{"id":787767,"date":"2025-02-14T10:26:38","date_gmt":"2025-02-14T06:26:38","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=787767"},"modified":"2025-02-14T10:26:38","modified_gmt":"2025-02-14T06:26:38","slug":"h%c9%99diyy%c9%99nin-adi-z%c9%99ng%c9%99zur-idi-sensasion-faktlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=787767","title":{"rendered":"H\u0259diyy\u0259nin ad\u0131 Z\u0259ng\u0259zur idi &#8211; SENSAS\u0130ON FAKTLAR"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p><em><strong>Yaxud tarixi haqq\u0131m\u0131z v\u0259 imperializmin erm\u0259ni t\u0259\u0259ss\u00fcb\u00fc \u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>Prezident \u0130lham \u018fliyev bu il yanvar\u0131n 7-d\u0259 yerli televiziya kanallar\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 bildirmi\u015fdi: \u201cH\u0259m Qaraba\u011f, h\u0259m \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 eyni zamanda, ona o q\u0259d\u0259r d\u0259 uzaq olmayan Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 iqtisadi, sosial, \u201cya\u015f\u0131l\u201d enerji v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n vahid bir b\u00f6y\u00fck m\u0259kana \u00e7evrilm\u0259lidir, halbuki bu, bizim b\u00f6lg\u00fcy\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fc\u00e7 regiondur. Amma, eyni zamanda, bir-birin\u0259 tarix\u0259n ba\u011fl\u0131 olan bu b\u00f6lg\u0259l\u0259r haz\u0131rda vahid konsepsiya \u0259sas\u0131nda inki\u015faf edir\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 yanvar\u0131n 28-d\u0259 n\u0259qliyyat m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr olumu\u015f m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 sovet hakimiyy\u0259tinin Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zuru 1920-ci ilin noyabr\u0131nda Az\u0259rbaycandan ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 da demi\u015f, bunun xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 cinay\u0259t oldu\u011funu bildirmi\u015fdi. Bunun birinci v\u0259 sonuncu hal olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 \u201cDa\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti\u201dnin yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131ran Prezident \u0130lham \u018fliyev, h\u0259m\u00e7inin \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrd\u0259 \u00e7ar Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259l\u0259rini, daha \u0259vv\u0259l \u00f6z r\u0259hb\u0259rliyini davam etdir\u0259c\u0259yin\u0259 z\u0259man\u0259t verilmi\u015f Qaraba\u011f xan\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sini d\u0259 cinay\u0259t prizmas\u0131ndan d\u0259y\u0259rl\u0259ndirmi\u015fdi. \u00d6lk\u0259mizin liderinin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131ca m\u0259qam is\u0259 budur: \u201cBiz Z\u0259ng\u0259zuru unutmam\u0131\u015f\u0131q v\u0259 unutmayaca\u011f\u0131q\u201d.<\/p>\n<p>B\u0259li, biz Z\u0259ng\u0259zuru da, ba\u015f\u0131m\u0131za g\u0259tirilmi\u015f \u00e7e\u015fidli oyunlar\u0131 da unutmam\u0131\u015f\u0131q. Prezident \u0130lham \u018fliyevin bildirdiyi kimi, XX \u0259srin faci\u0259l\u0259ri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir. N\u0259z\u0259r\u0259 alaq ki, d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 i\u015f\u011fal ill\u0259rind\u0259 d\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur m\u00f6vzusunu daim g\u00fcnd\u0259md\u0259 saxlam\u0131\u015fd\u0131. \u00d6lk\u0259mizin liderinin 2022-ci il dekabr\u0131n 24-d\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan olan bir qrup ziyal\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 s\u0259sl\u0259ndirdiyi fikirl\u0259r is\u0259 d\u0259rin yadda\u015f x\u0259ttimizin fundamentall\u0131\u011f\u0131n\u0131n vur\u011fulanmas\u0131d\u0131r: \u201c1920-ci ild\u0259 sovet h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 v\u0259 erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259rinin t\u0259kidi il\u0259 bizim dig\u0259r tarixi torpa\u011f\u0131m\u0131z Z\u0259ng\u0259zuru da Az\u0259rbaycandan ay\u0131r\u0131b Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirdil\u0259r. Bu, xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 n\u00f6vb\u0259ti cinay\u0259t idi. Bunun da m\u0259qs\u0259di tam ayd\u0131n idi. Birincisi, erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri sovet h\u00f6kum\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 idi. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, Az\u0259rbaycan\u0131 Nax\u00e7\u0131vandan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n co\u011frafi n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n ay\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn at\u0131lm\u0131\u015f bir add\u0131m idi\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycan\u0131n Nax\u00e7\u0131vandan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n ayr\u0131 sal\u0131nmas\u0131n\u0131n daha b\u00f6y\u00fck m\u0259qs\u0259di T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 par\u00e7alamaq idi. Prezident \u0130lham \u018fliyev 2021-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 T\u00fcrkdilli D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131n\u0131n videokonfrans format\u0131nda qeyri-formal Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 m\u0259hz bu m\u0259qam\u0131 qabartm\u0131\u015fd\u0131: \u201cNax\u00e7\u0131vanda ke\u00e7irilmi\u015f Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 m\u0259n demi\u015fdim ki, vaxtil\u0259 Z\u0259ng\u0259zuru Az\u0259rbaycandan al\u0131b Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirm\u0259k T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n co\u011frafi par\u00e7alanmas\u0131 idi. \u00c7\u00fcnki \u0259g\u0259r x\u0259rit\u0259y\u0259 baxsaq, g\u00f6r\u0259rik ki, sanki bizim b\u0259d\u0259nimiz\u0259 x\u0259nc\u0259r saplanm\u0131\u015fd\u0131r, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 par\u00e7alanm\u0131\u015fd\u0131r. Q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131 olan Z\u0259ng\u0259zur indi T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259si rolunu oynayacaq. \u00c7\u00fcnki Z\u0259ng\u0259zurdan ke\u00e7\u0259n n\u0259qliyyat, kommunikasiya, infrastruktur layih\u0259l\u0259ri b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k, eyni zamanda, dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 imkanlar yaradacaq\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/8594b91111ff6e191a4f212fbdf1ce5b.jpg\" alt=\"ZENGEZ.jpg (1.59 MB)\" width=\"700\" height=\"504\" \/><\/p>\n<p>S\u00f6hb\u0259t Z\u0259ng\u0259zurdan d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fk\u0259n, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin Ba\u015f naziri olmu\u015f N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259ylinin 1919-cu il dekabr\u0131n 22-d\u0259 parlamentd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 yada salaq: \u201cQaraba\u011f dey\u0259rk\u0259n, t\u0259bii olaraq, d\u00f6rd mahal\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturuq. Son zamanlar b\u0259zil\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif intriqalarla, dedi-qodularla Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131n\u0131 Qaraba\u011fdan k\u0259narda g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Y\u00fcz v\u0259 min ill\u0259rdir ki, Z\u0259ng\u0259zur Az\u0259rbaycan\u0131n ruhunu t\u0259\u015fkil ed\u0259n Qaraba\u011f\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sidir. \u0130ndi, c\u0259nablar, Qaraba\u011f q\u0259zas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7d\u0259iki hiss\u0259si bizim \u0259limizd\u0259dir. Z\u0259ng\u0259zur mahal\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131 is\u0259 b\u0259zi qiyam\u00e7\u0131lar\u0131n n\u0259zar\u0259tind\u0259dir\u201d.<\/p>\n<p>N.Yusifb\u0259ylinin bar\u0259l\u0259rind\u0259 s\u00f6z a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 qiyam\u00e7\u0131lar b\u00f6lg\u0259d\u0259n qovuldular. Ancaq ard\u0131nca xalq\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn son d\u0259r\u0259c\u0259 a\u011f\u0131r prosesl\u0259r ya\u015fand\u0131. Bu bar\u0259d\u0259 s\u00f6z a\u00e7mazdan \u0259vv\u0259l bildir\u0259k ki, yuxar\u0131da g\u0259tirdiyimiz \u00fc\u00e7 iqtibas Qaraba\u011fa v\u0259 Z\u0259ng\u0259zura vahid orqanizm kimi yana\u015fma\u011f\u0131m\u0131za imkan \u00adverir. S\u00f6hb\u0259t m\u0259h\u0259k da\u015f\u0131 Az\u0259rbaycan olan vahid orqanizmd\u0259n gedir. O Az\u0259rbaycan ki, tarix boyu olub v\u0259 olacaq da. Ancaq indi tarixin \u0259nginlikl\u0259rin\u0259 getm\u0259k fikrind\u0259 deyilik. T\u0259kc\u0259 XIX \u0259srin 30-cu ill\u0259rind\u0259n bu yana olan d\u00f6vr\u0259 ekskurs ed\u0259r\u0259k Qaraba\u011f kimi Z\u0259ng\u0259zurun da haqq davam\u0131z\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si obraz\u0131n\u0131 canland\u0131racaq, bu q\u0259dim diyar\u0131m\u0131z\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyimiz \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259rin v\u0259 haqs\u0131zl\u0131qlar\u0131n daha bir ni\u015fan\u0259si oldu\u011funu vur\u011fulayaca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Ba\u015flayaq 1828-ci ild\u0259 Rusiya v\u0259 \u0130ran aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n. M\u00fcqavil\u0259d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Qafqaza k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259l\u0259rin\u0259 dair x\u00fcsusi m\u00fcdd\u0259an\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 1830-cu ild\u0259n sonra proses\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 start verildiyini bilirik. 1849-cu ild\u0259 tarixi torpaqlar\u0131m\u0131zda erm\u0259ni vilay\u0259tinin \u00a0yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da h\u0259m\u00e7inin. \u00c7\u00fcnki \u00e7ar imperializmi erm\u0259ni varl\u0131\u011f\u0131na m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etdiyi Qafqazda rupor kimi yana\u015f\u0131rd\u0131. B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman d\u00fcnyas\u0131n\u0131 bir-birind\u0259n ayr\u0131 salmaq m\u0259qs\u0259di d\u0259 bu idi.<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n imperialist q\u00fctbl\u0259ri \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n Osmanl\u0131 \u0259leyhin\u0259 k\u00f6kl\u0259ndiyini g\u00f6z\u0259l anlay\u0131rd\u0131lar. Buna g\u00f6r\u0259 erm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259sinin, bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u0259, rus seqmenti daxilind\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259r onlar\u0131n maraq v\u0259 m\u0259nafel\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan q\u0259na\u0259tb\u0259x\u015f say\u0131l\u0131rd\u0131. Ancaq Q\u0259rb al\u0259minin \u00f6z\u00fcn\u00fcn ayr\u0131ca f\u0259aliyy\u0259t d\u0259st-x\u0259tti d\u0259 var idi. Bu \u201cd\u0259st-x\u0259ttin\u201d n\u0259tic\u0259si olaraq XIX \u0259srin sonlar\u0131na do\u011fru Avropada erm\u0259ni terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 g\u00fccl\u0259ndi. H\u0259min t\u0259\u015fkilatlar\u0131n m\u0259ram\u0131 Osmanl\u0131 torpaqlar\u0131nda i\u011fti\u015fa\u015flar t\u00f6r\u0259tm\u0259k, d\u00f6vl\u0259ti daxild\u0259n par\u00e7alamaq idi. Bir s\u00f6zl\u0259, erm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 Q\u0259rb imperializmi v\u0259 \u00e7arizm ortaq maraqlardan \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirdi. Onlardan d\u0259st\u0259k alan erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259rind\u0259 Osmanl\u0131ya x\u0259yan\u0259t yolu tutdular. Sava\u015f\u0131n ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 il\u0259 h\u0259r iki imperiyan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na son qoyuldu.<\/p>\n<p>N\u0259h\u0259ng imperiyalar\u0131n s\u00fcqutu \u015f\u0259raitind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 1918-ci il m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 qovu\u015fmas\u0131 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimizin b\u0259rpas\u0131 idi. H\u0259min il Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 hesab\u0131na yarad\u0131lm\u0131\u015f Erm\u0259nistana g\u0259linc\u0259, bu qurama \u201cd\u00f6vl\u0259t\u201d erm\u0259ni varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Q\u0259rb\u0259 \u201cay\u0131 xidm\u0259ti\u201dnin m\u00fckafat\u0131ndan ba\u015fqa bir \u015fey deyildi. Ancaq erm\u0259ni \u00admill\u0259t\u00e7il\u0259rinin iddialar\u0131 yer\u0259-g\u00f6y\u0259 s\u0131\u011fm\u0131rd\u0131. Q\u0259rb onlar\u0131 raz\u0131 salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259n h\u0259r \u015feyi edirdi. Bel\u0259c\u0259, erm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 estafeti \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f Q\u0259rbin erm\u0259nil\u0259r\u0259 \u0130r\u0259vandan sonrak\u0131 \u00a0h\u0259diyy\u0259sinin zaman\u0131 yeti\u015fdi. H\u0259diyy\u0259nin ad\u0131 is\u0259 Z\u0259ng\u0259zur idi.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>B\u0259li, Q\u0259rb d\u00fcnyas\u0131 Z\u0259ng\u0259zurun erm\u0259nil\u0259r\u0259 h\u0259diyy\u0259 edilm\u0259sinin memar\u0131 olmu\u015f, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tini buna raz\u0131 salma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131. Plan\u0131 realla\u015fd\u0131rmaq Antanta d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin Erm\u0259nistana ali komissar t\u0259yin etdiyi AB\u015e ordusunun polkovniki V.Haskelin m\u00fcavini, polkovnik Ceyms Rey\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Ancaq AXC xadiml\u0259ri \u0130r\u0259vandan sonra Z\u0259ng\u0259zurun v\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u0259ld\u0259n \u00e7\u0131xma ehtimal\u0131n\u0131 duymu\u015fdular. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti 1919-cu il 25 yanvar tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 \u015eu\u015fa, Cavan\u015fir, C\u0259bray\u0131l v\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zalar\u0131n\u0131 G\u0259nc\u0259 quberniyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259n \u00e7\u0131xarm\u0131\u015f v\u0259 h\u0259min q\u0259zalardan ibar\u0259t Qaraba\u011f general-qubernatorlu\u011funu yaratm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n birinci h\u00f6kum\u0259tind\u0259 h\u0259rbi nazir olmu\u015f Xosrov b\u0259y Sultanov Qaraba\u011f\u0131n general-qubernatoru t\u0259yin edilmi\u015fdi. Xosrov b\u0259y v\u0259 qarda\u015f\u0131 Sultan b\u0259yin \u00a0ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 erm\u0259nil\u0259r geri qovulmu\u015fdular. H\u0259m\u00e7inin, 1919-cu ilin iyulunda Xank\u0259ndid\u0259 AXC-nin h\u0259rbi parad\u0131 olmu\u015fdu. Erm\u0259nil\u0259r v\u0259 xaricd\u0259ki havadarlar\u0131 bundan \u00e7ox narahatl\u0131q ke\u00e7irmi\u015fdil\u0259r. T\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda bar\u0131\u015f\u0131n \u0259ld\u0259 edlm\u0259si tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f C.Rey is\u0259 1919-cu il noyabr\u0131n 23-d\u0259 Tiflisd\u0259 \u201cs\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n\u201d t\u0259\u015fkilin\u0259 nail olmu\u015fdu.<\/p>\n<p>1919-cu il noyabr\u0131n 23-d\u0259 imzalanm\u0131\u015f \u201cs\u00fclh sazi\u015fi\u201dnd\u0259n be\u015f g\u00fcn \u0259vv\u0259l, y\u0259ni \u00adnoyabr\u0131n 17-d\u0259 AXC-nin Ba\u015f naziri N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259ylinin C.Rey\u0259 cavab m\u0259ktubunda deyilirdi: \u201cSizin teleqram\u0131n\u0131za cavab olaraq bildirir\u0259m ki, Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n Z\u0259ng\u0259zurda h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar apar\u0131lm\u0131r. Z\u0259ng\u0259zur Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259sidir, bunun bel\u0259 oldu\u011funu \u0130ttifaq komandanl\u0131\u011f\u0131ndan olan m\u00fctt\u0259fiql\u0259rimiz v\u0259 S\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n ali komissar\u0131 Haskel \u00f6z\u00fc d\u0259 t\u0259sdiql\u0259yib. O, bizim Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131na m\u0259xsusi sahibliyimizi etiraf edib. Nax\u00e7\u0131van m\u0259s\u0259l\u0259si \u00fczr\u0259 raz\u0131la\u015fman\u0131n bir b\u0259ndind\u0259 erm\u0259ni h\u00f6kum\u0259tind\u0259n t\u0259l\u0259b edib ki, Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259tin\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda \u00fcsyan\u00e7\u0131 h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131 dayand\u0131rmaqda k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259rsin. \u00a0Bel\u0259likl\u0259 d\u0259 erm\u0259ni \u0259halisini Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n hakimiyy\u0259tin\u0259 tabe olma\u011fa m\u0259cbur etsin. Bizim ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z son m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, \u00a0erm\u0259ni h\u00f6kum\u0259ti n\u0259inki Haskelin qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 (Antanta \u0130ttifaq\u0131n\u0131n Erm\u0259nistanda ali komissar\u0131 olmu\u015f polkovnik V.Haskel n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. C.Rey onun m\u00fcavini olmu\u015fdu v\u0259 birinci Paris\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131qdan sonra t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc \u0259l\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131 \u2013 red.) bu \u00f6hd\u0259liyin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259yib, \u0259ksin\u0259, Z\u0259ng\u0259zura \u00f6z\u00fcn\u00fcn qo\u015funlar\u0131n\u0131 g\u00f6nd\u0259rib ki, \u00fcsyan\u00e7\u0131 h\u0259r\u0259kata d\u0259st\u0259k olsun, onu g\u00fccl\u0259ndirsin. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti orada qayda yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 anarxist-bol\u015fevik \u0259hvali-ruhiyy\u0259li erm\u0259ni \u00fcsyan\u00e7\u0131 bandalar\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 Qaraba\u011f \u00fczr\u0259 general-qubernatora h\u0259rbi k\u00f6m\u0259k g\u00f6nd\u0259rm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olub\u201d.<\/p>\n<p>C.Rey 1919-cu il noyabr\u0131n 23-d\u0259 Tbilisid\u0259 \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli sazi\u015fin, daha do\u011frusu, \u201cs\u00fclh sazi\u015fi\u201dnin imzalanmas\u0131na nail olur. S\u0259n\u0259di Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f nazirl\u0259ri N.Yusifb\u0259yli v\u0259 A.Xatisov, t\u0259minat\u00e7\u0131 qismind\u0259 AB\u015e t\u0259r\u0259find\u0259n Ceyms Rey v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri E.Gege\u00e7kori imzalam\u0131\u015fd\u0131lar. Sazi\u015f\u0259 \u0259sas\u0259n, Erm\u0259nistan v\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri silaha \u0259l atmayacaqlar\u0131n\u0131, Z\u0259ng\u0259zura ged\u0259n yollar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u0259c\u0259kl\u0259rini, s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla, b\u00fct\u00fcn m\u00fcbahis\u0259li probleml\u0259ri s\u00fclh konfrans\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131na q\u0259d\u0259r yaln\u0131z bar\u0131\u015f yolu il\u0259 aradan qald\u0131racaqlar\u0131n\u0131, b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259linm\u0259dikd\u0259 polkovnik Ceyms Reyin m\u00fcnsifl\u0259r m\u0259hk\u0259m\u0259si qismind\u0259 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u0259c\u0259yini, dan\u0131\u015f\u0131qlar aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259rab\u0259r sayda n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259r se\u00e7\u0259c\u0259kl\u0259rini, m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin m\u00fczakir\u0259sini aparacaqlar\u0131n\u0131, n\u0259hay\u0259t, bu sazi\u015fin m\u00fcdd\u0259alar\u0131na vicdanla \u0259m\u0259l ed\u0259c\u0259kl\u0259rini raz\u0131la\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 C.Rey\u0259 geni\u015f s\u0259lahiyy\u0259t verilmi\u015fdi. Az\u0259rbaycan Ordusu da m\u0259hz onun t\u0259kidi il\u0259, regionda s\u00fclh\u00fcn yaranmas\u0131 z\u0259rur\u0259tini \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k Z\u0259ng\u0259zurdan \u00e7\u0131xmal\u0131 olmu\u015fdu. AXC amerikal\u0131 polkovnik\u0259 g\u00fcv\u0259nmi\u015f v\u0259 ist\u0259mi\u015fdi ki, qan t\u00f6k\u00fclm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131ns\u0131n. Amma bundan sonra Q\u0259rbin m\u0259nfur plan\u0131n\u0131n ikinci m\u0259rh\u0259l\u0259si i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc. Az\u0259rbaycan Ordusunun Z\u0259ng\u0259zurdan \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 erm\u0259nil\u0259r 1920-c\u0131 ilin yanvar\u0131na q\u0259d\u0259r q\u0259zan\u0131n b\u00fct\u00fcn k\u0259ndl\u0259rinin i\u015f\u011fal\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259li, b\u00fct\u00fcn bunlar AXC-nin \u0130r\u0259van g\u00fcz\u0259\u015ftinin erm\u0259nil\u0259r v\u0259 onun Q\u0259rbd\u0259ki havadarlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fcbutudur. O da m\u0259lumdur ki, haqq\u0131nda s\u00f6z a\u00e7d\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015f\u011fallar n\u0259tic\u0259sind\u0259 Z\u0259ng\u0259zurdan Nax\u00e7\u0131vana v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f qa\u00e7q\u0131n ax\u0131n\u0131 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Halbuki bu hadis\u0259l\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6lg\u0259 \u0259halisinin 72 faizini az\u0259rbaycanl\u0131lar, yaln\u0131z 28 faizini erm\u0259nil\u0259r t\u0259\u015fkil etmi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri v\u0259ziyy\u0259tin bel\u0259 \u015f\u0259kil ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 C.Rey\u0259 bildirmi\u015fdil\u0259r. \u00d6z\u00fc d\u0259 Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda. H\u0259tta laz\u0131mi materiallar da t\u0259qdim etmi\u015fdil\u0259r ki, onlar Amerika Prezidentin\u0259 v\u0259 Antantaya \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131na t\u0259qdim olunsun. Ancaq gec idi, erm\u0259ni t\u0259\u0259ss\u00fcb\u00fc \u00f6z \u201ci\u015fini\u201d g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fc. Bel\u0259c\u0259, Z\u0259ng\u0259zur m\u0259s\u0259l\u0259si Paris S\u00fclh Konfrans\u0131n\u0131n m\u00fczakir\u0259sind\u0259n k\u0259narda qalm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Z\u0259ng\u0259zurdan d\u0259rs alan Nax\u00e7\u0131van \u0259halisinin g\u00fccl\u00fc m\u00fcqavim\u0259ti v\u0259 inadl\u0131 m\u00fcbariz\u0259si, AXC h\u00f6kum\u0259tinin is\u0259 diplomatik s\u0259yl\u0259ri il\u0259 n\u00f6vb\u0259ti t\u0259xribat akt\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131. Erm\u0259nil\u0259rin Nax\u00e7\u0131van\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k niyy\u0259ti pu\u00e7a \u00e7\u0131xd\u0131. Ancaq bununla h\u0259r \u015fey bitm\u0259di. \u00c7\u00fcnki Q\u0259rb imperializmi yerini yenid\u0259n Rusiyaya verdi ki, erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri bu imkandan maksimum faydalanma\u011fa giri\u015fdil\u0259r. \u00d6z\u00fc d\u0259 daha az\u011f\u0131n \u015f\u0259kild\u0259.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>1920-ci ilin aprelind\u0259n sonrak\u0131 zaman k\u0259siyi Z\u0259ng\u0259zurun, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n bizd\u0259n qopar\u0131lmas\u0131n\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 \u015fahidlik edir. M\u0259hz bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Z\u0259ng\u0259zur Erm\u0259nistan\u0131n sovet hakimiyy\u0259tini q\u0259bul etm\u0259si qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bol\u015fevik Rusiyas\u0131n\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 h\u0259diyy\u0259sin\u0259 \u00e7evrilir. H\u0259r \u015fey is\u0259 1920-ci il aprelin 28-d\u0259n \u2013 Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259sind\u0259n sonra ba\u015flay\u0131r. H\u0259min ilin iyununda Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikas\u0131 (RSFSR) il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, Rusiya \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131n\u0131n Erm\u0259nistan SSR \u0259razisin\u0259 daxil olmas\u0131n\u0131 tan\u0131d\u0131. Lakin bir m\u0259qam\u0131 da vur\u011fulayaq ki, h\u0259min vaxt Z\u0259ng\u0259zur namin\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n m\u00fcqavim\u0259ti olmu\u015fdu. M\u00fcqavim\u0259t v\u0259 etiraz o q\u0259d\u0259r ciddi olmu\u015fdu ki, Rusiyaya etibar\u0131n itirilm\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si yaranm\u0131\u015fd\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 Qafqaz bol\u015fevikl\u0259ri Z\u0259ng\u0259zurun Az\u0259rbaycandan al\u0131n\u0131b Erm\u0259nistana verilm\u0259sin\u0259 dair q\u0259rar\u0131n m\u0259suliyy\u0259tini Az\u0259rbaycan kommunistl\u0259rinin \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u0131xmaq kimi plan\u0131 i\u015f\u0259 salm\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p>1918-ci ild\u0259 AXC-nin yaranmas\u0131 zaman\u0131 \u0130r\u0259van Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn paytaxt olaraq g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedilmi\u015fdis\u0259, 1920-ci ild\u0259 sovet Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131 Z\u0259ng\u0259zurun v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rin g\u00fcz\u0259\u015fti il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunmu\u015fdu. Bel\u0259 ki, 1920-ci il avqustun 10-da Rusiya K(b)P-nin Qafqaz b\u00fcrosu Az\u0259rbaycan\u0131n bol\u015fevik r\u0259hb\u0259rliyinin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmadan Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u015e\u0259rur-D\u0259r\u0259l\u0259y\u0259z b\u00f6lg\u0259sini Erm\u0259nistana verm\u0259k b\u0259r\u0259d\u0259 q\u0259rar \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131, Z\u0259ng\u0259zur is\u0259 Az\u0259rbaycanla Erm\u0259nistan aras\u0131nda \u201cm\u00fcbahis\u0259li \u0259razil\u0259r\u201d elan olunmu\u015fdu.<\/p>\n<p>1920-ci il noyabr\u0131n 29-da Erm\u0259nistanda sovet hakimiyy\u0259tinin quruldu\u011fu elan olunmu\u015f, bir g\u00fcn sonra \u2013 noyabr\u0131n 30-da Az\u0259rbacan K\/b\/P MK Siyasi v\u0259 T\u0259\u015fkilat b\u00fcrolar\u0131n\u0131n birg\u0259 iclas\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi q\u0259rarla Z\u0259ng\u0259zur Erm\u0259nistana verilmi\u015fdi. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 t\u0259msil olunanlar (onlar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u00e7oxluq t\u0259\u015fkil edib \u2013 red.) Z\u0259ng\u0259zurun erm\u0259nil\u0259r\u0259 verilm\u0259sin\u0259 dair N\u0259riman N\u0259rimanovun 1920-ci il dekabr\u0131n 1-d\u0259 s\u0259sl\u0259ndirdiyi b\u0259yanat\u0131 Rusiyan\u0131n Qafqaz, Az\u0259rbaycan \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259ti q\u0259l\u0259b\u0259si, Erm\u0259nistan\u0131n da\u015fnaklar\u0131n hakimiyy\u0259tind\u0259n qurtulub sovetl\u0259\u015fm\u0259si, \u015firnikl\u0259ndirilm\u0259si yolunda m\u00fch\u00fcm add\u0131m saym\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, 1921-ci il iyunun 3-d\u0259 Rusiya Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259sinin Qafqaz B\u00fcrosu \u0130osif Stalinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f iclas\u0131 Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rara t\u0259krar v\u0259 dem\u0259k olar yekun olaraq baxm\u0131\u015fd\u0131. Bir n\u0259f\u0259r d\u0259 olsa az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259 m\u00fcs\u0259lman\u0131n i\u015ftirak etm\u0259diyi h\u0259min iclasdan sonra \u0259razi ilk d\u0259f\u0259 olaraq Erm\u0259nistan\u0131n 9-cu q\u0259zas\u0131 kimi inzibati b\u00f6lg\u00fcy\u0259 daxil edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Z\u0259ng\u0259zurun Sovet Az\u0259rbaycan\u0131ndan al\u0131naraq Sovet Erm\u0259nistan\u0131na verilm\u0259si Q\u0259rbin d\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olub. Q\u0259rbd\u0259 hesab edirdil\u0259r ki, yekunda Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n ad\u0131na yaz\u0131lan erm\u0259nip\u0259r\u0259stlik onlar\u0131n da i\u015fin\u0259 yarayan amildir. Bunu ayr\u0131-ayr\u0131 media orqanlar\u0131n\u0131n materiallar\u0131ndan da g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn idi. M\u0259s\u0259l\u0259n, frans\u0131z n\u0259\u015fri olan \u201cL&#8217;oeuvre\u201d \u00f6z\u00fcn\u00fcn 1920-ci ilin dekabr\u0131ndak\u0131 say\u0131nda m\u00f6vzuya geni\u015f yer ay\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Yaz\u0131da Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n Z\u0259ng\u0259zuru Erm\u0259nistana g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getm\u0259sind\u0259n b\u0259hs edilmi\u015fdi. N\u0259z\u0259r\u0259 alaq ki, bel\u0259 n\u00fcmun\u0259l\u0259rin say\u0131 \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>Z\u0259ng\u0259zurun Erm\u0259nistana g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 gedildiyini s\u00fcbuta yetir\u0259n daha bir fakt is\u0259 Stalinin \u201cPravda\u201d q\u0259zetinin 1920-ci ilin dekabr\u0131n 4-d\u0259 \u00e7apdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f say\u0131nda yer alan \u201c\u0414\u0430 \u0437\u0434\u0440\u0430\u0432\u0441\u0442\u0432\u0443\u0435\u0442 \u0421\u043e\u0432\u0435\u0442\u0441\u043a\u0430\u044f \u0410\u0440\u043c\u0435\u043d\u0438\u044f!\u201d s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259qal\u0259sidir. Q\u0259rbin erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ed\u0259 bilm\u0259diyini Sovet Rusiyas\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259sind\u0259n q\u00fcrur hissinin ifad\u0259 olundu\u011fu m\u0259qal\u0259d\u0259 a\u00e7\u0131qca bildirilmi\u015fdi ki, Sovet Az\u0259rbaycan\u0131 Z\u0259ng\u0259zurdan k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 imtina edib. \u018flb\u0259tt\u0259, Stalin t\u0259msil olundu\u011fu hakim komandan\u0131n erm\u0259nil\u0259r namin\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 m\u0259krli oyun oynad\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z a\u00e7mazd\u0131. Ancaq ya\u015fananlardan s\u00f6z a\u00e7an, h\u0259r \u015feyi g\u00fcn i\u015f\u0131\u011f\u0131 kimi g\u00f6st\u0259r\u0259n \u0259lah\u0259zr\u0259t tarix var.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, XIX \u0259srin 30-cu ill\u0259rind\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f erm\u0259nil\u0259r XX \u0259srin 20-ci ill\u0259rind\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 reall\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011furdular. H\u0259l\u0259 onlar\u0131n 1918-ci ilin mart\u0131nda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri soyq\u0131r\u0131m\u0131 da var ki, m\u0259qs\u0259d Qafqaz co\u011frafiyas\u0131ndan t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman izini tamamil\u0259 silm\u0259k idi. Eyni m\u0259nfur x\u0259tt Sovet imperiyas\u0131n\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc. 1923-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Muxtar Vilay\u0259ti yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 ki, bu, \u0259srin sonlar\u0131na do\u011fru Qaraba\u011f m\u0259s\u0259l\u0259sinin aktivlik parametrini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Habel\u0259, XX \u0259srin 20-ci ill\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n hiss\u0259-hiss\u0259 Erm\u0259nistana verilm\u0259si hallar\u0131 da olmu\u015f, proses 1969-cu ilin may\u0131nad\u0259k davam etmi\u015fdir. Yaln\u0131z ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycanda r\u0259hb\u0259rliy\u0259 ba\u015flamas\u0131ndan sonra \u0259razi pe\u015fk\u0259\u015fl\u0259rin\u0259 son qoyulmu\u015fdu. Amma 1987-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin SSR\u0130-d\u0259ki hakimiyy\u0259t olimpind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131ndan d\u0259rhal sonra Erm\u0259nistan\u0131n XX \u0259srin sonlar\u0131nda ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fmi\u015f v\u0259 otuz il\u0259d\u0259k davam etmi\u015f i\u015f\u011fal\u0131na aparan m\u0259krli prosesl\u0259r\u0259 start verilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Lakin indi zaman d\u0259yi\u015fib. 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259d\u0259ki Z\u0259f\u0259rimiz, Qaraba\u011fa sahibl\u0259nm\u0259yimiz 200 illik erm\u0259ni plan\u0131na son qoyub. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan haqq\u0131 olan\u0131 geri ist\u0259yir v\u0259 prinsipl\u0259rind\u0259 q\u0259tidir. Ancaq d\u00f6vl\u0259timiz m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 v\u0259lv\u0259l\u0259d\u0259n v\u0259 ya z\u0259lz\u0259l\u0259d\u0259n yaranm\u0131\u015f qurama Erm\u0259nistan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 q\u0259sb prizmas\u0131ndan yana\u015fm\u0131r. R\u0259smi Bak\u0131 Nax\u00e7\u0131vana s\u0259rb\u0259st v\u0259 mane\u0259siz yol t\u0259l\u0259b edir. \u00d6lk\u0259mizin r\u0259hb\u0259rliyi q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 b\u0259yan edir ki, Nax\u00e7\u0131vana yol \u201cAz\u0259rbaycandan Az\u0259rbaycana yol\u201d m\u0259ntiqin\u0259 \u0259saslans\u0131n. Y\u0259ni, \u0259razid\u0259 he\u00e7 bir g\u00f6mr\u00fck v\u0259 s\u0259rh\u0259d n\u0259zar\u0259ti olmas\u0131n. Prezident \u0130lham \u018fliyevin \u015f\u0259xsind\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin ist\u0259yi budur ki, Nax\u00e7\u0131vana mane\u0259siz yolun timsal\u0131nda b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 vahid m\u0259kan olan Qaraba\u011f\u0131m\u0131z\u0131n iqtisadi b\u00fct\u00f6vl\u00fck y\u00fck\u00fc vur\u011fulans\u0131n. Humanistik, ona g\u00f6r\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n da bu vur\u011fulanmadan fayda g\u00f6t\u00fcrm\u0259sin\u0259 raz\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, ba\u015f\u0131m\u0131za g\u0259tirilmi\u015f m\u00fcsib\u0259tl\u0259rin Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi amal\u0131m\u0131z v\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycana qay\u0131d\u0131\u015f konsepsiyam\u0131z \u0259dal\u0259tlidir v\u0259 ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00f6z do\u011fma yurd-yuvalar\u0131ndan qovulmu\u015f soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n qanuni haqq\u0131d\u0131r. Ancaq bug\u00fcnk\u00fc Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar\u0131m\u0131zdan n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarmaq niyy\u0259tind\u0259n uzaqd\u0131r. R\u0259smi \u0130r\u0259van\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri fonunda imperialist dair\u0259l\u0259rin yen\u0259 C\u0259nubi Qafqaz m\u00fcst\u0259visind\u0259 aktivl\u0259\u015fdiyini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. G\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, onlar erm\u0259ni m\u0259s\u0259l\u0259sini g\u00fcnd\u0259md\u0259 saxlamaqda israrl\u0131d\u0131rlar v\u0259 ona \u00f6lk\u0259miz\u0259 t\u0259zyiq al\u0259ti kimi yana\u015f\u0131rlar. Ancaq unudurlar ki, indi y\u00fcz v\u0259 ya iki y\u00fcz il \u0259vv\u0259lki d\u00f6vr deyil. Haz\u0131rda n\u0259inki C\u0259nubi Qafqaz\u0131n, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259, d\u00fcnyan\u0131n siyasi s\u0259hn\u0259sind\u0259 g\u00fccl\u00fc v\u0259 q\u00fcdr\u0259tli Az\u0259rbaycan var. Bu unutqanl\u0131\u011f\u0131n is\u0259 qoruduqlar\u0131, \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259sdikl\u0259ri Erm\u0259nistana, yum\u015faq des\u0259k, ziyan\u0131 var.<\/p>\n<p><strong>\u201cXalq q\u0259zeti\u201dnin analitik qrupu<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yaxud tarixi haqq\u0131m\u0131z v\u0259 imperializmin erm\u0259ni t\u0259\u0259ss\u00fcb\u00fc \u00a0 Prezident \u0130lham \u018fliyev bu il yanvar\u0131n 7-d\u0259 yerli televiziya kanallar\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 bildirmi\u015fdi: \u201cH\u0259m Qaraba\u011f, h\u0259m \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 eyni zamanda, ona o q\u0259d\u0259r d\u0259 uzaq olmayan Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 iqtisadi, sosial, \u201cya\u015f\u0131l\u201d enerji v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n vahid bir b\u00f6y\u00fck m\u0259kana \u00e7evrilm\u0259lidir, halbuki bu, bizim b\u00f6lg\u00fcy\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fc\u00e7 regiondur. Amma, eyni zamanda, bir-birin\u0259 tarix\u0259n ba\u011fl\u0131 olan bu b\u00f6lg\u0259l\u0259r haz\u0131rda vahid konsepsiya \u0259sas\u0131nda inki\u015faf edir\u201d. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 yanvar\u0131n 28-d\u0259 n\u0259qliyyat m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 h\u0259sr olumu\u015f m\u00fc\u015favir\u0259d\u0259 sovet hakimiyy\u0259tinin Q\u0259rbi Z\u0259ng\u0259zuru 1920-ci ilin noyabr\u0131nda Az\u0259rbaycandan ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 da&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":787768,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/51e545bc50993cea987546184b035d0b.png",698,403,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/51e545bc50993cea987546184b035d0b.png",698,403,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/51e545bc50993cea987546184b035d0b.png",698,403,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/51e545bc50993cea987546184b035d0b-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/51e545bc50993cea987546184b035d0b-632x365.png",632,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/51e545bc50993cea987546184b035d0b.png",640,370,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/51e545bc50993cea987546184b035d0b.png",698,403,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/51e545bc50993cea987546184b035d0b.png",698,403,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/51e545bc50993cea987546184b035d0b-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/51e545bc50993cea987546184b035d0b.png",698,403,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Yaxud tarixi haqq\u0131m\u0131z v\u0259 imperializmin erm\u0259ni t\u0259\u0259ss\u00fcb\u00fc \u00a0 Prezident \u0130lham \u018fliyev bu il yanvar\u0131n 7-d\u0259 yerli televiziya kanallar\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 bildirmi\u015fdi: \u201cH\u0259m Qaraba\u011f, h\u0259m \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 eyni zamanda, ona o q\u0259d\u0259r d\u0259 uzaq olmayan Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 iqtisadi, sosial, \u201cya\u015f\u0131l\u201d enerji v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n vahid bir b\u00f6y\u00fck m\u0259kana \u00e7evrilm\u0259lidir, halbuki bu, bizim b\u00f6lg\u00fcy\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fc\u00e7&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/787767"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=787767"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/787767\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":787770,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/787767\/revisions\/787770"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/787768"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=787767"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=787767"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=787767"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}