{"id":785138,"date":"2025-02-01T19:00:35","date_gmt":"2025-02-01T15:00:35","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=785138"},"modified":"2025-02-01T19:00:35","modified_gmt":"2025-02-01T15:00:35","slug":"t%c9%99yyar%c9%99-q%c9%99zalarinin-sayi-niy%c9%99-artib-m%c9%99shur-pilot-s%c9%99b%c9%99bl%c9%99ri-aciqladi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=785138","title":{"rendered":"T\u0259yyar\u0259 q\u0259zalar\u0131n\u0131n say\u0131 niy\u0259 art\u0131b? &#8211; M\u0259\u015fhur pilot s\u0259b\u0259bl\u0259ri A\u00c7IQLADI"},"content":{"rendered":"<p>Son aylarda t\u0259yyar\u0259 q\u0259zalar\u0131n\u0131n say\u0131 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131b. Qazax\u0131stan\u0131n Aktau \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 &#8220;Az\u0259rbaycan Hava Yollar\u0131&#8221;na (AZAL) m\u0259xsus &#8220;Embraer 190&#8221; t\u0259yyar\u0259sinin q\u0259zaya u\u011framas\u0131ndan sonra bu m\u0259s\u0259l\u0259 c\u0259miyy\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da art\u0131r\u0131b. Lakin h\u0259min q\u0259zadan sonra ard\u0131c\u0131l olaraq C\u0259nubi Koreya, Kanada v\u0259 Norve\u00e7d\u0259 d\u0259 ard\u0131c\u0131l \u00fc\u00e7 q\u0259za ba\u015f verdi. Son olaraq is\u0259 &#8211; yanvar\u0131n 31-i v\u0259 fevral\u0131n 1-d\u0259 AB\u015e-nin Va\u015finqton \u015ftat\u0131nda v\u0259 Pensilvaniya \u015ftat\u0131n\u0131n Filadelfiya \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u0259 ard\u0131c\u0131l iki t\u0259yyar\u0259 q\u0259zas\u0131 ba\u015f verib, n\u0259tic\u0259d\u0259 onlarla insan \u00f6l\u00fcb v\u0259 yaralan\u0131b.<\/p>\n<p>B\u0259s t\u0259yyar\u0259 q\u0259zalar\u0131n\u0131n say\u0131 niy\u0259 art\u0131b? Bunu hans\u0131 amill\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k olar?<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 Oxu.Az-\u0131n suallar\u0131n\u0131 cavabland\u0131ran t\u00fcrkiy\u0259li polkovnik, t\u0259limat\u00e7\u0131 pilot Mustafa Tekindor bildirib ki, hava n\u0259qliyyat\u0131 q\u0259zalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fct\u0259madi olaraq qeyd edil\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 q\u0259zalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;Sual yaran\u0131r ki, q\u0259zalar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131na bilirs\u0259, b\u0259s onlar niy\u0259 ba\u015f verir? \u00c7\u00fcnki ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, q\u0259zalar\u0131n 80%-i insan faktoru il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r v\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131na bil\u0259r. H\u0259r hans\u0131 bir u\u00e7u\u015fun t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, t\u0259yyar\u0259nin u\u00e7u\u015fa haz\u0131rlanmas\u0131na m\u0259sul olan texniki hey\u0259td\u0259n tutmu\u015f t\u0259yyar\u0259ni idar\u0259 ed\u0259n pilotlara, hava m\u0259kan\u0131n\u0131 idar\u0259 ed\u0259n n\u0259zar\u0259t\u00e7il\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r geni\u015f bir hey\u0259tin d\u00fczg\u00fcn zamanda d\u00fczg\u00fcn q\u0259rar verm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, aviasiyada g\u00f6rm\u0259k v\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259si \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Texnologiyan\u0131n inki\u015faf\u0131na \u0259sas\u0259n, havadak\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259t trayektoriyas\u0131 d\u00fcz m\u00fct\u0259nasib olaraq art\u0131r. Hava vasit\u0259l\u0259rind\u0259 dig\u0259r h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin asanl\u0131qla g\u00f6r\u00fcnm\u0259si v\u0259 f\u0259rql\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn avadanl\u0131qlar v\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131rmalar m\u00f6vcuddur. M\u0259s\u0259l\u0259n, toqqu\u015fma \u0259leyhin\u0259 profilaktik i\u015f\u0131qlar h\u0259r hava n\u0259qliyyat\u0131 vasit\u0259sind\u0259 m\u00f6vcuddur v\u0259 m\u00fch\u0259rrik i\u015f\u0259 sal\u0131nd\u0131qdan sonra a\u00e7\u0131l\u0131r, u\u00e7u\u015f sonunda m\u00fch\u0259rrikl\u0259r dayand\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra ba\u011flan\u0131r. Bu v\u0259 buna b\u0259nz\u0259r i\u015f\u0131qland\u0131rma sisteml\u0259ri say\u0259sind\u0259 dig\u0259r n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rin\u0259 vizual n\u0259zar\u0259t etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u0131qland\u0131rma sisteml\u0259rind\u0259n f\u0259rqli olaraq, indiki t\u0259yyar\u0259l\u0259r &#8220;Traffic Alert and Collision Avoidance System (TCAS &#8211; Trafik\u00a0<a title=\"xeberler son xeberler 2025\" href=\"https:\/\/big.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">x\u0259b\u0259rdar<\/a>l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 toqqu\u015fmadan qa\u00e7ma sistemi) adl\u0131 avadanl\u0131qla t\u0259chiz olunub. Bu sistem yax\u0131nl\u0131qdak\u0131 &#8220;Secondary Surveillance Radar&#8221; (SSR &#8211; ikinci d\u0259r\u0259c\u0259li m\u00fc\u015fahid\u0259 radar\u0131) transponder cihazlar\u0131n\u0131n siqnallar\u0131n\u0131 sor\u011fulayan, el\u0259c\u0259 d\u0259 SSR transponderl\u0259ri il\u0259 t\u0259chiz edilmi\u015f dig\u0259r n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 potensial toqqu\u015fma riskl\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259sl\u0259h\u0259t ver\u0259n v\u0259 u\u00e7u\u015f hey\u0259tin\u0259 vizual v\u0259 s\u0259sli x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar verm\u0259kl\u0259 \u015faquli qa\u00e7ma manevrl\u0259rini t\u00f6vsiy\u0259 ed\u0259n toqqu\u015fmadan yay\u0131nma sistemidir&#8221;, &#8211; polkovnik vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p>Pilot \u0259lav\u0259 edib ki, aviasiyada g\u00f6rm\u0259k q\u0259d\u0259r dig\u0259r n\u0259qliyyat vasit\u0259sinin dinl\u0259nilm\u0259si d\u0259 vacibdir:<\/p>\n<p>&#8220;Bel\u0259 ki, hava m\u0259kan\u0131nda u\u00e7u\u015flar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin, hava h\u0259r\u0259k\u0259tinin \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 xidm\u0259t funksiyas\u0131n\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmumi ortaq dild\u0259n istifad\u0259 edilir. Burada istifad\u0259 olunan \u00fcmumi dil termini aviasiya frazeologiyas\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, t\u0259yyar\u0259 havadad\u0131r v\u0259 pilota bel\u0259 bir sual verilir: &#8220;Havadak\u0131 t\u0259yyar\u0259ni g\u00f6r\u00fcrs\u0259n?&#8221; Cavab: &#8220;Hans\u0131 t\u0259yyar\u0259ni?&#8221; &#8211; olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki gec\u0259g\u00f6rm\u0259 cihaz\u0131 il\u0259 edil\u0259n u\u00e7u\u015flarda g\u00f6rm\u0259 sah\u0259si g\u00fcnd\u00fcz\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha azd\u0131r. Y\u0259ni pilotun &#8220;g\u00f6r\u00fcr\u0259m&#8221; cavab\u0131, b\u0259lk\u0259 d\u0259, havaya qalxan ba\u015fqa bir t\u0259yyar\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn verilmi\u015f ola bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 hava h\u0259r\u0259k\u0259tinin intensivliyinin n\u0259zar\u0259t\u00e7il\u0259ri n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rini davaml\u0131 olaraq izl\u0259yir v\u0259 m\u00fcmk\u00fcn fors-major v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 pilotlar\u0131 x\u0259b\u0259rdar edirl\u0259r. H\u0259m\u00e7inin bu kimi hallarda n\u0259zar\u0259t\u00e7il\u0259r istiqam\u0259t v\u0259 m\u0259saf\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 da verm\u0259lidirl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>&#8220;Bir s\u00f6zl\u0259, q\u0259zalar aviasiya s\u0259nayesinin qa\u00e7\u0131lmaz reall\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Quru, d\u0259niz v\u0259 d\u0259mir yolu n\u0259qliyyat\u0131nda oldu\u011fu kimi, hava n\u0259qliyyat\u0131nda da q\u0259zalar m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. T\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, d\u00fcnya \u00fczr\u0259 h\u0259r g\u00fcn edil\u0259n minl\u0259rl\u0259 u\u00e7u\u015fu n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, hava n\u0259qliyyat\u0131nda \u00f6l\u00fcm riski milyonda ondur. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259yyar\u0259l\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259siz n\u0259qliyyat vasit\u0259sidir&#8221;, &#8211; dey\u0259 m\u00fcsahibimiz fikrini yekunla\u015fd\u0131r\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son aylarda t\u0259yyar\u0259 q\u0259zalar\u0131n\u0131n say\u0131 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131b. Qazax\u0131stan\u0131n Aktau \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 &#8220;Az\u0259rbaycan Hava Yollar\u0131&#8221;na (AZAL) m\u0259xsus &#8220;Embraer 190&#8221; t\u0259yyar\u0259sinin q\u0259zaya u\u011framas\u0131ndan sonra bu m\u0259s\u0259l\u0259 c\u0259miyy\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da art\u0131r\u0131b. Lakin h\u0259min q\u0259zadan sonra ard\u0131c\u0131l olaraq C\u0259nubi Koreya, Kanada v\u0259 Norve\u00e7d\u0259 d\u0259 ard\u0131c\u0131l \u00fc\u00e7 q\u0259za ba\u015f verdi. Son olaraq is\u0259 &#8211; yanvar\u0131n 31-i v\u0259 fevral\u0131n 1-d\u0259 AB\u015e-nin Va\u015finqton \u015ftat\u0131nda v\u0259 Pensilvaniya \u015ftat\u0131n\u0131n Filadelfiya \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 d\u0259 ard\u0131c\u0131l iki t\u0259yyar\u0259 q\u0259zas\u0131 ba\u015f verib, n\u0259tic\u0259d\u0259 onlarla insan \u00f6l\u00fcb v\u0259 yaralan\u0131b. B\u0259s t\u0259yyar\u0259 q\u0259zalar\u0131n\u0131n say\u0131 niy\u0259 art\u0131b? Bunu hans\u0131 amill\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k olar? M\u00f6vzu il\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":785139,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ekran_sekli_2025-02-01_150423.png",625,361,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ekran_sekli_2025-02-01_150423.png",625,361,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ekran_sekli_2025-02-01_150423.png",625,361,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ekran_sekli_2025-02-01_150423-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ekran_sekli_2025-02-01_150423.png",625,361,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ekran_sekli_2025-02-01_150423.png",625,361,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ekran_sekli_2025-02-01_150423.png",625,361,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ekran_sekli_2025-02-01_150423.png",625,361,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ekran_sekli_2025-02-01_150423-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/Ekran_sekli_2025-02-01_150423.png",625,361,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Son aylarda t\u0259yyar\u0259 q\u0259zalar\u0131n\u0131n say\u0131 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131b. Qazax\u0131stan\u0131n Aktau \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 &#8220;Az\u0259rbaycan Hava Yollar\u0131&#8221;na (AZAL) m\u0259xsus &#8220;Embraer 190&#8221; t\u0259yyar\u0259sinin q\u0259zaya u\u011framas\u0131ndan sonra bu m\u0259s\u0259l\u0259 c\u0259miyy\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da art\u0131r\u0131b. Lakin h\u0259min q\u0259zadan sonra ard\u0131c\u0131l olaraq C\u0259nubi Koreya, Kanada v\u0259 Norve\u00e7d\u0259 d\u0259 ard\u0131c\u0131l \u00fc\u00e7 q\u0259za ba\u015f verdi. Son olaraq is\u0259 &#8211; yanvar\u0131n 31-i v\u0259 fevral\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/785138"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=785138"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/785138\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":785140,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/785138\/revisions\/785140"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/785139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=785138"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=785138"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=785138"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}