20 il \u00f6nc\u0259 milli taleyimizd\u0259 qorxunc g\u00fcnl\u0259r ya\u015fand\u0131. Bu xalq sovet h\u0259rb ma\u015f\u0131n\u0131n\u0131n zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131na m\u0259ruz qald\u0131. A\u00e7\u0131q v\u0259 \u00e7ox qaba bir t\u0259rzd\u0259 t\u0259cav\u00fcz\u0259 m\u0259ruz qoyulmu\u015f, insanlar k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00fcll\u0259baran edilmi\u015f, milli heysiyy\u0259timiz tanklar\u0131n t\u0131rt\u0131llar\u0131 alt\u0131nda tapdanm\u0131\u015fd\u0131 Bu kobud zorak\u0131l\u0131q Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 qorxutmaq, onun milli oyan\u0131\u015f\u0131n\u0131, torpaq u\u011frunda inadkar d\u0259yan\u0259tini&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":781180,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8cbd005a167414823764526429510598452-1.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8cbd005a167414823764526429510598452-1.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8cbd005a167414823764526429510598452-1.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8cbd005a167414823764526429510598452-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8cbd005a167414823764526429510598452-1-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8cbd005a167414823764526429510598452-1-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8cbd005a167414823764526429510598452-1.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8cbd005a167414823764526429510598452-1.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8cbd005a167414823764526429510598452-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8cbd005a167414823764526429510598452-1.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"20 Yanvar &#8211; h\u00fczn v\u0259 \u015f\u0259r\u0259f g\u00fcn\u00fc Bir d\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131n misilsiz nem\u0259t oldu\u011funun d\u0259rk edildiyi g\u00fcnd\u00fcr Xalq\u0131m\u0131z o g\u00fcn h\u0259yat\u0131n\u0131 qurban vermi\u015f \u00f6vladlar\u0131n\u0131 yad etm\u0259kl\u0259 b\u0259rab\u0259r, eyni zamanda onlar\u0131n \u015f\u0259hidlik zirv\u0259sin\u0259 baxaraq ba\u015f\u0131n\u0131 dik tutmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki V\u0259t\u0259n v\u0259 torpaq \u015f\u0259hidl\u0259ri il\u0259 ucal\u0131r. 20 il \u00f6nc\u0259 milli taleyimizd\u0259 qorxunc g\u00fcnl\u0259r ya\u015fand\u0131. Bu xalq sovet h\u0259rb ma\u015f\u0131n\u0131n\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/781178"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=781178"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/781178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":781181,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/781178\/revisions\/781181"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/781180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=781178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=781178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=781178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}