{"id":784183,"date":"2025-01-29T09:40:12","date_gmt":"2025-01-29T05:40:12","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=784183"},"modified":"2025-01-29T09:40:12","modified_gmt":"2025-01-29T05:40:12","slug":"yanvarda-yaz-havasinin-g%c9%99tirdiyi-t%c9%99hluk%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=784183","title":{"rendered":"Yanvarda yaz havas\u0131n\u0131n g\u0259tirdiyi T\u018fHL\u00dcK\u018f"},"content":{"rendered":"<p><strong>Professor hesab edir ki, m\u0259hz bu f\u0259sild\u0259 mikroblar daha \u00e7ox aktivl\u0259\u015fir, ona g\u00f6r\u0259&#8230;<\/strong><\/p>\n<p><em>Son g\u00fcnl\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 bir s\u0131ra x\u0259st\u0259likl\u0259r yay\u0131l\u0131b. \u018fsas\u0259n q\u0131zd\u0131rma, \u00f6sk\u00fcr\u0259k, \u0259z\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131lar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan bu x\u0259st\u0259lik uzun m\u00fcdd\u0259t davam edir. B\u0259zil\u0259ri bunun metapnevmovirus oldu\u011funu da iddia edirl\u0259r. Haz\u0131rda q\u0131\u015f f\u0259slinin olmas\u0131na baxmayaraq, \u00f6lk\u0259d\u0259 bir s\u0131ra \u0259razil\u0259r\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n paytaxta qar\u0131n ya\u011fmamas\u0131n\u0131n burada m\u0259nfi rol oynad\u0131\u011f\u0131 deyilir. T\u0259bii ki, bel\u0259 havalarda mikroblar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti k\u0259skin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259li oldu\u011fu halda, mikroblar z\u0259ifl\u0259s\u0259 d\u0259, tam \u00f6lm\u00fcr. M\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaranan kimi infeksiyalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131, mikroblar\u0131n \u00e7oxalmas\u0131, viruslar\u0131n artmas\u0131 insanlarda x\u0259st\u0259likl\u0259r yarad\u0131r. T\u0259bii ki, q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 gets\u0259, bu mikroblar \u00f6lm\u0259s\u0259 d\u0259, aktivliyi azal\u0131r.\u00a0<\/em><\/p>\n<p>Haz\u0131rk\u0131 hava \u015f\u0259raitinin m\u00f6vs\u00fcm\u0259 uy\u011fun olmamas\u0131, y\u0259ni paytaxtda qar\u0131n ya\u011fmamas\u0131, havalar\u0131n isti ke\u00e7m\u0259si bu x\u0259st\u0259likl\u0259rin daha geni\u015f yay\u0131lmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 allergik x\u0259st\u0259likl\u0259r haz\u0131rda Bak\u0131da t\u00fc\u011fyan edir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, yanvar ay\u0131nda yaz havas\u0131n\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmas\u0131 insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na v\u0259 \u00fcmumi ekosistem\u0259 bir s\u0131ra t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r yarad\u0131r. Bu c\u00fcr q\u0131\u015f havalar\u0131 mikroblar\u0131n, viruslar\u0131n v\u0259 h\u0259\u015f\u0259ratlar\u0131n aktivliyini art\u0131raraq, m\u00fcxt\u0259lif sa\u011flaml\u0131q v\u0259 ekoloji probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Q\u0131\u015fda qar\u0131n ya\u011fmamas\u0131 is\u0259 t\u0259bi\u0259t v\u0259 insan h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra probleml\u0259r yarad\u0131r. Qar\u0131n olmamas\u0131 yaln\u0131z estetik bax\u0131mdan deyil, h\u0259m d\u0259 ekoloji, iqtisadi v\u0259 sa\u011flaml\u0131q n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n m\u00fcxt\u0259lif t\u0259sirl\u0259rl\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. Qar su ehtiyatlar\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm m\u0259nb\u0259yidir. Qar ya\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7at\u0131\u015fmad\u0131qda, su h\u00f6vz\u0259l\u0259ri dolmur v\u0259 yaz aylar\u0131nda su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 yaran\u0131r. Qar torpa\u011f\u0131 t\u0259bii olaraq izolyasiya edir v\u0259 onun dondan qorunmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. Qar olmad\u0131qda, torpaq donur v\u0259 bitkil\u0259rin k\u00f6kl\u0259ri z\u0259d\u0259l\u0259nir. Qar h\u0259m d\u0259 heyvanlar\u0131n v\u0259 bitkil\u0259rin t\u0259bii d\u00f6vriyy\u0259sin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. X\u00fcsusil\u0259 q\u0131\u015f yuxusuna ged\u0259n heyvanlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri pozulur. \u018fn \u0259sas\u0131 qar havadak\u0131 toz v\u0259 dig\u0259r \u00e7irkl\u0259ndirici madd\u0259l\u0259ri t\u0259mizl\u0259yir. Qar\u0131n ya\u011fmamas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 atmosferd\u0259ki \u00e7irkl\u0259nm\u0259 davam edir ki, bu da insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rli olur. Qar v\u0259 soyuq temperaturun olmamas\u0131 viruslar\u0131n v\u0259 mikroblar\u0131n daha uzun m\u00fcdd\u0259t aktiv qalmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Bu, qrip, soyuqd\u0259ym\u0259 v\u0259 dig\u0259r respirator x\u0259st\u0259likl\u0259rin daha \u00e7ox yay\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Qar olmad\u0131qda, toz v\u0259 allergenl\u0259r havada qal\u0131r, bu da allergik reaksiyalar\u0131n v\u0259 astma x\u0259st\u0259l\u0259rinin v\u0259ziyy\u0259tinin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r qeyd edir ki, havan\u0131n orqanizm\u0259 birba\u015fa t\u0259siri var. T\u0259miz hava il\u0259 n\u0259f\u0259s almaq sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox faydal\u0131d\u0131r. Bu, orqanizmin b\u00fct\u00fcn h\u00fcceyr\u0259 v\u0259 toxumalar\u0131n\u0131 qoruyur, bundan ba\u015fqa, \u0259sas\u0259n \u00fcr\u0259k-damar v\u0259 beyin f\u0259aliyy\u0259tini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r, immun sistemini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir. Meteoh\u0259ssasl\u0131q q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli ba\u015fa\u011fr\u0131s\u0131, yor\u011funluq, \u00fcr\u0259kd\u00f6y\u00fcnm\u0259 v\u0259 \u00fcmumi z\u0259iflikl\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc daha \u00e7ox b\u00fcruz\u0259 verir. Hava b\u0259z\u0259n insanlara psixoloji bax\u0131mdan da m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/i.ytimg.com\/vi\/Dl-_W0ynMbA\/maxresdefault.jpg\" alt=\"H\u0259ft\u0259sonu qada\u011fas\u0131 n\u0259yi d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k? (Adil Qeybulla) - ARB24 (G\u00fcnd\u0259m)\" \/><\/p>\n<p><strong>Adil Qeybulla<\/strong><\/p>\n<p><strong>H\u0259kim-c\u0259rrah, professor Adil Qeybulla m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da fikirl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb:<\/strong>\u00a0\u201cMikroblar m\u0259hz bu f\u0259sill\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox aktivl\u0259\u015fir. Orqanizminizin soyuqd\u0259ym\u0259y\u0259 daha \u00e7ox m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6vrd\u0259 ad\u0259t\u0259n yuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259ri daha f\u0259al olur. Bu viruslar bir orqanizmd\u0259 aktivl\u0259\u015fdikd\u0259n sonra dig\u0259rl\u0259rin\u0259 asanl\u0131qla yoluxa bilirl\u0259r. \u018fks\u0259r hallarda proses bu \u015f\u0259kild\u0259 ba\u015f verir. O ki qald\u0131 insan metapnevmovirusu, qrip virusu, rinovirus, respirator sinsitial virus v\u0259 ya ba\u015fqa bir virusun oldu\u011funu d\u0259qiqlikl\u0259 t\u0259sdiq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laborator analiz t\u0259l\u0259b olunur. Ancaq klinik gedi\u015f\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rqli x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n respirator infeksiyalar\u0131n metapnevmovirusla \u0259laq\u0259li olmas\u0131 ehtimal\u0131 ola bil\u0259r. \u0130st\u0259nil\u0259n halda, xaricd\u0259 bunu soyuqd\u0259ym\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259ri adland\u0131r\u0131rlar. Bizd\u0259 is\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 k\u0259skin respirator x\u0259st\u0259likl\u0259r adland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131 v\u0259 onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi taktika bel\u0259 idi: x\u0259st\u0259 olan insanlar\u0131n ba\u015fqalar\u0131n\u0131 yoluxdurmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6zl\u0259rini t\u0259crid etm\u0259si, yataq rejimind\u0259 qalmas\u0131, bol maye q\u0259bul etm\u0259si v\u0259 h\u0259kimin t\u0259yinat\u0131n\u0131 sa\u011falana q\u0259d\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kdir. \u018fg\u0259r bu qaydalara riay\u0259t ets\u0259k, h\u0259m yoluxma hallar\u0131n\u0131 azalda bil\u0259rik, x\u0259st\u0259lik vaxt\u0131nda lokalla\u015far, f\u0259alla\u015fa bilm\u0259z. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, bizd\u0259 v\u0259ziyy\u0259t f\u0259rqlidir. \u00c7ox vaxt he\u00e7 kim maska taxm\u0131r, x\u0259st\u0259 insanlar ictimai yerl\u0259r\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r, ba\u015fqalar\u0131n\u0131 yoluxdurur, n\u0259tic\u0259d\u0259 x\u0259st\u0259lik geni\u015f yay\u0131l\u0131r. Bir m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra x\u0259st\u0259lik geri \u00e7\u0259kils\u0259 d\u0259, bu m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00e7ox sayda insan x\u0259st\u0259l\u0259nmi\u015f olur. H\u0259ll yolu bu sad\u0259 qaydalara riay\u0259t etm\u0259kdir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Professor hesab edir ki, m\u0259hz bu f\u0259sild\u0259 mikroblar daha \u00e7ox aktivl\u0259\u015fir, ona g\u00f6r\u0259&#8230; Son g\u00fcnl\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 bir s\u0131ra x\u0259st\u0259likl\u0259r yay\u0131l\u0131b. \u018fsas\u0259n q\u0131zd\u0131rma, \u00f6sk\u00fcr\u0259k, \u0259z\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131lar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan bu x\u0259st\u0259lik uzun m\u00fcdd\u0259t davam edir. B\u0259zil\u0259ri bunun metapnevmovirus oldu\u011funu da iddia edirl\u0259r. Haz\u0131rda q\u0131\u015f f\u0259slinin olmas\u0131na baxmayaraq, \u00f6lk\u0259d\u0259 bir s\u0131ra \u0259razil\u0259r\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n paytaxta qar\u0131n ya\u011fmamas\u0131n\u0131n burada m\u0259nfi rol oynad\u0131\u011f\u0131 deyilir. T\u0259bii ki, bel\u0259 havalarda mikroblar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti k\u0259skin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259li oldu\u011fu halda, mikroblar z\u0259ifl\u0259s\u0259 d\u0259, tam \u00f6lm\u00fcr. M\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaranan kimi infeksiyalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131, mikroblar\u0131n \u00e7oxalmas\u0131, viruslar\u0131n artmas\u0131 insanlarda x\u0259st\u0259likl\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":784184,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/37f008961d3f035075cb0b724f5a9307.jpg",734,421,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/37f008961d3f035075cb0b724f5a9307.jpg",734,421,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/37f008961d3f035075cb0b724f5a9307.jpg",734,421,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/37f008961d3f035075cb0b724f5a9307-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/37f008961d3f035075cb0b724f5a9307-636x365.jpg",636,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/37f008961d3f035075cb0b724f5a9307.jpg",640,367,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/37f008961d3f035075cb0b724f5a9307.jpg",734,421,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/37f008961d3f035075cb0b724f5a9307.jpg",734,421,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/37f008961d3f035075cb0b724f5a9307-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/37f008961d3f035075cb0b724f5a9307.jpg",734,421,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Professor hesab edir ki, m\u0259hz bu f\u0259sild\u0259 mikroblar daha \u00e7ox aktivl\u0259\u015fir, ona g\u00f6r\u0259&#8230; Son g\u00fcnl\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 bir s\u0131ra x\u0259st\u0259likl\u0259r yay\u0131l\u0131b. \u018fsas\u0259n q\u0131zd\u0131rma, \u00f6sk\u00fcr\u0259k, \u0259z\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131lar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunan bu x\u0259st\u0259lik uzun m\u00fcdd\u0259t davam edir. B\u0259zil\u0259ri bunun metapnevmovirus oldu\u011funu da iddia edirl\u0259r. Haz\u0131rda q\u0131\u015f f\u0259slinin olmas\u0131na baxmayaraq, \u00f6lk\u0259d\u0259 bir s\u0131ra \u0259razil\u0259r\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n paytaxta qar\u0131n ya\u011fmamas\u0131n\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/784183"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=784183"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/784183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":784185,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/784183\/revisions\/784185"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/784184"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=784183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=784183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=784183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}