{"id":791547,"date":"2025-03-04T13:02:46","date_gmt":"2025-03-04T09:02:46","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=791547"},"modified":"2025-03-04T13:02:46","modified_gmt":"2025-03-04T09:02:46","slug":"ramazanda-toy-da-olar-nisan-da-amma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=791547","title":{"rendered":"Ramazanda toy da olar, ni\u015fan da, amma&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>M\u00fcbar\u0259k ayda \u015f\u0259nlik etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259rqli fikirl\u0259r var; b\u0259s dinimiz n\u0259 deyir?<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fcbar\u0259k Ramazan ay\u0131n\u0131 ya\u015fay\u0131r\u0131q. Orucluq mat\u0259m ay\u0131 say\u0131lmasa da, Ramazanda ad\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycanda toy \u015f\u0259nlikl\u0259ri ke\u00e7irilmir. Halbuki buna he\u00e7 bir dini qada\u011fa yoxdur. Ramazanda toy-ni\u015fan etm\u0259k olarm\u0131 v\u0259 hans\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r var? Qeyd ed\u0259k ki, bir s\u0131ra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 Ramazan ay\u0131nda toylar ke\u00e7irils\u0259 d\u0259, bu, \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, dini d\u0259y\u0259rl\u0259ri v\u0259 ictimai bax\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nir.<\/p>\n<p><strong>Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 Ramazanda toylar nadir hallarda ke\u00e7irils\u0259 d\u0259, b\u0259zi ail\u0259l\u0259r iftardan sonra m\u0259hdud \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 toy m\u0259clisl\u0259ri t\u0259\u015fkil edir. Lakin b\u00f6y\u00fck v\u0259 s\u0259s-k\u00fcyl\u00fc m\u0259rasiml\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilmir. Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259ri, S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131, Q\u0259t\u0259rd\u0259 orucluqda toy etm\u0259k qeyri-adi hald\u0131r, \u00e7\u00fcnki bu ay ibad\u0259t v\u0259 oruc tutma\u011fa h\u0259sr olunur. Lakin b\u0259z\u0259n ail\u0259vi m\u0259clisl\u0259r t\u0259\u015fkil edil\u0259 bil\u0259r. Misir, M\u0259rake\u015f, Tunisd\u0259 d\u0259 toylar \u0259sas\u0259n Ramazandan sonraya saxlan\u0131l\u0131r, amma b\u0259zi ail\u0259l\u0259r iftardan sonra sad\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 toy ed\u0259 bilirl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Pakistan, Hindistan, Banqlade\u015fd\u0259 toylar \u0259sas\u0259n Ramazan ay\u0131na planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131r, \u00e7\u00fcnki insanlar daha \u00e7ox dini f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 insanlar\u0131n oruc tutmas\u0131, Ramazan\u0131n dini mahiyy\u0259ti v\u0259 iftar saat\u0131na q\u0259d\u0259r qonaqlar\u0131n rahat i\u015ftirak ed\u0259 bilm\u0259m\u0259si toylar\u0131n say\u0131n\u0131 azald\u0131r. Bir s\u00f6zl\u0259, Ramazan ay\u0131nda toy ed\u0259nl\u0259r azd\u0131r v\u0259 ad\u0259t\u0259n bel\u0259 m\u0259rasiml\u0259r daha sakit, iftardan sonra v\u0259 ki\u00e7ik miqyasda ke\u00e7irilir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015fadl\u0131q evl\u0259ri v\u0259 restoranlarla \u0259laq\u0259 saxlay\u0131b toyla ba\u011fl\u0131 sifari\u015f al\u0131b-almad\u0131qlar\u0131n\u0131 soru\u015fduq. \u015eadl\u0131q evl\u0259rinin bir qismi, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, cavab verm\u0259di, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 bildirdi ki, Ramazan ay\u0131nda dem\u0259k olar ki, sifari\u015f almay\u0131blar. Yaln\u0131z bir-iki ad g\u00fcn\u00fc v\u0259 ni\u015fan \u00fc\u00e7\u00fcn sifari\u015f q\u0259bul edibl\u0259r. B\u0259zil\u0259ri is\u0259 bildirdi ki, bir ayl\u0131q t\u0259mir\u0259 g\u00f6r\u0259 ba\u011flan\u0131blar, Ramazandan sonra f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/4cfb254ff4216b1709edb13df8d8c75d.jpg\" alt=\"resul mirhesimli.jpeg (61 KB)\" width=\"703\" height=\"458\" \/><\/p>\n<p>Dini m\u00f6vzular \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis R\u0259sul Mirh\u0259\u015fimli m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da fikirl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb: \u201cRamazan ay\u0131 \u0130slam dinind\u0259 x\u00fcsusi yer tutan m\u00fcbar\u0259k ayd\u0131r. Ramazan ay\u0131 insanlara ruhani t\u0259mizl\u0259nm\u0259, m\u0259rh\u0259m\u0259t v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rketm\u0259 imkan\u0131 verm\u0259k bax\u0131m\u0131ndan se\u00e7ilir. G\u00fcn\u00fcn b\u0259lli saatlar\u0131nda insanlar\u0131n halal olmayanlardan aral\u0131 durmas\u0131 n\u0259fsi t\u0259rbiy\u0259 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcsb\u0259t v\u0259rdi\u015fl\u0259r qazand\u0131r\u0131r. Oruc tutan insan bir ay boyunca bu v\u0259rdi\u015fl\u0259r\u0259 yiy\u0259l\u0259ndikc\u0259 qalan aylar\u0131 da Ramazan ay\u0131n\u0131n hikm\u0259tin\u0259 ya\u015famaq xarakterini \u00f6z\u00fcnd\u0259 da\u015f\u0131ma\u011fa c\u0259hd edir. Ramazan ay\u0131nda toy etm\u0259k m\u00f6vzusu h\u0259r il m\u00fcxt\u0259lif variantlarla g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lir. \u0130nsanlar\u0131n toy m\u0259rasimi, yaxud ba\u015fqa \u015f\u0259nlikl\u0259r t\u0259\u015fkil etm\u0259k ist\u0259yin\u0259 kims\u0259 qada\u011fa qoya bilm\u0259z. \u0130slam dini d\u0259 insan irad\u0259sin\u0259 m\u0259cburi qaydada m\u00fcdaxil\u0259ni yolverilm\u0259z say\u0131r. \u00c7\u00fcnki dinimiz m\u0259cburiyy\u0259ti m\u0259qbul saym\u0131r. \u0130slam dini, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn s\u0259mavi dinl\u0259r haramlardan uzaq durma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 v\u0259 b\u0259yan edir, harama yax\u0131nla\u015fma\u011f\u0131n g\u00fcnah oldu\u011funu bildirir. \u0130nsanlar h\u0259min toy m\u0259clisind\u0259 haramlardan uzaq durub, oruclu\u011fun qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l ed\u0259r\u0259k toy etm\u0259k ist\u0259yirs\u0259, buna kims\u0259 qar\u0131\u015fa bilm\u0259z.<\/p>\n<p><strong>Lakin b\u0259z\u0259n insanlar dinin qada\u011falar\u0131na \u0259m\u0259l etm\u0259yib, bu qada\u011falar\u0131n \u0259leyhin\u0259 davran\u0131b, bu \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 d\u0259 b\u0259ra\u0259t axtar\u0131rlar. Din konkret olaraq n\u0259yin haram, n\u0259yin halal oldu\u011funu a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259yan edir. \u0130nsanlara da haramlardan uzaqla\u015fmalar\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131 edilir.<\/strong><\/p>\n<p>\u018fg\u0259r insanlar Ramazan ay\u0131na m\u0259xsus olan prinsipl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, toylarda bu qaydalara riay\u0259t etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlarsa, kims\u0259 onlara qada\u011fa qoya bilm\u0259z. H\u0259r bir insan \u00f6z se\u00e7imind\u0259 s\u0259rb\u0259stdir. Ail\u0259 qurmaq iki insan\u0131n sevgisi \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulan, iki ail\u0259nin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u0259sas\u0131nda ba\u015f tutan c\u0259miyy\u0259tin \u0259n \u00f6n\u0259mli m\u0259n\u0259vi institutudur. Ail\u0259nin qurulmas\u0131 zaman\u0131 insanlar Allah\u0131n da raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 qazanmaq ist\u0259yirl\u0259rs\u0259, o zaman Yaradan\u0131n \u0259mr v\u0259 b\u0259yanlar\u0131na h\u0259yatlar\u0131nda yer ay\u0131rs\u0131nlar. O zaman q\u0259lbl\u0259ri d\u0259 araml\u0131q tapar, h\u0259m\u00e7inin ail\u0259nin t\u0259m\u0259lin\u0259 haram qatmam\u0131\u015f olarlar&#8221;.<\/p>\n<p><strong>M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn dey\u0259k ki, ke\u00e7mi\u015fd\u0259 b\u0259zi m\u00fcs\u0259lman d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 Osmanl\u0131 v\u0259 Abbasil\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Ramazan ay\u0131nda b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t t\u0259dbirl\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n saray toylar\u0131 ke\u00e7irilirdi. Misir v\u0259 \u0130ran kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 tarix\u0259n Ramazan ay\u0131nda kral ail\u0259l\u0259ri v\u0259 y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259li \u015f\u0259xsl\u0259r ki\u00e7ik ail\u0259vi m\u0259rasiml\u0259r t\u0259\u015fkil edibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r Ramazanda toy m\u0259clisl\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259sinin b\u0259zi psixoloji-sosial t\u0259r\u0259fi bar\u0259d\u0259 m\u0259qamlar\u0131 qeyd edibl\u0259r. Bel\u0259 ki, g\u00fcnd\u00fcz vaxt\u0131 ac v\u0259 susuz qalmaq enerjini azald\u0131r, bu da uzun toy m\u0259clisl\u0259rinin i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yorucu say\u0131l\u0131r. B\u0259zi ail\u0259l\u0259r Ramazanda toy etm\u0259yi h\u00f6rm\u0259tsizlik kimi q\u0259bul edir, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 bunu normal say\u0131r. Ramazan toylar\u0131nda ad\u0259t\u0259n spirtli i\u00e7kil\u0259r olmur, qonaqlar ibad\u0259t\u0259 daha \u00e7ox diqq\u0259t yetirir. Bu fakt\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 toylar\u0131n az olmas\u0131na d\u0259lal\u0259t edir. \u0130slamda toy etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi qada\u011fan olunmu\u015f vaxt yoxdur, amma b\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, M\u0259h\u0259rr\u0259m v\u0259 Ramazan aylar\u0131 toy \u00fc\u00e7\u00fcn daha az m\u00fcnasib hesab edilir. Ramazanda toy etm\u0259k dini bax\u0131mdan haram hesab edilmir, lakin b\u0259zi din xadiml\u0259ri bunu t\u00f6vsiy\u0259 etmir. Bir s\u00f6zl\u0259, Ramazanda toy etm\u0259k \u0259traf\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259r var. Dini bax\u0131mdan konkret qada\u011fa yoxdur, amma sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni s\u0259b\u0259bl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00e7ox yerd\u0259 bu, \u0259n\u0259n\u0259 hal\u0131na \u00e7evrilm\u0259yib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcbar\u0259k ayda \u015f\u0259nlik etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259rqli fikirl\u0259r var; b\u0259s dinimiz n\u0259 deyir? M\u00fcbar\u0259k Ramazan ay\u0131n\u0131 ya\u015fay\u0131r\u0131q. Orucluq mat\u0259m ay\u0131 say\u0131lmasa da, Ramazanda ad\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycanda toy \u015f\u0259nlikl\u0259ri ke\u00e7irilmir. Halbuki buna he\u00e7 bir dini qada\u011fa yoxdur. Ramazanda toy-ni\u015fan etm\u0259k olarm\u0131 v\u0259 hans\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r var? Qeyd ed\u0259k ki, bir s\u0131ra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 Ramazan ay\u0131nda toylar ke\u00e7irils\u0259 d\u0259, bu, \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, dini d\u0259y\u0259rl\u0259ri v\u0259 ictimai bax\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 Ramazanda toylar nadir hallarda ke\u00e7irils\u0259 d\u0259, b\u0259zi ail\u0259l\u0259r iftardan sonra m\u0259hdud \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 toy m\u0259clisl\u0259ri t\u0259\u015fkil edir. Lakin b\u00f6y\u00fck v\u0259 s\u0259s-k\u00fcyl\u00fc m\u0259rasiml\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilmir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":791548,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/619ab721d7b7bd640af232923e06905a.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/619ab721d7b7bd640af232923e06905a.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/619ab721d7b7bd640af232923e06905a.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/619ab721d7b7bd640af232923e06905a-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/619ab721d7b7bd640af232923e06905a-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/619ab721d7b7bd640af232923e06905a-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/619ab721d7b7bd640af232923e06905a.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/619ab721d7b7bd640af232923e06905a.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/619ab721d7b7bd640af232923e06905a-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/619ab721d7b7bd640af232923e06905a.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcbar\u0259k ayda \u015f\u0259nlik etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259rqli fikirl\u0259r var; b\u0259s dinimiz n\u0259 deyir? M\u00fcbar\u0259k Ramazan ay\u0131n\u0131 ya\u015fay\u0131r\u0131q. Orucluq mat\u0259m ay\u0131 say\u0131lmasa da, Ramazanda ad\u0259t\u0259n Az\u0259rbaycanda toy \u015f\u0259nlikl\u0259ri ke\u00e7irilmir. Halbuki buna he\u00e7 bir dini qada\u011fa yoxdur. Ramazanda toy-ni\u015fan etm\u0259k olarm\u0131 v\u0259 hans\u0131 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r var? Qeyd ed\u0259k ki, bir s\u0131ra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 Ramazan ay\u0131nda toylar ke\u00e7irils\u0259 d\u0259, bu,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/791547"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=791547"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/791547\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":791550,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/791547\/revisions\/791550"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/791548"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=791547"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=791547"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=791547"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}