{"id":786556,"date":"2025-02-08T12:10:31","date_gmt":"2025-02-08T08:10:31","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=786556"},"modified":"2025-02-08T12:10:31","modified_gmt":"2025-02-08T08:10:31","slug":"ticar%c9%99t-muharib%c9%99l%c9%99ri-az%c9%99rbaycani-gozl%c9%99y%c9%99n-sinaqlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=786556","title":{"rendered":"Ticar\u0259t m\u00fcharib\u0259l\u0259ri &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131 g\u00f6zl\u0259y\u0259n s\u0131naqlar"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Natiq C\u0259f\u0259rli: \u201cH\u0259r bir h\u00f6kum\u0259tin m\u00fcmk\u00fcn t\u0259sirl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fctl\u0259q i\u015f plan\u0131 olmal\u0131d\u0131r\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><strong>\u201cQlobal ticar\u0259t sistemi artan g\u0259rginlikl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadi siyas\u0259tini yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara uy\u011funla\u015fd\u0131rmaqdad\u0131r\u201d. Bunu T\u00fcrkiy\u0259 prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan milli m\u0259\u015f\u011fulluq strategiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ke\u00e7iril\u0259n toplant\u0131da bildirib.<\/strong><\/p>\n<p>\u201cM\u00fcasir beyn\u0259lxalq sistem \u00e7\u0259tin d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131r. Geosiyasi r\u0259qab\u0259t yeni s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7at\u0131b v\u0259 \u0259sas oyun\u00e7ular aras\u0131nda ticar\u0259t m\u00fcharib\u0259si g\u00fccl\u0259n\u0259c\u0259k\u201d, &#8211; \u018frdo\u011fan qeyd edib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 h\u00f6kum\u0259ti riskl\u0259ri t\u0259hlil edir, orta v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli iqtisadi h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259r edir: \u201cBiz \u00f6lk\u0259y\u0259 t\u0259hdidl\u0259ri minimuma endirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ticar\u0259t yol x\u0259rit\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iririk\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, AB\u015e prezidenti Donald Tramp\u0131n yax\u0131n m\u00fctt\u0259fiql\u0259ri, qon\u015fular\u0131, r\u0259qibl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 r\u00fcsum siyas\u0259tinin b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada m\u00f6vcud ticar\u0259t nizam\u0131n\u0131n pozaca\u011f\u0131, AB\u015e \u00f6z\u00fc v\u0259 r\u00fcsum t\u0259tbiq olunan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 inflyasiyan\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259n\u0259c\u0259yi, bunun is\u0259 son n\u0259tic\u0259d\u0259 qlobal iqtisadiyyata a\u011f\u0131r z\u0259rb\u0259 vuraca\u011f\u0131na dair g\u00f6zl\u0259ntil\u0259r yarad\u0131b. X\u00fcsusil\u0259 \u00c7inin AB\u015e-a cavab olaraq bu \u00f6lk\u0259d\u0259n idxal olunan mallara qar\u015f\u0131 r\u00fcsumlar t\u0259tbiq etm\u0259si enerji bazarlar\u0131nda b\u00f6y\u00fck t\u0259hdidl\u0259r formala\u015fd\u0131rmaqdad\u0131r. Art\u0131q bir \u00e7ox m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259 Tramp\u0131n q\u0259rarlar\u0131n\u0131n t\u0259sirl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 add\u0131mlar\u0131n planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na ba\u015flan\u0131b. Bu s\u0131rada d\u00fcnyan\u0131n ikinci iqtisadi m\u0259rk\u0259zi olan Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n haz\u0131rl\u0131qlar\u0131 diqq\u0259ti c\u0259lb edir. Br\u00fcsseld\u0259 yarad\u0131lan x\u00fcsusi i\u015f\u00e7i qrup h\u0259m Tramp\u0131n m\u00fcmk\u00fcn \u0259lav\u0259 r\u00fcsum art\u0131mlar\u0131na, h\u0259m d\u0259 dig\u0259r istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259ki analoji add\u0131mlar\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 yeni \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r haz\u0131rlay\u0131r.<\/p>\n<p>AB\u015e-\u0131n yeni administrasiyan\u0131n add\u0131mlar\u0131 qlobal iqtisadiyyat \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar formala\u015fd\u0131r\u0131r? Ba\u015f ver\u0259nl\u0259r Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259l\u0259r v\u0259d edir?<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/qafqazinfo.az\/uploads\/1726211681\/natiq_ceferli.jpg\" alt=\"REAL-\u0131n yeni s\u0259dri Natiq C\u0259f\u0259rli olacaq?\" \/><\/p>\n<p><strong>Natiq C\u0259f\u0259rli<\/strong><\/p>\n<p>Suallar\u0131 cavabland\u0131ran iqtisad\u00e7\u0131-ekspert Natiq C\u0259f\u0259rli hesab edir ki, Tramp\u0131n m\u0259qs\u0259di r\u00fcsumlar\u0131 real olaraq t\u0259tbiq etm\u0259k deyil: \u201cHadis\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, Tramp\u0131n tarif \u201dm\u00fcharib\u0259l\u0259ri&#8221;, k\u0259skin ritorikas\u0131 art\u0131q b\u0259hr\u0259sini verir &#8211; Kolumbiya, Panama, Kanada, Meksika geri add\u0131m atd\u0131, n\u00f6vb\u0259d\u0259 v\u0259 \u00c7indir.Tarif ritorikas\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259m\u0259l yarad\u0131r, qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r\u0259 vadar edir. 2023-c\u00fc ild\u0259 (2024-\u00fcn tam m\u0259lumatlar\u0131 yoxdur), Meksika ixrac\u0131n\u0131n 79 faizi AB\u015e-a olub, \u00fcmumi ixarac 472 milyard dollar\u0131 ke\u00e7ib. \u018fg\u0259r 25 faiz taarif art\u0131m\u0131 qalsayd\u0131, Meksika iqtisadiyyat\u0131na b\u00f6y\u00fck z\u0259rb\u0259 d\u0259y\u0259c\u0259kdi. Amma Meksika geri add\u0131m atd\u0131 &#8211; qeyri-leqal miqrantlarla m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn AB\u015e s\u0259rh\u0259din\u0259 10 min ordu g\u00f6nd\u0259rdi, s\u0259rh\u0259di m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndir\u0259c\u0259yin\u0259, narkotrafikl\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 s\u00f6z verdi. Dem\u0259li, Tramp\u0131n taktikas\u0131 i\u015fl\u0259yir-i\u015fl\u0259di.<\/p>\n<p>Yax\u015f\u0131, taarif m\u00fcharib\u0259l\u0259rind\u0259n AB\u015e uduzmurmu &#8211; t\u0259bii ki, uduzur, uduza bil\u0259r. \u018fvv\u0259l onu deyim ki, ticar\u0259t m\u00fcharib\u0259l\u0259rinin qurbanlar\u0131 adi al\u0131c\u0131lar olur. \u00c7\u00fcnki tarifl\u0259r y\u00fcks\u0259ldikc\u0259 daxili bazarda da qiym\u0259tl\u0259r art\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, AB\u015e \u00c7ind\u0259n g\u0259l\u0259n m\u0259hsullar\u0131 yax\u0131n zamanda haradansa \u0259v\u0259z ed\u0259 bilm\u0259z. H\u0259tta bu, 2-3 il\u0259 d\u0259 m\u00fcmk\u00fcn deyil. O c\u00fcml\u0259d\u0259n AB\u015e-nin Meksikadan, Kanadadan g\u0259l\u0259n m\u0259hsullar\u0131 yerli istehsal il\u0259 \u0259v\u0259z etm\u0259si ill\u0259r alar bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 taarifl\u0259rin art\u0131m\u0131 AB\u015e-da inflyasiyaya ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Tramp\u0131n \u0259sas ist\u0259yi, sad\u0259c\u0259, dan\u0131\u015f\u0131qlar m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259kdir. Y\u0259ni tarif m\u00fcharib\u0259l\u0259ri il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlarda \u00fcst\u00fcnl\u00fck qazanaraq m\u00fc\u0259yy\u0259n g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r qoparmaqd\u0131r. Bunun daim bel\u0259 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr\u0259m. Bir m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra AB\u015e dan\u0131\u015f\u0131qlar vasit\u0259sil\u0259 \u00f6z ist\u0259kl\u0259rini alandan v\u0259 yaxud da maraqlar\u0131 t\u0259min edildikd\u0259n sonra tarifl\u0259r\u0259 yenid\u0259n bax\u0131la bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Ekspert bildirir ki, \u0259g\u0259r taarifl\u0259r real olaraq t\u0259dbiq edils\u0259, orta statistik AB\u015e v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n eyni m\u0259hsullara, m\u0259s\u0259l\u0259n, d\u00fcn\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r x\u0259rcl\u0259diyi \u00fcmumi v\u0259sait ild\u0259 1100 dollar daha \u00e7ox ola bil\u0259r: \u201cBu is\u0259 AB\u015e se\u00e7icisinin xo\u015funa g\u0259lm\u0259y\u0259c\u0259k, \u00e7\u00fcnki, Tramp\u0131n \u0259sas s\u00fcarlar\u0131ndan biri inflyasiyan\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 salmaq idi. \u0130nflyasiyan\u0131n artmas\u0131 Tramp\u0131n populyarl\u0131\u011f\u0131na ciddi z\u0259rb\u0259 vura bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>N.C\u0259f\u0259rlinin fikrinc\u0259, indiki halda h\u0259r bir h\u00f6kum\u0259tin m\u00fcmk\u00fcn t\u0259sirl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 add\u0131mlar\u0131 ehtiva ed\u0259n i\u015f plan\u0131 m\u00fctl\u0259q olmal\u0131d\u0131r: \u201cAz\u0259rbaycanda da bel\u0259 bir plan\u0131n olmas\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 vacibdir. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, Tramp neft qiym\u0259tl\u0259rini a\u015fa\u011f\u0131 salma\u011f\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yir v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas g\u0259lir m\u0259nb\u0259yi d\u0259 neftdir, onda bel\u0259 bir plan\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r vacib oldu\u011funu g\u00f6r\u0259 bil\u0259rik\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/vergiler.az\/media\/2020\/10\/15\/elman-sadiqov.jpg\" alt=\"Elman Sad\u0131qov: \u201cAz\u0259rbaycan 2030-cu ild\u0259n etibar\u0259n alternativ enerji \u00fczr\u0259  \u00f6n\u0259mli ixracat\u00e7\u0131ya \u00e7evril\u0259c\u0259k\u201d\" \/><\/p>\n<p><strong>Elman Sad\u0131qov\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130qtisad\u00e7\u0131-ekspert Elman Sad\u0131qov bildirir ki, Tramp\u0131n atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar\u0131n he\u00e7 biri g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z deyil:<\/strong>\u00a0\u201cM\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin he\u00e7 biri \u00e7ok effekti yaradacaq deyil. H\u0259tta Q\u0259zza il\u0259 ba\u011fl\u0131 dedikl\u0259ri d\u0259 &#8211; \u00e7\u00fcnki Q\u00fcds\u00fc \u0130srailin paytaxt\u0131 kimi tan\u0131yan ilk prezident Trampd\u0131r. R\u00fcsumlara g\u0259linc\u0259, onlar Tramp\u0131n \u0259lind\u0259 ist\u0259diyini almaq vasit\u0259sidir. O, tarifl\u0259ri t\u0259tbiq etm\u0259kd\u0259n daha \u00e7ox, bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fc yaratmaqla AB\u015e-a s\u0259rf ed\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259r \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259yir. Bilirsiniz, tarifl\u0259r \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik al\u0259tdir. \u0130nki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti tarifl\u0259rd\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 istifad\u0259 edibl\u0259r, onlar\u0131n say\u0259sind\u0259 u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 edibl\u0259r. Lakin Tramp\u0131n t\u0259tbiq etm\u0259k ist\u0259diyi tarif siyas\u0259ti il\u0259 AB\u015e \u00fc\u00e7\u00fcn u\u011furlu n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Tramp deyir ki, ticar\u0259t balans\u0131ndak\u0131 m\u0259nfi saldonu aradan qald\u0131rmaq ist\u0259yir. Bel\u0259 saldo \u0259n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 \u00c7inl\u0259 yaran\u0131b. Bu h\u0259cm Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 d\u0259 yet\u0259rinc\u0259 b\u00f6y\u00fckd\u00fcr v\u0259 sair. Lakin m\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, dollar\u0131n d\u00fcnyada \u0259sas rezerv valyuta olmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi m\u0259hz bu m\u0259nfi saldodad\u0131r: d\u00fcnyadan mal al\u0131b, dollar ixrac etm\u0259k. Bu, Bretton-Vuds sazi\u015find\u0259 Keynsin \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rind\u0259n biri idi: siz dollar\u0131 d\u00fcnyada \u0259sas valyutaya \u00e7evirm\u0259yi ist\u0259yirsinizs\u0259, dollar\u0131 verm\u0259yi bacarmal\u0131s\u0131n\u0131z. Dollar\u0131n verilm\u0259sinin inc\u0259 bir yolu tap\u0131ld\u0131: dollar\u0131 verib neft al\u0131ram, h\u0259min dollar\u0131n xeyli hiss\u0259si sonradan investisiya formas\u0131nda qay\u0131d\u0131r AB\u015e iqtisadiyyat\u0131na. Bu g\u00fcn d\u00fcnyada Tramp da daxil olmaqla, he\u00e7 bir g\u00fcc bu sistem\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xa bilm\u0259z, m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u00c7\u00fcnki bu, d\u00fcnya ticar\u0259tini m\u0259hv ed\u0259r, dollar\u0131n m\u00f6vqel\u0259rini itirm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olar. Bunu Tramp da yax\u015f\u0131 bilir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 ticar\u0259td\u0259 s\u0131f\u0131r k\u0259sirl\u0259 ticar\u0259t etm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 deyil. Sad\u0259c\u0259, indi ar\u0131 p\u0259t\u0259yin\u0259 \u00e7omaq soxmaqla, \u00f6z h\u0259d\u0259fl\u0259rin\u0259 nail olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Ekspertin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda AB\u015e \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fl\u0131ca q\u0259buledilm\u0259z m\u0259qam \u00c7inin g\u00fccl\u0259nm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r: \u201c\u00c7ini faktiki olaraq indiki s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131ran el\u0259 AB\u015e-\u0131n \u00f6z\u00fcd\u00fcr: texnologiyalar\u0131n ixrac\u0131, \u00c7in mallar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 sair yollarla. Uzun m\u00fcdd\u0259t \u00c7ini varland\u0131ran AB\u015e indi onun \u00f6z\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 q\u0259bullana bilmir. Do\u011frudur, \u00c7inin haz\u0131rda v\u0259ziyy\u0259ti he\u00e7 d\u0259 yax\u015f\u0131 deyil: da\u015f\u0131nmaz \u0259mlak bazar\u0131ndak\u0131 \u00e7\u00f6km\u0259l\u0259r b\u00fct\u00fcn iqtisadiyyat\u0131 geri \u00e7\u0259kir, daxili borclanma b\u00f6y\u00fck problem\u0259 \u00e7evrilib v\u0259 sair. Tramp da bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259n yararlanmaqla \u00c7inin m\u00f6vqel\u0259rini z\u0259ifl\u0259tm\u0259k ist\u0259yir\u201d.<\/p>\n<p><strong>E.Sad\u0131qov hesab edir ki, Tramp uzun ill\u0259r boyu ucuz \u00c7in mallar\u0131n\u0131n AB\u015e-a idxal\u0131nda ba\u015fl\u0131ca h\u0259lq\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259n Meksikaya qar\u015f\u0131 add\u0131mlar\u0131nda haql\u0131d\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201cMeksika h\u0259m d\u0259 narkotikan\u0131n AB\u015e-a ax\u0131n\u0131nda m\u00fch\u00fcm yer tutur. Kanada il\u0259 ba\u011fl\u0131 da bu m\u0259s\u0259l\u0259 k\u0259skinl\u0259\u015fir getdikc\u0259. Narkotika haz\u0131rda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri narahat ed\u0259n ba\u015fl\u0131ca probleml\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilir. Qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 h\u00f6kum\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 narkotik ticar\u0259tinin iqtisadiyyata yaratd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259r m\u00fczakir\u0259 olunub. Y\u0259ni narkotika z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fd\u0259n k\u00fclli miqdarda valyutan\u0131n \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xmas\u0131na g\u0259tir\u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 qlobal qanunsuz ticar\u0259t\u0259 \u00e7evrilib. Y\u0259ni Tramp\u0131n \u00f6z \u00f6lk\u0259sind\u0259 bu ticar\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq ist\u0259yi t\u0259bii v\u0259 z\u0259ruridir\u201d.<\/p>\n<p><strong>Tramp Meksika v\u0259 Kanadaya, el\u0259c\u0259 d\u0259 A\u0130-y\u0259 tarifl\u0259ri real t\u0259tbiq ets\u0259, hans\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r? E.Sad\u0131qov deyir ki, bu, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada iqtisadi prosesl\u0259r z\u0259ncirinin pozulmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r:<\/strong>\u00a0\u201c\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 AB\u015e v\u0259 r\u00fcsum t\u0259tbiq olunan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 inflyasiyan\u0131n k\u0259skin s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259si, ticar\u0259t z\u0259ncirl\u0259rinin q\u0131r\u0131lmas\u0131, daha sonra bu prosesin dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 sonunda qlobal iqtisadi b\u00f6hran ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Bu zaman dollarla borclar\u0131 olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r onu \u00f6d\u0259y\u0259 bilm\u0259y\u0259r\u0259k iflas ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, Az\u0259rbaycan \u00e7ox yax\u015f\u0131d\u0131r ki, borclar\u0131n\u0131 minimum h\u0259dd\u0259 endirib. Yarana bil\u0259c\u0259k qlobal b\u00f6hrandan d\u00fcnyan\u0131 \u00e7\u0131xara bil\u0259c\u0259k yegan\u0259 q\u00fcvv\u0259 is\u0259, n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0259rib\u0259 d\u0259 olsa, yen\u0259 AB\u015e olacaq. Bu, d\u00fcnyada yeni bir nizam\u0131n yaranmas\u0131na &#8211; m\u0259hz AB\u015e-\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda yaranmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq. Haz\u0131rda faktiki olaraq n\u0259 BMT, n\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Ticar\u0259t T\u0259\u015fkilat\u0131, n\u0259 d\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxlaq t\u0259\u015fkilatlar funksiyalar\u0131n\u0131 icra ed\u0259 bilmirl\u0259r. Bu is\u0259 y\u0259qin ki, yeni nizam\u0131n, yeni nizamlanma mexanizminin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na ehtiyac yarad\u0131r. Lakin bunun q\u0259fild\u0259n v\u0259 radikal add\u0131mlarla ba\u015f verm\u0259sini y\u0259qin ki, he\u00e7 Tramp\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 ist\u0259mir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onun r\u00fcsum siyas\u0259tind\u0259n geri \u00e7\u0259kil\u0259c\u0259yi daha reald\u0131r, n\u0259inki onlar\u0131 t\u0259tbiq etm\u0259yi\u201d.<\/p>\n<p>Ekspert qeyd edir ki, ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k prosesl\u0259r -dollar\u0131n bahala\u015fmas\u0131, enerji bazar\u0131nda qiym\u0259tl\u0259rin k\u0259skin d\u00fc\u015fm\u0259si Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259sirsiz ke\u00e7m\u0259y\u0259c\u0259k: \u201cQlobal b\u00f6hran yaranacaqsa, Az\u0259rbaycan\u0131n ondan k\u0259narda qalmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bu bax\u0131mdan, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti bu sah\u0259d\u0259 \u00f6z hesablamalar\u0131n\u0131 apar\u0131r, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r haz\u0131rlay\u0131r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Natiq C\u0259f\u0259rli: \u201cH\u0259r bir h\u00f6kum\u0259tin m\u00fcmk\u00fcn t\u0259sirl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fctl\u0259q i\u015f plan\u0131 olmal\u0131d\u0131r\u201d \u201cQlobal ticar\u0259t sistemi artan g\u0259rginlikl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadi siyas\u0259tini yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara uy\u011funla\u015fd\u0131rmaqdad\u0131r\u201d. Bunu T\u00fcrkiy\u0259 prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan milli m\u0259\u015f\u011fulluq strategiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ke\u00e7iril\u0259n toplant\u0131da bildirib. \u201cM\u00fcasir beyn\u0259lxalq sistem \u00e7\u0259tin d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131r. Geosiyasi r\u0259qab\u0259t yeni s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7at\u0131b v\u0259 \u0259sas oyun\u00e7ular aras\u0131nda ticar\u0259t m\u00fcharib\u0259si g\u00fccl\u0259n\u0259c\u0259k\u201d, &#8211; \u018frdo\u011fan qeyd edib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 h\u00f6kum\u0259ti riskl\u0259ri t\u0259hlil edir, orta v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli iqtisadi h\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259 d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259r edir: \u201cBiz \u00f6lk\u0259y\u0259 t\u0259hdidl\u0259ri minimuma endirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ticar\u0259t yol x\u0259rit\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iririk\u201d. Qeyd ed\u0259k ki,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":786557,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/becf28e88ee2d8231210561ee439c2a5.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/becf28e88ee2d8231210561ee439c2a5.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/becf28e88ee2d8231210561ee439c2a5.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/becf28e88ee2d8231210561ee439c2a5-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/becf28e88ee2d8231210561ee439c2a5-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/becf28e88ee2d8231210561ee439c2a5-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/becf28e88ee2d8231210561ee439c2a5.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/becf28e88ee2d8231210561ee439c2a5.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/becf28e88ee2d8231210561ee439c2a5-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/becf28e88ee2d8231210561ee439c2a5.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Natiq C\u0259f\u0259rli: \u201cH\u0259r bir h\u00f6kum\u0259tin m\u00fcmk\u00fcn t\u0259sirl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fctl\u0259q i\u015f plan\u0131 olmal\u0131d\u0131r\u201d \u201cQlobal ticar\u0259t sistemi artan g\u0259rginlikl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. T\u00fcrkiy\u0259 iqtisadi siyas\u0259tini yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara uy\u011funla\u015fd\u0131rmaqdad\u0131r\u201d. Bunu T\u00fcrkiy\u0259 prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan milli m\u0259\u015f\u011fulluq strategiyas\u0131n\u0131n t\u0259\u015fviqi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ke\u00e7iril\u0259n toplant\u0131da bildirib. \u201cM\u00fcasir beyn\u0259lxalq sistem \u00e7\u0259tin d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fay\u0131r. Geosiyasi r\u0259qab\u0259t yeni s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7at\u0131b v\u0259 \u0259sas oyun\u00e7ular aras\u0131nda ticar\u0259t&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/786556"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=786556"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/786556\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":786558,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/786556\/revisions\/786558"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/786557"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=786556"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=786556"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=786556"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}