{"id":793092,"date":"2025-03-11T15:56:39","date_gmt":"2025-03-11T11:56:39","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=793092"},"modified":"2025-03-11T15:56:39","modified_gmt":"2025-03-11T11:56:39","slug":"al%c9%99-net-e-s%c9%99n-ol-prosto-dili-korlayirlar-on%c9%99mli-n%c9%99di","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=793092","title":{"rendered":"\u201cAl\u0259, net e, s\u0259n \u00f6l, prosto dili korlay\u0131rlar, \u201c\u00f6n\u0259mli\u201d n\u0259di?\u201d"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p><strong>Padyezd\u0259n \u00e7x\u0131b otururam rulun arxas\u0131na, zamoku a\u00e7\u0131b ma\u015f\u0131n\u0131 xodduyanda kvartirant qon\u015fum deyir ki, brat, ma\u015f\u0131n\u0131n stoplar\u0131ndan birinin i\u015f\u0131\u011f\u0131 yanm\u0131r. Yad\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fcr ki, bunu iki g\u00fcn \u0259vv\u0259l \u201cNeolit\u201din qaba\u011f\u0131nda \u201cqai\u015fnik\u201dl\u0259r d\u0259 demi\u015fdi, biri \u0259lav\u0259 etmi\u015fdi ki, \u201cdey\u0259s\u0259n, zam\u0131kaniyas\u0131 var\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Biiheyb\u0259t-Azneft tras\u0131na \u00e7\u0131xandan sonra yamal\u0131, padyomlu, pa\u015fti qruntovoy ara yolla Dvadsat\u0131ya getdim ki, Umudun maqazinind\u0259n zap\u00e7ast al\u0131m. El\u0259 maqazinin qaba\u011f\u0131na \u00e7at\u0131b saxlam\u0131\u015fd\u0131m, hiss etdim ki, arxada rezki bir tank dayand\u0131. Sraz\u0131 g\u00fczg\u00fcy\u0259 baxd\u0131m, tank yox idi, \u0259v\u0259zind\u0259 minimum 75-ci ilin v\u0131puskas\u0131 olan bir \u201cnol alt\u0131\u201d dayanm\u0131\u015fd\u0131, he\u00e7 dem\u0259, tank s\u0259si d\u0259 ondan g\u0259lirmi\u015f. S\u00fcr\u00fcc\u00fc cavan o\u011flan idi, pasyolka u\u015fa\u011f\u0131yd\u0131, dedim, qaqa, ma\u015f\u0131n\u0131n qlu\u015fiteli de\u015fikdi. O\u011flan dedi ki, h\u0259, \u0259mi, indi aparacam svar\u015fikin yan\u0131na, svarkalatd\u0131racam, amma, karobkas\u0131nda da n\u0259s\u0259 bir problem var, skorusa \u00e7\u0259tin ke\u00e7ir, bir d\u0259 60-dan sonra drajeniya edir. Dedim, qabaqda slesar Ramin var, apar onun yan\u0131na, xodovoyuna, \u015farovoyuna baxs\u0131n, remont el\u0259sin. O\u011flan dedi, h\u0259, onu tan\u0131y\u0131ram. Sonra \u0259lav\u0259 etdi ki, bu ma\u015f\u0131n\u0131n kuzas\u0131na, kraskas\u0131na baxma, xodovoyu, sastayaniyas\u0131 sazd\u0131r, naxadu ma\u015f\u0131nd\u0131r, klent d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 pramoy rayona da gedir\u0259m.<\/p>\n<p>Sa\u011folla\u015fd\u0131q, getdi. M\u0259n d\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131m yola, probka yox idi, g\u0259ldim i\u015f\u0259. Birc\u0259 pis i\u015f vard\u0131 ki, abqona \u00e7\u0131xanlar arxadan miqat edirdil\u0259r. El\u0259 bir me\u015fat\u00e7\u0131l\u0131qlar\u0131 yox idi, amma adam nervil\u0259nir. Bir d\u0259 ara yollarda vstre\u00e7i g\u0259l\u0259nl\u0259r az qal\u0131rlar lobovoy geydirsinl\u0259r.<\/p>\n<p>Nec\u0259dir? Bu c\u00fcr dan\u0131\u015fmaq, yazmaq xo\u015funuza g\u0259ldi? 7-8 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 dilin korlanmas\u0131 haqq\u0131nda h\u0259y\u0259can t\u0259bili \u00e7al\u0131rd\u0131lar ha, bax, yuxar\u0131dak\u0131 c\u00fcml\u0259l\u0259ri onlara g\u00f6st\u0259rm\u0259k laz\u0131md\u0131r: dilin korlanmas\u0131n\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259si, daha d\u0259qiqi, h\u0259min n\u00fcmun\u0259nin bir hiss\u0259si.<\/p>\n<p>Bu, h\u0259l\u0259 s\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u0259rin leksikonudur. Siz bir d\u0259 santexnikl\u0259ri dan\u0131\u015fd\u0131r\u0131n, razetkadan girib sifondan \u00e7\u0131xacaqlar, \u0259ll\u0259rind\u0259 d\u0259 atvyorka, truba, petl\u0259, najda\u00e7n\u0131 ka\u011f\u0131z, qap\u0131 ru\u00e7kas\u0131, troynik-filan. H\u0259l\u0259 bunun in\u015faat\u00e7\u0131lar\u0131, meyxana\u00e7\u0131lar\u0131, restoran\u00e7\u0131lar\u0131 var<\/p>\n<p>Mill\u0259tin 95 faizi bu leksikonla dan\u0131\u015f\u0131r. H\u0259r add\u0131mda ba\u015fqa dill\u0259rd\u0259n al\u0131nm\u0131\u015f s\u00f6zl\u0259r, terminl\u0259r, jarqon k\u0259lm\u0259l\u0259ri e\u015fid\u0259rs\u0259n. Az\u0131 50 ildir bel\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q, \u201cuje\u201dsiz, \u201cpa\u015fti\u201dsiz, \u201cserovna\u201ds\u0131z c\u00fcml\u0259miz yoxdur. Amma he\u00e7 vaxt bu x\u00fcsusda n\u0259inki h\u0259y\u0259can t\u0259bili, he\u00e7 qo\u015fana\u011fara \u00e7alan da yox idi. Ham\u0131 q\u0259bullanm\u0131\u015fd\u0131 ki, dil bel\u0259 olar, ta \u00f6z\u00fcm\u00fc zora salaraq stola niy\u0259 masa, stula k\u0259til, \u015fkafa dolab, xolodilnik\u0259 soyuducu dey\u0259k. Q\u0131m\u0131ldananlara da deyirdil\u0259r, yax\u015f\u0131, \u201crozetka\u201dn\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 el\u0259 g\u00f6r\u00fcm.<\/p>\n<p>Amma indi duxun (\u00f6z\u00fcm bil\u0259-bil\u0259 el\u0259 yaz\u0131d\u0131m) \u00e7at\u0131rsa, s\u0259n bu c\u00fcr dan\u0131\u015fan adamlar\u0131n yan\u0131nda soyuducuya \u201cbuzdolab\u0131\u201d v\u0259 ya st\u0259kana \u201cbardaq\u201d de, o d\u0259qiq\u0259 dey\u0259c\u0259kl\u0259r ki, \u201cbuzdolab\u0131 n\u0259dir, dilimizi n\u00f6\u015f korlay\u0131rsan\u201d. B\u0259zil\u0259ri h\u0259tta bu c\u00fcr s\u00f6zl\u0259ri i\u015fl\u0259d\u0259nl\u0259ri yalakal\u0131qda q\u0131nay\u0131rlar, deyirl\u0259r, bizim mill\u0259t bel\u0259dir, \u00f6z\u00fcn\u0259 h\u00f6rm\u0259t el\u0259mir, m\u00fctl\u0259q a\u011fa axtar\u0131r. Bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda y\u00fczl\u0259rl\u0259 rus s\u00f6z\u00fc i\u015fl\u0259d\u0259nd\u0259, bu, yalakal\u0131q olmur, amma \u201c\u00f6nc\u0259\u201d, \u201cyat\u0131r\u0131m\u201d, \u201cendirim\u201d, \u201c\u00f6n\u0259mli\u201d dey\u0259nd\u0259 yaltaql\u0131q olur.<\/p>\n<p>Bir d\u0259 g\u00f6r\u00fcrs\u0259n, biri \u00e7\u0131x\u0131r, ana dilinin qoruyucusuna \u00e7evrilir v\u0259 s\u0131rf Bak\u0131 dilind\u0259 deyir: \u201cAl\u0259, net e, s\u0259n \u00f6l, prosto dili korlay\u0131rlar, \u201c\u00f6n\u0259mli\u201d n\u0259di, \u201cba\u015far\u0131l\u0131\u201d n\u0259di?\u201d<\/p>\n<p>Budur, fevralda \u00f6lk\u0259d\u0259 bir c\u00fcml\u0259si il\u0259 \u201ct\u00fcrk dili-rus dili\u201d tornadosu qoparm\u0131\u015f Ayaz Salayev deyir ki, bel\u0259 bir ajiotaj qopaca\u011f\u0131 a\u011fl\u0131na da g\u0259lm\u0259zmi\u015f. M\u00fc\u0259llim ard\u0131nca bel\u0259 deyir: \u201cAncaq t\u0259hqir el\u0259y\u0259nl\u0259r m\u0259ni haql\u0131 \u00e7\u0131xard\u0131lar. Bu, natamaml\u0131\u011f\u0131n n\u0259tic\u0259sidir\u201d.<\/p>\n<p>Bax, bu, he\u00e7 olmad\u0131. Rejissoru t\u0259hqir ed\u0259nl\u0259r onu he\u00e7 d\u0259 haql\u0131 \u00e7\u0131xarmam\u0131\u015fd\u0131lar, bi ifad\u0259l\u0259ri il\u0259 \u00f6zl\u0259ri haqs\u0131z \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131lar. Art\u0131q ortada iki haqs\u0131z vard\u0131: 1. Ana dilini v\u0259 onun m\u0259nsub oldu\u011fu ail\u0259nin dilini xor g\u00f6r\u0259n Ayaz Salayev; 2. Normal polemika aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00f6z v\u0259 arqument tapmay\u0131b s\u00f6y\u00fc\u015f i\u015fl\u0259d\u0259nl\u0259r.<br \/>\n\u00d6z dilini sevm\u0259k v\u0259 qorumaq is\u0259 natamaml\u0131q, h\u0259tta savads\u0131zl\u0131q g\u00f6st\u0259ricisi deyil. Rus dilini tum kimi \u00e7\u0131rtlayan y\u00fczl\u0259rl\u0259 adam var ki, ana dilind\u0259 kitab yaz\u0131r. Yaxud da \u0259ksin\u0259. Onlar h\u0259r iki dili bilirl\u0259r, h\u0259tta \u00fcst\u00fcn\u0259, ingilisc\u0259 bil\u0259nl\u0259r d\u0259 var. Bir dil bilm\u0259k is\u0259 o zaman q\u0259bah\u0259tdir ki, o dil d\u0259 \u00f6z milli dilin olmaya, \u00f6z xalq\u0131n\u0131n i\u00e7ind\u0259 \u0259cn\u0259bi kimi g\u0259z\u0259s\u0259n.<\/p>\n<p>\u0130ndi bax\u0131ram ki, ara-s\u0131ra bu m\u00f6vzuya yen\u0259 qay\u0131d\u0131rlar v\u0259 \u00f6z al\u0259ml\u0259rind\u0259 t\u00fcrk dilini vurmaqda davam edirl\u0259r. He\u00e7 kim el\u0259 bir \u015fey\u0259 qol qoymas\u0131n. Sak\u0131n, kims\u0259 b\u00f6yl\u0259 bir \u015fey yapmas\u0131n.<\/p>\n<div class=\"news-author text-left\"><a href=\"https:\/\/musavat.com\/author\/samir-sari_37\"><img class=\"img-responsive img-author\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/authors\/thumbnails\/8d059bdf8830141d8d1058eaf7c06c2a.jpg\" \/>Samir SARI<\/a><\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Padyezd\u0259n \u00e7x\u0131b otururam rulun arxas\u0131na, zamoku a\u00e7\u0131b ma\u015f\u0131n\u0131 xodduyanda kvartirant qon\u015fum deyir ki, brat, ma\u015f\u0131n\u0131n stoplar\u0131ndan birinin i\u015f\u0131\u011f\u0131 yanm\u0131r. Yad\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fcr ki, bunu iki g\u00fcn \u0259vv\u0259l \u201cNeolit\u201din qaba\u011f\u0131nda \u201cqai\u015fnik\u201dl\u0259r d\u0259 demi\u015fdi, biri \u0259lav\u0259 etmi\u015fdi ki, \u201cdey\u0259s\u0259n, zam\u0131kaniyas\u0131 var\u201d. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Biiheyb\u0259t-Azneft tras\u0131na \u00e7\u0131xandan sonra yamal\u0131, padyomlu, pa\u015fti qruntovoy ara yolla Dvadsat\u0131ya getdim ki, Umudun maqazinind\u0259n zap\u00e7ast al\u0131m. El\u0259 maqazinin qaba\u011f\u0131na \u00e7at\u0131b saxlam\u0131\u015fd\u0131m, hiss etdim ki, arxada rezki bir tank dayand\u0131. Sraz\u0131 g\u00fczg\u00fcy\u0259 baxd\u0131m, tank yox idi, \u0259v\u0259zind\u0259 minimum 75-ci ilin v\u0131puskas\u0131 olan bir \u201cnol alt\u0131\u201d dayanm\u0131\u015fd\u0131, he\u00e7 dem\u0259, tank&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":793093,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/c50b0c02f0462de511c73169e99fd798.jpg",450,300,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/c50b0c02f0462de511c73169e99fd798.jpg",450,300,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/c50b0c02f0462de511c73169e99fd798.jpg",450,300,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/c50b0c02f0462de511c73169e99fd798-450x280.jpg",450,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/c50b0c02f0462de511c73169e99fd798.jpg",450,300,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/c50b0c02f0462de511c73169e99fd798.jpg",450,300,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/c50b0c02f0462de511c73169e99fd798.jpg",450,300,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/c50b0c02f0462de511c73169e99fd798.jpg",450,300,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/c50b0c02f0462de511c73169e99fd798-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/c50b0c02f0462de511c73169e99fd798.jpg",450,300,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Padyezd\u0259n \u00e7x\u0131b otururam rulun arxas\u0131na, zamoku a\u00e7\u0131b ma\u015f\u0131n\u0131 xodduyanda kvartirant qon\u015fum deyir ki, brat, ma\u015f\u0131n\u0131n stoplar\u0131ndan birinin i\u015f\u0131\u011f\u0131 yanm\u0131r. Yad\u0131ma d\u00fc\u015f\u00fcr ki, bunu iki g\u00fcn \u0259vv\u0259l \u201cNeolit\u201din qaba\u011f\u0131nda \u201cqai\u015fnik\u201dl\u0259r d\u0259 demi\u015fdi, biri \u0259lav\u0259 etmi\u015fdi ki, \u201cdey\u0259s\u0259n, zam\u0131kaniyas\u0131 var\u201d. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Biiheyb\u0259t-Azneft tras\u0131na \u00e7\u0131xandan sonra yamal\u0131, padyomlu, pa\u015fti qruntovoy ara yolla Dvadsat\u0131ya getdim ki, Umudun&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/793092"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=793092"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/793092\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":793094,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/793092\/revisions\/793094"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/793093"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=793092"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=793092"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=793092"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}