{"id":791501,"date":"2025-03-04T08:29:01","date_gmt":"2025-03-04T04:29:01","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=791501"},"modified":"2025-03-04T08:29:01","modified_gmt":"2025-03-04T04:29:01","slug":"usaqlari-evd%c9%99n-soyudan-sok-s%c9%99b%c9%99b-valideynl%c9%99r-oxusun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=791501","title":{"rendered":"U\u015faqlar\u0131 evd\u0259n soyudan \u015eOK S\u018fB\u018fB &#8211; Valideynl\u0259r OXUSUN!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Psixoloqlar x\u0259b\u0259rdar edir ki, d\u0259rs y\u00fck\u00fc psixoloji yor\u011funlu\u011fa v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 m\u0259kt\u0259blil\u0259rin radikal q\u0259rarlar verm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur<\/strong><\/p>\n<p><em>Yaz\u0131\u00e7\u0131 M\u00fc\u015ffiq Xan\u0131n o\u011flunun evd\u0259n qa\u00e7mas\u0131, az sonra is\u0259 tap\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat vermi\u015fik. Olay haqda dan\u0131\u015fan t\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dov bildirib ki, bu hadis\u0259 c\u0259miyy\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi siqnal olmal\u0131d\u0131r. B\u0259s s\u0259b\u0259b?<\/em><\/p>\n<p>\u201cU\u015faq m\u0259ktubunda d\u0259rsl\u0259rin onu s\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131, yoruldu\u011funu v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n evd\u0259n ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib. Bu, t\u0259kc\u0259 bir f\u0259rdin problemi deyil, \u00fcmumi t\u0259hsil sistemimizin u\u015faqlar \u00fcz\u0259rind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 t\u0259zyiqin n\u0259tic\u0259sidir\u201d, &#8211; Kamran \u018fs\u0259dov\u00a0 qeyd edib.<\/p>\n<p><strong>Ekspert bildirir ki, haz\u0131rk\u0131 t\u0259hsil sistemind\u0259 \u015fagirdl\u0259rin h\u0259yat\u0131nda balans yoxdur:<\/strong>\u00a0\u201cOnlar g\u00fcnl\u0259rinin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sini d\u0259rs oxuma\u011fa, haz\u0131rl\u0131qlara v\u0259 imtahana haz\u0131rla\u015fma\u011fa s\u0259rf edirl\u0259r. U\u015faql\u0131q \u00e7a\u011flar\u0131, oyun, s\u0259rb\u0259st zaman v\u0259 sosialla\u015fma imkanlar\u0131 minimuma enib. Bel\u0259 m\u00fchitd\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faqlar\u0131n psixoloji yor\u011funluq ya\u015famas\u0131, h\u0259tta \u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131x\u0131lmaz v\u0259ziyy\u0259td\u0259 hiss ed\u0259r\u0259k qa\u00e7maq kimi radikal q\u0259rarlar verm\u0259si t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyil. M\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259kc\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259r\u0259 q\u0259bulun \u00e7\u0259tinliyind\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 \u00fcmumi t\u0259hsil yana\u015fmam\u0131zdad\u0131r. Q\u0259bul imtahanlar\u0131na haz\u0131rl\u0131q sistemi \u015fagirdl\u0259r\u0259 bilik qazand\u0131rmaqdan \u00e7ox, test texnikas\u0131na \u00f6yr\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. M\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259hsil modell\u0259rind\u0259 imtahan y\u00fck\u00fcn\u00fcn balansl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 payland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n, Finlandiya v\u0259 Estoniya kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 imtahan sistemi u\u015faq psixologiyas\u0131na uy\u011fun qurulub. Bizd\u0259 is\u0259 m\u0259kt\u0259b v\u0259 haz\u0131rl\u0131q prosesi \u015fagirdl\u0259ri bir yar\u0131\u015f i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 kimi formala\u015fd\u0131r\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/tehsil.biz\/uploads\/news\/small\/news_20241029124359.jpg\" alt=\"Kamran \u018fs\u0259dov: Ekologiyan\u0131 pozan universitetl\u0259rimiz\" \/><\/p>\n<p><strong>K.\u018fs\u0259dovun fikrinc\u0259, problemin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hsil sistemind\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259lidir:<\/strong>\u00a0\u201c\u015eagirdl\u0259rin asud\u0259 vaxt\u0131 v\u0259 psixoloji rahatl\u0131\u011f\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259dris y\u00fck\u00fc balansla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131, t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 v\u0259 interaktiv metodlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259lidir. U\u015faqlar\u0131n psixoloji sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilm\u0259li, psixoloq xidm\u0259ti effektiv olmal\u0131d\u0131r. Q\u0259bul imtahanlar\u0131n\u0131n formas\u0131 v\u0259 m\u0259zmunu m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u018fks halda, t\u0259hsil sistemimizin t\u0259zyiqi alt\u0131nda b\u00f6y\u00fcy\u0259n n\u0259sil ya psixoloji sars\u0131nt\u0131lar ke\u00e7ir\u0259c\u0259k, ya da m\u00fcxt\u0259lif yollarla bu sistemd\u0259n qa\u00e7ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015facaq\u201d.<\/p>\n<p><strong>T\u0259hsil eksperti haql\u0131d\u0131rm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>Psixoloqlar qeyd edir ki, u\u015faqlar g\u00fcnd\u0259lik d\u0259rs proqram\u0131, \u0259lav\u0259 haz\u0131rl\u0131qlar v\u0259 q\u0259bul imtahanlar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda psixoloji yor\u011funluq ya\u015fad\u0131qda onlarda zamanla emosional t\u00fck\u0259nm\u0259 (burnout) sindromu yaran\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259, u\u015faqlar \u00f6zl\u0259rini \u00e7\u0131x\u0131lmaz v\u0259ziyy\u0259td\u0259 hiss ed\u0259r\u0259k radikal q\u0259rarlar verm\u0259y\u0259 meyilli olurlar.<\/p>\n<p>Sosialla\u015fma v\u0259 oyun u\u015faqlar\u0131n psixoloji inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Lakin davaml\u0131 d\u0259rs y\u00fck\u00fc onlar\u0131n bu imkanlar\u0131n\u0131 minimuma endirir. Sosial h\u0259yat\u0131n olmamas\u0131 t\u0259nhal\u0131q hissini art\u0131r\u0131r v\u0259 u\u015faqlarda depressiya riskini y\u00fcks\u0259ldir. Bu v\u0259ziyy\u0259t davam etdikd\u0259, qa\u00e7maq v\u0259 ya h\u0259r \u015feyd\u0259n uzaqla\u015fmaq kimi reaksiyalar yaran\u0131r. U\u015faqlar b\u0259z\u0259n valideynl\u0259rin v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin onlardan g\u00f6zl\u0259diyi u\u011furlar\u0131 qar\u015f\u0131laya bilm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259rind\u0259n qorxurlar. \u201c\u018fg\u0259r yax\u015f\u0131 oxumasam, u\u011fursuzam\u201d d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si \u00f6z\u00fcn\u0259inam\u0131n azalmas\u0131na v\u0259 d\u0259y\u0259rsizlik hissin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bel\u0259 hallar n\u0259tic\u0259sind\u0259 u\u015faqlar problemd\u0259n qa\u00e7maq, sakitlik tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn evd\u0259n ayr\u0131lma\u011f\u0131 bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu kimi g\u00f6r\u0259 bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>Psixoloqlar h\u0259m\u00e7inin bildirir ki,\u00a0 uzunm\u00fcdd\u0259tli stres v\u0259 emosional s\u0131x\u0131nt\u0131 \u015fagirdl\u0259rd\u0259 anksiyete (narahatl\u0131q) pozuntular\u0131 yarada bil\u0259r. Bu hal u\u015faqlarda ani emosional reaksiyalara, m\u0259s\u0259l\u0259n, qa\u00e7maq v\u0259 ya gizl\u0259nm\u0259k ist\u0259kl\u0259rin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Eyni zamanda psixoloji d\u0259st\u0259k mexanizml\u0259rinin olmamas\u0131 problemi daha da d\u0259rinl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/9556ea5bad54163602c38e6a453592fa.jpg\" width=\"686\" height=\"386\" \/><\/p>\n<p><strong>El\u00e7in \u018ff\u0259ndi<\/strong><\/p>\n<p><strong>T\u0259hsil m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, sosioloq El\u00e7in \u018ff\u0259ndi m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda deyib:<\/strong>\u00a0\u201c\u018fg\u0259r yaz\u0131\u00e7\u0131n\u0131n o\u011flunun evd\u0259n qa\u00e7ma s\u0259b\u0259bi h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 s\u0131rf d\u0259rsl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131rsa v\u0259 m\u0259ktubunda d\u0259rsl\u0259rind\u0259n yoruldu\u011funu qeyd edirs\u0259, bu, c\u0259miyy\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi bir problemdir, ciddi bir siqnald\u0131r.<\/p>\n<p>Son d\u00f6vrl\u0259r \u015fagirdl\u0259rin d\u0259rs y\u00fck\u00fcn\u00fcn h\u0259ddind\u0259n art\u0131q olmas\u0131, q\u0259bul imtahanlar\u0131nda f\u0259nl\u0259rin \u00e7oxlu\u011fu m\u0259kt\u0259blil\u0259ri x\u00fcsusil\u0259 yuxar\u0131 sinifl\u0259rd\u0259 t\u0259hsild\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r.\u00a0 Zarafat deyil, abituriyentl\u0259r 6-7 f\u0259nd\u0259n imtahan verirl\u0259r v\u0259 bu f\u0259nl\u0259rin m\u00f6vzular\u0131 onlar\u0131 yenid\u0259n ibtidai sinifl\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq 11-ci sinif\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn d\u0259rsl\u0259ri t\u0259krarlama\u011fa m\u0259cbur edir. Bu proses \u015fagirdl\u0259r\u0259 h\u0259m psixoloji, h\u0259m d\u0259 intellektual bax\u0131mdan \u0259lav\u0259 y\u00fck yarad\u0131r. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin, 100 mind\u0259n \u00e7ox abituriyent imtahan verir v\u0259 onlar\u0131n h\u0259r biri b\u00fct\u00fcn bu ill\u0259rin proqram\u0131n\u0131 \u0259zb\u0259rl\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Halbuki q\u0259bul imtahanlar\u0131n\u0131n proqram\u0131 yaln\u0131z yuxar\u0131 sinifl\u0259ri &#8211; m\u0259s\u0259l\u0259n, 10 v\u0259 11-ci sinifl\u0259rin d\u0259rs materiallar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 etm\u0259lidir. Abituriyentl\u0259r bu iki ilin proqram\u0131na \u0259sas\u0259n haz\u0131rla\u015fmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p><strong>Eyni zamanda q\u0259bul imtahanlar\u0131nda f\u0259nl\u0259rin say\u0131 da azald\u0131lmal\u0131d\u0131r. 6-7 f\u0259nn \u0259v\u0259zin\u0259 maksimum 3 f\u0259nd\u0259n imtahan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur.<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0259bul proqram\u0131na v\u0259 format\u0131na yenid\u0259n baxmaq vacibdir. \u018fks halda, bel\u0259 q\u0259rarlar verilm\u0259diyi m\u00fcdd\u0259td\u0259, u\u015faqlarda m\u00fcxt\u0259lif psixoloji probleml\u0259r ortaya \u00e7\u0131xacaq. \u00c7\u00fcnki yeni n\u0259sil \u0259vv\u0259lki n\u0259sild\u0259n f\u0259rqlidir &#8211; onlar h\u0259r \u015feyi daha tez \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar v\u0259 u\u011fursuzluqla \u00fczl\u0259\u015fdikd\u0259 psixoloji t\u0259zyiq alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 dair m\u0259ktub varsa, m\u0259n Kamran \u018fs\u0259dovun fikirl\u0259ri il\u0259 raz\u0131yam v\u0259 fikrimc\u0259, yuxar\u0131da qeyd etdiyim prinsipl\u0259r t\u0259tbiq edilm\u0259lidir. Y\u0259ni yuxar\u0131 sinifl\u0259rin q\u0259bul proqram\u0131 m\u0259kt\u0259b proqram\u0131 il\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Do\u011frudur, D\u0130M kurikulumdan k\u0259nara \u00e7\u0131xm\u0131r,\u00a0 lakin h\u0259r il proqramlar\u0131n v\u0259 m\u00f6vzular\u0131n h\u0259dsiz \u00e7oxlu\u011fu abituriyentl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011f\u0131r y\u00fck\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259r iki qurum t\u0259r\u0259find\u0259n ciddi \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259lidir&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Psixoloqlar x\u0259b\u0259rdar edir ki, d\u0259rs y\u00fck\u00fc psixoloji yor\u011funlu\u011fa v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 m\u0259kt\u0259blil\u0259rin radikal q\u0259rarlar verm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur Yaz\u0131\u00e7\u0131 M\u00fc\u015ffiq Xan\u0131n o\u011flunun evd\u0259n qa\u00e7mas\u0131, az sonra is\u0259 tap\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat vermi\u015fik. Olay haqda dan\u0131\u015fan t\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dov bildirib ki, bu hadis\u0259 c\u0259miyy\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi siqnal olmal\u0131d\u0131r. B\u0259s s\u0259b\u0259b? \u201cU\u015faq m\u0259ktubunda d\u0259rsl\u0259rin onu s\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131, yoruldu\u011funu v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n evd\u0259n ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib. Bu, t\u0259kc\u0259 bir f\u0259rdin problemi deyil, \u00fcmumi t\u0259hsil sistemimizin u\u015faqlar \u00fcz\u0259rind\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 t\u0259zyiqin n\u0259tic\u0259sidir\u201d, &#8211; Kamran \u018fs\u0259dov\u00a0 qeyd edib. Ekspert bildirir ki, haz\u0131rk\u0131 t\u0259hsil sistemind\u0259 \u015fagirdl\u0259rin h\u0259yat\u0131nda balans yoxdur:\u00a0\u201cOnlar g\u00fcnl\u0259rinin b\u00f6y\u00fck&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":791502,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/652abb51ee678b816b0c1ee979254937.jpg",637,400,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/652abb51ee678b816b0c1ee979254937.jpg",637,400,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/652abb51ee678b816b0c1ee979254937.jpg",637,400,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/652abb51ee678b816b0c1ee979254937-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/652abb51ee678b816b0c1ee979254937-581x365.jpg",581,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/652abb51ee678b816b0c1ee979254937.jpg",637,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/652abb51ee678b816b0c1ee979254937.jpg",637,400,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/652abb51ee678b816b0c1ee979254937.jpg",637,400,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/652abb51ee678b816b0c1ee979254937-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/652abb51ee678b816b0c1ee979254937.jpg",637,400,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Psixoloqlar x\u0259b\u0259rdar edir ki, d\u0259rs y\u00fck\u00fc psixoloji yor\u011funlu\u011fa v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 m\u0259kt\u0259blil\u0259rin radikal q\u0259rarlar verm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur Yaz\u0131\u00e7\u0131 M\u00fc\u015ffiq Xan\u0131n o\u011flunun evd\u0259n qa\u00e7mas\u0131, az sonra is\u0259 tap\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat vermi\u015fik. Olay haqda dan\u0131\u015fan t\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dov bildirib ki, bu hadis\u0259 c\u0259miyy\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi siqnal olmal\u0131d\u0131r. B\u0259s s\u0259b\u0259b? \u201cU\u015faq m\u0259ktubunda d\u0259rsl\u0259rin onu s\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131, yoruldu\u011funu v\u0259 bu&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/791501"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=791501"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/791501\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":791503,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/791501\/revisions\/791503"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/791502"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=791501"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=791501"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=791501"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}