{"id":785941,"date":"2025-02-06T10:19:40","date_gmt":"2025-02-06T06:19:40","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=785941"},"modified":"2025-02-06T10:19:40","modified_gmt":"2025-02-06T06:19:40","slug":"az%c9%99rbaycanda-meyitl%c9%99ri-yandirmaq-t%c9%99klifi-din-yox-deyir-b%c9%99s-qanun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=785941","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda meyitl\u0259ri yand\u0131rmaq t\u0259klifi &#8211; din \u201cyox\u201d deyir, b\u0259s qanun&#8230;"},"content":{"rendered":"<h2><strong>\u0130lahiyyat\u00e7\u0131 \u201charamd\u0131r\u201d deyir; h\u00fcquq\u015f\u00fcnas: \u201cD\u00f6vl\u0259t \u00f6lm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsin dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 uy\u011fun olaraq sobada yand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259lidir\u201d<\/strong><\/h2>\n<p><strong>Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259fat ed\u0259n insanlar\u0131n meyiti yand\u0131r\u0131l\u0131r, y\u0259ni kremasiya edilir. Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 meyitl\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259n\u0259n\u0259si Hindistan, Nepal, \u00c7in, Yaponiya v\u0259 Tailand, \u015eri-Lanka, Myanma \u0259razil\u0259rind\u0259 yay\u011f\u0131nd\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>\u018fhalinin s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 torpaq \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n h\u00f6kum\u0259t insanlar\u0131 v\u0259fat ed\u0259n qohumlar\u0131n\u0131 yand\u0131rma\u011fa t\u0259\u015fviq edir. Torpa\u011f\u0131n m\u0259hdud olmas\u0131 da bu add\u0131m\u0131n at\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm faktordur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda bel\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar olsa da, \u0259ks\u0259riyy\u0259t raz\u0131la\u015fm\u0131r. Sosial mediada ged\u0259n m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 meyitin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00fcnah kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 v\u0259fat etmi\u015f \u015f\u0259xsin ruhunu incitm\u0259k kimi q\u0259bul edilir. Ancaq son ill\u0259r m\u0259zarl\u0131qlar\u0131n say\u0131nda, q\u0259biristanl\u0131qlar sal\u0131nmas\u0131nda probleml\u0259r var. Dinin \u015f\u0259rtl\u0259ri \u00f6z yerind\u0259, Az\u0259rbaycan qanunlar\u0131 meyiti yand\u0131rma\u011fa icaz\u0259 verirmi?<\/p>\n<p><strong>Dini m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis, ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 jurnalist R\u0259sul Mirh\u0259\u015fimli m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da fikirl\u0259rini a\u00e7\u0131qlay\u0131b:<\/strong>\u00a0\u201cD\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015f insan\u0131n torpa\u011fa tap\u015f\u0131r\u0131lmas\u0131 min ill\u0259ri a\u015f\u0131b g\u0259l\u0259n d\u0259fn ad\u0259tl\u0259ridir. Bu ad\u0259t \u0130slam dininin Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 yay\u0131lmas\u0131na q\u0259d\u0259r m\u00f6vcud olub. Az\u0259rbaycan \u0259halisinin m\u00fctl\u0259q \u00e7oxlu\u011funu v\u0259 dominant qismini t\u0259\u015fkil ed\u0259n q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259rd\u0259 \u00f6l\u00fcm h\u0259yat\u0131n davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na v\u0259 ba\u015fqa bir d\u00fcnyada ya\u015fama\u011fa ke\u00e7i\u015f kimi q\u0259bul edilirdi. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n yas m\u0259rasiml\u0259ri v\u0259 d\u0259fn ad\u0259tl\u0259ri f\u0259rqli inanc sisteml\u0259rin\u0259 v\u0259 sosial strukturun x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131. Q\u0259dim t\u00fcrkl\u0259r \u00f6l\u00fcmd\u0259n sonra ruhlar\u0131n dig\u0259r d\u00fcnyaya ke\u00e7m\u0259sin\u0259 inan\u0131rd\u0131lar. \u00d6l\u0259n insan\u0131n ruhunun narahat olmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onun meyitinin m\u00fc\u0259yy\u0259n qaydalara uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259fn olunmas\u0131 vacib say\u0131l\u0131rd\u0131. Q\u0259dim t\u00fcrk inanc\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00f6vzuya yana\u015fanda \u00f6l\u0259n insan\u0131n meyitinin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 praktikas\u0131na, dem\u0259k olar ki, rast g\u0259linmir. \u0130slam dini d\u0259 \u00f6l\u0259n insan\u0131n meyitinin yand\u0131r\u0131lmas\u0131na qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r. \u0130slam\u0131n \u0259sas t\u0259liml\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6l\u0259n insan\u0131n n\u0259\u015fi say\u011f\u0131 il\u0259 v\u0259 dinin g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259rin\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259fn edilm\u0259lidir. \u0130nsan\u0131n n\u0259\u015finin d\u0259fn edilm\u0259si qaydas\u0131 ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 Qurani-K\u0259rimd\u0259 Qabilin \u00f6z qarda\u015f\u0131 Habili \u00f6ld\u00fcrd\u00fcy\u00fc hiss\u0259ni a\u00e7\u0131qlayan &#8220;Maid\u0259&#8221; sur\u0259sinin 31-ci ay\u0259sind\u0259n al\u0131r. \u0130slam aliml\u0259ri d\u0259 \u00f6l\u0259n insan\u0131n b\u0259d\u0259nin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 yekdil m\u00f6vqe n\u00fcmayi\u015f etdirir, bunu haram say\u0131rlar. Aliml\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, meyitl\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 insanlar\u0131n ruhuna qar\u015f\u0131 say\u011f\u0131s\u0131zl\u0131q olaraq q\u0259bul edilir v\u0259 \u00f6l\u00fcy\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00fczg\u00fcn m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rilm\u0259y\u0259n bir davran\u0131\u015f say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131n yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 b\u0259yan ed\u0259n hikm\u0259t onun torpaqdan yarad\u0131lmas\u0131nda oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015f\u0259rk\u0259n d\u0259 torpa\u011fa tap\u015f\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259bii hald\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/8a7f92f497b92e1e5e38a6bbcc7df3af.jpg\" alt=\"resul mirhesimli.jpeg (61 KB)\" width=\"800\" height=\"521\" \/><\/p>\n<p><strong>R\u0259sul Mirh\u0259\u015fimli<\/strong><\/p>\n<p><strong>Meyitin yand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u0259zar yerl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaranan probleml\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar olmas\u0131na g\u0259linc\u0259, R\u0259sul Mirh\u0259\u015fimli \u0259lav\u0259 edib ki, bu problem \u0130slam qaydalar\u0131ndan uzaqla\u015fan m\u0259zarlar\u0131n \u00e7oxlu\u011fundan yaran\u0131b:<\/strong>\u00a0\u201c\u0130nsanlar sanki d\u0259bd\u0259b\u0259li m\u0259zar da\u015flar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir-biril\u0259ri il\u0259 yar\u0131\u015fa girib. Bu ifrat meyll\u0259r artd\u0131qca m\u0259zar yerl\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fctp\u0259p\u0259rstlik m\u0259nz\u0259r\u0259si kimi g\u00f6st\u0259rir. Bahal\u0131 m\u0259rm\u0259rl\u0259rd\u0259n m\u0259zar da\u015flar\u0131, r\u0259ngli \u015f\u0259kill\u0259rin ba\u015fda\u015flar\u0131na vurulmas\u0131, b\u00f6y\u00fck bir \u0259razini \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u0259zarlar he\u00e7 bir g\u00f6st\u0259ricisi il\u0259 \u0130slam dininin qaydalar\u0131na uy\u011fun g\u0259lmir. Bu m\u0259zarlar dinin qaydalar\u0131ndan uzaq oldu\u011fu kimi, h\u0259m d\u0259 israf\u00e7\u0131l\u0131q meyll\u0259ridir. Allah-T\u0259ala israf ed\u0259nl\u0259rin d\u0259 \u015feytanla qarda\u015f oldu\u011funu b\u0259yan edir\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/sumqayit24.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/xeberle4.jpg\" alt=\"H\u00fcquq\u015f\u00fcnas Ramil S\u00fcleymanov: \u201cSumqay\u0131tda s\u00f6k\u00fcnt\u00fc aparan \u015firk\u0259t sakinl\u0259ri  qorxudur\u201d | Sumqayit24.az\" \/><\/p>\n<p><strong>Ramil S\u00fcleymanov<\/strong><\/p>\n<p><strong>H\u00fcquq\u015f\u00fcnas Ramil S\u00fcleymanov da \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikrini bildirib: \u201cAz\u0259rbaycan d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tdir v\u0259 din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r. Y\u0259ni vahid, dini bir sistem yoxdur ki, konkret bir dinin qaydalar\u0131na uy\u011fun olaraq insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131 idar\u0259 olunsun v\u0259 ya n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlan\u0131ls\u0131n.<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0259biristanl\u0131qlar\u0131n sal\u0131nmas\u0131 v\u0259 idar\u0259 olunmas\u0131 qaydalar\u0131 m\u00f6vcuddur. Bu qaydalar Nazirl\u0259r Kabineti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq edilib. H\u0259min qaydalar\u0131n 2.1.12-ci madd\u0259sind\u0259 qeyd olunur ki, kremasiya, y\u0259ni \u00f6lm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsin dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 uy\u011fun olaraq sobada yand\u0131r\u0131lmas\u0131 bir ayin, proses hesab olunur.<\/p>\n<p>Qanunvericiliyimiz\u0259 \u0259sas\u0259n, bu ayinl\u0259rin icra olunmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259min edilm\u0259lidir. Bununla ba\u011fl\u0131 m\u00fcvafiq mexanizm d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259tbiq olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Bu el\u0259c\u0259 d\u0259 \u015f\u0259xsin Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiq olunmu\u015f v\u0259 ratifikasiya edilmi\u015f Avropa \u0130nsan Haqlar\u0131 Konvensiyas\u0131n\u0131n 9-cu madd\u0259sinin t\u0259siri alt\u0131na da d\u00fc\u015f\u00fcr. Bel\u0259 ki, 9-cu madd\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259r k\u0259s \u00f6z dinin\u0259 v\u0259 \u0259qid\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq ibad\u0259t etm\u0259k, dini t\u0259liml\u0259r verm\u0259k v\u0259 dini ayinl\u0259ri yerin\u0259 yetirm\u0259k azadl\u0131\u011f\u0131na malikdir&#8221;.<\/strong><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, mill\u0259t v\u0259kili Ceyhun M\u0259mm\u0259dov deyib ki, Az\u0259rbaycanda meyitl\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kremasiya m\u0259rk\u0259zl\u0259ri yarad\u0131lacaq. O bildirib ki, Az\u0259rbaycan d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tdir: \u201cBu g\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif din, etiqad n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri ya\u015fay\u0131r. Onlar\u0131n etiqad azadl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min olunur. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 meyitl\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi m\u0259rk\u0259zl\u0259r yarad\u0131lacaq. Bu ona g\u00f6r\u0259 edil\u0259c\u0259k ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 hans\u0131sa etiqad n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin bel\u0259 arzusu olduqda, bu, qanuna istinad\u0259n t\u0259nziml\u0259nsin\u201d.<\/p>\n<p>Ceyhun M\u0259mm\u0259dov onu da qeyd edib ki, meyitl\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan x\u00fcsusi m\u0259rk\u0259zl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rma apar\u0131l\u0131r. Onu da \u0259lav\u0259 edib ki, haz\u0131rda c\u0259s\u0259dinin yand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ist\u0259y\u0259n az sayda insan var, bu, k\u00fctl\u0259vi deyil.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130lahiyyat\u00e7\u0131 \u201charamd\u0131r\u201d deyir; h\u00fcquq\u015f\u00fcnas: \u201cD\u00f6vl\u0259t \u00f6lm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsin dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 uy\u011fun olaraq sobada yand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259lidir\u201d Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259fat ed\u0259n insanlar\u0131n meyiti yand\u0131r\u0131l\u0131r, y\u0259ni kremasiya edilir. Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 meyitl\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259n\u0259n\u0259si Hindistan, Nepal, \u00c7in, Yaponiya v\u0259 Tailand, \u015eri-Lanka, Myanma \u0259razil\u0259rind\u0259 yay\u011f\u0131nd\u0131r. \u018fhalinin s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 torpaq \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n h\u00f6kum\u0259t insanlar\u0131 v\u0259fat ed\u0259n qohumlar\u0131n\u0131 yand\u0131rma\u011fa t\u0259\u015fviq edir. Torpa\u011f\u0131n m\u0259hdud olmas\u0131 da bu add\u0131m\u0131n at\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm faktordur. Az\u0259rbaycanda bel\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar olsa da, \u0259ks\u0259riyy\u0259t raz\u0131la\u015fm\u0131r. Sosial mediada ged\u0259n m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 meyitin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00fcnah kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 v\u0259fat etmi\u015f \u015f\u0259xsin ruhunu incitm\u0259k kimi q\u0259bul edilir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":785942,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/bf04f455bd5769e226a91209d902c780.jpg",700,394,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/bf04f455bd5769e226a91209d902c780.jpg",700,394,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/bf04f455bd5769e226a91209d902c780.jpg",700,394,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/bf04f455bd5769e226a91209d902c780-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/bf04f455bd5769e226a91209d902c780-648x365.jpg",648,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/bf04f455bd5769e226a91209d902c780.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/bf04f455bd5769e226a91209d902c780.jpg",700,394,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/bf04f455bd5769e226a91209d902c780.jpg",700,394,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/bf04f455bd5769e226a91209d902c780-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/bf04f455bd5769e226a91209d902c780.jpg",700,394,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130lahiyyat\u00e7\u0131 \u201charamd\u0131r\u201d deyir; h\u00fcquq\u015f\u00fcnas: \u201cD\u00f6vl\u0259t \u00f6lm\u00fc\u015f \u015f\u0259xsin dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 uy\u011fun olaraq sobada yand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259lidir\u201d Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259fat ed\u0259n insanlar\u0131n meyiti yand\u0131r\u0131l\u0131r, y\u0259ni kremasiya edilir. Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 meyitl\u0259rin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259n\u0259n\u0259si Hindistan, Nepal, \u00c7in, Yaponiya v\u0259 Tailand, \u015eri-Lanka, Myanma \u0259razil\u0259rind\u0259 yay\u011f\u0131nd\u0131r. \u018fhalinin s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 torpaq \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n h\u00f6kum\u0259t insanlar\u0131 v\u0259fat ed\u0259n qohumlar\u0131n\u0131 yand\u0131rma\u011fa t\u0259\u015fviq edir.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/785941"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=785941"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/785941\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":785943,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/785941\/revisions\/785943"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/785942"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=785941"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=785941"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=785941"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}