{"id":789810,"date":"2025-02-25T08:49:22","date_gmt":"2025-02-25T04:49:22","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=789810"},"modified":"2025-02-25T08:49:22","modified_gmt":"2025-02-25T04:49:22","slug":"folklorsunas-alim-su-c%c9%99rs%c9%99nb%c9%99si-durulasma-s%c9%99ffaflasma-bayramidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=789810","title":{"rendered":"Folklor\u015f\u00fcnas-alim: Su \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si durula\u015fma, \u015f\u0259ffafla\u015fma bayram\u0131d\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Q\u0131\u015f\u0131n son ay\u0131 olan v\u0259 el aras\u0131nda Boz ay kimi tan\u0131nan bu ayda ke\u00e7iril\u0259n ilax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rin birincisi \u018fz\u0259l \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259dir. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u018fz\u0259l \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259ni d\u00f6rd m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u00fcns\u00fcrd\u0259n biri olan suyun ad\u0131 il\u0259 ba\u011flay\u0131rlar. M\u0259lumdur ki, h\u0259yatverici d\u00f6rd m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u00fcns\u00fcr\u00fcn \u2013 Su, Od, Torpaq v\u0259 Havan\u0131n can\u0131na istilik ke\u00e7ib oyanmas\u0131 (dirilm\u0259si) il\u0259 t\u0259bi\u0259t, bir s\u00f6zl\u0259, k\u00fclli-al\u0259m cana g\u0259lir, h\u0259yat yenid\u0259n dirilik tap\u0131r v\u0259 bununla t\u0259bi\u0259t\u0259, kainata t\u0259bi\u0259tin oyan\u0131\u015f f\u0259sli olan yaz g\u0259lir.<\/p>\n<p>Bu fikirl\u0259ri\u00a0<a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda AMEA Folklor \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent \u015eakir Albal\u0131yev s\u00f6yl\u0259yib.<\/p>\n<p>Dosent \u015e.Albal\u0131yev qeyd edib ki, insanlar q\u0131\u015f\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc \u015faxtas\u0131ndan, soyu\u011fundan qurtulma\u011f\u0131n \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 h\u0259r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 bu h\u0259yat \u00fcns\u00fcr\u00fcn\u00fcn birini \u0259zizl\u0259yir, m\u00fcxt\u0259lif ayinl\u0259r, inanclar vasit\u0259sil\u0259 bu oyan\u0131\u015f stixiyalar\u0131n\u0131n ruhunu ox\u015fay\u0131rlar. Bu bax\u0131mdan mifik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259d\u0259 bu oyan\u0131\u015f \u00fcns\u00fcrl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ayr\u0131-ayr\u0131 \u015f\u0259kill\u0259rd\u0259 mifik \u0259hvalatlar\u0131n yer almas\u0131 da t\u0259biidir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, \u201cSuyun n\u0259sih\u0259ti\u201d mifik m\u0259tnind\u0259 ulusu yerl\u0259-yeksan edilmi\u015f, el\u00e7isi \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f Qara xan \u00f6yr\u0259nir ki, d\u00fc\u015fm\u0259n qaralar\u0131n y\u00fcz il yax\u015f\u0131l\u0131q etdiyi, torpa\u011f\u0131nda qonaq saxlad\u0131\u011f\u0131, duz-\u00e7\u00f6r\u0259yini verdiyi g\u0259lm\u0259l\u0259r imi\u015f. Q\u0259h\u0259r Qara xan\u0131 bo\u011fur, d\u0259rdini suya dan\u0131\u015f\u0131r, g\u00f6z\u00fcnd\u0259n bir damc\u0131 ya\u015f \u00e7aya d\u00fc\u015f\u00fcr. \u201cQara \u00e7ay \u0259vv\u0259lc\u0259 k\u00fckr\u0259di, buland\u0131. Q\u0131j\u0131lt\u0131yla axd\u0131, sonra da dayand\u0131. Su Qara xana hayq\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/azertag.az\/store\/manual\/2025_02_25_67bcf02c54623.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"368\" \/><\/p>\n<p>\u2013 Xanlar xan\u0131, ulusa toxtaql\u0131q ver. \u00d6l\u0259nl\u0259rin ruhu \u015fad olsun. Qalanlar\u0131 Su tanr\u0131m qorusun. G\u00f6z ya\u015f\u0131n\u0131 qurudub aya\u011fa qalxmaq, m\u0259kri a\u00e7maq g\u0259r\u0259kdir. Qalx aya\u011fa, ulusa qay\u0131t. M\u0259nim n\u0259sih\u0259timi ulusa \u00e7atd\u0131r. \u0130gidl\u0259rin\u0259 s\u00f6yl\u0259 ki, \u00f6zl\u0259rin\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 s\u0259rk\u0259rd\u0259 se\u00e7sinl\u0259r, ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131na da\u015f atmas\u0131nlar, onun d\u00f6vr\u0259sind\u0259 m\u00f6hk\u0259m birl\u0259\u015fsinl\u0259r. D\u0259rdl\u0259rini b\u00fct\u00fcn dostlar\u0131na \u00e7atd\u0131rs\u0131nlar, dost itirm\u0259sinl\u0259r. D\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 sirr verm\u0259sinl\u0259r, ara\u00e7\u0131lara \u00fcz g\u00f6st\u0259rm\u0259sinl\u0259r. Qaralar m\u00f6hk\u0259mc\u0259 \u0259l-\u0259l\u0259 versinl\u0259r, el i\u00e7ind\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n axtarmas\u0131nlar.<\/p>\n<p>Bu s\u00f6zl\u0259rd\u0259n sonra Qara \u00e7ay t\u0259z\u0259d\u0259n k\u00fckr\u0259di, buland\u0131 v\u0259 q\u0131j\u0131lt\u0131yla ax\u0131b getdi. Qara xan aya\u011fa qalxd\u0131, xeyli suyun dal\u0131nca baxd\u0131. Toxtaql\u0131q tapd\u0131. Ulusa qay\u0131td\u0131. Suyun n\u0259sih\u0259tin\u0259 \u0259m\u0259l etdi. Qaralar\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc alan buludlar topa-topa da\u011f\u0131l\u0131b getdi. \u015e\u0259hidl\u0259rin qan\u0131 ya\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc tutdu. Ya\u011f\u0131 eli yerl\u0259-yeksan oldu\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/azertag.az\/store\/manual\/2025_02_25_67bcf04232364.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"400\" \/><\/p>\n<p>Folklor\u015f\u00fcnas-alimin fikrinc\u0259 bu mifik m\u0259tnd\u0259 su il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox m\u0259qamlara i\u015far\u0259 var: \u201cQara xan\u0131n yurduna q\u0259fil h\u00fccum ed\u0259n nam\u0259rd ya\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n Qara \u00e7aya \u015fikay\u0259t edilir, g\u00f6zd\u0259n gil\u0259l\u0259n\u0259n bir damla ya\u015f ax\u0131b Qara \u00e7ay\u0131n suyuna qar\u0131\u015fmaqla sanki insan o\u011flu il\u0259 \u00e7ay aras\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131b-dill\u0259\u015fm\u0259 ba\u015f tutur. Su (insan o\u011flunun g\u00f6z\u00fcnd\u0259n ya\u015f \u015f\u0259klind\u0259 axan su) il\u0259 \u00e7ay\u0131n suyu qar\u0131\u015f\u0131b-birl\u0259\u015fib dill\u0259\u015f\u0259-anla\u015fa bilir, insan o\u011flunun \u2013 Qara xan\u0131n d\u0259rdini, \u0259hval\u0131n\u0131 anlaya bilir. \u00c7\u00fcnki mifik-dini t\u0259f\u0259kk\u00fcrd\u0259 (el\u0259c\u0259 d\u0259 tibb elmind\u0259) su canl\u0131d\u0131r, suyun ruhu, yiy\u0259si-sahibi var v\u0259 bu m\u0259ntiqd\u0259n d\u0259 Qara \u00e7aydan Qara xana cavab g\u0259lir ki, \u201cXanlar xan\u0131, ulusa toxtaql\u0131q ver. \u00d6l\u0259nl\u0259rin ruhu \u015fad olsun. Qalanlar\u0131 Su Tanr\u0131m qorusun!\u201d.<\/p>\n<p>Dem\u0259li, su yiy\u0259si, su ruhu oldu\u011fu kimi, Su Tanr\u0131s\u0131 da mifik t\u0259f\u0259kk\u00fcrd\u0259 m\u00f6vcuddur v\u0259 Qara \u00e7ay Qara xan\u0131n d\u0259rdini-m\u00fcsib\u0259tini Su Tanr\u0131s\u0131na \u00e7atd\u0131r\u0131r, eyni zamanda, Qara xana \u00f6y\u00fcd-n\u0259sih\u0259tini verir. Bu minvalla su yiy\u0259sin\u0259, Su Tanr\u0131s\u0131na, bir s\u00f6zl\u0259, suyun diriliyin\u0259, varl\u0131\u011f\u0131na h\u0259yat \u00fcns\u00fcr\u00fc olmas\u0131na \u2013 su ruhuna olan inam hissi eli-oban\u0131 f\u0259lak\u0259td\u0259n xilas ed\u0259r\u0259k Qara xan\u0131n \u00f6lk\u0259sin\u0259 xo\u015fb\u0259xt h\u0259yat b\u0259x\u015f edir.<\/p>\n<p>Mifik m\u0259tnd\u0259n g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz kimi, mifik donda \u0259rz edil\u0259n bu hekay\u0259td\u0259 real h\u0259yat \u0259lam\u0259tl\u0259ri d\u0259 da\u015f\u0131n\u0131r. D\u00fc\u015fm\u0259n obraz\u0131, d\u00fc\u015fm\u0259nin nam\u0259rdliyi, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0259lin i\u015f-g\u00fccd\u0259n soyumama\u011f\u0131na \u2013 z\u0259hm\u0259t\u0259, \u0259kib-bec\u0259rm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f tipli n\u0259sih\u0259tl\u0259rin su ruhunun \u2013 Qara \u00e7ay\u0131n dilind\u0259n verilm\u0259si is\u0259 onu g\u00f6st\u0259rir ki, tarixi \u015f\u00fcurla mifik d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 i\u00e7-i\u00e7\u0259, qovu\u015fuq haldad\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, xalq inam\u0131n\u0131 sad\u0259c\u0259 mifik donda ya\u015fatm\u0131r, bu inam\u0131n reall\u0131qda da \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yini y\u0259qin edir\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/azertag.az\/store\/manual\/2025_02_25_67bcf05d7d53e.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"410\" \/><\/p>\n<p>Dosent \u015eakir Albal\u0131yev qeyd edib ki, Su \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si dedikd\u0259, t\u0259kc\u0259 su il\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r, inanclar, ayinl\u0259r deyil, h\u0259m d\u0259 xalq d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sind\u0259ki b\u00fct\u00fcn folklorik amill\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n mifik s\u0259ciyy\u0259li r\u0259vay\u0259tl\u0259r v\u0259 s. d\u0259 m\u0259rasim zaman\u0131 h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259lir, d\u00f6vriyy\u0259y\u0259 ke\u00e7ir v\u0259 stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 amil kimi insanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na, h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259 m\u00fcsb\u0259t emosional hissl\u0259r a\u015f\u0131lay\u0131r.<\/p>\n<p>\u2022Su i\u00e7\u0259n adam\u0131 q\u0259fil vurmazlar;<\/p>\n<p>\u2022Su i\u00e7\u0259ni dan\u0131\u015fd\u0131rmazlar;<\/p>\n<p>\u2022Su dolu qabda qaba\u011f\u0131na \u00e7\u0131xsalar, i\u015fin avand olar;<\/p>\n<p>\u2022Yuxuda su g\u00f6rm\u0259k ayd\u0131nl\u0131qd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu c\u00fcr deyim v\u0259 inanc n\u00fcmun\u0259l\u0259rimizd\u0259 su il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00fclvi, m\u00fcq\u0259dd\u0259s g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ifad\u0259sini tapd\u0131\u011f\u0131 kimi, su \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259 m\u0259rasimi akt olaraq insanlar su \u00fcst\u00fcnd\u0259n atlanar, t\u0259z\u0259 suda yuyunmaqla g\u00fcnahlar\u0131n\u0131n, x\u0259st\u0259likl\u0259rinin gerid\u0259 qalaca\u011f\u0131na, ke\u00e7ib ged\u0259c\u0259yin\u0259 etiqad b\u0259sl\u0259y\u0259rl\u0259r. M\u0259rasim i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 bir daha g\u00fcnah i\u015fl\u0259r tutmayaca\u011f\u0131na, yax\u015f\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259r g\u00f6r\u0259c\u0259yin\u0259 \u00fcr\u0259kl\u0259rind\u0259 s\u00f6z verib, \u015f\u0259ffaf su kimi durulacaqlar\u0131na \u00fcmid b\u0259sl\u0259y\u0259r, Su \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259 arzu v\u0259 amallar\u0131n\u0131n do\u011frulaca\u011f\u0131na inanarlar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0131\u015f\u0131n son ay\u0131 olan v\u0259 el aras\u0131nda Boz ay kimi tan\u0131nan bu ayda ke\u00e7iril\u0259n ilax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rin birincisi \u018fz\u0259l \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259dir. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u018fz\u0259l \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259ni d\u00f6rd m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u00fcns\u00fcrd\u0259n biri olan suyun ad\u0131 il\u0259 ba\u011flay\u0131rlar. M\u0259lumdur ki, h\u0259yatverici d\u00f6rd m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u00fcns\u00fcr\u00fcn \u2013 Su, Od, Torpaq v\u0259 Havan\u0131n can\u0131na istilik ke\u00e7ib oyanmas\u0131 (dirilm\u0259si) il\u0259 t\u0259bi\u0259t, bir s\u00f6zl\u0259, k\u00fclli-al\u0259m cana g\u0259lir, h\u0259yat yenid\u0259n dirilik tap\u0131r v\u0259 bununla t\u0259bi\u0259t\u0259, kainata t\u0259bi\u0259tin oyan\u0131\u015f f\u0259sli olan yaz g\u0259lir. Bu fikirl\u0259ri\u00a0AZ\u018fRTAC-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda AMEA Folklor \u0130nstitutunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent \u015eakir Albal\u0131yev s\u00f6yl\u0259yib. Dosent \u015e.Albal\u0131yev qeyd edib ki, insanlar&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":789811,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/17404355723673146253_1200x630.jpg",923,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/17404355723673146253_1200x630.jpg",923,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/17404355723673146253_1200x630.jpg",923,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/17404355723673146253_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/17404355723673146253_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/17404355723673146253_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/17404355723673146253_1200x630.jpg",923,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/17404355723673146253_1200x630.jpg",923,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/17404355723673146253_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/17404355723673146253_1200x630-923x620.jpg",923,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Q\u0131\u015f\u0131n son ay\u0131 olan v\u0259 el aras\u0131nda Boz ay kimi tan\u0131nan bu ayda ke\u00e7iril\u0259n ilax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rin birincisi \u018fz\u0259l \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259dir. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u018fz\u0259l \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259ni d\u00f6rd m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u00fcns\u00fcrd\u0259n biri olan suyun ad\u0131 il\u0259 ba\u011flay\u0131rlar. M\u0259lumdur ki, h\u0259yatverici d\u00f6rd m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u00fcns\u00fcr\u00fcn \u2013 Su, Od, Torpaq v\u0259 Havan\u0131n can\u0131na istilik ke\u00e7ib oyanmas\u0131 (dirilm\u0259si) il\u0259 t\u0259bi\u0259t, bir s\u00f6zl\u0259, k\u00fclli-al\u0259m cana g\u0259lir,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/789810"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=789810"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/789810\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":789812,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/789810\/revisions\/789812"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/789811"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=789810"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=789810"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=789810"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}