{"id":791849,"date":"2025-03-05T14:37:49","date_gmt":"2025-03-05T10:37:49","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=791849"},"modified":"2025-03-05T14:37:49","modified_gmt":"2025-03-05T10:37:49","slug":"qadin-haqlarinin-huquqi-%c9%99saslari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=791849","title":{"rendered":"Qad\u0131n haqlar\u0131n\u0131n h\u00fcquqi \u0259saslar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>\u018fn q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n qad\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131 dar ail\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u0259hdudla\u015f\u0131rd\u0131. Qad\u0131na yaln\u0131z ana, ki\u015fiy\u0259 h\u0259yat yolda\u015f\u0131 olma\u011fa izin verilirdi. Q\u0259dim Hindistanda qad\u0131n \u0259rind\u0259n tam as\u0131l\u0131 idi. Bel\u0259 bir durum 3 min il \u00f6nc\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f Manu qanunlar\u0131nda fiksasiya edilmi\u015fdi. Roma h\u00fcququ qad\u0131nlar\u0131 m\u00fclki aktlar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259k haqq\u0131ndan m\u0259hrum olan u\u015faqlarla eyni c\u0259rg\u0259y\u0259 qoyurdu. H\u0259tta qad\u0131nlara v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n verilm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259nin qald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 B\u00f6y\u00fck Fransa inqilab\u0131 zaman\u0131nda bel\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131 qad\u0131nlara m\u00fc\u0259yy\u0259n haqlar\u0131n verilm\u0259sin\u0259 etiraz edirdi.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u00c7ar Rusiyas\u0131nda da qad\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti yax\u015f\u0131 olmam\u0131\u015fd\u0131r, h\u0259tta dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha pis imi\u015f. Qad\u0131nlar ki\u015fil\u0259r\u0259 &#8211; ataya, \u0259r\u0259, b\u00f6y\u00fck o\u011fula tam tabe idil\u0259r. Rusiya qad\u0131nlar\u0131n\u0131n he\u00e7 bir m\u00fclki h\u00fcququ yox idi. Onlar\u0131n bir yerd\u0259n ba\u015fqa yer\u0259 getm\u0259k haqq\u0131 da yox idi, \u00e7\u00fcnki pasport sahibi olmaq h\u00fcququndan m\u0259hrum idil\u0259r. Yaln\u0131z XIX \u0259srd\u0259 Rusiyada q\u0131zlar valideynl\u0259rin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmadan m\u00fcst\u0259qil pasport almaq h\u00fcququ \u0259ld\u0259 etdil\u0259r. Evli qad\u0131nlar\u0131n taleyi is\u0259 \u0259rl\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 idi: \u0259rinin icaz\u0259sind\u0259n sonra qad\u0131n pasport ala bil\u0259rdi. Pasportsuz is\u0259 h\u0259tta \u0259n q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t\u0259 bel\u0259 harasa getm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildi.<\/p>\n<p>1912-ci ilin iyununda Rusiya D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131 \u018fdliyy\u0259 Nazirliyinin t\u0259qdim etdiyi v\u0259 \u0259rli qad\u0131nlara \u0259rl\u0259rinin icaz\u0259si olmadan ayr\u0131 ya\u015famaq s\u0259n\u0259di (pasport) almaq v\u0259 qullu\u011fa daxil olmaq h\u00fcququnun verildiyi qanun layih\u0259sini q\u0259bul etdi. H\u0259min qanun q\u0259bul edil\u0259n\u0259 kimi qad\u0131n q\u0259yyumluq alt\u0131nda dolanan v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q h\u00fcququna malik olmayan \u015f\u0259xs hesab olunurdu. Yeni qanun onlara m\u00fcst\u0259qil v\u0259 azad v\u0259t\u0259nda\u015f haqlar\u0131 verirdi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan qad\u0131nlar\u0131n\u0131n taleyi d\u0259 Rusiya qad\u0131nlar\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n yax\u015f\u0131 deyildi.\u00a0G\u00f6rk\u0259mli ictimai xadim \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fayev 1905-ci ild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn &#8220;M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n petisiyas\u0131na z\u0259ruri izahatlar&#8221; adl\u0131 m\u0259qal\u0259sind\u0259 \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 yaz\u0131rd\u0131 ki, Rusiyadak\u0131 m\u00fcs\u0259lmanlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri ya\u015fam\u0131rlar, \u00f6m\u00fcr \u00e7\u00fcr\u00fcd\u00fcrl\u0259r. Ya\u015famaq &#8211; d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259kdir. Han\u0131 bizim d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259miz, han\u0131 bizim \u0259m\u0259ll\u0259rimiz? Ax\u0131 biz h\u0259tta dan\u0131\u015fma\u011f\u0131, haqla, t\u0259bi\u0259tc\u0259 bizim olan\u0131 xahi\u015f etm\u0259yi bacarm\u0131r\u0131q. Rusiyada ya\u015fayanlar\u0131n ham\u0131s\u0131 dan\u0131\u015f\u0131r, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, duyur, ictimai h\u0259yata bu v\u0259 ya dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 reaksiya verir. Bir t\u0259k biz m\u00fcs\u0259lmanlar cans\u0131z b\u0259d\u0259n kimi s\u0259ssiz-s\u0259mirsiz, susqun yat\u0131r\u0131q.<\/p>\n<p>Qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n tarixinin t\u0259dqiqi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan sovet aliml\u0259ri haqs\u0131z olaraq qad\u0131nlar\u0131n a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259tinin \u0259sas baiskar\u0131 olaraq islam\u0131 v\u0259 \u015f\u0259ri\u0259t qanunlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fcl\u0259r. El\u0259 17 milyondan art\u0131q m\u00fcs\u0259lman\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Rusiyada 1872-ci ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f Zaqafqaziya m\u00fcs\u0259lman ruhanil\u0259ri haqq\u0131nda x\u00fcsusi \u0259sasnam\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi.\u00a0Rus qanunvericiliyi Qafqaz \u0259halisinin b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lman hiss\u0259sinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcququna aidiyy\u0259ti olan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r (nikah, miras v\u0259 s. haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r) dair\u0259sini ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n \u0259sasnam\u0259nin m\u00fcdd\u0259alar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edirdi.\u00a0Yaln\u0131z 1905-ci il inqilab\u0131ndan sonra q\u00fcvv\u0259d\u0259 olan \u0259sasnam\u0259y\u0259 yenid\u0259n bax\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259 qald\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Nalbuki islam dini qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rm\u0131rd\u0131, \u0259ksin\u0259, qad\u0131nlara \u0259mlak h\u00fcquqlar\u0131 verirdi, \u015f\u0259ri\u0259t is\u0259 onlar\u0131 m\u00fchafiz\u0259 v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 edirdi.\u00a0El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00e7ox vaxt m\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131 islam\u0131n \u015f\u0259ri\u0259t qanunlar\u0131nda m\u00fcdafi\u0259 axtar\u0131rd\u0131lar. 1908-ci ild\u0259 m\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131 Rusiya D\u00f6vl\u0259t Dumas\u0131 \u00fczvl\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259tl\u0259 onlar\u0131 m\u00fcst\u0259bid \u0259rl\u0259rin \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131ndan m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259l\u0259rini xahi\u015f edirdil\u0259r.\u00a0M\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131n\u0131n m\u00fcraci\u0259tind\u0259 deyilirdi ki, \u015f\u0259ri\u0259t\u0259 \u0259sas\u0259n qad\u0131nlar t\u0259hsil almaq, s\u0259yah\u0259t\u0259 \u00e7\u0131xmaq, M\u0259kk\u0259y\u0259 h\u0259cc ziyar\u0259ti etm\u0259k, m\u0259scidl\u0259rd\u0259 ibad\u0259t etm\u0259k, ticar\u0259t aparmaq, veksel verm\u0259k, \u015f\u0259fq\u0259t bac\u0131lar\u0131 olmaq h\u00fcquqlar\u0131na malikdir: \u018fr\u0259bistan buna \u00f6rn\u0259k ola bil\u0259r. Orada m\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131 c\u0259miyy\u0259tl\u0259r t\u0259sis edir, m\u0259scidl\u0259r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif xeyriyy\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri tikir, kitablar yaz\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>Bel\u0259 bir m\u0259qam x\u00fcsusi olaraq qeyd olunmal\u0131d\u0131r ki, \u00e7\u0259tinlikl\u0259r v\u0259 \u0259dal\u0259tsizlikl\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fan Az\u0259rbaycan qad\u0131nlar\u0131 m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 himay\u0259 axtar\u0131\u015f\u0131nda yard\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vaxt m\u00fcxt\u0259lif m\u00fcs\u0259lman ruhani instansiyalar\u0131na m\u00fcraci\u0259t edirdil\u0259r. Bir \u00e7ox hallarda da g\u00f6zl\u0259nil\u0259n yard\u0131m v\u0259 d\u0259st\u0259yi al\u0131rd\u0131lar. H\u00fcquqlar\u0131n\u0131 bil\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 qad\u0131nlar \u00f6z \u0259mlak haqlar\u0131n\u0131 \u00f6zl\u0259ri m\u00fcdafi\u0259 edirdil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, 1900-c\u00fc ild\u0259 G\u00f6y\u00e7ay q\u0259zas\u0131ndan \u015eahnaz \u015eahmuradova adl\u0131 bir qad\u0131n Bak\u0131 quberniya idar\u0259sin\u0259 \u015fikay\u0259tl\u0259 m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdi ki, \u0259ri \u00f6l\u0259nd\u0259n sonra onun qohumlar\u0131 qad\u0131n\u0131n pay torpaqlar\u0131ndan iki sah\u0259 alm\u0131\u015flar;\u00a0h\u0259min sah\u0259l\u0259r vasit\u0259sil\u0259 dul qad\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn iki yetim \u00f6vlad\u0131n\u0131 saxlay\u0131rd\u0131. Uzun s\u00fcr\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259 \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259sind\u0259n sonra qad\u0131n M\u00fcs\u0259lman R\u00fchani \u0130dar\u0259sind\u0259n t\u0259qdim edil\u0259n \u015f\u0259ri\u0259t izahatlar\u0131 \u0259sas\u0131nda torpaq sah\u0259sini qaytara bildi.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan arxivl\u0259rinin fondlar\u0131nda \u015f\u0259ri\u0259t qanunlar\u0131n\u0131n m\u00fcs\u0259lman qad\u0131nlar\u0131n\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 qorumaq sah\u0259sind\u0259\u00a0\u00a0rolunu t\u0259sdiql\u0259y\u0259n minl\u0259rl\u0259 s\u0259n\u0259d a\u015fkar edilmi\u015fdir. Bundan ba\u015fqa, qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259n M\u00fclki qanunlar k\u00fclliyyat\u0131, Zaqafqaziya M\u00fcs\u0259lman Ruhani \u0130dar\u0259si haqq\u0131nda \u018fsasnam\u0259 v\u0259 ba\u015fqa m\u0259nb\u0259l\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan qad\u0131nlar\u0131n\u0131n daha bir problemi d\u0259 erk\u0259n nikahlarla ba\u011fl\u0131 idi.\u00a0Rus imperiyas\u0131nda h\u0259l\u0259 1872-ci ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f nizamnam\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0131zlar \u00fc\u00e7\u00fcn nikah qurulmas\u0131nda minimal h\u0259dd 13 ya\u015f m\u00fc\u0259yy\u0259n edils\u0259 d\u0259, azya\u015fl\u0131 q\u0131z u\u015faqlar\u0131n\u0131n \u0259r\u0259 verilm\u0259si praktikas\u0131 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. 1913-c\u00fc il 22 iyun tarixli &#8220;Baku&#8221; q\u0259zetind\u0259 bir ne\u00e7\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0131z\u0131n imzas\u0131 il\u0259 m\u0259ktub d\u0259rc olunmu\u015fdu. Q\u0131zlar ictimaiyy\u0259t\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir, &#8220;vicdan\u0131 olan h\u0259r bir k\u0259si&#8221; onlara m\u0259cburi nikahlardan nicat yolunda yard\u0131m etm\u0259l\u0259rini ist\u0259yirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar\u0131n bir ba\u015fqa b\u0259las\u0131 da qapal\u0131l\u0131q, gu\u015f\u0259ni\u015finlik idi.\u00a0Bu m\u00fcrt\u0259ce ad\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, qad\u0131nlar ictimai h\u0259yatda i\u015ftirak ed\u0259, \u00f6z ail\u0259 \u00fczvl\u0259rind\u0259n ba\u015fqa ki\u015fil\u0259rl\u0259 \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 ola bilm\u0259zdil\u0259r, onlar h\u0259mi\u015f\u0259 evd\u0259 olmal\u0131 idil\u0259r. \u015e\u0259h\u0259rli qad\u0131nlar evd\u0259n \u00e7\u0131xark\u0259n \u00e7adraya b\u00fcr\u00fcnm\u0259liydil\u0259r.\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n k\u0259ndl\u0259rind\u0259 is\u0259 qad\u0131nlar \u00e7adra geymirdil\u0259r, onlar a\u011f\u0131zlar\u0131n\u0131 v\u0259 burunlar\u0131n\u0131 ba\u015f yayl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 (ya\u015fmaqla) \u00f6rt\u00fcrd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox hallarda \u00e7adradan \u0259lav\u0259 qad\u0131nlar \u00fczl\u0259rini niqabla v\u0259 ya torla \u00f6rt\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Bak\u0131da v\u0259 Bak\u0131 q\u0259zas\u0131nda, Nax\u00e7\u0131vanda, Ordubadda, G\u0259nc\u0259d\u0259 v\u0259 \u015eamax\u0131da qad\u0131nlar \u00e7adra \u00f6rt\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Az\u0259rbaycan\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7adra \u00f6rtm\u0259k \u0259n\u0259n\u0259si yox idi.<\/p>\n<p>1918-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin yaranmas\u0131 Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n demokratik c\u0259miyy\u0259tin f\u0259al \u00fczv\u00fcn\u0259 \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f imkanlar yaratd\u0131. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131 \u00e7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259b, eyni\u00a0\u00a0zamanda\u00a0\u00a0\u015f\u0259r\u0259fli yol ke\u00e7mi\u015fdir. C\u0259miyy\u0259td\u0259 ki\u015fil\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlara malik olmas\u0131, \u00f6z istedad v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdir\u0259 bilm\u0259si sovet d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn ba\u015fl\u0131ca nailiyy\u0259tl\u0259ridir. Onlar\u0131n elm v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri nailiyy\u0259tl\u0259r b\u00f6y\u00fck istedadlar\u0131na v\u0259 \u0259m\u0259ksev\u0259rlikl\u0259rin\u0259 d\u0259lal\u0259t ed\u0259n tutarl\u0131 s\u00fcbutdur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan 1991-ci ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda v\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin qurulmas\u0131nda qad\u0131nlar\u0131n rolu artma\u011fa ba\u015flad\u0131. M\u00fcasir Az\u0259rbaycanda qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 intensiv i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6lk\u0259miz 1992-ci il avqustun 4-d\u0259 &#8220;Qad\u0131nlar\u0131n siyasi h\u00fcquqlar\u0131 haqq\u0131nda&#8221; 1952-ci il BMT Konvensiyas\u0131na, 1995-ci il iyunun 30-da BMT-nin &#8220;Qad\u0131nlara m\u00fcnasib\u0259td\u0259 ayr\u0131se\u00e7kiliyin b\u00fct\u00fcn formalar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv olunmas\u0131 haqq\u0131nda&#8221; Konvensiyas\u0131na, 2001-ci ild\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Qad\u0131nlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130nki\u015faf Fondunun &#8220;Zorak\u0131l\u0131qs\u0131z h\u0259yat&#8221; regional m\u0259lumatland\u0131rma kampaniyas\u0131na qo\u015fularaq \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 m\u00fcvafiq \u00f6hd\u0259likl\u0259r g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259k v\u0259 konvensiyalara qo\u015fulmaqla yana\u015f\u0131, \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 d\u0259 qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 bir \u00e7ox normativ-h\u00fcquqi aktlar q\u0259bul edib. &#8220;Gender (ki\u015fi v\u0259 qad\u0131nlar\u0131n) b\u0259rab\u0259rliyinin t\u0259minatlar\u0131 haqq\u0131nda&#8221;, &#8220;Qad\u0131n zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda&#8221; qanunlar\u0131, Ail\u0259 M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 edil\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri buna misal \u00e7\u0259km\u0259k olar.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00dcmummilli Lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t qad\u0131n siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda&#8221; f\u0259rman\u0131nda qad\u0131n\u0131n c\u0259miy\u0259timizd\u0259ki rolu haqq\u0131nda deyilir: &#8220;Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131 \u00f6z irad\u0259si v\u0259 m\u0259rdliyi, safl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 s\u0259daq\u0259ti il\u0259 c\u0259miyy\u0259timizin h\u0259yat\u0131nda, xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r sisteminin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fcst\u0259sna rol oynam\u0131\u015fd\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 namin\u0259 Az\u0259rbaycan qad\u0131nlar\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, habel\u0259 h\u0259yat\u0131n dig\u0259r sah\u0259l\u0259rind\u0259 misilsiz nailiyy\u0259tl\u0259r qazan\u0131rlar. Bu nailiyy\u0259tl\u0259ri is\u0259 saymaqla qurtaran deyil.<\/p>\n<p><em><strong>Sayad Adilova,<br \/>\n25 n\u00f6mr\u0259li tam orta m\u0259kt\u0259bin\u00a0m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fn q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n qad\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131 dar ail\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u0259hdudla\u015f\u0131rd\u0131. Qad\u0131na yaln\u0131z ana, ki\u015fiy\u0259 h\u0259yat yolda\u015f\u0131 olma\u011fa izin verilirdi. Q\u0259dim Hindistanda qad\u0131n \u0259rind\u0259n tam as\u0131l\u0131 idi. Bel\u0259 bir durum 3 min il \u00f6nc\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f Manu qanunlar\u0131nda fiksasiya edilmi\u015fdi. Roma h\u00fcququ qad\u0131nlar\u0131 m\u00fclki aktlar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259k haqq\u0131ndan m\u0259hrum olan u\u015faqlarla eyni c\u0259rg\u0259y\u0259 qoyurdu. H\u0259tta qad\u0131nlara v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n verilm\u0259si haqq\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259nin qald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 B\u00f6y\u00fck Fransa inqilab\u0131 zaman\u0131nda bel\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131 qad\u0131nlara m\u00fc\u0259yy\u0259n haqlar\u0131n verilm\u0259sin\u0259 etiraz edirdi. \u00c7ar Rusiyas\u0131nda da qad\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti yax\u015f\u0131 olmam\u0131\u015fd\u0131r, h\u0259tta dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha pis imi\u015f. Qad\u0131nlar ki\u015fil\u0259r\u0259 &#8211; ataya,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":791851,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/fc8fdb29174116210770327191310196461-1.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/fc8fdb29174116210770327191310196461-1.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/fc8fdb29174116210770327191310196461-1.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/fc8fdb29174116210770327191310196461-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/fc8fdb29174116210770327191310196461-1-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/fc8fdb29174116210770327191310196461-1-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/fc8fdb29174116210770327191310196461-1.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/fc8fdb29174116210770327191310196461-1.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/fc8fdb29174116210770327191310196461-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/fc8fdb29174116210770327191310196461-1.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u018fn q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n qad\u0131n\u0131n h\u0259yat\u0131 dar ail\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u0259hdudla\u015f\u0131rd\u0131. Qad\u0131na yaln\u0131z ana, ki\u015fiy\u0259 h\u0259yat yolda\u015f\u0131 olma\u011fa izin verilirdi. Q\u0259dim Hindistanda qad\u0131n \u0259rind\u0259n tam as\u0131l\u0131 idi. Bel\u0259 bir durum 3 min il \u00f6nc\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f Manu qanunlar\u0131nda fiksasiya edilmi\u015fdi. Roma h\u00fcququ qad\u0131nlar\u0131 m\u00fclki aktlar\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259k haqq\u0131ndan m\u0259hrum olan u\u015faqlarla eyni c\u0259rg\u0259y\u0259 qoyurdu. H\u0259tta qad\u0131nlara v\u0259t\u0259nda\u015f h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/791849"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=791849"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/791849\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":791852,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/791849\/revisions\/791852"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/791851"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=791849"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=791849"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=791849"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}