{"id":796946,"date":"2025-04-02T18:23:58","date_gmt":"2025-04-02T14:23:58","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=796946"},"modified":"2025-04-02T18:23:58","modified_gmt":"2025-04-02T14:23:58","slug":"loqoped-autizmli-usaqlarda-yaranan-nitq-geril%c9%99m%c9%99sinin-s%c9%99b%c9%99bl%c9%99rini-aciqlayib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=796946","title":{"rendered":"Loqoped autizmli u\u015faqlarda yaranan nitq geril\u0259m\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259rini a\u00e7\u0131qlay\u0131b"},"content":{"rendered":"<p>Autizm sindromu dedikd\u0259, buraya spesifik kommunikativ v\u0259 sosial pozuntular, stereotip davran\u0131\u015f, koqnitiv asinxroniya (qeyri-b\u0259rab\u0259r inki\u015faf) aid edilir.<\/p>\n<p><a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu fikirl\u0259ri S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin r\u0259smi instaqram hesab\u0131ndak\u0131 canl\u0131 yay\u0131m zaman\u0131 Psixi Sa\u011flaml\u0131q M\u0259rk\u0259zinin loqopedi Ayg\u00fcn \u018fl\u0259kb\u0259rova deyib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, autizm sindromlu u\u015faqlar\u0131n potensial d\u0259r\u0259c\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq loqopedik i\u015fd\u0259n \u00f6nc\u0259 adaptasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin c\u0259lbi olmadan ba\u015flanmas\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fclm\u00fcr. Loqopedik korreksiya i\u015fi \u0259sas\u0259n nitqin anlamas\u0131, s\u00f6z ehtiyat\u0131n\u0131n artmas\u0131, nitqin s\u0259s t\u0259l\u0259ff\u00fcz\u00fcn\u00fcn, qrammatik t\u0259r\u0259finin inki\u015faf\u0131 v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 rabit\u0259li nitqin formala\u015fmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259n apar\u0131l\u0131r. Autizm sindromlu u\u015faqlarla i\u015fl\u0259y\u0259n loqopedl\u0259rd\u0259 pedaqoji bacar\u0131qlar\u0131n olmas\u0131 \u00f6n\u0259mlidir. Loqopedin i\u015fi zaman\u0131 \u015fifahi nitqin t\u0259qlidi \u00f6n\u0259mlidir. Autizm sindromlu u\u015faqlarda da t\u0259qlid bacar\u0131\u011f\u0131 z\u0259if oldu\u011fu zaman loqopedik i\u015fin keyfiyy\u0259ti a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>A.\u018fl\u0259kb\u0259rova bildirib ki, autizm sindromlu u\u015faqlarda ist\u0259kl\u0259rini ifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259si, sosial cavab reaksiyas\u0131n\u0131 verm\u0259si, informasiyan\u0131 cavabland\u0131rmas\u0131 v\u0259 \u015f\u0259rh etm\u0259si, diqq\u0259ti c\u0259lb etm\u0259yi v\u0259 sual verm\u0259yi, emosiyan\u0131, hissl\u0259ri ifad\u0259 etm\u0259yi bacarmas\u0131 v\u0259 onlar haqq\u0131nda m\u0259lumat bildirm\u0259si, sosial davran\u0131\u015flar\u0131n v\u0259 dialoq bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6n\u0259mlidir: \u201cMisal olaraq, sosial cavab reaksiyas\u0131 zaman\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 kontakt, kommunikasiya, \u00f6z\u00fcn\u0259 xidm\u0259t kimi v\u0259rdi\u015fl\u0259rin olmas\u0131 h\u0259r bir u\u015fa\u011fa aiddir. Ya\u015fa uy\u011fun marketd\u0259 al\u0131\u015f-veri\u015f etm\u0259yi bacaran, ev i\u015fl\u0259rin\u0259 c\u0259lb edil\u0259n u\u015faqlar g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 \u00f6z\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fczg\u00fcn se\u00e7im etm\u0259yi daha tez \u00f6yr\u0259nirl\u0259r. D\u00fczg\u00fcn se\u00e7iml\u0259r etm\u0259yi, h\u0259m\u00e7inin sosial bacar\u0131qlar\u0131n, fiziki f\u0259aliyy\u0259tin, m\u0259ntiqi t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn inki\u015faf\u0131na, ki\u00e7ik-b\u00f6y\u00fck motor bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na, ehtiyaclar\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259sin\u0259, t\u0259cr\u00fcb\u0259 qazanmaqlar\u0131na k\u00f6m\u0259klik etm\u0259yi \u00f6yr\u0259dir. Nizam-intizam, d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck, h\u0259tta diqq\u0259tin korreksiyas\u0131, \u0259l-g\u00f6z koordinasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259i\u015f\u0259t aktivliyi autizm sindromlu u\u015faqlar\u0131n sosial bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir\u201d.<\/p>\n<p>Loqoped korreksiyan\u0131n ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n valideynl\u0259rinin i\u015ftirak etm\u0259sini daha arzu olunan hesab edib: \u201cM\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 texnika c\u0259miyy\u0259timizin bir hiss\u0259si olmas\u0131na baxmayaraq, ist\u0259r nitq \u0259lilliyi olan, ist\u0259r nitq \u0259lilliyi olmayan u\u015faqlar\u0131n uzun m\u00fcdd\u0259tli televizor, telefon, plan\u015fetd\u0259n istifad\u0259si onlar\u0131n dil bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir edir. \u00dc\u00e7 ya\u015fdan yuxar\u0131 u\u015faqlarda, x\u00fcsusil\u0259 autizm sindromlu u\u015faqlarda is\u0259 bel\u0259 texnikalardan istifad\u0259 m\u0259hdud saatlarda olmal\u0131d\u0131r. Mavi ekrana erk\u0259n m\u0259ruz qalma nitqin inki\u015faf\u0131n\u0131 l\u0259ngidir v\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t probleml\u0259rini a\u011f\u0131rla\u015fd\u0131r\u0131r. Ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131ndan bu kimi texnikalardan istifad\u0259 ed\u0259n bir \u00e7ox u\u015faqlar g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 m\u0259tnl\u0259ri, \u015feirl\u0259ri, hekay\u0259l\u0259ri dinl\u0259y\u0259rk\u0259n, s\u00f6zl\u0259rin c\u00fcml\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, m\u0259nalar\u0131n\u0131n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 yadda saxlamaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirl\u0259r. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, cizgi filml\u0259rind\u0259ki prosesl\u0259r r\u0259ngar\u0259ng oldu\u011fundan autizm sindromlu u\u015faqlar gipnotik v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. Bu zaman kommunikativ funksiya \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tini l\u0259ngidir, sonradan inki\u015fafdan qalmaya da s\u0259b\u0259b ola bilir\u201d.<\/p>\n<p>A.\u018fl\u0259kb\u0259rova sonda qeyd edib ki, 7-8 ya\u015f aras\u0131 u\u015faqlarda korreksiya i\u015fi zaman\u0131 vaxt b\u00f6lg\u00fcs\u00fc d\u00fczg\u00fcn apar\u0131ld\u0131qda nitqin alternativ inki\u015faf\u0131nda telefon, plan\u015fet v\u0259 dig\u0259r texnikalardan istifad\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Korreksiyaedici i\u015f zaman\u0131 interaktivlik qorunmaqla dialoji nitqin, al\u0131c\u0131 v\u0259 ifad\u0259edici dilin inki\u015faf\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259siri m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Autizm sindromu dedikd\u0259, buraya spesifik kommunikativ v\u0259 sosial pozuntular, stereotip davran\u0131\u015f, koqnitiv asinxroniya (qeyri-b\u0259rab\u0259r inki\u015faf) aid edilir. AZ\u018fRTAC\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu fikirl\u0259ri S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin r\u0259smi instaqram hesab\u0131ndak\u0131 canl\u0131 yay\u0131m zaman\u0131 Psixi Sa\u011flaml\u0131q M\u0259rk\u0259zinin loqopedi Ayg\u00fcn \u018fl\u0259kb\u0259rova deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, autizm sindromlu u\u015faqlar\u0131n potensial d\u0259r\u0259c\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq loqopedik i\u015fd\u0259n \u00f6nc\u0259 adaptasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin c\u0259lbi olmadan ba\u015flanmas\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fclm\u00fcr. Loqopedik korreksiya i\u015fi \u0259sas\u0259n nitqin anlamas\u0131, s\u00f6z ehtiyat\u0131n\u0131n artmas\u0131, nitqin s\u0259s t\u0259l\u0259ff\u00fcz\u00fcn\u00fcn, qrammatik t\u0259r\u0259finin inki\u015faf\u0131 v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 rabit\u0259li nitqin formala\u015fmas\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259n apar\u0131l\u0131r. Autizm sindromlu u\u015faqlarla i\u015fl\u0259y\u0259n loqopedl\u0259rd\u0259 pedaqoji bacar\u0131qlar\u0131n olmas\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":796947,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/17435957004797234327_1200x630.jpg",923,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/17435957004797234327_1200x630.jpg",923,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/17435957004797234327_1200x630.jpg",923,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/17435957004797234327_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/17435957004797234327_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/17435957004797234327_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/17435957004797234327_1200x630.jpg",923,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/17435957004797234327_1200x630.jpg",923,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/17435957004797234327_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/17435957004797234327_1200x630-923x620.jpg",923,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Autizm sindromu dedikd\u0259, buraya spesifik kommunikativ v\u0259 sosial pozuntular, stereotip davran\u0131\u015f, koqnitiv asinxroniya (qeyri-b\u0259rab\u0259r inki\u015faf) aid edilir. AZ\u018fRTAC\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu fikirl\u0259ri S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin r\u0259smi instaqram hesab\u0131ndak\u0131 canl\u0131 yay\u0131m zaman\u0131 Psixi Sa\u011flaml\u0131q M\u0259rk\u0259zinin loqopedi Ayg\u00fcn \u018fl\u0259kb\u0259rova deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, autizm sindromlu u\u015faqlar\u0131n potensial d\u0259r\u0259c\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq loqopedik i\u015fd\u0259n \u00f6nc\u0259 adaptasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin c\u0259lbi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/796946"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=796946"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/796946\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":796948,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/796946\/revisions\/796948"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/796947"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=796946"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=796946"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=796946"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}