{"id":796360,"date":"2025-03-31T10:14:49","date_gmt":"2025-03-31T06:14:49","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=796360"},"modified":"2025-03-31T10:14:49","modified_gmt":"2025-03-31T06:14:49","slug":"31-mart-az%c9%99rbaycanlilarin-soyqirimi-gunund%c9%99n-107-il-otur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=796360","title":{"rendered":"31 Mart \u2013 Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Soyq\u0131r\u0131m\u0131 G\u00fcn\u00fcnd\u0259n 107 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu g\u00fcn erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tinin n\u00f6vb\u0259ti\u00a0geni\u015fmiqyasl\u0131 akt\u0131 &#8211; 31 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan 107 il ke\u00e7ir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0 <\/strong>xat\u0131rlad\u0131r ki, 1918-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131b. 3 aprel tarixin\u0259 q\u0259d\u0259r Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van, \u015eamax\u0131, Quba, Xa\u00e7maz, L\u0259nk\u0259ran, Salyan, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Bak\u0131 Soveti qo\u015funlar\u0131n\u0131n v\u0259 da\u015fnak erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 r\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n onminl\u0259rl\u0259 soyda\u015f\u0131m\u0131z m\u0259hz etnik v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<div class=\"AdviadNativeVideo\">Ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri, tarixi abid\u0259l\u0259r, m\u0259scid v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar viran edilib.<\/div>\n<p>Dinc az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131n\u0131nda Bak\u0131 Sovetinin 6 min silahl\u0131 \u0259sg\u0259ri, eyni zamanda Da\u015fnaks\u00fctyun\u00a0partiyas\u0131n\u0131n 4 minlik silahl\u0131 d\u0259st\u0259si i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p>H\u0259min d\u0259h\u015f\u0259tli g\u00fcnl\u0259rin \u015fahidi olmu\u015f alman A.Y.Kluqe 1925-ci ild\u0259 Bak\u0131 hadis\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 yaz\u0131b:<\/p>\n<p>\u201cErm\u0259nil\u0259r m\u00fcs\u0259lman (az\u0259rbaycanl\u0131) m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rin\u0259 soxularaq h\u0259r k\u0259si \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, q\u0131l\u0131ncla par\u00e7alay\u0131r, s\u00fcng\u00fc il\u0259 d\u0259lm\u0259-de\u015fik edirl\u0259r. Q\u0131r\u011f\u0131ndan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra bir \u00e7uxurdan \u00e7\u0131xar\u0131lan 87 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n c\u0259s\u0259dinin qulaqlar\u0131 v\u0259 burunlar\u0131 k\u0259silib, qar\u0131nlar\u0131 y\u0131rt\u0131l\u0131b, cinsiyy\u0259t orqanlar\u0131 do\u011fran\u0131b. Erm\u0259nil\u0259r u\u015faqlara ac\u0131mad\u0131qlar\u0131 kimi, ya\u015fl\u0131lara da r\u0259hm etm\u0259mi\u015fdil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>AXC yarand\u0131qdan sonra 1918-ci ilin mart hadis\u0259l\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilib. Nazirl\u0259r \u015euras\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n 1918-ci il iyulun 15-d\u0259 bu faci\u0259nin t\u0259dqiqi m\u0259qs\u0259di il\u0259 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u0130stintaq Komissiyas\u0131 yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>H\u0259min F\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u0130stintaq Komissiyas\u0131n\u0131n materiallar\u0131na \u0259sas\u0259n, az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259n erm\u0259ni quldurlar\u0131 \u015eamax\u0131da 8 min\u0259d\u0259k dinc sakini \u00f6ld\u00fcr\u00fcbl\u0259r. Cavan\u015fir q\u0259zas\u0131n\u0131n 28 k\u0259ndi, C\u0259bray\u0131l q\u0259zas\u0131n\u0131n 17 k\u0259ndi tamamil\u0259 \u0259halisi il\u0259 birg\u0259 m\u0259hv edilib. G\u00fcmr\u00fc yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda \u0259sas\u0259n qad\u0131nlardan, u\u015faqlardan v\u0259 qocalardan ibar\u0259t 3 min n\u0259f\u0259rlik az\u0259rbaycanl\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fc pusquya sal\u0131naraq, son n\u0259f\u0259rin\u0259d\u0259k q\u0259tl\u0259 yetirilib.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri Nax\u00e7\u0131van q\u0259zas\u0131n\u0131n bir ne\u00e7\u0259 k\u0259ndini yand\u0131r\u0131b, Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131nda 115 az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndi m\u0259hv edilib, 3 257 ki\u015fi, 2 276 qad\u0131n v\u0259 2 196 u\u015faq \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Z\u0259ng\u0259zur q\u0259zas\u0131 \u00fczr\u0259 10 068 az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb v\u0259 ya \u015fik\u0259st edilib, 50 000 az\u0259rbaycanl\u0131 is\u0259 qa\u00e7q\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcb. \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n 199 k\u0259ndind\u0259 ya\u015fayan 135 min az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilib, k\u0259ndl\u0259r is\u0259 yerl\u0259 bir edilib. Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri daha sonra Qaraba\u011fa y\u00fcr\u00fc\u015f edib, 1918-1920-ci ill\u0259r aras\u0131nda Qaraba\u011f\u0131n da\u011fl\u0131q hiss\u0259sind\u0259 150 k\u0259ndi da\u011f\u0131d\u0131b v\u0259 \u0259halisini m\u0259hv edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Britaniya briqada general\u0131 R.Qortonun Londona g\u00f6nd\u0259rdiyi 1918-ci il 8 dekabr tarixli s\u0259n\u0259dd\u0259 20 min, F\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u0130stintaq Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 30 min, Milli M\u0259clisin n\u0259\u015fr etdiyi kitabda is\u0259 50 mind\u0259n \u00e7ox m\u00fcs\u0259lman\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rilir. Y\u0259qin ki, bu da son r\u0259q\u0259m deyil.<\/p>\n<p>Paris S\u00fclh konfrans\u0131nda Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fov AB\u015e Prezidenti Vudro Vilsona 1919-cu il 28 may tarixli m\u00fcraci\u0259tind\u0259 ona dig\u0259r s\u0259n\u0259dl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, F\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u0130stintaq Komissiyas\u0131n\u0131n materiallar\u0131n\u0131 da t\u0259qdim etmi\u015fdi. Bundan sonra obyektiv informasiya toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn C\u0259nubi Qafqaza AB\u015e n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259tinin g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun say\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. H\u0259min ilin yay\u0131nda Bak\u0131ya g\u00f6nd\u0259ril\u0259n general Harbord hadis\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 obyektiv m\u0259lumat toplamaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Bak\u0131da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n rus v\u0259 erm\u0259ni t\u0259\u015fkilatlar\u0131 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 \u0130stintaq Komissiyas\u0131n\u0131n normal i\u015fin\u0259 mane\u0259l\u0259r t\u00f6r\u0259dir, t\u0259zyiq kampaniyalar\u0131 t\u0259\u015fkil edirdil\u0259r. Lakin b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, komissiya q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u0259 bildi.<\/p>\n<p>Bu hadis\u0259l\u0259r\u0259 onlar\u0131n bilavasit\u0259 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131 olan Stepan \u015eaumyan \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus don geyindirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. 1918-ci il aprelin 13-d\u0259 o, Moskvaya Xalq Komissarlar\u0131 Sovetin\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubda h\u0259min ilin mart\u0131nda Bak\u0131da erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n ba\u015f\u0131na a\u00e7d\u0131qlar\u0131 m\u00fcsib\u0259tl\u0259r\u0259 siyasi m\u0259na y\u00fckl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rid\u0259n-qab\u0131qdan \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Guya ki, bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 erm\u0259nil\u0259rin milli \u0259dav\u0259tind\u0259n yox, Sovet hakimiyy\u0259tin\u0259 s\u0259daq\u0259tind\u0259n do\u011fub. 1919-cu v\u0259 1920-ci ill\u0259rd\u0259 mart\u0131n 31-i Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmummilli mat\u0259m g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilib.<\/p>\n<p>31 Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 faci\u0259sinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin d\u00fcnyaya yay\u0131lmas\u0131 i\u015fi \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>1998-ci il mart\u0131n 26-da Heyd\u0259r \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 b\u00f6y\u00fck tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 haqq\u0131nda\u201d f\u0259rmanla 1918-ci il mart\u0131n 31-i \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc\u201d elan edilib. Bundan sonra h\u0259min tarixin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb, \u00e7oxlu \u0259s\u0259rl\u0259r yaz\u0131l\u0131b v\u0259 \u0259cn\u0259bi dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunub.<\/p>\n<p>Son ill\u0259r bu sah\u0259d\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rmalar say\u0259sind\u0259 \u00e7oxlu sayda yeni faktlar v\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259r toplan\u0131l\u0131b. Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 tap\u0131lan k\u00fctl\u0259vi m\u0259zarl\u0131q is\u0259 erm\u0259ni v\u0259h\u015filiyinin miqyas\u0131\u00a0bar\u0259d\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259ri ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tinin n\u00f6vb\u0259ti\u00a0geni\u015fmiqyasl\u0131 akt\u0131 &#8211; 31 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan 107 il ke\u00e7ir. ARANTV.AZ\u00a0 xat\u0131rlad\u0131r ki, 1918-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131b. 3 aprel tarixin\u0259 q\u0259d\u0259r Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van, \u015eamax\u0131, Quba, Xa\u00e7maz, L\u0259nk\u0259ran, Salyan, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Bak\u0131 Soveti qo\u015funlar\u0131n\u0131n v\u0259 da\u015fnak erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 r\u0259smi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n onminl\u0259rl\u0259 soyda\u015f\u0131m\u0131z m\u0259hz etnik v\u0259 dini m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri, tarixi abid\u0259l\u0259r, m\u0259scid v\u0259 q\u0259biristanl\u0131qlar viran edilib. Dinc az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0131r\u011f\u0131n\u0131nda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":796361,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/d8477b6f20d9cd7e37e3fc234bd0976d.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/d8477b6f20d9cd7e37e3fc234bd0976d.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/d8477b6f20d9cd7e37e3fc234bd0976d.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/d8477b6f20d9cd7e37e3fc234bd0976d-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/d8477b6f20d9cd7e37e3fc234bd0976d-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/d8477b6f20d9cd7e37e3fc234bd0976d-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/d8477b6f20d9cd7e37e3fc234bd0976d.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/d8477b6f20d9cd7e37e3fc234bd0976d.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/d8477b6f20d9cd7e37e3fc234bd0976d-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/d8477b6f20d9cd7e37e3fc234bd0976d.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu g\u00fcn erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 siyas\u0259tinin n\u00f6vb\u0259ti\u00a0geni\u015fmiqyasl\u0131 akt\u0131 &#8211; 31 mart soyq\u0131r\u0131m\u0131ndan 107 il ke\u00e7ir. ARANTV.AZ\u00a0 xat\u0131rlad\u0131r ki, 1918-ci il mart\u0131n 31-d\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131b. 3 aprel tarixin\u0259 q\u0259d\u0259r Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259 Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Qaraba\u011f, Nax\u00e7\u0131van, \u015eamax\u0131, Quba, Xa\u00e7maz, L\u0259nk\u0259ran, Salyan, Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rd\u0259 Bak\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/796360"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=796360"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/796360\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":796362,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/796360\/revisions\/796362"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/796361"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=796360"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=796360"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=796360"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}