{"id":789005,"date":"2025-02-20T16:45:22","date_gmt":"2025-02-20T12:45:22","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=789005"},"modified":"2025-02-20T16:45:22","modified_gmt":"2025-02-20T12:45:22","slug":"niy%c9%99-yem%c9%99kd%c9%99n-sonra-sirniyyata-can-atiriq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=789005","title":{"rendered":"Niy\u0259 yem\u0259kd\u0259n sonra \u015firniyyata can at\u0131r\u0131q?"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Yem\u0259k yedikd\u0259n sonra da insanlar\u0131n \u00e7oxu \u015firniyyat yem\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. B\u0259s tox olanda bel\u0259, \u015firniyyat yem\u0259k h\u0259v\u0259si n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2025\/02\/20\/\/-e9a53d0e174005043591543775611037377.jpg\" alt=\"\" \/><\/strong><\/em><\/p>\n<p>S\u0131\u00e7anlar \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan son ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, toxluq hissind\u0259n m\u0259sul olan neyronlar da \u015f\u0259k\u0259r\u0259 olan ehtiraslar\u0131 t\u0259tikl\u0259y\u0259n amildir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, \u015firniyyat sevgimizin nevroloji s\u0259b\u0259bi var. \u018fvv\u0259lki ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rirdi\u00a0ki, t\u0259bii olaraq beyind\u0259 meydana g\u0259l\u0259n opioidl\u0259r (\u0259sas\u0259n, m\u0259rk\u0259zi sinir sistemind\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq trakt\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n b\u0259d\u0259nin opioid reseptorlar\u0131na ba\u011flana bil\u0259n madd\u0259l\u0259rdir) \u015f\u0259k\u0259r\u0259 olan h\u0259v\u0259sd\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Bu opioidl\u0259rin \u0259sas istehsal\u00e7\u0131s\u0131\u00a0 beyin i\u015ftah\u0131, madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini v\u0259 hormonlar\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n hipotalamusda yerl\u0259\u015f\u0259n &#8220;q\u00f6vsl\u00fc n\u00fcv\u0259 sah\u0259si&#8221; (ARC) adlanan bir b\u00f6lg\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n neyronlard\u0131r. Pro-opiomelanokortin (POMC) neyronlar\u0131 kimi tan\u0131nan bu h\u00fcceyr\u0259l\u0259r yem\u0259kd\u0259n sonra toxluq hissini d\u0259 idar\u0259 edir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2025\/02\/20\/\/-4639475d174005045025371448710065615.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Bu h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin \u015f\u0259k\u0259r ist\u0259kl\u0259rind\u0259 rol oynay\u0131b-oynamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn Almaniyadak\u0131 Maks Plank Metabolizm Ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Henning Fenselau v\u0259 h\u0259mkarlar\u0131 POMC h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin beyin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi opioid siqnallar\u0131n\u0131 izl\u0259yibl\u0259r. Bunu ed\u0259rk\u0259n, onlar bu opioidl\u0259rin reseptorlar\u0131na ba\u011flanan fl\u00fcoresan m\u0259hlulunda \u00fc\u00e7 si\u00e7an\u0131n beyin diliml\u0259rini yuyublar.<\/p>\n<p>Bu reseptorlar\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k konsentrasiyas\u0131 olan beyin b\u00f6lg\u0259si qidalanma v\u0259 dig\u0259r davran\u0131\u015flar\u0131 t\u0259nziml\u0259diyi bilin\u0259n talamusun paraventrikulyar n\u00fcv\u0259si (PVT) idi. N\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rib\u00a0ki, \u015f\u0259k\u0259r ist\u0259kl\u0259ri bu iki beyin b\u00f6lg\u0259si (ARC v\u0259 PVT) aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2025\/02\/20\/\/-3c5be63217400504648652136621098465.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar si\u00e7anlar yem\u0259kl\u0259rini yey\u0259rk\u0259n bu b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 neyronlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini izl\u0259yib. 90 d\u0259qiq\u0259d\u0259n sonra heyvanlar tox g\u00f6r\u00fcn\u00fcbl\u0259r. Bu zaman si\u00e7anlara \u015firniyyat verilib. Si\u00e7anlar \u015firniyyatlar\u0131 yedikd\u0259n sonra beyin b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 neyronlar\u0131n aktivliyi adi yem\u0259kl\u0259rini yedikl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 t\u0259xmin\u0259n d\u00f6rd d\u0259f\u0259 art\u0131b. Maraql\u0131s\u0131 odur ki, art\u0131m si\u00e7anlar \u015firniyyatlar\u0131 yem\u0259y\u0259 ba\u015flamazdan \u0259vv\u0259l m\u00fc\u015fahid\u0259 olunma\u011fa ba\u015flay\u0131b. Bu n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki,\u00a0 beyin yolu \u015f\u0259k\u0259r ist\u0259kl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n edir.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri i\u015f\u0131qla a\u00e7\u0131b-s\u00f6nd\u00fcr\u0259n optogenetika adl\u0131 texnikadan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k \u00f6z n\u0259tic\u0259l\u0259rini t\u0259sdiql\u0259yibl\u0259r. POMC neyronlar\u0131ndan PVT-y\u0259\u00a0 ged\u0259n siqnallar\u0131 bloklayanda si\u00e7anlar 40 faiz az \u015firniyyat istehlak edibl\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2025\/02\/20\/\/-0ae1dd39174005048139112756210581323.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Fenselau bunu bel\u0259 izah edib: \u201cToxluq hissini y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259si il\u0259 tan\u0131nan h\u00fcceyr\u0259 n\u00f6vl\u0259ri, eyni zamanda, \u015f\u0259k\u0259r i\u015ftah\u0131n\u0131 t\u0259tikl\u0259y\u0259n siqnallar g\u00f6nd\u0259rir v\u0259 bunu x\u00fcsusil\u0259 toxluq v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 edirl\u0259r. Bu, heyvanlar\u0131n v\u0259 insanlar\u0131n da \u0259slind\u0259 tox olduqlar\u0131 zaman h\u0259ddind\u0259n art\u0131q miqdarda \u015f\u0259k\u0259r istehlak etdiyini g\u00f6st\u0259rir&#8221;.\u00a0 Fenselau, m\u00fcmk\u00fcn s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri kimi \u015f\u0259k\u0259rin ya\u011f v\u0259 ya z\u00fclal kimi dig\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n daha asan enerjiy\u0259 \u00e7evril\u0259 bilm\u0259sini qeyd edib.\u00a0 Buna g\u00f6r\u0259 \u015firniyyat yem\u0259k &#8220;benzin \u00e7\u0259nini doldurmaq&#8221; kimidir.<\/p>\n<p>Elm adamlar\u0131 \u00fcmid edirl\u0259r ki, t\u0259dqiqatlar piyl\u0259nm\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni m\u00fcalic\u0259 \u00fcsullar\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n<p><em><strong>V\u00fcsal Cahanov, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yem\u0259k yedikd\u0259n sonra da insanlar\u0131n \u00e7oxu \u015firniyyat yem\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. B\u0259s tox olanda bel\u0259, \u015firniyyat yem\u0259k h\u0259v\u0259si n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r? S\u0131\u00e7anlar \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan son ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, toxluq hissind\u0259n m\u0259sul olan neyronlar da \u015f\u0259k\u0259r\u0259 olan ehtiraslar\u0131 t\u0259tikl\u0259y\u0259n amildir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, \u015firniyyat sevgimizin nevroloji s\u0259b\u0259bi var. \u018fvv\u0259lki ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rirdi\u00a0ki, t\u0259bii olaraq beyind\u0259 meydana g\u0259l\u0259n opioidl\u0259r (\u0259sas\u0259n, m\u0259rk\u0259zi sinir sistemind\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq trakt\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n b\u0259d\u0259nin opioid reseptorlar\u0131na ba\u011flana bil\u0259n madd\u0259l\u0259rdir) \u015f\u0259k\u0259r\u0259 olan h\u0259v\u0259sd\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Bu opioidl\u0259rin \u0259sas istehsal\u00e7\u0131s\u0131\u00a0 beyin i\u015ftah\u0131, madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini v\u0259 hormonlar\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n hipotalamusda yerl\u0259\u015f\u0259n &#8220;q\u00f6vsl\u00fc n\u00fcv\u0259 sah\u0259si&#8221;&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":789006,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d6ae00d7174005025528625081810993399.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d6ae00d7174005025528625081810993399.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d6ae00d7174005025528625081810993399.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d6ae00d7174005025528625081810993399-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d6ae00d7174005025528625081810993399-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d6ae00d7174005025528625081810993399-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d6ae00d7174005025528625081810993399.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d6ae00d7174005025528625081810993399.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d6ae00d7174005025528625081810993399-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/d6ae00d7174005025528625081810993399.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Yem\u0259k yedikd\u0259n sonra da insanlar\u0131n \u00e7oxu \u015firniyyat yem\u0259y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. B\u0259s tox olanda bel\u0259, \u015firniyyat yem\u0259k h\u0259v\u0259si n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r? S\u0131\u00e7anlar \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan son ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rir ki, toxluq hissind\u0259n m\u0259sul olan neyronlar da \u015f\u0259k\u0259r\u0259 olan ehtiraslar\u0131 t\u0259tikl\u0259y\u0259n amildir. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, \u015firniyyat sevgimizin nevroloji s\u0259b\u0259bi var. \u018fvv\u0259lki ara\u015fd\u0131rmalar g\u00f6st\u0259rirdi\u00a0ki, t\u0259bii olaraq beyind\u0259 meydana g\u0259l\u0259n opioidl\u0259r (\u0259sas\u0259n,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/789005"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=789005"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/789005\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":789007,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/789005\/revisions\/789007"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/789006"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=789005"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=789005"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=789005"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}