{"id":784843,"date":"2025-01-31T19:17:20","date_gmt":"2025-01-31T15:17:20","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=784843"},"modified":"2025-01-31T19:17:20","modified_gmt":"2025-01-31T15:17:20","slug":"hormonlar-orqanizmd%c9%99-muhum-rol-oynayir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=784843","title":{"rendered":"\u201cHormonlar orqanizmd\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r\u201d"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p><strong>&#8211; G\u00fcnel xan\u0131m, \u00f6nc\u0259 hormonal sa\u011flaml\u0131q haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259rdiniz&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Hormonal sa\u011flaml\u0131q dedikd\u0259, qanda hormonlar\u0131n miqdar\u0131n\u0131n normada olmas\u0131, endokrinoloji sistemin normal f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p>Hormonlar orqanizmd\u0259 orqan v\u0259 sisteml\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b, orqanizmin inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259yirl\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, hormonlar daxili sekresiya v\u0259zl\u0259rinin spesifik m\u0259hsulu olub b\u00fct\u00fcn orqanizm\u0259 t\u0259sir edirl\u0259r. Onlar qan v\u0259 ya limfa vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131laraq distant t\u0259sir\u0259 malikdirl\u0259r.<\/p>\n<p>Sinir sistemi il\u0259 endokrinoloji sistem aras\u0131nda \u00e7ox s\u0131x \u0259laq\u0259 var. Hipofizin hormonlar\u0131 periferik endokrin v\u0259zl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tini t\u0259nziml\u0259m\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, m\u00fcbadil\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6vl\u0259rin\u0259 d\u0259 aktiv t\u0259sir g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Bel\u0259 ki, hormonlar b\u00f6y\u00fcm\u0259ni, cinsi inki\u015faf\u0131, daxili homeostaz\u0131n sabitliyini t\u0259min edir. B\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonu s\u00fcm\u00fckl\u0259rin, boyun inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min edir. M\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zin hormonu olan insulin, ql\u00fckaqon qanda \u015f\u0259k\u0259rin miqdar\u0131n\u0131n normada olmas\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259yir. Prolaktin laktasiyan\u0131 t\u0259min edir v\u0259 reproduktiv funksiyaya da t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Daxili sekresiya v\u0259zl\u0259rinin normadan az v\u0259 ya \u00e7ox hormon ifraz etm\u0259si is\u0259 hormonal disbalansa s\u0259b\u0259b olur. Hormonal disbalans m\u00fcxt\u0259lif endokrinoloji x\u0259st\u0259likl\u0259rin n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Hormon analizl\u0259ri hans\u0131 \u015f\u0259raitd\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259lidirl\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Hormon analizl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn qan n\u00fcmun\u0259si \u0259sas\u0259n ac qar\u0131na, s\u0259h\u0259r saatlar\u0131nda g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bunlara \u0259sas\u0259n qalxanvari v\u0259z hormonlar\u0131 (s\u0259rb\u0259st T4, s\u0259rb\u0259st T3), insulin, hipofiz hormonlar\u0131 (Prolaktin, LH, FSH, TSH v\u0259 s) aiddir. Prolaktin hormonu yoxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yuxudan oyand\u0131qdan 2 saat sonra, x\u0259st\u0259nin sakit v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 qan n\u00fcmun\u0259si g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259lidir. Qad\u0131nlarda cinsi hormonlar\u0131n sintezi menstrual sikl m\u00fcdd\u0259tind\u0259 d\u0259yi\u015fir. Cinsi hormon analizl\u0259rinin (FSH, LH, Estradiol v\u0259 s.) yoxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qan n\u00fcmun\u0259si qad\u0131nlarda menstrual siklin follikulyar fazas\u0131nda, 2-5-ci g\u00fcnl\u0259rind\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259lidir.<\/p>\n<p>B\u0259zi hormonlar\u0131n yoxlan\u0131lmas\u0131nda dinamik testl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunur. B\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonu pulsatil ifraz olunur, \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259y\u0259 gec\u0259 saatlar\u0131nda \u00e7at\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u0259 hormonu t\u0259k yoxlan\u0131lm\u0131r. Stasionar \u015f\u0259raitd\u0259 \u0130nsulin hipoqlikemiya testi edilib yoxlan\u0131l\u0131r. B\u00f6yr\u0259k\u00fcst\u00fc v\u0259z \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259si olan x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 AKTH stimulyasiya testi, Ku\u015finq sindromu x\u0259st\u0259l\u0259rinin a\u015fkarlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Deksametazon supressiya testi apar\u0131l\u0131r. B\u0259zi endokrinoloji x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259 24 saatl\u0131q sidikd\u0259 hormonlar\u0131n v\u0259 ya metabolitl\u0259rin miqdar\u0131na bax\u0131l\u0131r. Bunlara 24 saatl\u0131q sidikd\u0259 kortizol, 17-ketosteroidl\u0259r, katexolaminl\u0259r, metanefrin, kalsium v\u0259 s. daxildir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Genetik x\u0259st\u0259liyi olan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 hormonal disbalans m\u00fc\u015fahid\u0259 olunurmu?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rin bir qismind\u0259 hormonal disbalans m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bu x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 \u015eere\u015fevski-Terner sindromu, Klaynnfelter, Kallman, Prader-Villi sindromlar\u0131, MEN sindromlar v\u0259 s. aiddir. \u015eere\u015fevski-Terner sindromu x\u0259st\u0259l\u0259rinin boyu q\u0131sa olmaqla yana\u015f\u0131, qonadal disgeneziya olur. Onlar\u0131n boynu h\u0259r iki t\u0259r\u0259fd\u0259n \u00e7iyinl\u0259r\u0259 sanki qanadlar vasit\u0259sil\u0259 birl\u0259\u015fmi\u015f kimi olur. Ba\u015f\u0131n t\u00fckl\u0259ri \u00f6n t\u0259r\u0259fd\u0259n qa\u015flara, \u0259ns\u0259 nahiy\u0259sind\u0259 is\u0259 \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131, sanki \u00e7iyinl\u0259rd\u0259n ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>Bu x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 polidaktiliya (barmaqlar\u0131n say\u0131n\u0131n \u00e7oxlu\u011fu) v\u0259 anadang\u0259lm\u0259 \u00fcr\u0259k q\u00fcsurlar\u0131 (aortal stenoz), hipotiroidizm, osteoporoz da olur. Kallman sindromu x\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259 hipoqonadotropik hipoqonadizm, anosmiya (qoxu hissinin olmamas\u0131) yaran\u0131r. Klaynfelter sindromu x\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259 sonsuzluq, ginekomastiya rast g\u0259linir. Testosteron s\u0259viyy\u0259si a\u015fa\u011f\u0131 olur. Prader-Villi sindromunda hipoqonadotropik hipoqonadizm, hiperfaqiya-piyl\u0259nm\u0259, xroniki \u0259z\u0259l\u0259 hipotoniyas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Hestasion \u015f\u0259k\u0259rli diabet n\u0259dir? Hamil\u0259liyin normal inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qad\u0131nlar hans\u0131 m\u00fcayin\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7m\u0259lidirl\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Hestasion \u015f\u0259k\u0259rli diabet (H\u015eD) hamil\u0259likd\u0259n \u00f6nc\u0259 olmayan, hamil\u0259lik m\u00fcdd\u0259tind\u0259 a\u015fkarlanan diabet n\u00f6v\u00fcd\u00fcr. Hamil\u0259lik d\u00f6n\u0259mind\u0259 metabolik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 insulin rezistentliyinin yaranmas\u0131 insulin\u0259 ehtiyac\u0131n artmas\u0131na, ql\u00fckozaya tolerantl\u0131\u011f\u0131n pozulmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>Hamil\u0259 qad\u0131nlar hamil\u0259liyin h\u0259r trimestrind\u0259 ginekoloq t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcl\u0259n m\u00fcayin\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7irl\u0259r. B\u00fct\u00fcn hamil\u0259 qad\u0131nlarda ilk prenatal m\u00fcayin\u0259d\u0259 acl\u0131q ql\u00fckoza yoxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Acl\u0131q ql\u00fckozas\u0131 norma olan b\u00fct\u00fcn hamil\u0259l\u0259r hamil\u0259liyin 24-28-ci h\u0259ft\u0259sind\u0259 OQTT (Oral Ql\u00fckoza Tolerant Testi) m\u00fcayin\u0259sind\u0259n ke\u00e7irilm\u0259lidirl\u0259r. Haz\u0131rda OQTT t\u0259k m\u0259rh\u0259l\u0259li v\u0259 ya iki m\u0259rh\u0259l\u0259li apar\u0131l\u0131r. Bu, hamil\u0259lik diabetinin a\u015fkarlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. Hestasion diabeti zaman\u0131 karbohidrat m\u00fcbadil\u0259sinin poz\u011funlu\u011fu z\u0259if d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 olur v\u0259 bunun nizamlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259ks\u0259r\u0259n p\u0259hrizl\u0259 h\u0259d\u0259f qan ql\u00fckoza d\u0259y\u0259rin\u0259 nail oluruq. \u018fg\u0259r h\u0259d\u0259f qan ql\u00fckoza d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u0259 nail olmasaq, insulin m\u00fcalic\u0259sin\u0259 ke\u00e7irik.<\/p>\n<p>Hestasion diabeti olan b\u00fct\u00fcn hamil\u0259 qad\u0131nlara evd\u0259 qan ql\u00fckoza \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc \u00f6yr\u0259dilm\u0259lidir. H\u015eD olan hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n bir qismind\u0259 do\u011fu\u015fdan sonra normal ql\u00fckoza s\u0259viyy\u0259si b\u0259rpa olunsa da, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259liyi riski var. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 do\u011fu\u015fdan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 qan ql\u00fckoza s\u0259viyy\u0259si normal olsa bel\u0259, 4-12 ci h\u0259ft\u0259l\u0259rd\u0259 yenid\u0259n OQTT ke\u00e7irilm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Qalxanvari v\u0259z hormonlar\u0131 hans\u0131lard\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Qalxanvari v\u0259z x\u0259st\u0259likl\u0259rinin diaqnostikas\u0131 qanda s\u0259rb\u0259st T4, s\u0259rb\u0259st T3, TSH hormonlar\u0131n\u0131n yoxlan\u0131lmas\u0131, qalxanvari v\u0259zin USM v\u0259 ehtiyac olarsa, qalxanvari v\u0259zin sintiqrafiyas\u0131, Tiroid \u0130\u0130AB vasit\u0259sil\u0259 apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Qalxanvari v\u0259z hormonlar\u0131 kalsitonin, s\u0259rb\u0259st T4, s\u0259rb\u0259st T3 hormonlar\u0131d\u0131r, TSH is\u0259 hipofiz v\u0259zinin hormonudur. Hipofiz v\u0259zi qalxanvari v\u0259z\u0259 birba\u015fa n\u0259zar\u0259t edir. Periferik qanda d\u00f6vr ed\u0259n tiroid hormonlar\u0131n\u0131n 3\/4 hiss\u0259si Tiroksin, 1\/4 hiss\u0259si Triyodtironind\u0259n ibar\u0259tdir. Bu hormonlar b\u00f6y\u00fcm\u0259ni t\u0259min edir, \u0259qli inki\u015fafa t\u0259sir edirl\u0259r. Onlar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 (hipotiroidizm) zaman\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259r hals\u0131zl\u0131qdan, \u00fcmumi z\u0259iflikd\u0259n, d\u0259rinin qurulu\u011fundan, sif\u0259tl\u0259rind\u0259 v\u0259 \u0259ll\u0259rind\u0259 \u015fi\u015fkinlikd\u0259n, yuxululuqdan, art\u0131ql\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131 is\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r istiy\u0259 d\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fck, ishala meyllik, ar\u0131qlama, \u0259s\u0259bilikd\u0259n v\u0259 s. \u015fikay\u0259tl\u0259r edirl\u0259r.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<div class=\"form-group\"><img class=\"img-responsive\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/MAHMUD.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8211; G\u00fcnel xan\u0131m, \u00f6nc\u0259 hormonal sa\u011flaml\u0131q haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259rdiniz&#8230; &#8211; Hormonal sa\u011flaml\u0131q dedikd\u0259, qanda hormonlar\u0131n miqdar\u0131n\u0131n normada olmas\u0131, endokrinoloji sistemin normal f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Hormonlar orqanizmd\u0259 orqan v\u0259 sisteml\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b, orqanizmin inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259yirl\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, hormonlar daxili sekresiya v\u0259zl\u0259rinin spesifik m\u0259hsulu olub b\u00fct\u00fcn orqanizm\u0259 t\u0259sir edirl\u0259r. Onlar qan v\u0259 ya limfa vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131laraq distant t\u0259sir\u0259 malikdirl\u0259r. Sinir sistemi il\u0259 endokrinoloji sistem aras\u0131nda \u00e7ox s\u0131x \u0259laq\u0259 var. Hipofizin hormonlar\u0131 periferik endokrin v\u0259zl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tini t\u0259nziml\u0259m\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, m\u00fcbadil\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6vl\u0259rin\u0259 d\u0259 aktiv t\u0259sir g\u00f6st\u0259rirl\u0259r. Bel\u0259 ki, hormonlar b\u00f6y\u00fcm\u0259ni, cinsi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":784844,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8da95aad3148456e94b6ebd5ef9383e0.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8da95aad3148456e94b6ebd5ef9383e0.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8da95aad3148456e94b6ebd5ef9383e0.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8da95aad3148456e94b6ebd5ef9383e0-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8da95aad3148456e94b6ebd5ef9383e0-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8da95aad3148456e94b6ebd5ef9383e0-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8da95aad3148456e94b6ebd5ef9383e0.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8da95aad3148456e94b6ebd5ef9383e0.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8da95aad3148456e94b6ebd5ef9383e0-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/8da95aad3148456e94b6ebd5ef9383e0.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"&#8211; G\u00fcnel xan\u0131m, \u00f6nc\u0259 hormonal sa\u011flaml\u0131q haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259rdiniz&#8230; &#8211; Hormonal sa\u011flaml\u0131q dedikd\u0259, qanda hormonlar\u0131n miqdar\u0131n\u0131n normada olmas\u0131, endokrinoloji sistemin normal f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Hormonlar orqanizmd\u0259 orqan v\u0259 sisteml\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b, orqanizmin inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259yirl\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, hormonlar daxili sekresiya v\u0259zl\u0259rinin spesifik m\u0259hsulu olub b\u00fct\u00fcn orqanizm\u0259 t\u0259sir edirl\u0259r. Onlar qan v\u0259 ya limfa&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/784843"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=784843"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/784843\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":784845,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/784843\/revisions\/784845"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/784844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=784843"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=784843"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=784843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}