{"id":781312,"date":"2025-01-16T10:11:59","date_gmt":"2025-01-16T06:11:59","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=781312"},"modified":"2025-01-16T10:11:59","modified_gmt":"2025-01-16T06:11:59","slug":"bu-qidalari-yem%c9%99yin-t%c9%99hluk%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=781312","title":{"rendered":"Bu qidalar\u0131 yem\u0259yin &#8211; T\u018fHL\u00dcK\u018f!"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Qida m\u00fct\u0259x\u0259ssisind\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q: \u201cM\u0259hsulun t\u0259rkibind\u0259 soya, soya lesitini v\u0259 ya soyaya aid inqrediyent varsa&#8230;\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><strong>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 GMO (genetik modifikasiya olunmu\u015f orqanizml\u0259r) \u0259rzaqlarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. D\u00fcnyada bununla ba\u011fl\u0131 birm\u0259nal\u0131 fikir yoxdur. Amma fakt ondan ibar\u0259tdir ki, GMO qidalar insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn arzuolunan deyil. Bu bax\u0131mdan m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r isti yana\u015fm\u0131r.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u0130randan Az\u0259rbaycana idxal edil\u0259n bir s\u0131ra m\u0259hsullar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 genetik modifikasiya olunmu\u015f orqanizml\u0259r (GMO) a\u015fkarlan\u0131b.<\/p>\n<p><em>Bu bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi (AQTA) m\u0259lumat yay\u0131b.<\/em><\/p>\n<p>Qeyd olunub ki, Az\u0259rbaycan qanunvericiliyin\u0259 \u0259sas\u0259n, genetik modifikasiya olunmu\u015f bitkil\u0259r, h\u0259m\u00e7inin m\u00fcasir biotexnoloji v\u0259 gen m\u00fch\u0259ndisliyi metodlar\u0131 il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 bitki materiallar\u0131, elmi t\u0259dqiqat, s\u0131naq v\u0259 s\u0259rgil\u0259rd\u0259 n\u00fcmayi\u015f m\u0259qs\u0259dl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmayan, genetik modifikasiya olunmu\u015f bitkil\u0259rin genetik materiallar\u0131ndan istifad\u0259 edil\u0259r\u0259k istehsal olunan qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tirilm\u0259si, istehsal\u0131, d\u00f6vriyy\u0259si qanunla qada\u011fand\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Apar\u0131lan son n\u0259zar\u0259t t\u0259dbirl\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0130randan idxal edil\u0259n bir s\u0131ra m\u0259hsul partiyalar\u0131ndan n\u00fcmun\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u0130nstitutunun m\u00fcvafiq laboratoriyas\u0131nda s\u0131naqlara c\u0259lb edilib, s\u0131naq n\u0259tic\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n m\u0259hsullar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 GMO a\u015fkarlan\u0131b. A\u015fkarlanan b\u00fct\u00fcn faktlarla ba\u011fl\u0131 qanunvericiliy\u0259 uy\u011fun olaraq z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/strong><\/p>\n<p>AQTA bu sah\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n sahibkarlara x\u0259b\u0259rdarl\u0131q ed\u0259r\u0259k bir daha diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r ki, Az\u0259rbaycana GMO qida m\u0259hsullar\u0131 idxal edilm\u0259si yolverilm\u0259zdir. Bel\u0259 m\u0259hsullar\u0131n qanunsuz olaraq \u00f6lk\u0259y\u0259 idxal edilm\u0259si c\u0259hdl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131 is\u0259 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 al\u0131nacaq v\u0259 qanunvericiliyin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq, s\u0259rt t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>\u0130ddialar var ki, n\u0259zar\u0259t mexanizml\u0259rin\u0259 v\u0259 qada\u011falara baxmayaraq, Az\u0259rbaycan bazarlar\u0131nda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r GMO m\u0259hsullar var. Onlar\u0131 nec\u0259 ay\u0131rd etm\u0259k olar?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn bildir\u0259k ki, GMO &#8211; x\u00fcsusi laboratoriyalarda virus, bakteriya, heyvan v\u0259 bitkil\u0259rin DNT-sind\u0259n istifad\u0259 edil\u0259r\u0259k yarad\u0131lan yeni bitki n\u00f6vl\u0259rin\u0259 veril\u0259n add\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, kartofun soyu\u011fa v\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 davaml\u0131 olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ona \u0259qr\u0259b geni, pomidor v\u0259 \u00e7iy\u0259l\u0259yin \u015faxtaya d\u00f6z\u00fcml\u00fc olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 ona bal\u0131q geni vurulur. Bu yolla canl\u0131n\u0131n genetikas\u0131nda d\u0259yi\u015fiklik edil\u0259r\u0259k, m\u0259hsuldarl\u0131q art\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259r daha b\u00f6y\u00fck maddi qazanc \u0259ld\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Qida m\u00fct\u0259x\u0259ssisi Yusif H\u0259kim m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da fikirl\u0259rini bildirib: \u201cGMO m\u0259hsullar\u0131n d\u00f6vriyy\u0259si qanunla qada\u011fand\u0131r. Cinay\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 200.2-ci madd\u0259si genetik olaraq d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f m\u0259hsullar\u0131 \u0259hat\u0259 edir. GMO t\u0259rkibli m\u0259hsullar\u0131n birba\u015fa istehlak\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istehsal\u0131 v\u0259 sat\u0131\u015f\u0131 qada\u011fand\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Yaln\u0131z \u201cQida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi haqq\u0131nda\u201d Qanun GMO m\u0259hsullar\u0131n yem kimi istifad\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verir. \u00c7\u00fcnki elmi ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u0259lli olub ki, GMO m\u0259hsullar\u0131 il\u0259 qidalanan heyvanlar\u0131n \u0259tind\u0259, s\u00fcd\u00fcnd\u0259 v\u0259 yumurtas\u0131nda he\u00e7 bir GMO qal\u0131\u011f\u0131na rast g\u0259linm\u0259yib. EFSA-n\u0131n bu bar\u0259d\u0259 2007-ci ild\u0259 yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rma m\u00f6vcuddur. \u0130stehlak\u00e7\u0131lar m\u0259hsulun t\u0259rkibin\u0259 baxmaqla h\u0259min m\u0259hsulun GMO olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259xmin ed\u0259 bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, m\u0259hsulun t\u0259rkibind\u0259 soya, soya lesitini v\u0259 ya soyaya aid inqrediyent varsa, b\u00f6y\u00fck ehtimal h\u0259min m\u0259hsul GMO-dur. \u00c7\u00fcnki d\u00fcnyada istehsal olunan soyan\u0131n 95%-d\u0259n \u00e7oxu GMO-dur&#8221;.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, GMO il\u0259 ba\u011fl\u0131 naraz\u0131l\u0131qlar olsa da, haz\u0131rk\u0131 elmi t\u0259dqiqatlar GMO qidalar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011fa birba\u015fa olaraq ciddi z\u0259r\u0259r verdiyini v\u0259 ya m\u00fc\u0259yy\u0259n x\u0259st\u0259likl\u0259r yaratd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259yib. Ancaq b\u0259zi hipotetik riskl\u0259r v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur. Qeyd edilir ki, GMO bitkil\u0259ri b\u0259z\u0259n allergen x\u00fcsusiyy\u0259tli genl\u0259ri da\u015f\u0131ya bil\u0259r, bu is\u0259 b\u0259zi insanlarda allergik reaksiyalara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. B\u0259zi t\u0259dqiqatlar GMO qidalar\u0131 il\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng aras\u0131nda \u0259laq\u0259 oldu\u011funu iddia ets\u0259 d\u0259, bu sah\u0259d\u0259 konkret elmi s\u00fcbutlar yoxdur. \u018fks\u0259r ekspertl\u0259r bu c\u00fcr m\u0259lumatlar\u0131 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259sasl\u0131 hesab etmir. El\u0259c\u0259 d\u0259 b\u0259zi GMO bitkil\u0259ri genetik d\u0259yi\u015fiklik n\u0259tic\u0259sind\u0259 antibiotik m\u00fcqavim\u0259t genl\u0259ri da\u015f\u0131ya bil\u0259r. Bu, n\u0259z\u0259ri olaraq mikroblar\u0131n antibiotikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 daha davaml\u0131 olmas\u0131na \u015f\u0259rait yarada bil\u0259r. GMO qidalar\u0131n ba\u011f\u0131rsaq mikrobiomuna t\u0259siri bar\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur. Amma bu sah\u0259d\u0259 ciddi t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f d\u0259lill\u0259r h\u0259l\u0259 ki yoxdur. B\u0259zi f\u0259rziyy\u0259l\u0259r GMO m\u0259hsullar\u0131n hormonal tarazl\u0131\u011fa t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259c\u0259yini d\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 (\u00dcST), Qida v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO) v\u0259 dig\u0259r n\u00fcfuzlu t\u0259\u015fkilatlar GMO qidalar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini d\u0259st\u0259kl\u0259yir. Ekspertl\u0259r is\u0259 qeyd edir ki, riskl\u0259rd\u0259n narahat olanlar\u0131n GMO sertifikatl\u0131 olmayan orqanik m\u0259hsullar\u0131 se\u00e7m\u0259si m\u0259sl\u0259h\u0259tdir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u201cQida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanununa \u0259sas\u0259n, yem \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan genetik modifikasiya olunmu\u015f orqanizml\u0259rin, habel\u0259 yaln\u0131z genetik modifikasiya edilmi\u015f orqanizml\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan v\u0259 ya t\u0259rkibind\u0259 genetik modifikasiya edilmi\u015f orqanizml\u0259r olan v\u0259 ya t\u0259rkibind\u0259 genetik modifikasiya edilmi\u015f orqanizml\u0259rd\u0259n \u0259ld\u0259 edilmi\u015f m\u0259hsul olan yem m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131na, emal\u0131na v\u0259 d\u00f6vriyy\u0259sin\u0259 h\u0259min m\u0259hsullar m\u00fcvafiq qaydada qeydiyyata al\u0131nd\u0131qdan sonra icaz\u0259 verilir. Qeydiyyata al\u0131nmam\u0131\u015f m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131, emal\u0131 v\u0259 d\u00f6vriyy\u0259si is\u0259 qada\u011fand\u0131r. Bel\u0259 ki, s\u00f6z\u00fcged\u0259n qanuna uy\u011fun olaraq, qeydiyyatdan ke\u00e7irilm\u0259y\u0259n m\u0259hsullar\u0131n \u00f6lk\u0259miz\u0259 idxal\u0131na, h\u0259m\u00e7inin respublikam\u0131zda istehsal\u0131na, emal\u0131na v\u0259 d\u00f6vriyy\u0259sin\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r t\u0259tbiq edil\u0259c\u0259k. Qanunda h\u0259m\u00e7inin qeyd olunur ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131na idxal edil\u0259n, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 istehsal v\u0259 emal olunan yem m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 genetik modifikasiya edilmi\u015f orqanizml\u0259r m\u00f6vcud oldu\u011fu hallarda h\u0259min mallar\u0131n etiketl\u0259rind\u0259 genetik modifikasiya olunmu\u015f orqanizml\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumat \u0259ks etdirilm\u0259lidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qida m\u00fct\u0259x\u0259ssisind\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q: \u201cM\u0259hsulun t\u0259rkibind\u0259 soya, soya lesitini v\u0259 ya soyaya aid inqrediyent varsa&#8230;\u201d G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 GMO (genetik modifikasiya olunmu\u015f orqanizml\u0259r) \u0259rzaqlarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. D\u00fcnyada bununla ba\u011fl\u0131 birm\u0259nal\u0131 fikir yoxdur. Amma fakt ondan ibar\u0259tdir ki, GMO qidalar insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn arzuolunan deyil. Bu bax\u0131mdan m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r isti yana\u015fm\u0131r.\u00a0 Qeyd ed\u0259k ki, \u0130randan Az\u0259rbaycana idxal edil\u0259n bir s\u0131ra m\u0259hsullar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 genetik modifikasiya olunmu\u015f orqanizml\u0259r (GMO) a\u015fkarlan\u0131b. Bu bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi (AQTA) m\u0259lumat yay\u0131b. Qeyd olunub ki, Az\u0259rbaycan qanunvericiliyin\u0259 \u0259sas\u0259n, genetik modifikasiya olunmu\u015f bitkil\u0259r, h\u0259m\u00e7inin m\u00fcasir biotexnoloji&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":781313,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/adaf381325d2a1a0b1aba011bfa83baf.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/adaf381325d2a1a0b1aba011bfa83baf.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/adaf381325d2a1a0b1aba011bfa83baf.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/adaf381325d2a1a0b1aba011bfa83baf-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/adaf381325d2a1a0b1aba011bfa83baf-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/adaf381325d2a1a0b1aba011bfa83baf-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/adaf381325d2a1a0b1aba011bfa83baf.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/adaf381325d2a1a0b1aba011bfa83baf.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/adaf381325d2a1a0b1aba011bfa83baf-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/adaf381325d2a1a0b1aba011bfa83baf.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Qida m\u00fct\u0259x\u0259ssisind\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q: \u201cM\u0259hsulun t\u0259rkibind\u0259 soya, soya lesitini v\u0259 ya soyaya aid inqrediyent varsa&#8230;\u201d G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 GMO (genetik modifikasiya olunmu\u015f orqanizml\u0259r) \u0259rzaqlarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. D\u00fcnyada bununla ba\u011fl\u0131 birm\u0259nal\u0131 fikir yoxdur. Amma fakt ondan ibar\u0259tdir ki, GMO qidalar insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn arzuolunan deyil. Bu bax\u0131mdan m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r isti yana\u015fm\u0131r.\u00a0 Qeyd ed\u0259k ki, \u0130randan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/781312"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=781312"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/781312\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":781314,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/781312\/revisions\/781314"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/781313"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=781312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=781312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=781312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}