{"id":788833,"date":"2025-02-20T10:26:16","date_gmt":"2025-02-20T06:26:16","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=788833"},"modified":"2025-02-20T10:26:16","modified_gmt":"2025-02-20T06:26:16","slug":"qar-saxta-g%c9%99lir-qurumlar-x%c9%99b%c9%99rdarliq-etdi-bu-gund%c9%99n","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=788833","title":{"rendered":"Qar-\u015faxta g\u0259lir: Qurumlar X\u018fB\u018fRDARLIQ ETD\u0130 &#8211; Bu g\u00fcnd\u0259n&#8230;"},"content":{"rendered":"<h2><strong>\u0130nfeksionist deyir ki, \u201cA\u201d qrip virusu \u00e7ox\u00a0 yay\u0131l\u0131b, yax\u0131n \u00fc\u00e7 h\u0259ft\u0259d\u0259&#8230;<\/strong><\/h2>\n<p><strong>Fevral\u0131n 19-u ax\u015famdan 22-si g\u00fcnd\u00fcz\u0259d\u0259k \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 hava \u015f\u0259raitinin d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yi,\u00a0 b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 qar ya\u011faca\u011f\u0131, temperaturun t\u0259dric\u0259n 7-10 d\u0259r\u0259c\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 en\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir.<\/strong><\/p>\n<p>B\u0259s havalar\u0131n qarl\u0131-\u015faxtal\u0131 ke\u00e7m\u0259si virus v\u0259 mikrob x\u0259st\u0259likl\u0259rinin, infeksiyalar\u0131n gedi\u015fin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Bak\u0131 da daxil, \u00f6lk\u0259d\u0259 epidemioloji v\u0259ziyy\u0259t haz\u0131rda nec\u0259dir? \u018fn \u00e7ox hans\u0131 viruslar aktivdir?<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, haz\u0131rda d\u00fcnyada k\u0259skin respirator virus infeksiyalar\u0131 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 yay\u0131l\u0131b. X\u00fcsusil\u0259 metapnevmovirus (HPMV) bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259d\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00c7in, Qazax\u0131stan v\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bu virus \u0259sas\u0259n ki\u00e7ik ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar v\u0259 immuniteti z\u0259if olan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 \u00f6sk\u00fcr\u0259k, burun tutulmas\u0131, h\u0259rar\u0259t v\u0259 n\u0259f\u0259s darl\u0131\u011f\u0131 kimi simptomlarla \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/i.imgur.com\/YMMI9nG.png\" alt=\"Az\u0259rbaycanda meymun\u00e7i\u00e7\u0259yi k\u00fctl\u0259vi yay\u0131la bil\u0259r? \u2013 \u0130nfeksionistd\u0259n a\u00e7\u0131qlama\" width=\"652\" height=\"630\" \/><\/p>\n<p><strong>Sadiq\u0259 \u018fliyeva<\/strong><\/p>\n<p><strong>H\u0259kim-infeksionist Sadiq\u0259 \u018fliyeva m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da deyib ki, pay\u0131z -q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fc k\u0259skin respirator virus infeksiyalar\u0131n\u0131n aktivl\u0259\u015fdiyi bir d\u00f6vrd\u00fcr<\/strong>: \u201cOna g\u00f6r\u0259 infeksiyalar bu d\u00f6vrd\u0259 daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. B\u0259z\u0259n d\u0259 insanlar geyiml\u0259rini havaya uy\u011fun t\u0259nziml\u0259mirl\u0259r. Ya h\u0259dd\u0259n art\u0131q qal\u0131n geyinib t\u0259rl\u0259yir, ya da soyuq havada nazik geyinirl\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 soyuqd\u0259ym\u0259l\u0259r olur. Qapal\u0131 yerl\u0259rd\u0259 insanlar\u0131n topla\u015fmas\u0131, otaqlar\u0131n havaland\u0131r\u0131lmamas\u0131 viruslar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u0130nfeksionistin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda \u0259n \u00e7ox \u201cA\u201d qrip virusu &#8211; influenza\u00a0 yay\u0131l\u0131b. Koronavirus az da olsa, var. El\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r respirator viruslar da m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur:<\/strong>\u00a0&#8220;Bu viruslar yaln\u0131z bu il \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik deyil, h\u0259r il olur. Havalar isindikc\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r d\u0259 azalacaq. Bu d\u00f6n\u0259ml\u0259rd\u0259 valideynl\u0259r \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131rlar ki, x\u0259st\u0259 olan \u00f6vladlar\u0131n\u0131 m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259, ba\u011f\u00e7alara g\u00f6nd\u0259rm\u0259sinl\u0259r. Bu h\u0259m u\u015fa\u011f\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 faydal\u0131d\u0131r, h\u0259m d\u0259 infeksiyan\u0131 dig\u0259rl\u0259rin\u0259 ke\u00e7m\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alacaq. B\u00fct\u00fcn ya\u015f qruplar\u0131na aiddir, x\u0259st\u0259 olduqlar\u0131 zaman\u00a0 vacib getm\u0259li yerl\u0259r\u0259 m\u00fctl\u0259q maskadan istifad\u0259 etsinl\u0259r. \u018fl gigiyenas\u0131na diqq\u0259t etsinl\u0259r. Otaqlar tez-tez havaland\u0131r\u0131ls\u0131n&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Sadiq\u0259 \u018fliyeva insanlar\u0131n \u201csistem vurdurum, sa\u011falaca\u011fam\u201d kimi fikirl\u0259rin\u0259 d\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kib:<\/strong>\u00a0\u201cSistemin t\u0259tbiq edilm\u0259si iki halda olur. Birincisi, orqanizm \u00e7oxlu maye itirdiyi zaman, o mayeni q\u0259bul etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vurulur. \u0130kinci hal is\u0259 dezintoksikasiya zaman\u0131 istifad\u0259 edilir ki, y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 h\u0259rar\u0259t olanda h\u0259min mayeni b\u0259rpa etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. Y\u0259ni \u015f\u0259xsin qaytarmas\u0131, qusmas\u0131 yoxdursa, \u00f6z\u00fc kifay\u0259t q\u0259d\u0259r maye q\u0259bul ed\u0259 bilirs\u0259, sistem\u0259 he\u00e7 ehtiyac yoxdur. Sistem o adama qoyulur ki, i\u00e7\u0259 bilmir, mayeni \u00f6z\u00fc q\u0259bul ed\u0259 bilmir. H\u0259r adama ucdantutma sistem qoymaq d\u00fczg\u00fcn deyil\u201d.<\/p>\n<p>Onu da n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131raq ki, \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 pandemiyaya s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k potensial t\u0259hl\u00fck\u0259li patogenl\u0259rin siyah\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259qdim edib. Bu siyah\u0131ya haz\u0131rda A qrip viruslar\u0131, q\u0131zd\u0131rma v\u0259 meymun \u00e7i\u00e7\u0259yi d\u0259 daxil olmaqla, 30-dan \u00e7ox patogen daxildir. Aliml\u0259r bu siyah\u0131n\u0131 t\u0259rtib etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259xmin\u0259n iki il vaxt s\u0259rf ed\u0259r\u0259k, viruslar v\u0259 bakteriyalar da daxil olmaqla 1,6 mind\u0259n \u00e7ox patogen n\u00f6v\u00fcn\u00fc \u00f6yr\u0259nibl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n t\u0259qrib\u0259n 57 faizi hesab edir ki, b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin yeni pandemiya il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259si ehtimal\u0131 var v\u0259 buna \u0259vv\u0259lkil\u0259rd\u0259n daha t\u0259hl\u00fck\u0259li olan mutasiyaya u\u011fram\u0131\u015f qrip virusu s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 21 faizi is\u0259 \u201c X\u201d x\u0259st\u0259liyi adl\u0131, h\u0259l\u0259 m\u0259lum olmayan bir virusun pandemiyaya s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr.<\/strong><\/p>\n<p>Professor Aleksandr \u00c7epurnovun fikrinc\u0259, qu\u015f qripi (H5N1) \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li viruslardan biridir. Bu virusun insandan insana \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259 qabiliyy\u0259ti m\u0259hduddur, lakin mutasiya n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu x\u00fcsusiyy\u0259t d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r. Qu\u015f qripind\u0259n \u00f6l\u00fcm nisb\u0259ti 40-60% aras\u0131nda d\u0259yi\u015fir, y\u0259ni x\u0259st\u0259l\u0259n\u0259n h\u0259r iki insandan biri h\u0259yat\u0131n\u0131 itir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u00c7ind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 x\u0259z fermalar\u0131ndan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f n\u00fcmun\u0259l\u0259rd\u0259 36-s\u0131 \u0259vv\u0259ll\u0259r m\u0259lum olmayan 125 virus m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Bu viruslar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin heyvanlardan insanlara ke\u00e7m\u0259 riski da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bildirilir. X\u00fcsusil\u0259 yenot itl\u0259ri dig\u0259r heyvanlarla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u0259n \u00e7ox virus riski da\u015f\u0131yan n\u00f6vl\u0259r aras\u0131nda qeyd edilir.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 mutasiyaya u\u011fram\u0131\u015f qrip viruslar\u0131, \u201c X\u201d x\u0259st\u0259liyi kimi h\u0259l\u0259 m\u0259lum olmayan patogenl\u0259r v\u0259 qu\u015f qripi kimi viruslar potensial pandemiya riski da\u015f\u0131y\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, aliml\u0259r v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131 bu patogenl\u0259rin monitorinqini davam etdirir v\u0259 m\u00fcmk\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nfeksionist deyir ki, \u201cA\u201d qrip virusu \u00e7ox\u00a0 yay\u0131l\u0131b, yax\u0131n \u00fc\u00e7 h\u0259ft\u0259d\u0259&#8230; Fevral\u0131n 19-u ax\u015famdan 22-si g\u00fcnd\u00fcz\u0259d\u0259k \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 hava \u015f\u0259raitinin d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yi,\u00a0 b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 qar ya\u011faca\u011f\u0131, temperaturun t\u0259dric\u0259n 7-10 d\u0259r\u0259c\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 en\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. B\u0259s havalar\u0131n qarl\u0131-\u015faxtal\u0131 ke\u00e7m\u0259si virus v\u0259 mikrob x\u0259st\u0259likl\u0259rinin, infeksiyalar\u0131n gedi\u015fin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Bak\u0131 da daxil, \u00f6lk\u0259d\u0259 epidemioloji v\u0259ziyy\u0259t haz\u0131rda nec\u0259dir? \u018fn \u00e7ox hans\u0131 viruslar aktivdir? Qeyd ed\u0259k ki, haz\u0131rda d\u00fcnyada k\u0259skin respirator virus infeksiyalar\u0131 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 yay\u0131l\u0131b. X\u00fcsusil\u0259 metapnevmovirus (HPMV) bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259d\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00c7in, Qazax\u0131stan v\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bu virus \u0259sas\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":788834,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d72a70b3572e182315ae254f86da7e26.jpeg",750,422,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d72a70b3572e182315ae254f86da7e26.jpeg",750,422,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d72a70b3572e182315ae254f86da7e26.jpeg",750,422,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d72a70b3572e182315ae254f86da7e26-500x280.jpeg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d72a70b3572e182315ae254f86da7e26-649x365.jpeg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d72a70b3572e182315ae254f86da7e26.jpeg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d72a70b3572e182315ae254f86da7e26.jpeg",750,422,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d72a70b3572e182315ae254f86da7e26.jpeg",750,422,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d72a70b3572e182315ae254f86da7e26-240x172.jpeg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d72a70b3572e182315ae254f86da7e26.jpeg",750,422,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130nfeksionist deyir ki, \u201cA\u201d qrip virusu \u00e7ox\u00a0 yay\u0131l\u0131b, yax\u0131n \u00fc\u00e7 h\u0259ft\u0259d\u0259&#8230; Fevral\u0131n 19-u ax\u015famdan 22-si g\u00fcnd\u00fcz\u0259d\u0259k \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 hava \u015f\u0259raitinin d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259yi,\u00a0 b\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 qar ya\u011faca\u011f\u0131, temperaturun t\u0259dric\u0259n 7-10 d\u0259r\u0259c\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 en\u0259c\u0259yi g\u00f6zl\u0259nilir. B\u0259s havalar\u0131n qarl\u0131-\u015faxtal\u0131 ke\u00e7m\u0259si virus v\u0259 mikrob x\u0259st\u0259likl\u0259rinin, infeksiyalar\u0131n gedi\u015fin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Bak\u0131 da daxil, \u00f6lk\u0259d\u0259 epidemioloji v\u0259ziyy\u0259t haz\u0131rda nec\u0259dir?&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/788833"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=788833"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/788833\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":788835,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/788833\/revisions\/788835"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/788834"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=788833"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=788833"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=788833"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}