{"id":790431,"date":"2025-02-27T14:00:54","date_gmt":"2025-02-27T10:00:54","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=790431"},"modified":"2025-02-27T14:00:54","modified_gmt":"2025-02-27T10:00:54","slug":"az%c9%99rbaycanda-kok-usaqlarin-sayi-artir-t%c9%99hluk%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=790431","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda k\u00f6k u\u015faqlar\u0131n say\u0131 art\u0131r &#8211; t\u0259hl\u00fck\u0259"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p><strong>Valideynl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn SOS! Art\u0131q \u00e7\u0259ki \u00f6vlad\u0131n\u0131z\u0131n vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l bir s\u0131ra qorxulu x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 tutulma riski dem\u0259kdir&#8230;<\/strong><\/p>\n<p><em>Piyl\u0259nm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131n 200 \u00f6lk\u0259si aras\u0131nda ki\u015fil\u0259r \u00fczr\u0259 100-c\u00fc, qad\u0131nlar \u00fczr\u0259 is\u0259 65-ci yerd\u0259dir. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 2030-cu il\u0259d\u0259k d\u00fcnya \u0259halisinin t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131q \u00e7\u0259ki v\u0259 piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259c\u0259yini proqnozla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/em><\/p>\n<p>Art\u0131q \u00e7\u0259kinin \u0259n \u00e7ox qeyri-sa\u011flam qidalanma il\u0259 \u0259laq\u0259dar yarand\u0131\u011f\u0131 m\u0259lum olsa da, piyl\u0259nm\u0259 qeyri-sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzinin kompleks \u015f\u0259kild\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259dir. Piyl\u0259nm\u0259 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, d\u00fczg\u00fcn v\u0259 rasional qidalanmaya riay\u0259t edilm\u0259li, ya\u011fl\u0131, duzlu v\u0259 \u015f\u0259k\u0259r \u0259lav\u0259 olunmu\u015f qidalar\u0131n istehlak\u0131 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r azald\u0131lmal\u0131, g\u00fcnd\u0259lik kalori q\u0259buluna, el\u0259c\u0259 d\u0259 ya\u015f v\u0259 sa\u011flaml\u0131q v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq fiziki aktivliy\u0259 n\u0259zar\u0259t edilm\u0259li, siqaret, spirtli i\u00e7ki v\u0259 stressd\u0259n uzaq olmal\u0131 v\u0259 \u0259n n\u0259hay\u0259t, yuxu rejimi qaydaya sal\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Son ill\u0259r piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n azya\u015fl\u0131lar\u0131n say\u0131nda bir art\u0131m oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. B\u0259z\u0259n valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n k\u00f6k olmas\u0131n\u0131 ail\u0259sinin ona yax\u015f\u0131 baxmas\u0131n\u0131n s\u00fcbutu, ya da ail\u0259nin firavan h\u0259yat\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirir. \u018fslind\u0259 is\u0259 u\u015faqlarda piyl\u0259nm\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n faktiki b\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259sinin ya\u015f normativini 15% v\u0259 daha \u00e7ox a\u015fmas\u0131d\u0131r. U\u015faqlarda piyl\u0259nm\u0259nin inki\u015faf\u0131nda h\u0259m genetik, h\u0259m d\u0259 m\u00fchit faktorlar\u0131n\u0131n, h\u0259yat t\u0259rzinin rolu var. \u0130rsi meyl haqq\u0131nda dan\u0131\u015fark\u0259n, b\u0259d\u0259nd\u0259ki metabolik prosesl\u0259rin x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin genetik olaraq \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. \u00c7ox vaxt k\u00f6kl\u00fck deyil, \u00e7ox yem\u0259k v\u0259rdi\u015fi v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, h\u0259yat t\u0259rzi \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Genetik meyl xarici amill\u0259rin t\u0259siri alt\u0131nda realla\u015f\u0131r. Do\u011fu\u015f zaman\u0131 b\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259si normadan art\u0131q olan u\u015faqlar (4 kq-dan art\u0131q) risk qrupuna aiddirl\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, piyl\u0259nm\u0259 ciddi patoloji v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r v\u0259 genetik x\u0259st\u0259likl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u0259 inki\u015faf ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>U\u015faqlarda piyl\u0259nm\u0259nin 90%-i alimentar piyl\u0259nm\u0259dir, y\u0259ni h\u0259ddind\u0259n art\u0131q v\u0259 ya \u00e7ox kalorili qida q\u0259bulu v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 fiziki aktivliyin n\u0259tic\u0259sidir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n u\u015faq do\u011fulandan onun qidalanmas\u0131na d\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259kild\u0259 yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. \u018fz az\u0131 ilk alt\u0131 ay \u0259rzind\u0259 ana s\u00fcd\u00fc il\u0259 qidalanma erk\u0259n piyl\u0259nm\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>U\u015faqlarda fiziki aktivlik d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r deyil. Bel\u0259 ki, u\u015faqlar g\u00fcn\u00fcn \u00e7ox hiss\u0259sini m\u0259kt\u0259bd\u0259 v\u0259 ev tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259rk\u0259n masa arxas\u0131nda oturmaqla, komp\u00fcter oyunlar\u0131 oynamaqla, televizora, telefona v\u0259 ya plan\u015fet\u0259 baxmaqla ke\u00e7irirl\u0259r, y\u0259ni kifay\u0259t q\u0259d\u0259r s\u0131x zehni y\u00fck\u0259 sahib olduqlar\u0131 halda, \u00e7ox az h\u0259r\u0259k\u0259t edirl\u0259r. Bu da u\u015faqlarda art\u0131q \u00e7\u0259kiy\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>U\u015faq m\u0259kt\u0259bd\u0259, ail\u0259d\u0259 xroniki stress v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 v\u0259 ya sosial t\u0259cridd\u0259 ola bil\u0259r. Bu zaman o,\u00a0 m\u00fcsb\u0259t emosiyalar qazanmaq, \u00f6z\u00fcn\u00fc stressd\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn yollar axtar\u0131r. Yem\u0259k u\u015faq \u00fc\u00e7\u00fcn sevinc v\u0259 z\u00f6vq m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r ki, bu da piyl\u0259nm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olan amil\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>U\u015faqlarda piyl\u0259nm\u0259 ciddi sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r: m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259ri (q\u0259bizlik, ishal, xolesistit, pankreatit v\u0259 s.), \u00fcr\u0259k-damar sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259ri (arterial hipertoniya, \u00fcr\u0259yin i\u015finin \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fm\u0259si), ateroskleroz,\u00a0 endokrin v\u0259 metabolik patologiyalar (insulin\u0259 m\u00fcqavim\u0259t, 2-ci tip \u015f\u0259k\u0259rli diabet, cinsi inki\u015faf pozuntular), s\u00fcm\u00fck-\u0259z\u0259l\u0259 sistemi v\u0259 oynaq patologiyalar\u0131 (artroz, skolioz, yast\u0131p\u0259nc\u0259lik) v\u0259 s. Bundan ba\u015fqa, u\u015faqda m\u00fcxt\u0259lif psixoloji \u00e7\u0259tinlikl\u0259r, \u00f6zg\u00fcv\u0259n\u00a0 \u0259skikliyi, kompleksl\u0259r meydana \u00e7\u0131xa bil\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259si ya\u015f normas\u0131n\u0131n maksimum h\u0259ddin\u0259 yax\u0131nla\u015fma\u011fa ba\u015flayan kimi h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t olunmal\u0131 v\u0259 t\u0259dbir g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir. Piyl\u0259nm\u0259nin m\u00fcalic\u0259si zaman\u0131 \u0259sas t\u0259dbirl\u0259r b\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131nmas\u0131na, yana\u015f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rin m\u00fcalic\u0259sin\u0259, al\u0131nan n\u0259tic\u0259l\u0259rin saxlanmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilm\u0259lidir. B\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259sini azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn u\u015fa\u011f\u0131n h\u0259yat t\u0259rzini d\u0259yi\u015fdirm\u0259k laz\u0131md\u0131r, y\u0259ni ya\u015fa uy\u011fun qidalanma rasionu v\u0259 fiziki aktivlik (gimnastika, \u00fczg\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fck v\u0259 s.) t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r. H\u0259kiml\u0259 birlikd\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n g\u00fcnd\u0259lik kalori miqdar\u0131 hesablanmal\u0131 v\u0259 valideynl\u0259r buna \u0259m\u0259l etm\u0259lidir. \u018fvv\u0259lc\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n p\u0259hrizind\u0259 t\u0259rkibind\u0259 heyvani ya\u011flar v\u0259 asan h\u0259zm olunan karbohidratlar olan qidalar\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaq t\u00f6vsiy\u0259 olunur. \u015eir\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ox miqdarda \u015f\u0259k\u0259r oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn p\u0259hrizd\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259lidir. T\u0259rkibind\u0259 piy v\u0259 duzun miqdar\u0131 \u00e7ox oldu\u011fundan, kolbasa verilm\u0259m\u0259lidir. U\u015faq \u015firniyyat ist\u0259y\u0259rs\u0259, \u0259v\u0259zin\u0259 quru meyv\u0259 verm\u0259k daha yax\u015f\u0131d\u0131r. K\u00f6rp\u0259l\u0259r\u0259 \u0259lav\u0259 qida kimi s\u0131y\u0131qlar deyil, t\u0259r\u0259v\u0259z p\u00fcrel\u0259ri verilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, COV\u0130D-19 pandemiyas\u0131 u\u015faqlar aras\u0131nda piyl\u0259nm\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar B\u00f6y\u00fck Britaniyada ibtidai m\u0259kt\u0259b u\u015faqlar\u0131 aras\u0131nda apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmadan sonra bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259libl\u0259r. T\u0259dqiqata Souzempton Universitetind\u0259n \u0130van O\u00e7oa-Moreno r\u0259hb\u0259rlik edib. Qrup 2019 v\u0259 2021-ci t\u0259dris ill\u0259rind\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015f d\u00f6rd v\u0259 be\u015fya\u015fl\u0131 u\u015faqlar aras\u0131nda piyl\u0259nm\u0259 nisb\u0259tind\u0259 45% art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 edib.<\/p>\n<p>Qrupun m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, \u00e7\u0259ki art\u0131m\u0131 b\u00f6y\u00fckl\u0259r\u0259 nisb\u0259t\u0259n azya\u015fl\u0131lara daha \u00e7ox t\u0259sir edib. M\u0259kt\u0259blil\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin evd\u0259n t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 sa\u011flam qidalanma v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin pisl\u0259\u015fm\u0259si, m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil idman v\u0259 fiziki f\u0259aliyy\u0259tin azalmas\u0131 v\u0259 u\u015faqlar\u0131n yuxu qrafikinin d\u0259yi\u015fm\u0259si piyl\u0259nm\u0259nin ba\u015f verm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131b.<\/p>\n<p><strong>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bir milyondan \u00e7ox u\u015fa\u011f\u0131n b\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259si indeksi m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 t\u0259hlil edibl\u0259r. Onlar ibtidai m\u0259kt\u0259bin ilk v\u0259 son ill\u0259rind\u0259 olan u\u015faqlara diqq\u0259t yetir\u0259r\u0259k, pandemiyadan \u0259vv\u0259l, pandemiya zaman\u0131 v\u0259 ondan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259ki m\u0259lumatlar\u0131 m\u00fcqayis\u0259 edibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>\u201cAra\u015fd\u0131rmaya \u0259sas\u0259n ya\u015f qruplar\u0131 aras\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tli f\u0259rql\u0259r qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bel\u0259 ki, ki\u00e7ikya\u015fl\u0131 u\u015faqlar \u00e7\u0259ki art\u0131m\u0131ndan geri d\u00f6n\u0259 bils\u0259l\u0259r d\u0259, yuxar\u0131 ya\u015fda olan u\u015faqlarda piyl\u0259nm\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq daha \u00e7\u0259tin olur\u201d, &#8211; dey\u0259 t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259llifl\u0259ri yaz\u0131blar.<\/p>\n<p>U\u015fa\u011f\u0131n k\u00f6k olmas\u0131 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck bir metobolik v\u0259 endokrin x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bunlardan \u0259n \u00f6nd\u0259 g\u0259l\u0259n boy q\u0131sal\u0131\u011f\u0131, cinsi z\u0259iflik, cinsiyy\u0259t orqan\u0131n\u0131n ya\u015fa g\u00f6r\u0259 ki\u00e7ik olmas\u0131, vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l \u015f\u0259k\u0259r x\u0259st\u0259liyinin, t\u0259zyiq x\u0259st\u0259liyinin erk\u0259n ya\u015fda ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131d\u0131r. Bel\u0259 u\u015faqlarda m\u00fcxt\u0259lif metobolik x\u0259st\u0259likl\u0259r, ist\u0259r d\u0259ri r\u0259nginin qaralmas\u0131, ist\u0259r b\u0259d\u0259nd\u0259 insulin miqdar\u0131n\u0131n artmas\u0131, bunlar \u00e7ox b\u00f6y\u00fck probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur ki, bu zaman \u201cq\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc\u201d olur. U\u015faq yem\u0259k yeyir, insulinin miqdar\u0131 art\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 daha \u00e7ox yem\u0259k ist\u0259yir. Y\u0259ni bir s\u00f6zl\u0259, u\u015fa\u011f\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259n as\u0131l\u0131 olmadan a\u015f\u0131r\u0131 yem\u0259k ist\u0259yi yaran\u0131r v\u0259 doyumsuzluq hissi olur.<\/p>\n<p><strong>Bir fakt is\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n ail\u0259sind\u0259, m\u0259s\u0259l\u0259n, ana v\u0259 atas\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kisi \u00e7oxdursa, u\u015faqlar\u0131n 80%-nin \u00e7\u0259kisi \u00e7ox olur v\u0259 bu da u\u015faqlar\u0131n \u00f6m\u00fcr boyu \u00e7\u0259kisinin y\u00fcks\u0259k davam etm\u0259sin\u0259 v\u0259 piyl\u0259nm\u0259 x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259km\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Dig\u0259r faktor is\u0259 n\u0259zar\u0259tsizlikdir. Ail\u0259d\u0259 h\u0259m ata, h\u0259m d\u0259 anan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, u\u015fa\u011f\u0131n evd\u0259 n\u0259zar\u0259tsiz qoyub gedilm\u0259si onun nizams\u0131z-qaydas\u0131z qidalanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu n\u0259zar\u0259tsizlik n\u0259tic\u0259sind\u0259 piyl\u0259nm\u0259 x\u0259st\u0259liyi, y\u0259ni art\u0131q \u00e7\u0259ki x\u0259st\u0259liyi ortaya \u00e7\u0131x\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Ba\u015fqa bir faktor is\u0259 \u201cfast food\u201d yeyilm\u0259sidir. Bu, \u201cfast food\u201d m\u0259hsullar\u0131 dediyimiz ba\u011f\u0131rsaqlardan s\u00fcr\u0259tli sovrulan q\u0131zartma m\u0259hsullar\u0131d\u0131r. Ba\u011f\u0131rsaqdan s\u00fcr\u0259tli sovruldu\u011funa g\u00f6r\u0259 insulini b\u0259d\u0259nd\u0259 \u00e7ox y\u00fcks\u0259ldir. Bu da art\u0131q \u00e7\u0259kiy\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Qazl\u0131 i\u00e7kil\u0259rin i\u00e7ilm\u0259si d\u0259 art\u0131q piyl\u0259nm\u0259y\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Qazl\u0131 i\u00e7kil\u0259r m\u0259d\u0259 \u015fir\u0259sini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 acl\u0131q hissin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Eyni zamanda s\u00fcm\u00fckl\u0259rin \u0259rim\u0259sin\u0259, s\u00fcm\u00fck probleml\u0259rin\u0259, \u00e7oxlu miqdarda \u015f\u0259k\u0259r q\u0259bul etm\u0259yimiz\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu qazl\u0131 i\u00e7kil\u0259rin h\u0259yat\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Ondan ba\u015fqa dig\u0259r bir faktor is\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir \u015f\u0259xsin ail\u0259d\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n yem\u0259yin\u0259 qar\u0131\u015fmas\u0131, m\u0259s\u0259l\u0259n, daha \u00e7ox n\u0259n\u0259 faktoru dey\u0259k. \u00c7\u00fcnki misal \u00fc\u00e7\u00fcn, dey\u0259k, ana, ata ciddi p\u0259hriz el\u0259di. U\u015faq yem\u0259k yem\u0259di, ona \u015fokolad, v\u0259 ya dig\u0259r \u015f\u0259k\u0259rli \u015feyl\u0259r verilm\u0259di v\u0259 ya meyv\u0259 suyu i\u00e7ilm\u0259di. Amma u\u015faq \u00e7ox rahatl\u0131qla n\u0259n\u0259sind\u0259n bunlar\u0131 ist\u0259y\u0259 bilir. Halbuki bunlar \u00e7ox yanl\u0131\u015f davran\u0131\u015flard\u0131r v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 art\u0131q \u00e7\u0259kiy\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p><strong>Haz\u0131rlad\u0131: Sevinc TELMANQIZI\u00a0<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Valideynl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn SOS! Art\u0131q \u00e7\u0259ki \u00f6vlad\u0131n\u0131z\u0131n vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l bir s\u0131ra qorxulu x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 tutulma riski dem\u0259kdir&#8230; Piyl\u0259nm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131n 200 \u00f6lk\u0259si aras\u0131nda ki\u015fil\u0259r \u00fczr\u0259 100-c\u00fc, qad\u0131nlar \u00fczr\u0259 is\u0259 65-ci yerd\u0259dir. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 2030-cu il\u0259d\u0259k d\u00fcnya \u0259halisinin t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131q \u00e7\u0259ki v\u0259 piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259c\u0259yini proqnozla\u015fd\u0131r\u0131r. Art\u0131q \u00e7\u0259kinin \u0259n \u00e7ox qeyri-sa\u011flam qidalanma il\u0259 \u0259laq\u0259dar yarand\u0131\u011f\u0131 m\u0259lum olsa da, piyl\u0259nm\u0259 qeyri-sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzinin kompleks \u015f\u0259kild\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259dir. Piyl\u0259nm\u0259 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, d\u00fczg\u00fcn v\u0259 rasional qidalanmaya riay\u0259t edilm\u0259li, ya\u011fl\u0131, duzlu v\u0259 \u015f\u0259k\u0259r \u0259lav\u0259 olunmu\u015f qidalar\u0131n istehlak\u0131 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r azald\u0131lmal\u0131, g\u00fcnd\u0259lik&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":790432,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/012371b323e2be20245f833760cab39c.jpg",660,424,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/012371b323e2be20245f833760cab39c.jpg",660,424,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/012371b323e2be20245f833760cab39c.jpg",660,424,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/012371b323e2be20245f833760cab39c-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/012371b323e2be20245f833760cab39c-568x365.jpg",568,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/012371b323e2be20245f833760cab39c.jpg",640,411,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/012371b323e2be20245f833760cab39c.jpg",660,424,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/012371b323e2be20245f833760cab39c.jpg",660,424,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/012371b323e2be20245f833760cab39c-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/012371b323e2be20245f833760cab39c.jpg",660,424,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Valideynl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn SOS! Art\u0131q \u00e7\u0259ki \u00f6vlad\u0131n\u0131z\u0131n vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l bir s\u0131ra qorxulu x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 tutulma riski dem\u0259kdir&#8230; Piyl\u0259nm\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131n 200 \u00f6lk\u0259si aras\u0131nda ki\u015fil\u0259r \u00fczr\u0259 100-c\u00fc, qad\u0131nlar \u00fczr\u0259 is\u0259 65-ci yerd\u0259dir. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 2030-cu il\u0259d\u0259k d\u00fcnya \u0259halisinin t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131q \u00e7\u0259ki v\u0259 piyl\u0259nm\u0259d\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259c\u0259yini proqnozla\u015fd\u0131r\u0131r. Art\u0131q \u00e7\u0259kinin \u0259n \u00e7ox qeyri-sa\u011flam qidalanma il\u0259 \u0259laq\u0259dar&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/790431"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=790431"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/790431\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":790433,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/790431\/revisions\/790433"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/790432"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=790431"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=790431"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=790431"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}