{"id":796959,"date":"2025-04-02T22:00:36","date_gmt":"2025-04-02T18:00:36","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=796959"},"modified":"2025-04-02T22:00:36","modified_gmt":"2025-04-02T18:00:36","slug":"dunya-susuz-qalacaq-sur%c9%99tl%c9%99-tuk%c9%99nir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=796959","title":{"rendered":"D\u00fcnya susuz qalacaq: s\u00fcr\u0259tl\u0259 t\u00fck\u0259nir"},"content":{"rendered":"<p>Yeni bir t\u0259dqiqat\u0131n narahatedici n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, planetd\u0259 quruda saxlan\u0131lan &#8220;\u0259h\u0259miyy\u0259tli&#8221; miqdarda su ehtiyatlar\u0131 art\u0131q t\u00fck\u0259nib. S\u00f6hb\u0259t torpaq, g\u00f6ll\u0259r v\u0259 \u00e7aylar kimi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n gedir.<\/p>\n<p>Melburn Universitetinin hidroloq professoru Dongryeol Ryu v\u0259 onun h\u0259mkar\u0131 Ki-Weon Seo komp\u00fcter modell\u0259rinin g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyin\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nibl\u0259r: Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki su ehtiyatlar\u0131n\u0131n &#8211; o c\u00fcml\u0259d\u0259n torpaq, \u00e7ay v\u0259 g\u00f6ll\u0259rd\u0259ki suyun &#8211; \u0259ks\u0259riyy\u0259ti art\u0131q t\u00fck\u0259nmi\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir. Aliml\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259 bunun &#8220;modeld\u0259ki s\u0259hv&#8221; oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcns\u0259l\u0259r d\u0259, bunun ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 1 il \u00e7\u0259kdi v\u0259 he\u00e7 bir s\u0259hv a\u015fkar olunmad\u0131. Yeni ara\u015fd\u0131rmada aliml\u0259r t\u0259sdiql\u0259yibl\u0259r ki, qlobal istil\u0259\u015fm\u0259 torpaq, g\u00f6ll\u0259r, \u00e7aylar, qar v\u0259 dig\u0259r su anbarlar\u0131nda saxlan\u0131lan su ehtiyatlar\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azald\u0131b.<\/p>\n<p>Komanda hesab edir ki, bu, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 d\u00fcnya okean\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259sinin qalxmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan geri d\u00f6nm\u0259z n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, aliml\u0259r qurudan okeana su ehtiyatlar\u0131n\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 da\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusil\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li oldu\u011funu bildirirl\u0259r. M\u0259lumatlar g\u00f6st\u0259rir ki, son t\u0259xmin\u0259n 20 il \u0259rzind\u0259 Yer torpa\u011f\u0131ndak\u0131 n\u0259mi\u015flik 2000 giqatondan \u00e7ox azal\u0131b. M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd ed\u0259k ki, bu g\u00f6st\u0259rici Qrenlandiyan\u0131n 2002-2006-c\u0131 ill\u0259r aras\u0131nda itirdiyi buz miqdar\u0131n\u0131n iki qat\u0131d\u0131r. Eyni zamanda, 10 ild\u0259 bir d\u0259f\u0259 ba\u015f ver\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 ekoloji quraql\u0131qlar\u0131n tezliyi art\u0131b, d\u00fcnya okean\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259si qalx\u0131b v\u0259 Yer k\u00fcr\u0259sinin q\u00fctb\u00fc yerini d\u0259yi\u015fib.<\/p>\n<p>Ryu v\u0259 h\u0259mkarlar\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131nda 3 m\u0259nb\u0259d\u0259n \u0259ld\u0259 olunmu\u015f m\u0259lumatlardan istifad\u0259 edibl\u0259r &#8211; bu geni\u015f m\u0259lumat bazas\u0131 fermerl\u0259rin \u00fczl\u0259\u015fdiyi &#8220;torpaqla ba\u011fl\u0131 daha d\u0259rin h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri&#8221; ortaya \u00e7\u0131xar\u0131b. Burada s\u00f6hb\u0259t k\u0259skin hava d\u0259yi\u015fikliyind\u0259n gedir: G\u00fccl\u00fc quraql\u0131qdan sonra fermerl\u0259r sel\u0259 s\u0259b\u0259b olan k\u0259skin ya\u011f\u0131nt\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu o dem\u0259k deyil ki, yeralt\u0131 su ehtiyatlar\u0131 b\u0259rpa olunub. T\u0259dqiqat\u0131n m\u00fc\u0259llifl\u0259ri hesab edirl\u0259r ki, planetimizin torpaqlar\u0131 art\u0131q elastikliyini itirib v\u0259 indi s\u00fcr\u0259tl\u0259 b\u0259rpa olmaq qabiliyy\u0259tin\u0259 malik deyill\u0259r. Daha da pisi odur ki, aliml\u0259r bu elastikliyin geri qay\u0131daca\u011f\u0131na \u0259min deyill\u0259r &#8211; bu, insanlar\u0131n iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131 add\u0131mlar ataca\u011f\u0131ndan v\u0259 su istifad\u0259 t\u0259rzini d\u0259yi\u015fib-d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259c\u0259yind\u0259n as\u0131l\u0131 olacaq.<\/p>\n<p>Reall\u0131q budur ki, artan istilik stresi bitkil\u0259rin daha \u00e7ox suya ehtiyac duymas\u0131na s\u0259b\u0259b olur &#8211; n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 aliml\u0259r hesab edirl\u0259r ki, su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259n \u00e7ox k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 suvar\u0131lan \u0259kin\u00e7ilik t\u0259sirl\u0259n\u0259c\u0259k. Arizona Universitetinin \u0259traf m\u00fchit elml\u0259ri \u00fczr\u0259 professoru Katharine Jacobs-un s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 daha \u0259vv\u0259l ba\u015f vermi\u015f v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u0259 ba\u015f verm\u0259si ehtimal olunan uzunm\u00fcdd\u0259tli iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri m\u00f6vcuddur. Onlardan b\u0259zil\u0259ri yuxar\u0131da t\u0259svir olunan tendensiyan\u0131 geriy\u0259 d\u00f6nd\u0259r\u0259 bil\u0259r, lakin aliml\u0259r hesab edirl\u0259r ki, bu, bizim h\u0259yat\u0131m\u0131z d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ba\u015f verm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat h\u0259m\u00e7inin Yer k\u00fcr\u0259sinin f\u0131rlanmas\u0131nda ba\u015f ver\u0259n ki\u00e7ik dal\u011falanmalar\u0131n izah\u0131n\u0131 da t\u0259sdiql\u0259yir &#8211; bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r planetin n\u0259mi\u015flik s\u0259viyy\u0259sinin d\u0259yi\u015fm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. \/Lent.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni bir t\u0259dqiqat\u0131n narahatedici n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, planetd\u0259 quruda saxlan\u0131lan &#8220;\u0259h\u0259miyy\u0259tli&#8221; miqdarda su ehtiyatlar\u0131 art\u0131q t\u00fck\u0259nib. S\u00f6hb\u0259t torpaq, g\u00f6ll\u0259r v\u0259 \u00e7aylar kimi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n gedir. Melburn Universitetinin hidroloq professoru Dongryeol Ryu v\u0259 onun h\u0259mkar\u0131 Ki-Weon Seo komp\u00fcter modell\u0259rinin g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyin\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nibl\u0259r: Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki su ehtiyatlar\u0131n\u0131n &#8211; o c\u00fcml\u0259d\u0259n torpaq, \u00e7ay v\u0259 g\u00f6ll\u0259rd\u0259ki suyun &#8211; \u0259ks\u0259riyy\u0259ti art\u0131q t\u00fck\u0259nmi\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir. Aliml\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259 bunun &#8220;modeld\u0259ki s\u0259hv&#8221; oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcns\u0259l\u0259r d\u0259, bunun ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 1 il \u00e7\u0259kdi v\u0259 he\u00e7 bir s\u0259hv a\u015fkar olunmad\u0131. Yeni ara\u015fd\u0131rmada aliml\u0259r t\u0259sdiql\u0259yibl\u0259r ki, qlobal istil\u0259\u015fm\u0259 torpaq, g\u00f6ll\u0259r, \u00e7aylar, qar v\u0259 dig\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":796960,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/5755c64fc22870826f1703482580ea53.png",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/5755c64fc22870826f1703482580ea53.png",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/5755c64fc22870826f1703482580ea53.png",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/5755c64fc22870826f1703482580ea53-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/5755c64fc22870826f1703482580ea53-635x365.png",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/5755c64fc22870826f1703482580ea53-840x483.png",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/5755c64fc22870826f1703482580ea53.png",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/5755c64fc22870826f1703482580ea53.png",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/5755c64fc22870826f1703482580ea53-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/5755c64fc22870826f1703482580ea53.png",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=7\" rel=\"category\">D\u00fcnya<\/a>","rttpg_excerpt":"Yeni bir t\u0259dqiqat\u0131n narahatedici n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, planetd\u0259 quruda saxlan\u0131lan &#8220;\u0259h\u0259miyy\u0259tli&#8221; miqdarda su ehtiyatlar\u0131 art\u0131q t\u00fck\u0259nib. S\u00f6hb\u0259t torpaq, g\u00f6ll\u0259r v\u0259 \u00e7aylar kimi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n gedir. Melburn Universitetinin hidroloq professoru Dongryeol Ryu v\u0259 onun h\u0259mkar\u0131 Ki-Weon Seo komp\u00fcter modell\u0259rinin g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyin\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nibl\u0259r: Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki su ehtiyatlar\u0131n\u0131n &#8211; o c\u00fcml\u0259d\u0259n torpaq, \u00e7ay v\u0259 g\u00f6ll\u0259rd\u0259ki suyun &#8211; \u0259ks\u0259riyy\u0259ti&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/796959"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=796959"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/796959\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":796961,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/796959\/revisions\/796961"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/796960"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=796959"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=796959"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=796959"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}