{"id":783339,"date":"2025-01-25T09:58:44","date_gmt":"2025-01-25T05:58:44","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=783339"},"modified":"2025-01-25T09:58:44","modified_gmt":"2025-01-25T05:58:44","slug":"coxusaqli-ail%c9%99l%c9%99r-tarix%c9%99-qovusur-az%c9%99rbaycan-ucun-t%c9%99hluk%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=783339","title":{"rendered":"\u00c7oxu\u015faql\u0131 ail\u0259l\u0259r tarix\u0259 qovu\u015fur &#8211; Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u201cG\u0259ncl\u0259rin m\u0259\u015f\u011fulluq m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirilm\u0259li v\u0259 onlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn perspektivl\u0259r yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Son zamanlar do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 ciddi narahatl\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b olub. \u0130lon Mask\u0131n \u201c\u018fg\u0259r d\u00fcnyaya u\u015faq g\u0259tirm\u0259yi dayand\u0131rsan\u0131z, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t m\u0259hv olacaq\u201d fikri bu m\u0259s\u0259l\u0259nin aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirib. Bel\u0259 ki, bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259hali art\u0131m\u0131n\u0131n azalmas\u0131 demoqrafik b\u00f6hrana yol a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p>AB\u015e v\u0259 Avropada do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 art\u0131q ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furub. 2024-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda Mask qeyd edib ki, bu tendensiya davam ed\u0259rs\u0259, bu b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259hali t\u00fck\u0259nm\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259k. X\u00fcsusil\u0259 Yaponiya bu bax\u0131mdan kritik v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir. Bir qad\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n orta do\u011fum g\u00f6st\u0259ricisi 1,26 olmaqla, \u0259halinin azalmas\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259nir. Ekspertl\u0259r hesab edir ki, \u0259g\u0259r bu v\u0259ziyy\u0259t davam ed\u0259rs\u0259, 2070-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6lk\u0259 \u0259halisi 30 milyon n\u0259f\u0259r azalacaq. Bu, iqtisadiyyat, sosial sistem v\u0259 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi probleml\u0259r yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan da do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. \u00d6t\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 h\u0259r min n\u0259f\u0259r\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n do\u011fum g\u00f6st\u0259ricisi 11,2-d\u0259n 10,1-\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu tendensiya davam ed\u0259rs\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u0259halinin azalmas\u0131 \u00f6lk\u0259mizin d\u0259 demoqrafik v\u0259 iqtisadi inki\u015faf\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Ekspertl\u0259r qeyd edir ki, do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi ola bil\u0259r:<\/p>\n<ol>\n<li>\u018fhali strukturunun d\u0259yi\u015fm\u0259si: \u018fhali azalmas\u0131 il\u0259 ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n say\u0131 art\u0131r, \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli g\u0259nc n\u0259slin say\u0131 is\u0259 azal\u0131r. Bu, i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, pensiya sisteminin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc v\u0259 iqtisadi yava\u015flamaya s\u0259b\u0259b olur.<\/li>\n<li>\u0130qtisadi probleml\u0259r: \u018fm\u0259k qabiliyy\u0259tli insanlar\u0131n azalmas\u0131 iqtisadi istehsal\u0131 v\u0259 vergi g\u0259lirl\u0259rini azald\u0131r. Bu, sosial t\u0259minat sisteml\u0259rinin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir.<\/li>\n<li>M\u0259d\u0259ni v\u0259 sosial t\u0259sirl\u0259r: \u018fhali azalmas\u0131 il\u0259 ki\u00e7ik mill\u0259tl\u0259rin m\u0259d\u0259ni irsini qorumaq \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fir. \u0130nsan resurslar\u0131n\u0131n azalmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 sosial dinamikada d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verir.<\/li>\n<\/ol>\n<p>B\u0259s Az\u0259rbaycanda do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalma s\u0259b\u0259bl\u0259ri hans\u0131lard\u0131r?<\/p>\n<ol>\n<li>Sosial-iqtisadi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r: Ail\u0259 qurmaq v\u0259 u\u015faq b\u00f6y\u00fctm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan maliyy\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131 \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biridir.<\/li>\n<li>\u015e\u0259h\u0259rl\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 karyera prioritetl\u0259ri: \u015e\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 ya\u015fayan v\u0259 karyeraya fokuslanan g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda u\u015faq sahibi olmaq prioritet olmur.<\/li>\n<li>Qad\u0131nlar\u0131n t\u0259hsil v\u0259 i\u015fd\u0259 rolunun artmas\u0131: Qad\u0131nlar\u0131n t\u0259hsil s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131 v\u0259 i\u015f h\u0259yat\u0131na inteqrasiyas\u0131 ail\u0259 qurmaq v\u0259 u\u015faq d\u00fcnyaya g\u0259tirm\u0259k q\u0259rar\u0131n\u0131 gecikdirir.<\/li>\n<li>Demoqrafik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r: M\u00fcasir h\u0259yat t\u0259rzi, f\u0259rdi azadl\u0131qlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259si do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131na t\u0259sir edir.<\/li>\n<\/ol>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu olaraq, ail\u0259l\u0259r\u0259 u\u015faq d\u00fcnyaya g\u0259tirm\u0259k v\u0259 b\u00f6y\u00fctm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi, g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r v\u0259 stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 proqramlar t\u0259qdim olunmas\u0131n\u0131, h\u0259m\u00e7inin g\u0259nc ail\u0259l\u0259r aras\u0131nda ail\u0259 planlamas\u0131 v\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n \u00f6n\u0259mi bar\u0259d\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131lmas\u0131n\u0131, qad\u0131nlar\u0131n h\u0259m ail\u0259, h\u0259m d\u0259 i\u015f h\u0259yat\u0131nda balans yaratmalar\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259k siyas\u0259tl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini, g\u0259ncl\u0259rin i\u015f v\u0259 m\u0259nzil probleminin h\u0259ll edilm\u0259sini, ail\u0259 qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259klif edir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 h\u0259m qlobal, h\u0259m d\u0259 yerli miqyasda ciddi probleml\u0259r\u0259 yol a\u00e7\u0131r. \u018fg\u0259r bu problem vaxt\u0131nda h\u0259ll edilm\u0259zs\u0259, sosial, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni sah\u0259l\u0259rd\u0259 ciddi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yarana bil\u0259r. Mask\u0131n da qeyd etdiyi kimi, insanl\u0131q g\u0259l\u0259c\u0259yini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 bu problem\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t ay\u0131rmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/tehsil.biz\/uploads\/news\/small\/news_20241226041401.jpg\" alt=\"\u00dczeyir \u015e\u0259fiyev: Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 &quot;diplomlu i\u015fsizl\u0259rin&quot; say\u0131  \u00e7oxal\u0131b\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00a0\u00dczeyir \u015e\u0259fiyev<\/strong><\/p>\n<p><strong>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 sosioloq \u00dczeyir \u015e\u0259fiyev \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015f\u0131b:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cBilirsiniz ki, bu, \u0130lon Mask\u0131n bu m\u00f6vzuda ilk \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 deyil. O, fikirl\u0259rind\u0259 haql\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnki qlobal miqyasda do\u011fum say\u0131n\u0131n azalmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 bu tendensiya \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si bir \u00e7ox probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu h\u0259m qlobal miqyasda, h\u0259m d\u0259 miqrasiya kontekstind\u0259 \u0259halinin qocalmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r ki, bu da d\u00f6vl\u0259tl\u0259r v\u0259 h\u00f6kum\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259 probleml\u0259ri yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u0259halinin qocalmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 daha ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131nda olan regionlar s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Onlar bu problemi miqrantlar\u0131n say\u0131n\u0131 art\u0131rmaqla h\u0259ll etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. Lakin h\u0259m Avropa, h\u0259m d\u0259 Amerika \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 miqrantlara m\u00fcnasib\u0259t ikili xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, miqrantlar\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259sini d\u0259st\u0259kl\u0259yirl\u0259r, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 bildirirl\u0259r ki, miqrantlar \u00f6lk\u0259nin milli identikliyini t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na qoyur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycana g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 son ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 t\u0259bii art\u0131m he\u00e7 vaxt olmad\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r azalmaqdad\u0131r. 2023-c\u00fc ilin statistikas\u0131na baxd\u0131qda, 2022-ci il\u0259 nisb\u0259t\u0259n 15% azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 daha \u0259trafl\u0131 yana\u015fmal\u0131 v\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259liyik.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda \u00e7oxu\u015faql\u0131 ail\u0259l\u0259r h\u0259mi\u015f\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edirdi, x\u00fcsusil\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r v\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259. Lakin 2019-cu ild\u0259n etibar\u0259n \u00e7oxu\u015faql\u0131 ail\u0259l\u0259rin say\u0131nda k\u0259skin azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bunun bir \u00e7ox s\u0259b\u0259bi var.<\/p>\n<p>Bu s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri odur ki, art\u0131q Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi d\u0259yi\u015fib. Qloballa\u015fma t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir, insanlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, \u00e7oxu\u015faql\u0131 ail\u0259 olmaq yerin\u0259, bir v\u0259 ya iki u\u015fa\u011fa sahib olub, onlar\u0131 daha keyfiyy\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 b\u00f6y\u00fcts\u00fcnl\u0259r, yax\u015f\u0131 t\u0259hsil versinl\u0259r v\u0259 dig\u0259r imkanlarla t\u0259min etsinl\u0259r.<\/p>\n<p>Dig\u0259r bir m\u0259s\u0259l\u0259 is\u0259 insanlar\u0131n daha eqoist yana\u015fmas\u0131d\u0131r. Onlar ail\u0259 v\u0259 u\u015faq m\u0259suliyy\u0259tind\u0259n qa\u00e7ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu yana\u015fma evlilikl\u0259rin say\u0131nda da azalmalara s\u0259b\u0259b olub v\u0259 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 t\u0259sir edir.<\/p>\n<p>Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn hesab edir\u0259m ki, sosial d\u0259st\u0259k layih\u0259l\u0259rin\u0259 ciddi ehtiyac var. \u0130nsanlar\u0131n ehtiyaclar\u0131, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 g\u0259ncl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k perspektivl\u0259rin\u0259 maraq g\u00f6st\u0259rm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Birinci olaraq d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Az\u0259rbaycanda g\u0259ncl\u0259rin m\u0259\u015f\u011fulluq m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m verilm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00f6vcud statistikaya \u0259sas\u0259n, i\u015fsizliyin nisb\u0259ti h\u0259l\u0259 d\u0259 y\u00fcks\u0259kdir v\u0259 bu da bir \u00e7ox sosial probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u0130\u015f imkanlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259m ail\u0259l\u0259rin rifah\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rar, h\u0259m d\u0259 do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>G\u0259ncl\u0259rin m\u0259\u015f\u011fulluq m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirilm\u0259li v\u0259 onlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn perspektivl\u0259r yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r. G\u0259ncl\u0259rin m\u0259\u015f\u011fullu\u011fu t\u0259min edildikc\u0259, onlar\u0131n m\u0259i\u015f\u0259t \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 yeni layih\u0259l\u0259r\u0259 ehtiyac var.<\/p>\n<p>Do\u011frudur, Az\u0259rbaycanda g\u00fcz\u0259\u015ftli m\u0259nzill\u0259r fondu m\u00f6vcuddur, lakin bu imkanlar yaln\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n kateqoriyalara aid olan g\u0259ncl\u0259r v\u0259 g\u0259nc ail\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atand\u0131r. Daha geni\u015f bir kateqoriyan\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n proqramlar yarad\u0131larsa, dig\u0259r g\u0259ncl\u0259r v\u0259 g\u0259nc ail\u0259l\u0259r d\u0259 bu imkanlardan faydalana bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 maraql\u0131 bir t\u0259cr\u00fcb\u0259 var: g\u0259nc ail\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi fondlar yarad\u0131l\u0131r v\u0259 onlara uy\u011fun \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 m\u0259nzil almaq \u00fc\u00e7\u00fcn kreditl\u0259r t\u0259klif olunur. Bu c\u00fcr fond Az\u0259rbaycanda da yarad\u0131lsa, g\u0259nc ail\u0259l\u0259rin ev sahibi olmaq \u015fans\u0131 artar. Bu yaln\u0131z onlar\u0131n sosial rifah\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaqla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259z, eyni zamanda c\u0259miyy\u0259tin \u00fcmumi inki\u015faf\u0131na da m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir ed\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin d\u00f6vl\u0259t v\u0259 \u00f6z\u0259l sektor \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 yeni layih\u0259l\u0259r icra oluna bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, g\u0259ncl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m uy\u011fun qiym\u0259t\u0259 m\u0259nzill\u0259r, h\u0259m d\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli kreditl\u0259r t\u0259klif ed\u0259n proqramlar haz\u0131rlana bil\u0259r. Bu add\u0131mlar h\u0259m m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun artmas\u0131na, h\u0259m d\u0259 g\u0259nc ail\u0259l\u0259rin daha sabit bir h\u0259yat qurmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259c\u0259kdir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Yaz\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131: Xalid\u0259 G\u018fRAY<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cG\u0259ncl\u0259rin m\u0259\u015f\u011fulluq m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirilm\u0259li v\u0259 onlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn perspektivl\u0259r yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d Son zamanlar do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 ciddi narahatl\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b olub. \u0130lon Mask\u0131n \u201c\u018fg\u0259r d\u00fcnyaya u\u015faq g\u0259tirm\u0259yi dayand\u0131rsan\u0131z, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t m\u0259hv olacaq\u201d fikri bu m\u0259s\u0259l\u0259nin aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirib. Bel\u0259 ki, bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259hali art\u0131m\u0131n\u0131n azalmas\u0131 demoqrafik b\u00f6hrana yol a\u00e7\u0131r. AB\u015e v\u0259 Avropada do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 art\u0131q ciddi n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furub. 2024-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda Mask qeyd edib ki, bu tendensiya davam ed\u0259rs\u0259, bu b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259hali t\u00fck\u0259nm\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259k. X\u00fcsusil\u0259 Yaponiya bu bax\u0131mdan kritik v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir. Bir qad\u0131na&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":783340,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/157cc501231d84f8d07a40b53fd4bf1e.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/157cc501231d84f8d07a40b53fd4bf1e.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/157cc501231d84f8d07a40b53fd4bf1e.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/157cc501231d84f8d07a40b53fd4bf1e-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/157cc501231d84f8d07a40b53fd4bf1e-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/157cc501231d84f8d07a40b53fd4bf1e-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/157cc501231d84f8d07a40b53fd4bf1e.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/157cc501231d84f8d07a40b53fd4bf1e.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/157cc501231d84f8d07a40b53fd4bf1e-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/157cc501231d84f8d07a40b53fd4bf1e.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cG\u0259ncl\u0259rin m\u0259\u015f\u011fulluq m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirilm\u0259li v\u0259 onlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn perspektivl\u0259r yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r\u201d Son zamanlar do\u011fum s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 ciddi narahatl\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b olub. \u0130lon Mask\u0131n \u201c\u018fg\u0259r d\u00fcnyaya u\u015faq g\u0259tirm\u0259yi dayand\u0131rsan\u0131z, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t m\u0259hv olacaq\u201d fikri bu m\u0259s\u0259l\u0259nin aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirib. Bel\u0259 ki, bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259hali art\u0131m\u0131n\u0131n azalmas\u0131 demoqrafik b\u00f6hrana yol a\u00e7\u0131r. AB\u015e&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/783339"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=783339"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/783339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":783342,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/783339\/revisions\/783342"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/783340"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=783339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=783339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=783339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}