{"id":789930,"date":"2025-02-25T17:22:35","date_gmt":"2025-02-25T13:22:35","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=789930"},"modified":"2025-02-25T17:22:35","modified_gmt":"2025-02-25T13:22:35","slug":"sos-yeni-pandemiya-g%c9%99lir-yen%c9%99-yarasa-yen%c9%99-cin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=789930","title":{"rendered":"SOS! Yeni pandemiya g\u0259lir &#8211; yen\u0259 yarasa, yen\u0259 \u00c7in&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u0259kim deyir ki, t\u0259hl\u00fck\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 var: \u201cAc\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki&#8230;\u201d<\/strong><\/p>\n<p><em>\u00c7in virusoloqlar\u0131 COV\u0130D-19-a b\u0259nz\u0259r v\u0259 insanlara \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259n yeni yarasa koronavirusu m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259 \u201cSouth China Morning Post\u201d x\u0259b\u0259r yay\u0131b. N\u0259\u015frin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu, ilk d\u0259f\u0259 Honq-Konqda yapon yarasas\u0131nda a\u015fkar edilmi\u015f HKU 5 koronavirusunun yeni x\u0259ttidir. T\u0259dqiqat Quan\u00e7joudak\u0131 \u00c7in Elml\u0259r Akademiyas\u0131, Uhan Universiteti v\u0259 Uhan Virusologiya \u0130nstitutunun m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Quan\u00e7jou laboratoriyas\u0131nda apar\u0131l\u0131b.<\/em><\/p>\n<p>Aliml\u0259r yarasa n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259crid olunmu\u015f virusun insan h\u00fcceyr\u0259l\u0259rini yoluxdurmaq qabiliyy\u0259tin\u0259 malik oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r. Lakin ekspertl\u0259r h\u0259l\u0259lik panikaya \u0259sas olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131rlar. HKU 5-CoV-2-nin insanlar aras\u0131nda yay\u0131lma riskini ki\u00e7iltm\u0259m\u0259k \u015f\u0259rtil\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259ni daha d\u0259qiq qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 t\u0259dqiqatlara ehtiyac oldu\u011fu deyilir. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131ndan is\u0259 bildirilib ki, \u00c7ind\u0259 yarasalarda a\u015fkar edil\u0259n HKU 5 koronavirusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259l\u0259lik he\u00e7 bir \u0259lav\u0259 m\u0259lumat al\u0131nmay\u0131b. Yeni koronavirus n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ciddidir, pandemiya ehtimal\u0131 varm\u0131?<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/uploads\/doctors\/2019-11-13-00-08-06FwXYvfvCjD7xMrpRWxKu_file.jpg\" alt=\"Medicina.az - Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov - MD, F\u0130PP, C\u0130PS, TTT, \u0130nvaziv a\u011fr\u0131  m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, fleboloq\" \/><\/p>\n<p><strong>Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Bak\u0131 A\u011fr\u0131 Klinikas\u0131n\u0131n ba\u015f h\u0259kimi Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da deyib ki, yeni pandemiyan\u0131n olaca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 informasiyalar son d\u00f6vrl\u0259r olduqca \u00e7ox yay\u0131lmaqdad\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201cBunun bir s\u0131ra s\u0259b\u0259bl\u0259ri var. Viruslar h\u0259mi\u015f\u0259 olub. D\u00fczd\u00fcr, son zamanlar m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n bu viruslar \u00e7oxal\u0131b, m\u00fcxt\u0259lif \u015ftamlar meydana \u00e7\u0131x\u0131b. Bunlar\u0131n s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131m\u0131 v\u0259 f\u0259rqliliyi \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m d\u0259 insanl\u0131q t\u0259r\u0259find\u0259n bil\u0259r\u0259kd\u0259n v\u0259 ya bilm\u0259y\u0259r\u0259kd\u0259n apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar\u0131n t\u0259sirl\u0259ri var. B\u00fct\u00fcn bunlar, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 COV\u0130D pandemiyas\u0131n\u0131n ortada olmas\u0131, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n v\u0259 insanl\u0131\u011f\u0131n bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bir q\u0259d\u0259r h\u0259ssas, h\u0259tta nevrotik, bir az daha panik yana\u015fmas\u0131n\u0131 ortaya qoyub. Real v\u0259ziyy\u0259t bundan ibar\u0259tdir. H\u0259m d\u0259 obyektiv olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fsaq, virus t\u0259hl\u00fck\u0259si h\u0259mi\u015f\u0259 oldu\u011fu kimi yen\u0259 var v\u0259 h\u0259tta daha art\u0131qd\u0131r. COV\u0130D d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r ya\u015fand\u0131. Ya\u015fanan bu t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r viruslar\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 art\u0131rd\u0131. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, viruslarla ba\u011fl\u0131 h\u0259dd\u0259n art\u0131q informasiyan\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u00e7oxaltd\u0131. Bunun h\u0259m faydal\u0131, h\u0259m d\u0259 z\u0259r\u0259rli t\u0259r\u0259fl\u0259rinin oldu\u011funu qeyd etm\u0259liyik. Bundan \u0259lav\u0259, virusologiya sah\u0259sind\u0259ki t\u0259dqiqatlar\u0131n daha da d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 imkan yarand\u0131. Farmakoloji vasit\u0259l\u0259rl\u0259 apar\u0131lan m\u00fcalic\u0259l\u0259rin v\u0259 dig\u0259r m\u00fcalic\u0259 metodlar\u0131n\u0131n daha d\u0259rin t\u0259dqiqini ortaya qoydu. Eyni zamanda yeni viruslar\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir maliyy\u0259 t\u0259l\u0259b etdiyini bilmi\u015f olduq. \u0130kincisi, farmakoterapiyan\u0131n \u00f6z\u00fc olduqca b\u00f6y\u00fck v\u0259 yen\u0259 d\u0259 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 maliyy\u0259 t\u0259l\u0259b ed\u0259n bir sah\u0259dir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, viruslarla ba\u011fl\u0131 olan informasiyalar\u0131n v\u0259 yaxud bu situasiyan\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131n h\u0259m d\u0259 bioloji silah n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n baxsaq, bir siyasi t\u0259sir vasit\u0259si oldu\u011funu g\u00f6r\u0259 bilirik. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k olar ki, \u0259slind\u0259 pandemik t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n manipulyasiyalar, t\u0259hdidl\u0259r zaman-zaman \u00e7oxala bil\u0259r, yaxud da s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 bu viruslar\u0131n yoluxdurulmas\u0131, c\u0259miyy\u0259ti t\u0259hl\u00fck\u0259d\u0259 saxlamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259rin bundan istifad\u0259 etm\u0259k ehtimallar\u0131 da istisna edilmir\u201d.<\/p>\n<p><strong>H\u0259kim \u0259lav\u0259 edib ki, COV\u0130D-d\u0259n g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz ac\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki,\u00a0 yanl\u0131\u015f t\u0259dqiqatlar apar\u0131larsa v\u0259 ya t\u0259dqiqat laboratoriyalar\u0131nda olan t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik rejiml\u0259rin\u0259 normal \u015f\u0259kild\u0259 \u0259m\u0259l olunmazsa, bu virus da Uhan t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259ki kimi \u00e7ox q\u0131sa zamanda lokal \u0259razil\u0259r\u0259 ke\u00e7ib epidemiyalara, h\u0259tta pandemiyalara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r v\u0259 insanl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi ya\u015fam t\u0259hl\u00fck\u0259si yarada bil\u0259r: \u201cBiz kifay\u0259t q\u0259d\u0259r maarifl\u0259nmi\u015fik v\u0259 \u0259n az\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc qorumal\u0131y\u0131q. M\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r, x\u0259st\u0259liyi bildiyimiz halda insanlardan uzaq durma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q, immun sistemini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, y\u0259ni idman h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri etm\u0259k, m\u00fcxt\u0259lif vitaminl\u0259rin q\u0259buluna, qidalanmaya, yuxu rejimin\u0259 riay\u0259t etm\u0259k, eyni zamanda t\u0259bii ki, temperaturu olan, x\u0259st\u0259lik ehtimal\u0131 olan insanlardan bir q\u0259d\u0259r uzaq durmaq, antiseptik v\u0259 aseptik vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k, m\u0259saf\u0259 saxlamaq, maska v\u0259 s. istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>\u0130kinci t\u0259dbir is\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259rdir. Bunlarla ba\u011fl\u0131 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin v\u0259 dig\u0259r m\u00fcvafiq qurumlar\u0131n uy\u011fun t\u0259limatlar\u0131 v\u0259 s. m\u00f6vcuddur v\u0259 bunlar da getdikc\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259lidir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0259viyy\u0259 is\u0259 \u00dcST t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259nziml\u0259n\u0259 bil\u0259c\u0259k, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259, d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 bu i\u015fl\u0259r\u0259 veril\u0259c\u0259k m\u00fcsb\u0259t t\u00f6hf\u0259dir. Y\u0259ni, bu \u015f\u0259kild\u0259 prosesin davam etm\u0259si laz\u0131m olacaq v\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259dbirl\u0259rinin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 ehtiyac var&#8221;.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, AB\u015e d\u00f6vl\u0259t katibi Marko Rubio COV\u0130D-19 virusunun \u00c7inin Uhan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki bir laboratoriyadan s\u0131zd\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 \u00f6z n\u0259z\u0259riyy\u0259sini a\u00e7\u0131qlay\u0131b. Rubio bildirib ki, virusa \u00c7in laboratoriyas\u0131n\u0131n i\u00e7ind\u0259 \u201coynayan\u201d birinin yoluxdu\u011fu v\u0259 daha sonra \u00c7ind\u0259 v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ehtimal olunur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259kim deyir ki, t\u0259hl\u00fck\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 var: \u201cAc\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki&#8230;\u201d \u00c7in virusoloqlar\u0131 COV\u0130D-19-a b\u0259nz\u0259r v\u0259 insanlara \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259n yeni yarasa koronavirusu m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259 \u201cSouth China Morning Post\u201d x\u0259b\u0259r yay\u0131b. N\u0259\u015frin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu, ilk d\u0259f\u0259 Honq-Konqda yapon yarasas\u0131nda a\u015fkar edilmi\u015f HKU 5 koronavirusunun yeni x\u0259ttidir. T\u0259dqiqat Quan\u00e7joudak\u0131 \u00c7in Elml\u0259r Akademiyas\u0131, Uhan Universiteti v\u0259 Uhan Virusologiya \u0130nstitutunun m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n Quan\u00e7jou laboratoriyas\u0131nda apar\u0131l\u0131b. Aliml\u0259r yarasa n\u00fcmun\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259crid olunmu\u015f virusun insan h\u00fcceyr\u0259l\u0259rini yoluxdurmaq qabiliyy\u0259tin\u0259 malik oldu\u011funu m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r. Lakin ekspertl\u0259r h\u0259l\u0259lik panikaya \u0259sas olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131rlar. HKU 5-CoV-2-nin insanlar aras\u0131nda yay\u0131lma riskini&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":789931,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/0dedaf4422d2f5b1368b939fcaef5a86.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/0dedaf4422d2f5b1368b939fcaef5a86.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/0dedaf4422d2f5b1368b939fcaef5a86.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/0dedaf4422d2f5b1368b939fcaef5a86-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/0dedaf4422d2f5b1368b939fcaef5a86-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/0dedaf4422d2f5b1368b939fcaef5a86-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/0dedaf4422d2f5b1368b939fcaef5a86.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/0dedaf4422d2f5b1368b939fcaef5a86.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/0dedaf4422d2f5b1368b939fcaef5a86-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/0dedaf4422d2f5b1368b939fcaef5a86.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"H\u0259kim deyir ki, t\u0259hl\u00fck\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 var: \u201cAc\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki&#8230;\u201d \u00c7in virusoloqlar\u0131 COV\u0130D-19-a b\u0259nz\u0259r v\u0259 insanlara \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259n yeni yarasa koronavirusu m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r. Bu bar\u0259d\u0259 \u201cSouth China Morning Post\u201d x\u0259b\u0259r yay\u0131b. N\u0259\u015frin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, bu, ilk d\u0259f\u0259 Honq-Konqda yapon yarasas\u0131nda a\u015fkar edilmi\u015f HKU 5 koronavirusunun yeni x\u0259ttidir. T\u0259dqiqat Quan\u00e7joudak\u0131 \u00c7in Elml\u0259r Akademiyas\u0131, Uhan Universiteti v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/789930"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=789930"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/789930\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":789932,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/789930\/revisions\/789932"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/789931"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=789930"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=789930"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=789930"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}