{"id":783095,"date":"2025-01-24T08:59:23","date_gmt":"2025-01-24T04:59:23","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=783095"},"modified":"2025-01-24T08:59:23","modified_gmt":"2025-01-24T04:59:23","slug":"referendum-keciril%c9%99c%c9%99yi-x%c9%99b%c9%99ri-t%c9%99sdiql%c9%99nir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=783095","title":{"rendered":"Referendum ke\u00e7iril\u0259c\u0259yi x\u0259b\u0259ri t\u0259sdiql\u0259nir"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Milli M\u0259clisin \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 komit\u0259sinin s\u0259dri Zahid Orucun anonsu; konstitusiyada d\u0259yi\u015fm\u0259si g\u00f6zl\u0259nil\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r hans\u0131lard\u0131r?<\/strong><\/h3>\n<p>\u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif yerli v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla ard\u0131c\u0131l g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7iril\u0259c\u0259k v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil edil\u0259c\u0259k. Bunu Milli M\u0259clisin \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 komit\u0259sinin yanvar\u0131n 23-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n iclas\u0131nda komit\u0259 s\u0259dri Zahid Oruc deyib.<\/p>\n<p>O bildirib ki, \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131da bir \u00e7ox \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar, bax\u0131\u015flar var: \u201cBu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar aras\u0131nda yeni referendumun ke\u00e7irilm\u0259si d\u0259 var. Konstitusiya d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun Ba\u015f Plan\u0131d\u0131r, bu anlamda Z\u0259f\u0259r Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yeni konstitusion qurulu\u015flar m\u0259s\u0259l\u0259si parlamentd\u0259 tez-tez qald\u0131r\u0131l\u0131r. \u0130cra hakimiyy\u0259tl\u0259ri sistemi il\u0259 paralel x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259lik institutu formala\u015f\u0131b. Bu, art\u0131q t\u0259k azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda t\u0259tbiq olunur\u201d.<\/p>\n<p><strong>Xat\u0131rladaq ki, \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201dnin b\u00f6y\u00fck s\u00fcrprizinin referendum ke\u00e7irilm\u0259kl\u0259 Z\u0259f\u0259r Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edil\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 2024-c\u00fc ilin 29 dekabr\u0131nda Musavat.com sayt\u0131nda m\u0259lumat verilib.\u00a0 Milli M\u0259clisin \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 komit\u0259sinin 23 yanvarda ke\u00e7iril\u0259n iclas\u0131nda komit\u0259 s\u0259dri Zahid Orucun a\u00e7\u0131qlamas\u0131 \u00fc\u00e7 h\u0259ft\u0259 \u00f6nc\u0259 yazd\u0131qlar\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259sdiqi say\u0131la bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>1995-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131na g\u00f6r\u0259, Milli M\u0259clisd\u0259 125 deputat t\u0259msil olunur. B\u0259zi ekspertl\u0259r v\u0259 siyas\u0259t\u00e7il\u0259r bildirir ki, 1995-ci ild\u0259n bu yana \u00f6lk\u0259 \u0259halisi 2 milyon n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox art\u0131b, ancaq \u0259halinin parlamentd\u0259 t\u0259msil\u00e7ilik nisb\u0259ti d\u0259yi\u015fm\u0259yib. \u018fg\u0259r 1995-ci ild\u0259 parlamentin 1 deputat\u0131 61 min n\u0259f\u0259ri t\u0259msil edirdis\u0259, bu g\u00fcn 1 deputat 81 min n\u0259f\u0259ri t\u0259msil edir. Buna g\u00f6r\u0259 zaman-zaman b\u0259zi siyas\u0259t\u00e7il\u0259r parlamentin deputatlar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259klif edibl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131nda d\u0259yi\u015fm\u0259si g\u00f6zl\u0259nil\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q se\u00e7ki sistemin\u0259 ke\u00e7iddir. Parlament se\u00e7kil\u0259rind\u0259 qar\u0131\u015f\u0131q se\u00e7ki sistemi 2002-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00f6vcud olub. 1995 v\u0259 2000-ci ill\u0259rd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n se\u00e7kil\u0259rd\u0259 parlamentin 20%-i (25 deputat) proporsional, 80%-i is\u0259 majoritar qaydada se\u00e7ilib.<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn bildir\u0259k ki, proporsional se\u00e7ki sistemind\u0259 se\u00e7icil\u0259r birba\u015fa namiz\u0259dl\u0259r\u0259 deyil, partiyalara s\u0259s verir. Partiyalar qazand\u0131qlar\u0131 s\u0259sl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 parlamentd\u0259 mandat qazan\u0131r. Majoritar se\u00e7ki sistemind\u0259 is\u0259 se\u00e7icil\u0259r birba\u015fa namiz\u0259d\u0259 s\u0259s verir v\u0259 \u0259n \u00e7ox s\u0259s toplayan namiz\u0259d deputat se\u00e7ilir.<\/p>\n<p><strong>Azad edil\u0259n \u0259razil\u0259rd\u0259 Prezidentin x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259lik institutunun yarad\u0131lmas\u0131ndan sonra Az\u0259rbaycanda icra hakimiyy\u0259tl\u0259rinin l\u0259\u011fv edilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lib. X\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259 prezidentin m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi \u0259razi h\u00fcdudlar\u0131nda prezidenti t\u0259msil ed\u0259n v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsdir v\u0259 prezidentin m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi \u0259razi h\u00fcdudlar\u0131nda onun m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irir. M\u0259lumata g\u00f6r\u0259, yeni yarad\u0131lan qurumun t\u0259tbiqi u\u011furlu n\u0259tic\u0259 ver\u0259rs\u0259, \u00f6lk\u0259nin dig\u0259r \u0259razil\u0259rind\u0259 d\u0259 Prezidentin x\u00fcsusi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyi yarad\u0131la bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, Nazirl\u0259r Kabinetinin l\u0259\u011fvi. \u0130ndiki konstitusiyada Nazirl\u0259r Kabinetinin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus he\u00e7 bir s\u0259lahiyy\u0259ti yoxdur. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, Nazirl\u0259r Kabinetinin konstitusion statusu \u00e7ox z\u0259ifdir v\u0259 l\u0259\u011fv oluna bil\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.globalinfo.az\/2023\/05\/%D1%81%D1%88%D1%82%D0%BF%D1%88%D1%8F-%D1%8F%D1%83%D1%82%D1%88%D1%8F%D1%84%D0%B2%D1%83.jpg\" alt=\"\u00c7ingiz Q\u0259nizad\u0259 t\u0259ltif edildi - FOTO - GlobalInfo.az\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00c7ingiz Q\u0259nizad\u0259\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Demokratiya v\u0259 \u0130nsan H\u00fcquqlar\u0131 Komit\u0259sinin s\u0259dri, h\u00fcquq \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u00c7ingiz Q\u0259nizad\u0259 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da bildirib ki, 2025-ci ilin \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik ili\u201d elan olunmas\u0131n\u0131n bir ne\u00e7\u0259 s\u0259b\u0259bi var:<\/strong>\u00a0\u201cBirincisi, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n Konstitusiyas\u0131n\u0131n\u00a0 30 illiyidir. Bu konstitusiya MDB m\u0259kan\u0131nda olan konstitusiyalardan \u0259n demokratik konstitusiyalardan biridir. \u00dcst\u00fcnd\u0259n 30 il ke\u00e7ib v\u0259 bu g\u00fcn yeni reall\u0131qlar yaran\u0131b, b\u00f6y\u00fck inki\u015faf yolu q\u0259t edilib, bu m\u00fcdd\u0259td\u0259 bir \u00e7ox qanunlar\u0131m\u0131zda d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilib, bir \u00e7ox vacib yeni qanunlar, yeni s\u0259n\u0259dl\u0259r q\u0259bul edilib, \u0259n son olaraq 2024-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda Milli M\u0259clis &#8220;H\u0259rbi v\u0259zif\u0259 v\u0259 h\u0259rbi xidm\u0259t haqq\u0131nda&#8221; Qanunda ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r etdi. Qanunlar\u0131m\u0131zda sonuncu referendumdan indiy\u0259 q\u0259d\u0259r edilmi\u015f bir s\u0131ra d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, yeni qanunlar\u0131n q\u0259bulu da konstitusiyada d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259li oldu\u011funu g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirir. El\u0259c\u0259 d\u0259 idar\u0259etm\u0259d\u0259, b\u0259l\u0259diyy\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131, se\u00e7ki sistemi il\u0259 \u0259laq\u0259dar konstitisiyada d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259si istisna deyil. Torpaqlar\u0131m\u0131z i\u015f\u011faldan azad edildikd\u0259n sonra bir s\u0131ra rayonlar\u0131m\u0131z\u0131n idar\u0259etm\u0259sind\u0259 yenilikl\u0259r t\u0259tbiq edilib, h\u0259m\u00e7inin Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131nda. Bu yenilikl\u0259r konstitusiyada t\u0259sbit olunmal\u0131d\u0131r. \u00d6lk\u0259mizin b\u00fct\u00fcn \u0259razisind\u0259 suverenliyimizin b\u0259rpa olunmas\u0131 da yeni reall\u0131qlar meydana g\u0259tirib. Bu reall\u0131qlar da ana qanunumuza \u0259lav\u0259l\u0259r v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259si z\u0259rur\u0259tini meydana g\u0259tirir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Ekspert h\u0259m\u00e7inin qeyd edib ki, \u0259halimizin say\u0131 30 ild\u0259 3 milyon n\u0259f\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r artaraq 10 milyonu ke\u00e7ib. Bu amil d\u0259 konstitusiyada m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evirir:<\/strong>\u00a0\u201c1995-ci ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n konstitusiyan\u0131n s\u0259hv etmir\u0259ms\u0259, 82-ci madd\u0259sind\u0259 qeyd olunur ki, Milli M\u0259clis \u00fczvl\u0259rinin say\u0131 125 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. \u018fhalinin say\u0131 7 milyon olanda Milli M\u0259clisin 125 deputat\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131n m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011funlu\u011fu ana qanuna daxil edilib. Bu g\u00fcn \u0259halimizin say\u0131 10 milyondan \u00e7oxdur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 art\u0131q 1 deputata d\u00fc\u015f\u0259n se\u00e7icinin say\u0131 art\u0131q 50 mind\u0259n yuxar\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 hesab edir\u0259m ki, konstitusiyada Milli M\u0259clis \u00fczvl\u0259rinin say\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259r. B\u00fct\u00fcn qeyd etdiyimiz v\u0259 dig\u0259r d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin edilm\u0259si is\u0259 yaln\u0131z referendumun ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milli M\u0259clisin \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 komit\u0259sinin s\u0259dri Zahid Orucun anonsu; konstitusiyada d\u0259yi\u015fm\u0259si g\u00f6zl\u0259nil\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r hans\u0131lard\u0131r? \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif yerli v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla ard\u0131c\u0131l g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7iril\u0259c\u0259k v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil edil\u0259c\u0259k. Bunu Milli M\u0259clisin \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 komit\u0259sinin yanvar\u0131n 23-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n iclas\u0131nda komit\u0259 s\u0259dri Zahid Oruc deyib. O bildirib ki, \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131da bir \u00e7ox \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar, bax\u0131\u015flar var: \u201cBu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar aras\u0131nda yeni referendumun ke\u00e7irilm\u0259si d\u0259 var. Konstitusiya d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun Ba\u015f Plan\u0131d\u0131r, bu anlamda Z\u0259f\u0259r Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yeni konstitusion qurulu\u015flar m\u0259s\u0259l\u0259si parlamentd\u0259 tez-tez qald\u0131r\u0131l\u0131r. \u0130cra hakimiyy\u0259tl\u0259ri&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":783096,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4d4f3df0ea966320726e2abf23343ec5.jpg",700,394,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4d4f3df0ea966320726e2abf23343ec5.jpg",700,394,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4d4f3df0ea966320726e2abf23343ec5.jpg",700,394,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4d4f3df0ea966320726e2abf23343ec5-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4d4f3df0ea966320726e2abf23343ec5-648x365.jpg",648,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4d4f3df0ea966320726e2abf23343ec5.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4d4f3df0ea966320726e2abf23343ec5.jpg",700,394,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4d4f3df0ea966320726e2abf23343ec5.jpg",700,394,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4d4f3df0ea966320726e2abf23343ec5-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/4d4f3df0ea966320726e2abf23343ec5.jpg",700,394,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Milli M\u0259clisin \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 komit\u0259sinin s\u0259dri Zahid Orucun anonsu; konstitusiyada d\u0259yi\u015fm\u0259si g\u00f6zl\u0259nil\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r hans\u0131lard\u0131r? \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif yerli v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla ard\u0131c\u0131l g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7iril\u0259c\u0259k v\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil edil\u0259c\u0259k. Bunu Milli M\u0259clisin \u0130nsan h\u00fcquqlar\u0131 komit\u0259sinin yanvar\u0131n 23-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n iclas\u0131nda komit\u0259 s\u0259dri Zahid Oruc deyib. O bildirib ki, \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131da&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/783095"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=783095"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/783095\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":783097,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/783095\/revisions\/783097"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/783096"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=783095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=783095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=783095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}