{"id":792436,"date":"2025-03-07T15:42:23","date_gmt":"2025-03-07T11:42:23","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=792436"},"modified":"2025-03-07T15:42:23","modified_gmt":"2025-03-07T11:42:23","slug":"az%c9%99rbaycan-c%c9%99miyy%c9%99tind%c9%99-qadinlarin-rolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=792436","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n rolu"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n rolu, min illik m\u0259d\u0259ni irsimizin ayr\u0131lmaz v\u0259 d\u0259rin qatlar\u0131ndan biridir. Tarixin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 qad\u0131nlar, ail\u0259 v\u0259 icma d\u0259y\u0259rl\u0259rinin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131ndan tutmu\u015f, ictimai-siyasi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 elmi sah\u0259l\u0259rd\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015f, h\u0259m d\u0259 milli kimliyin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm iz burax\u0131blar.<\/p>\n<p>\u018fn\u0259n\u0259vi c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 qad\u0131nlar\u0131n rolu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ail\u0259 strukturunun m\u0259rk\u0259zind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rirdi. Qad\u0131nlar ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131, n\u0259sil davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 yerli ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si kimi v\u0259zif\u0259l\u0259ri yerin\u0259 yetir\u0259r\u0259k, icman\u0131n ruhani v\u0259 sosial m\u0259rk\u0259zi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirdil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin, folklor v\u0259 mifik \u0259d\u0259biyyat\u0131n z\u0259ngin d\u00fcnyas\u0131nda qad\u0131n q\u0259hr\u0259manlar, dastan v\u0259 na\u011f\u0131llarda, h\u0259m g\u00f6z\u0259llik, h\u0259m d\u0259 f\u0259dakarl\u0131q simvolu kimi t\u0259r\u0259nn\u00fcm olunub, c\u0259miyy\u0259tin m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 vermi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130slam\u0131n Az\u0259rbaycana g\u0259li\u015fi il\u0259 birlikd\u0259 sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni h\u0259yat\u0131n qurulu\u015funda m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verdi. Bu d\u00f6vrd\u0259 qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259ril\u0259n h\u00f6rm\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131, eyni zamanda onlar\u0131n ictimai rolu v\u0259 h\u00fcquqlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 yenid\u0259n t\u0259rtib olundu. Dini v\u0259 \u0259d\u0259bi diskursda qad\u0131n aliml\u0259r v\u0259 \u015fairl\u0259r, \u00f6z d\u00f6vrl\u0259rinin intellektual h\u0259yat\u0131na v\u0259 m\u0259d\u0259ni inki\u015faf\u0131na \u0259v\u0259zsiz t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015f, onlar\u0131n adlar\u0131 tarix s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259 parlaq izl\u0259r buraxm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>XIX \u0259srin sonlar\u0131 v\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n t\u0259hsil v\u0259 ictimai h\u0259yatda i\u015ftirak\u0131 yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. Bu d\u00f6vrd\u0259 qad\u0131n azadl\u0131q h\u0259r\u0259kat\u0131 v\u0259 maarif\u00e7ilik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri \u0259n\u0259n\u0259vi c\u0259miyy\u0259tin m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 duraraq, qad\u0131nlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131, t\u0259hsilin v\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259nin \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259si yolu il\u0259 c\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259l\u0259r vermi\u015fdir. O d\u00f6vrd\u0259 iz qoyan qad\u0131nlar, t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin v\u0259 sosial islahatlar\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskarlar\u0131 olaraq, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 yol g\u00f6st\u0259r\u0259n v\u0259 ilham ver\u0259n n\u00fcmun\u0259l\u0259r\u0259 \u00e7evrildil\u0259r.<\/p>\n<p>Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 qad\u0131nlar\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yatda rolu daha da geni\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k, s\u0259naye, elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 idman kimi sah\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259l\u0259ri il\u0259 diqq\u0259ti c\u0259lb etdi. Az\u0259rbaycan SSR-d\u0259 qad\u0131nlar\u0131n b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlara malik olmas\u0131, onlar\u0131n d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131nda, elmi t\u0259dqiqatlarda v\u0259 \u0259d\u0259biyyat, musiqi, teatr kimi sah\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak\u0131, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm add\u0131m kimi qiym\u0259tl\u0259ndirildi. H\u0259tta elmi v\u0259 texniki sah\u0259l\u0259rd\u0259 qad\u0131nlar\u0131n u\u011furlar\u0131, \u00f6lk\u0259nin \u00fcmumi inki\u015faf strategiyas\u0131na \u00f6z t\u00f6hf\u0259sini ver\u0259r\u0259k, milli irsimizin z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 \u0259v\u0259zsiz rol oynad\u0131.<\/p>\n<p>1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 qovu\u015fmas\u0131 il\u0259 qad\u0131nlar\u0131n rolu yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti, qad\u0131nlar\u0131n iqtisadiyyat\u0131n, siyas\u0259tin v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 aktiv i\u015ftirak\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f miqyasl\u0131 proqramlar, h\u00fcquqi islahatlar v\u0259 sosial layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir. D\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131nda, i\u015f d\u00fcnyas\u0131nda v\u0259 m\u0259tbuatda qad\u0131nlar\u0131n t\u0259msil\u00e7iliyi artmaqla, onlar\u0131n c\u0259miyy\u0259tin b\u00fct\u00fcn t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 b\u0259rab\u0259r imkanlarla inki\u015faf etm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Qad\u0131nlar\u0131n rolunun yaln\u0131z ictimai v\u0259 siyasi sah\u0259l\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Onlar h\u0259m d\u0259 \u0259d\u0259biyyat, musiqi, r\u0259qs, teatr v\u0259 vizual inc\u0259s\u0259n\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 milli m\u0259d\u0259niyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131na \u00f6z t\u00f6hf\u0259l\u0259rini vermi\u015fl\u0259r. Klassik mu\u011fam\u0131n ifas\u0131nda, teatr v\u0259 r\u0259qs arenalar\u0131nda qad\u0131n s\u0259n\u0259tkarlar\u0131n yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131, onlar\u0131n t\u0259qdimat t\u0259rzi v\u0259 innovativ yana\u015fmalar\u0131, xalq\u0131n ruhunu \u0259ks etdir\u0259n, d\u0259rin m\u0259nal\u0131 \u0259s\u0259rl\u0259rin yaranmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131rd\u0131. Yaz\u0131\u00e7\u0131, \u015fair, r\u0259ssam v\u0259 musiqi\u00e7i qad\u0131nlar\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259ri, c\u0259miyy\u0259tin sosial probleml\u0259rini i\u015f\u0131qland\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, milli d\u0259y\u0259rl\u0259rin, ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin v\u0259 tarixi yadda\u015f\u0131n qorunub saxlan\u0131lmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Tarixi t\u0259dqiqatlarda v\u0259 memarl\u0131q kimi dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 qad\u0131nlar\u0131n i\u015ftirak\u0131 diqq\u0259t\u0259layiqdir. T\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131, xeyriyy\u0259\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 sosial t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 qad\u0131nlar, h\u0259m yerli, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin tan\u0131nmas\u0131 v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynam\u0131\u015flar. Onlar\u0131n f\u0259al i\u015ftirak\u0131, sosial islahatlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259, c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcxt\u0259lif t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259ri aras\u0131nda dialoqun v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n t\u0259\u015fviqind\u0259 m\u00fch\u00fcm faktor kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n rolu \u00e7ox\u015fax\u0259li v\u0259 d\u0259rin m\u0259nal\u0131d\u0131r. Onlar \u0259n\u0259n\u0259vi ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq, m\u00fcasir c\u0259miyy\u0259tin siyasi, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 elmi sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u00f6z izl\u0259rini qoyublar. H\u0259r bir d\u00f6vrd\u0259 qad\u0131nlar\u0131n qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131qlar\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, onlar\u0131n m\u00fcbariz\u0259si, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskarl\u0131\u011f\u0131, milli oyan\u0131\u015f\u0131n, inki\u015faf\u0131n v\u0259 m\u0259d\u0259ni irsin canl\u0131 n\u00fcmun\u0259si kimi g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Qad\u0131nlar\u0131n ke\u00e7mi\u015fd\u0259n bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r qazand\u0131qlar\u0131 u\u011furlar v\u0259 qoyduqlar\u0131 izl\u0259r, yaln\u0131z onlar\u0131n \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131n\u0131n deyil, b\u00fct\u00fcn c\u0259miyy\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yinin d\u0259 z\u0259man\u0259tidir. Bu bax\u0131mdan, qad\u0131nlar\u0131n Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 tutdu\u011fu yer v\u0259 verdiyi t\u00f6hf\u0259l\u0259r, \u00f6lk\u0259mizin m\u0259d\u0259ni v\u0259 ictimai inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm v\u0259 daimi rol oynay\u0131r, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 b\u0259rab\u0259r imkanlar \u0259sas\u0131nda inki\u015faf\u0131n t\u0259min olunmas\u0131nda \u0259sas amil olaraq qalacaqd\u0131r.<\/p>\n<p><em><strong>Sevda Ba\u011f\u0131rova,<br \/>\n56 N-li tam orta m\u0259kt\u0259bin\u00a0 tarix m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n rolu, min illik m\u0259d\u0259ni irsimizin ayr\u0131lmaz v\u0259 d\u0259rin qatlar\u0131ndan biridir. Tarixin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 qad\u0131nlar, ail\u0259 v\u0259 icma d\u0259y\u0259rl\u0259rinin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131ndan tutmu\u015f, ictimai-siyasi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 elmi sah\u0259l\u0259rd\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015f, h\u0259m d\u0259 milli kimliyin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm iz burax\u0131blar. \u018fn\u0259n\u0259vi c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 qad\u0131nlar\u0131n rolu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ail\u0259 strukturunun m\u0259rk\u0259zind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rirdi. Qad\u0131nlar ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131, n\u0259sil davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 yerli ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si kimi v\u0259zif\u0259l\u0259ri yerin\u0259 yetir\u0259r\u0259k, icman\u0131n ruhani v\u0259 sosial m\u0259rk\u0259zi kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirdil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin, folklor v\u0259 mifik \u0259d\u0259biyyat\u0131n z\u0259ngin d\u00fcnyas\u0131nda qad\u0131n q\u0259hr\u0259manlar, dastan v\u0259 na\u011f\u0131llarda,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":792437,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/6fe6a8a6174125811233557143610765129.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/6fe6a8a6174125811233557143610765129.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/6fe6a8a6174125811233557143610765129.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/6fe6a8a6174125811233557143610765129-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/6fe6a8a6174125811233557143610765129-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/6fe6a8a6174125811233557143610765129-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/6fe6a8a6174125811233557143610765129.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/6fe6a8a6174125811233557143610765129.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/6fe6a8a6174125811233557143610765129-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/6fe6a8a6174125811233557143610765129.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n rolu, min illik m\u0259d\u0259ni irsimizin ayr\u0131lmaz v\u0259 d\u0259rin qatlar\u0131ndan biridir. Tarixin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 qad\u0131nlar, ail\u0259 v\u0259 icma d\u0259y\u0259rl\u0259rinin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131ndan tutmu\u015f, ictimai-siyasi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 elmi sah\u0259l\u0259rd\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015f, h\u0259m d\u0259 milli kimliyin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm iz burax\u0131blar. \u018fn\u0259n\u0259vi c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 qad\u0131nlar\u0131n rolu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ail\u0259 strukturunun m\u0259rk\u0259zind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rirdi. Qad\u0131nlar ev&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/792436"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=792436"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/792436\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":792440,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/792436\/revisions\/792440"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/792437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=792436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=792436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=792436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}