{"id":795167,"date":"2025-03-21T20:01:56","date_gmt":"2025-03-21T16:01:56","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=795167"},"modified":"2025-03-21T20:01:56","modified_gmt":"2025-03-21T16:01:56","slug":"bu-gun-beyn%c9%99lxalq-mes%c9%99l%c9%99r-gunudur-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=795167","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn Beyn\u0259lxalq Me\u015f\u0259l\u0259r G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Mart\u0131n 21-i \u0259sas\u0131 1971-ci ild\u0259 qoyulan v\u0259 o vaxtdan b\u0259ri h\u0259r il qeyd olunan Beyn\u0259lxalq Me\u015f\u0259l\u0259r G\u00fcn\u00fc v\u0259 ya \u00dcmumd\u00fcnya Me\u015f\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p><a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259sinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 1971-ci ild\u0259 BMT-nin 23-c\u00fc Ba\u015f Assambleyas\u0131nda Avropa K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Konfederasiyas\u0131 olub.<\/p>\n<p>\u0130deya Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO) t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nib. \u00dcst\u0259lik, ilkin olaraq bu g\u00fcn\u00fcn C\u0259nub yar\u0131mk\u00fcr\u0259sind\u0259 pay\u0131z b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 \u015eimal yar\u0131mk\u00fcr\u0259sind\u0259 yaz b\u0259rab\u0259rliyi g\u00fcn\u00fc qeyd edilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul olunub.<\/p>\n<p>2012-ci ild\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131 21 dekabr 2012-ci il tarixli 67\/200 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259si il\u0259 me\u015f\u0259l\u0259rin qorunmas\u0131n\u0131n vacibliyi bar\u0259d\u0259 c\u0259miyy\u0259ti m\u0259lumatland\u0131rmaq v\u0259 onlar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259r il mart\u0131n 21-nin Beyn\u0259lxalq Me\u015f\u0259l\u0259r G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilm\u0259sini t\u0259sdiql\u0259yib. H\u0259r il G\u00fcn\u00fcn t\u0259dbirl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n bir m\u00f6vzuya h\u0259sr olunur. Bu il Beyn\u0259lxalq Me\u015f\u0259l\u0259r G\u00fcn\u00fc &#8220;Me\u015f\u0259l\u0259r v\u0259 qida&#8221; devizi alt\u0131nda qeyd edilir.<\/p>\n<p>Me\u015f\u0259l\u0259r planetd\u0259ki 1,6 milyard insan\u0131 qida, d\u0259rman, yanacaq, s\u0131\u011f\u0131nacaq v\u0259 g\u0259lirl\u0259 t\u0259min edir. Me\u015f\u0259l\u0259rin v\u0259 bu ehtiyatlar\u0131n qorunmas\u0131 problemi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u00fch\u00fcm ekoloji v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Son ill\u0259rd\u0259 me\u015f\u0259l\u0259rin q\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 tendensiyalar t\u0259kc\u0259 ekoloqlar\u0131n deyil, b\u00fct\u00fcn beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259tin narahatl\u0131\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda planetd\u0259ki me\u015f\u0259l\u0259rin \u00fcmumi sah\u0259si t\u0259xmin\u0259n 38 milyon kvadratmetrdir. Bu, torpaq sah\u0259sinin t\u0259xmin\u0259n \u00fc\u00e7d\u0259 bir hiss\u0259sidir, bunun 13 faizi m\u00fchafiz\u0259 olunan t\u0259bi\u0259t \u0259razil\u0259ridir.<\/p>\n<p>Me\u015f\u0259l\u0259r planetimizin a\u011fciy\u0259rl\u0259ridir, onlar\u0131n \u0259v\u0259zsiz ekoloji, sosial v\u0259 iqtisadi \u0259h\u0259miyy\u0259ti var. Bel\u0259 ki, me\u015f\u0259l\u0259r planetin iqlimini formala\u015fd\u0131r\u0131r, onu oksigenl\u0259 t\u0259min edir, z\u0259r\u0259rli tullant\u0131lar\u0131 emal edir, su ehtiyatlar\u0131n\u0131 qoruyur, bir \u00e7ox bitki v\u0259 heyvanlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f yeridir, insanlara qida v\u0259 sa\u011flam m\u00fchit verir, torpa\u011f\u0131n m\u00fcnbitliyinin v\u0259 land\u015faftlar\u0131n qorunmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir&#8230;<\/p>\n<p><strong>Ekspertl\u0259r: 10 min ild\u0259 26 milyon kvadratmetr me\u015f\u0259 \u0259razisi m\u0259hv olub<\/strong><\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, h\u0259r g\u00fcn d\u00fcnya me\u015f\u0259l\u0259rinin sah\u0259si durmadan azal\u0131r. Bu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u0259halinin art\u0131m\u0131 v\u0259 me\u015f\u0259 sah\u0259l\u0259rinin m\u00fcxt\u0259lif insan ehtiyaclar\u0131na qurban verilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. B\u0259zi ekspert hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, son 10 min ild\u0259 insan 26 milyon kvadratmetr me\u015f\u0259 \u0259razisini m\u0259hv edib. Bundan \u0259lav\u0259, me\u015f\u0259l\u0259r yan\u011f\u0131nlar, qanunsuz a\u011fac k\u0259sm\u0259l\u0259ri, t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r, z\u0259r\u0259rverici h\u0259\u015f\u0259ratlar, x\u0259st\u0259likl\u0259r v\u0259 dig\u0259r s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n m\u0259hv olur. Me\u015f\u0259 sah\u0259sinin azalmas\u0131 b\u00fct\u00fcn t\u0259bi\u0259t v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n d\u00fcz\u0259lm\u0259z m\u0259nfi prosesl\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan Beyn\u0259lxalq Me\u015f\u0259l\u0259r G\u00fcn\u00fcn\u00fcn ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d planetin sakinl\u0259rinin diqq\u0259tini me\u015f\u0259l\u0259rin m\u00fchafiz\u0259sin\u0259 c\u0259lb etm\u0259k, me\u015f\u0259 ekosisteml\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259ti, onlar\u0131n h\u0259qiqi v\u0259ziyy\u0259ti, m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 b\u0259rpas\u0131 \u00fczr\u0259 \u0259sas t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda m\u0259lumat verm\u0259kdir.<\/p>\n<p>Me\u015f\u0259l\u0259rin azalmas\u0131 v\u0259 deqradasiyas\u0131 prosesl\u0259ri b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rin birg\u0259 h\u0259llini t\u0259l\u0259b ed\u0259n beyn\u0259lxalq probleml\u0259r\u0259 \u00e7evrildiyind\u0259n, BMT t\u0259\u015fkilata \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri bu g\u00fcn\u00fcn qeyd olunmas\u0131n\u0131 x\u00fcsusi t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b. Bu g\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 me\u015f\u0259l\u0259rin v\u0259 ya\u015f\u0131ll\u0131qlar\u0131n qorunmas\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irilir. Bunlara maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259ri, m\u00fcxt\u0259lif m\u00fcsabiq\u0259l\u0259r v\u0259 s\u0259rgil\u0259r, a\u011fac\u0259km\u0259 kampaniyalar\u0131, m\u00fcxt\u0259lif fle\u015fmoblar daxildir.<\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu g\u00fcn Beyn\u0259lxalq Me\u015f\u0259l\u0259r G\u00fcn\u00fc il\u0259 yana\u015f\u0131, A\u011fac G\u00fcn\u00fc kimi d\u0259 qeyd olunur.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan me\u015f\u0259l\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Respublikam\u0131z\u0131n me\u015f\u0259 f\u043endu 1213,7 min hektar olmaqla, \u00fcmumi \u0259razinin 14 faizini t\u0259\u015fkil edir. Me\u015f\u0259 il\u0259 \u00f6rt\u00fcl\u00fc sah\u0259l\u0259r is\u0259 1021 min hektard\u0131r ki, bu da respublika \u0259razisinin 11,8 faizini \u0259hat\u0259 edir. \u00d6lk\u0259mizin \u00fcmumi me\u015f\u0259 \u0259razil\u0259rinin 49 faizi B\u00f6y\u00fck Qafqaz\u0131n, 34 faizi Ki\u00e7ik Qafqaz\u0131n, 15 faizi Tal\u0131\u015f da\u011flar\u0131n\u0131n, 2 faizi is\u0259 aran zonas\u0131n\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. XVIII-XIX \u0259srl\u0259rd\u0259 indiki Az\u0259rbaycan \u0259razisinin 35 faizi me\u015f\u0259 il\u0259 \u00f6rt\u00fcl\u00fc olub. Az\u0259rbaycan me\u015f\u0259l\u0259ri d\u00fcnya me\u015f\u0259l\u0259rinin birinci qrupuna aiddir. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd olunmal\u0131d\u0131r ki, 30 il\u0259 yax\u0131n davam ed\u0259n i\u015f\u011fal d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Erm\u0259nistan me\u015f\u0259l\u0259rimiz\u0259 k\u00fclli miqdarda ziyan vurub.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda me\u015f\u0259 fondu torpaqlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131q v\u0259 seyr\u0259k sah\u0259l\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rimizd\u0259 me\u015f\u0259l\u0259rin, h\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ya\u015f\u0131ll\u0131q sah\u0259l\u0259rinin b\u0259rpas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 k\u00fctl\u0259vi a\u011fac\u0259km\u0259 aksiyalar\u0131 t\u0259\u015fkil olunur. Sevindirici hald\u0131r ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fcxt\u0259lif yerli v\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlar \u00f6z\u0259l g\u00fcnl\u0259rini a\u011fac\u0259km\u0259 aksiyalar\u0131 il\u0259 qeyd edirl\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259kc\u0259 \u00f6t\u0259n il &#8220;Ya\u015f\u0131l d\u00fcnya namin\u0259 h\u0259mr\u0259ylik ili&#8221; \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 8 milyondan \u00e7ox a\u011fac \u0259kilib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mart\u0131n 21-i \u0259sas\u0131 1971-ci ild\u0259 qoyulan v\u0259 o vaxtdan b\u0259ri h\u0259r il qeyd olunan Beyn\u0259lxalq Me\u015f\u0259l\u0259r G\u00fcn\u00fc v\u0259 ya \u00dcmumd\u00fcnya Me\u015f\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. AZ\u018fRTAC\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259sinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 1971-ci ild\u0259 BMT-nin 23-c\u00fc Ba\u015f Assambleyas\u0131nda Avropa K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Konfederasiyas\u0131 olub. \u0130deya Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO) t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nib. \u00dcst\u0259lik, ilkin olaraq bu g\u00fcn\u00fcn C\u0259nub yar\u0131mk\u00fcr\u0259sind\u0259 pay\u0131z b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 \u015eimal yar\u0131mk\u00fcr\u0259sind\u0259 yaz b\u0259rab\u0259rliyi g\u00fcn\u00fc qeyd edilm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul olunub. 2012-ci ild\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131 21 dekabr 2012-ci il tarixli 67\/200 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259si il\u0259 me\u015f\u0259l\u0259rin qorunmas\u0131n\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":795168,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/174254731569172684_1200x630.jpg",923,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/174254731569172684_1200x630.jpg",923,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/174254731569172684_1200x630.jpg",923,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/174254731569172684_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/174254731569172684_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/174254731569172684_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/174254731569172684_1200x630.jpg",923,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/174254731569172684_1200x630.jpg",923,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/174254731569172684_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/174254731569172684_1200x630-923x620.jpg",923,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Mart\u0131n 21-i \u0259sas\u0131 1971-ci ild\u0259 qoyulan v\u0259 o vaxtdan b\u0259ri h\u0259r il qeyd olunan Beyn\u0259lxalq Me\u015f\u0259l\u0259r G\u00fcn\u00fc v\u0259 ya \u00dcmumd\u00fcnya Me\u015f\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. AZ\u018fRTAC\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu g\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259sinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 1971-ci ild\u0259 BMT-nin 23-c\u00fc Ba\u015f Assambleyas\u0131nda Avropa K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Konfederasiyas\u0131 olub. \u0130deya Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u018frzaq v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 (FAO) t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nib. \u00dcst\u0259lik, ilkin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/795167"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=795167"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/795167\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":795169,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/795167\/revisions\/795169"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/795168"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=795167"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=795167"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=795167"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}