{"id":794118,"date":"2025-03-15T18:02:26","date_gmt":"2025-03-15T14:02:26","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=794118"},"modified":"2025-03-15T18:02:26","modified_gmt":"2025-03-15T14:02:26","slug":"nikahdank%c9%99nar-dogulan-usaqlar-islam-bu-m%c9%99s%c9%99l%c9%99y%c9%99-n%c9%99-deyir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=794118","title":{"rendered":"Nikahdank\u0259nar do\u011fulan u\u015faqlar &#8211; \u0130slam bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 n\u0259 deyir?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycanda h\u0259r il d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n u\u015faqlar\u0131n 15%-i nikahdank\u0259nar do\u011fulur.<\/strong><\/p>\n<p>Bu r\u0259q\u0259m t\u0259kc\u0259 bir statistik g\u00f6st\u0259rici deyil &#8211; onun arxas\u0131nda y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan taleyi, sosial reall\u0131qlar v\u0259 ail\u0259 institutunun qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259r dayan\u0131r.<\/p>\n<p>Milli M\u0259clisd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n ictimai dinl\u0259m\u0259d\u0259 Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin r\u0259smisi Taliy\u0259 \u0130brahimova bu r\u0259q\u0259ml\u0259ri a\u00e7\u0131qlayaraq vur\u011fulay\u0131b ki, bu tendensiya narahatl\u0131q do\u011furur.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 nikahdank\u0259nar do\u011fu\u015flar\u0131n artmas\u0131, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 m\u00fcs\u0259lman ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin g\u00fccl\u00fc oldu\u011fu bir c\u0259miyy\u0259td\u0259 ciddi sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni kontekst\u0259 malikdir.<\/p>\n<p><strong>Sosioloqlar qeyd edirl\u0259r ki, bu art\u0131m\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 m\u00fch\u00fcm faktor dayan\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>Qeyri-r\u0259smi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f nikah\u0131: Son ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda v\u0259t\u0259nda\u015f nikah\u0131na maraq art\u0131b. R\u0259smi nikah ba\u011flamadan birlikd\u0259 ya\u015famaq art\u0131q b\u0259zi c\u00fctl\u00fckl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn adi hala \u00e7evrilib. N\u0259tic\u0259d\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259n do\u011fulan u\u015faqlar r\u0259smi qeydiyyata al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;nikahdank\u0259nar&#8221; do\u011fulmu\u015f say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Ail\u0259 institutunun z\u0259ifl\u0259m\u0259si: M\u00fcasir c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rind\u0259 ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r Az\u0259rbaycanda da \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Maddi s\u0131x\u0131nt\u0131lar, sosial t\u0259zyiql\u0259r v\u0259 f\u0259rdi azadl\u0131qlar\u0131n \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 g\u0259ncl\u0259rin evl\u0259nm\u0259d\u0259n birg\u0259 ya\u015famas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>K\u0259bin v\u0259 r\u0259smi nikah dilemmas\u0131: B\u0259zi ail\u0259l\u0259r yaln\u0131z dini k\u0259binl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nir v\u0259 r\u0259smi nikah ba\u011flam\u0131rlar. H\u00fcquqi bax\u0131mdan is\u0259 bu u\u015faqlar nikahdank\u0259nar do\u011fulmu\u015f hesab olunur.<\/p>\n<p>T\u0259rk edilmi\u015f analar v\u0259 ist\u0259nm\u0259y\u0259n hamil\u0259likl\u0259r: B\u0259zi hallarda ki\u015fil\u0259r r\u0259smi nikah ba\u011flamadan qad\u0131nlarla m\u00fcnasib\u0259t qurur, hamil\u0259lik ba\u015f verdikd\u0259 is\u0259 bu m\u0259suliyy\u0259td\u0259n qa\u00e7\u0131rlar. N\u0259tic\u0259d\u0259, qad\u0131nlar u\u015faqlar\u0131n\u0131 t\u0259kba\u015f\u0131na d\u00fcnyaya g\u0259tirir.<\/p>\n<p>Qohum nikahlar\u0131n\u0131n t\u0259siri v\u0259 genetik riskl\u0259r: Taliy\u0259 \u0130brahimova \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda qohum nikahlar\u0131n\u0131n f\u0259sadlar\u0131na da toxundu. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, qohum nikahlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n u\u015faqlarda anemiya hallar\u0131n\u0131n 65%, talassemiya hallar\u0131n\u0131n is\u0259 86% artmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Bu da nikah m\u0259s\u0259l\u0259sinin t\u0259kc\u0259 sosial deyil, eyni zamanda tibbi aspektini g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirir.<\/p>\n<p>Nikahdank\u0259nar do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 Az\u0259rbaycan qanunvericiliyi il\u0259 qorunsa da, sosial reall\u0131q f\u0259rqlidir. C\u0259miyy\u0259td\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 bel\u0259 u\u015faqlara qar\u015f\u0131 ayr\u0131-se\u00e7kilik meyll\u0259ri var. Bir \u00e7ox hallarda atal\u0131q fakt\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hk\u0259m\u0259 \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259ri ba\u015f verir ki, bu da analar\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131n psixoloji durumuna m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Nikahdank\u0259nar do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n say\u0131n\u0131n artmas\u0131, qohum nikahlar\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r v\u0259 ail\u0259 institutunda ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 d\u0259rin sosial, h\u00fcquqi v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bel\u0259 u\u015faqlar yaln\u0131z statistik r\u0259q\u0259ml\u0259r deyil \u2014 onlar\u0131n h\u0259r biri h\u0259yat hekay\u0259sin\u0259 malikdir v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin onlar\u0131 q\u0259bul edib qorumaq m\u0259suliyy\u0259ti var.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 sosioloq Lal\u0259 Mehral\u0131\u00a0<strong>Musavat.com<\/strong>-a dan\u0131\u015f\u0131b.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/ca0cc7a87d436bb37f3fc1fcf46ed9c0.jpg\" alt=\"LALE.jpg (45 KB)\" width=\"700\" height=\"460\" \/><\/p>\n<p><strong>Sosioloq qeyd edib ki, Az\u0259rbaycanda u\u015faqlar\u0131n 15%-nin nikahdank\u0259nar do\u011fulmas\u0131 ciddi sosial problemdir v\u0259 bu r\u0259q\u0259mi normal q\u0259bul etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;\u018flb\u0259tt\u0259 ki, Az\u0259rbaycanda u\u015faqlar\u0131n 15 faizinin nikahdank\u0259nar do\u011fulmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini normal qar\u015f\u0131lamaq olmaz. He\u00e7 5 faiz d\u0259 normal deyil. \u018fg\u0259r t\u0259r\u0259fl\u0259r bir-biri il\u0259 ail\u0259 olma\u011fa q\u0259rar verirl\u0259rs\u0259, atacaqlar\u0131 birinci add\u0131m d\u00f6vl\u0259tin r\u0259smi nikah s\u0259n\u0259din\u0259 sahib olmaqd\u0131r. \u018fg\u0259r d\u00f6vl\u0259t s\u0259ni ail\u0259 kimi tan\u0131m\u0131rsa, o zaman evl\u0259nm\u0259yin d\u0259 bir m\u0259nas\u0131 yoxdur.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Sosioloqun fikrinc\u0259, son ill\u0259rd\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f nikah\u0131na m\u00fcnasib\u0259t getdikc\u0259 d\u0259yi\u015fir v\u0259 bu anlay\u0131\u015f c\u0259miyy\u0259t\u0259 daha yum\u015faq formada t\u0259qdim edilir:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;\u0130ndi v\u0259t\u0259nda\u015f nikah\u0131n\u0131 yum\u015fald\u0131rlar, h\u0259r v\u0259chl\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ki, c\u0259miyy\u0259t\u0259 yum\u015faq formada t\u0259qdim etsinl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 sivil ail\u0259 modeli, ad\u0131na v\u0259t\u0259nda\u015f nikah\u0131 deyirl\u0259r, amma b\u00fct\u00fcn hallarda \u0259g\u0259r t\u0259r\u0259fl\u0259r ail\u0259 qururlarsa v\u0259 d\u00fcnyaya u\u015faq g\u0259tirm\u0259k ist\u0259yirl\u0259rs\u0259, r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t nikah s\u0259n\u0259di al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu, valideynl\u0259rin \u00f6vlad\u0131na ed\u0259c\u0259yi \u0259n b\u00f6y\u00fck yax\u015f\u0131l\u0131qd\u0131r.<\/p>\n<p>V\u0259t\u0259nda\u015f nikah\u0131nda d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n u\u015faqlar\u0131n h\u00fcquqi statusu m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 probleml\u0259r ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Atal\u0131q m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi hallarda ki\u015fil\u0259rin do\u011fum evind\u0259 \u0259riz\u0259 yazmas\u0131 t\u0259l\u0259b olunur. Halbuki, r\u0259smi nikah s\u0259n\u0259di oldu\u011fu halda, bel\u0259 bir prosedura ehtiyac qalm\u0131r. Bu v\u0259ziyy\u0259t u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furur. \u00d6vlad\u0131n\u0131n ata-anas\u0131 b\u0259lli oldu\u011fu halda, nikahdank\u0259nar u\u015faq d\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259si valideynl\u0259rin ona ed\u0259c\u0259yi \u0259n b\u00f6y\u00fck pislikdir. Niy\u0259 ata gedib do\u011fum evind\u0259 \u0259riz\u0259 yazmal\u0131d\u0131r ki, u\u015faq onundur? Zaman\u0131nda nikah s\u0259n\u0259di alm\u0131\u015f olsayd\u0131, buna ehtiyac olmazd\u0131. Niy\u0259 o u\u015faqlara el aras\u0131nda nikahdank\u0259nar u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259dil\u0259n hans\u0131sa ifad\u0259 y\u00f6n\u0259ldilsin? U\u015faqlar niy\u0259 bu c\u00fcr yana\u015fmaya m\u0259ruz qalmal\u0131d\u0131rlar?<\/p>\n<p>Nikahdank\u0259nar do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n bir qismi erk\u0259n nikaha c\u0259lb edil\u0259n q\u0131zlar\u0131n \u00f6vladlar\u0131d\u0131r. Bel\u0259 hallarda q\u0131zlar yetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atmadan ail\u0259 qurma\u011fa m\u0259cbur edilir, r\u0259smi nikah ba\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n u\u015faqlar nikahdank\u0259nar hesab olunur. Bu, problemin davaml\u0131 olmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. N\u0259 q\u0259d\u0259r ki, erk\u0259n nikahlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmay\u0131b, nikahdank\u0259nar u\u015faqlar\u0131n say\u0131nda azalma olmayacaq.<\/p>\n<p>Qloballa\u015fma v\u0259 m\u00fcasir d\u00fcnyada d\u0259yi\u015f\u0259n ail\u0259 modell\u0259ri d\u0259 nikahdank\u0259nar do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n say\u0131n\u0131n artmas\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. B\u0259zi g\u0259ncl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi nikah art\u0131q vacib hesab edilmir. Eyni zamanda, b\u0259zi hallarda t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n biri \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n ba\u015fqa biri il\u0259 r\u0259smi nikahda oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259t\u0259nda\u015f nikah\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir v\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259td\u0259n u\u015faq d\u00fcnyaya g\u0259lir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Sosioloq bildirib ki, valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131na bu c\u00fcr \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri ya\u015fatmamal\u0131d\u0131rlar v\u0259 onlar\u0131n h\u00fcquqi statusunu t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi nikah ba\u011flamal\u0131d\u0131rlar:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;U\u015faqlara bunu ya\u015fatma\u011f\u0131n he\u00e7 bir valideynin haqq\u0131 yoxdur. Nikahdank\u0259nar do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n artmas\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 ail\u0259 institutunun z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 i\u015far\u0259 edir. Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri apar\u0131lmal\u0131, erk\u0259n nikahlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmal\u0131 v\u0259 ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ri g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259lidir&#8221;.<\/p>\n<p><em><strong>B\u0259s m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259si kimi Az\u0259rbaycanda u\u015faqlar\u0131n 15%-nin nikahdank\u0259nar do\u011fulmas\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 normald\u0131r? \u0130slam bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 n\u0259 deyir?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>\u0130lahiyyat\u00e7\u0131 Emil Rahilo\u011flu<\/strong>\u00a0deyib ki, \u0130slam dinin\u0259 g\u00f6r\u0259 nikahdank\u0259nar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r zina hesab olunur v\u0259 bu c\u00fcr m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259n do\u011fulan u\u015faqlar \u015f\u0259ri\u0259t\u0259 \u0259sas\u0259n zinazad\u0259 say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/60edcb5c19c8996a18d41fd3ef3455d6.jpg\" alt=\"RAH\u0130L.jpg (12 KB)\" width=\"325\" height=\"211\" \/><\/p>\n<p><strong>O vur\u011fulay\u0131b ki, bel\u0259 hallarda valideynl\u0259rin m\u0259suliyy\u0259ti b\u00f6y\u00fckd\u00fcr v\u0259 onlar\u0131n etdikl\u0259ri \u0259m\u0259ll\u0259r \u0130slam qanunlar\u0131na g\u00f6r\u0259 zina h\u00f6km\u00fcnd\u0259dir:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;T\u0259bii ki, \u0130slam dinind\u0259 nikahdank\u0259nar, y\u0259ni \u015f\u0259ri \u0259qid\u0259d\u0259n k\u0259nar zina hesab olunur. Y\u0259ni qeyri-\u015f\u0259ri m\u00fcnasib\u0259td\u0259n do\u011fulan u\u015faqlar zinazad\u0259 say\u0131l\u0131r v\u0259 valideynl\u0259rinin etdiyi \u0259m\u0259ll\u0259r d\u0259 zina h\u00f6km\u00fcnd\u0259dir. \u015e\u0259ri\u0259tin buna g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259tbiq olunmu\u015f c\u0259za n\u00f6vl\u0259ri var&#8221;.<\/p>\n<p><strong>\u0130lahiyyat\u00e7\u0131 qeyd edib ki, b\u0259zi valideynl\u0259r yaln\u0131z mollan\u0131n oxudu\u011fu dini nikahla kifay\u0259tl\u0259nir v\u0259 r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t nikah\u0131na girmirl\u0259r. Bu is\u0259 h\u00fcquqi probleml\u0259r\u0259 yol a\u00e7\u0131r, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 ayr\u0131l\u0131q v\u0259 aliment m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 ciddi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yarad\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Haz\u0131rda bizim d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rimiz\u0259 g\u00f6r\u0259 nikahdank\u0259nar do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n m\u0259suliyy\u0259ti birba\u015fa valideynl\u0259rin \u00f6z \u00fcz\u0259rind\u0259dir. O valideyn ki, q\u0131z\u0131n\u0131 \u0259r\u0259 verir v\u0259 yaln\u0131z mollan\u0131n oxudu\u011fu k\u0259binl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nir, r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t nikah\u0131ndan ke\u00e7mir, bu da sonradan bir s\u0131ra probleml\u0259r yarad\u0131r. Y\u0259ni, onlar\u0131n aras\u0131nda ayr\u0131l\u0131q ba\u015f vers\u0259, art\u0131q qanundan, h\u00fcquqdan m\u0259hrum olurlar, aliment k\u0259silm\u0259sind\u0259 d\u0259 problem yaran\u0131r v\u0259 sair\u0259. Burada valideynl\u0259r m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Emil Rahilo\u011flu hesab edir ki, r\u0259smi nikah\u0131n ard\u0131ndan dini nikah\u0131n da olmas\u0131 m\u00fcsb\u0259t hald\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rbaycanda b\u0259zi r\u0259smi nikah yerl\u0259rind\u0259 ilahiyyat\u00e7\u0131lar\u0131n da i\u015ftirak etm\u0259si v\u0259 nikahdan sonra dini k\u0259binin k\u0259silm\u0259si t\u0259qdir\u0259layiqdir. Lakin b\u0259zi hallarda r\u0259smi nikah oldu\u011fu halda, dini k\u0259binin olmamas\u0131, yaxud \u0259ksin\u0259, yaln\u0131z dini nikah\u0131n olmas\u0131 da d\u00fczg\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>Do\u011frudur, Az\u0259rbaycan \u015f\u0259ri\u0259t deyil, d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259tdir. Lakin d\u00fcny\u0259vi d\u00f6vl\u0259t olsa da, r\u0259smi nikah yerl\u0259rind\u0259 ilahiyyat\u00e7\u0131lar \u0259yl\u0259\u015fir v\u0259 orada r\u0259smi nikahdan sonra da bir m\u00fcs\u0259lman olaraq molla k\u0259bini k\u0259silir. Bu, \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t hald\u0131r. Amma bunun \u0259ksin\u0259 d\u0259 rast g\u0259lirik. M\u0259s\u0259l\u0259n, ne\u00e7\u0259 ill\u0259rdir ki, r\u0259smi nikahdan ke\u00e7ibl\u0259r, amma m\u00fcs\u0259lman olaraq \u015f\u0259ri k\u0259binl\u0259ri yoxdur. Y\u0259ni h\u0259r iki hal q\u0131nan\u0131las\u0131d\u0131r. H\u0259r iki k\u0259bin olmal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>\u0130lahiyyat\u00e7\u0131n\u0131n fikrinc\u0259, \u0130slam dini r\u0259smi nikahs\u0131z m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri q\u0259bul etmir v\u0259 evliliyin h\u0259m \u015f\u0259ri, h\u0259m d\u0259 h\u00fcquqi \u0259saslara dayanmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;\u00dcmumilikd\u0259 yana\u015fsaq ki, \u0130slam dini k\u0259binsiz evliliy\u0259 nec\u0259 bax\u0131r \u2013 t\u0259bii ki, pis bax\u0131r. \u0130slam bax\u0131m\u0131ndan ail\u0259nin \u0259sas\u0131n\u0131 h\u0259m h\u00fcquqi, h\u0259m d\u0259 dini \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259k vacibdir. R\u0259smi v\u0259 dini nikah birlikd\u0259 olduqda h\u0259m u\u015faqlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131 qorunur, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259tin sosial v\u0259 m\u0259n\u0259vi dayaqlar\u0131 m\u00f6hk\u0259ml\u0259nmi\u015f olur&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda h\u0259r il d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n u\u015faqlar\u0131n 15%-i nikahdank\u0259nar do\u011fulur. Bu r\u0259q\u0259m t\u0259kc\u0259 bir statistik g\u00f6st\u0259rici deyil &#8211; onun arxas\u0131nda y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan taleyi, sosial reall\u0131qlar v\u0259 ail\u0259 institutunun qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259r dayan\u0131r. Milli M\u0259clisd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n ictimai dinl\u0259m\u0259d\u0259 Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin r\u0259smisi Taliy\u0259 \u0130brahimova bu r\u0259q\u0259ml\u0259ri a\u00e7\u0131qlayaraq vur\u011fulay\u0131b ki, bu tendensiya narahatl\u0131q do\u011furur. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 nikahdank\u0259nar do\u011fu\u015flar\u0131n artmas\u0131, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 m\u00fcs\u0259lman ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin g\u00fccl\u00fc oldu\u011fu bir c\u0259miyy\u0259td\u0259 ciddi sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni kontekst\u0259 malikdir. Sosioloqlar qeyd edirl\u0259r ki, bu art\u0131m\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 m\u00fch\u00fcm faktor dayan\u0131r: Qeyri-r\u0259smi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f nikah\u0131:&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":794119,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2546982af977be9f8ec5a4fdfb99bf58.jpg",750,422,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2546982af977be9f8ec5a4fdfb99bf58.jpg",750,422,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2546982af977be9f8ec5a4fdfb99bf58.jpg",750,422,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2546982af977be9f8ec5a4fdfb99bf58-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2546982af977be9f8ec5a4fdfb99bf58-649x365.jpg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2546982af977be9f8ec5a4fdfb99bf58.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2546982af977be9f8ec5a4fdfb99bf58.jpg",750,422,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2546982af977be9f8ec5a4fdfb99bf58.jpg",750,422,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2546982af977be9f8ec5a4fdfb99bf58-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/2546982af977be9f8ec5a4fdfb99bf58.jpg",750,422,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda h\u0259r il d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n u\u015faqlar\u0131n 15%-i nikahdank\u0259nar do\u011fulur. Bu r\u0259q\u0259m t\u0259kc\u0259 bir statistik g\u00f6st\u0259rici deyil &#8211; onun arxas\u0131nda y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan taleyi, sosial reall\u0131qlar v\u0259 ail\u0259 institutunun qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 probleml\u0259r dayan\u0131r. Milli M\u0259clisd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n ictimai dinl\u0259m\u0259d\u0259 Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin r\u0259smisi Taliy\u0259 \u0130brahimova bu r\u0259q\u0259ml\u0259ri a\u00e7\u0131qlayaraq vur\u011fulay\u0131b ki, bu tendensiya narahatl\u0131q do\u011furur.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/794118"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=794118"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/794118\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":794120,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/794118\/revisions\/794120"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/794119"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=794118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=794118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=794118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}