{"id":797056,"date":"2025-04-03T10:04:35","date_gmt":"2025-04-03T06:04:35","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=797056"},"modified":"2025-04-03T10:04:35","modified_gmt":"2025-04-03T06:04:35","slug":"yeni-f%c9%99sil-yeni-virusla-g%c9%99ldi-h%c9%99kiml%c9%99rd%c9%99n-x%c9%99b%c9%99rdarliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=797056","title":{"rendered":"Yeni f\u0259sil yeni virusla g\u0259ldi &#8211; h\u0259kiml\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yaz f\u0259slinin g\u0259li\u015fi \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq insanlarda xo\u015f ovqat yaratsa da, infeksiyalar sar\u0131dan arxay\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u0259sla art\u0131rmaz. \u00c7\u00fcnki virus yaya-q\u0131\u015fa baxmaz. Bu da n\u00f6vb\u0259ti fakt. X\u0259b\u0259r verildiyi kimi, \u015fimal qon\u015fumuz Rusiyada yeni v\u0259 nam\u0259lum virus yay\u0131lma\u011fa ba\u015flay\u0131b. \u0130lk yoluxan \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, x\u0259st\u0259lik \u0259vv\u0259lc\u0259 adi hals\u0131zl\u0131q v\u0259 a\u011fr\u0131larla ba\u015flay\u0131r, amma bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra v\u0259ziyy\u0259t daha da pisl\u0259\u015fir v\u0259 insanlar yataq rejimin\u0259 m\u0259hkum olurlar.<\/strong><\/p>\n<p>X\u0259st\u0259l\u0259r y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259tl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparark\u0259n, \u0259zabverici qanl\u0131 \u00f6sk\u00fcr\u0259k hallar\u0131n\u0131n oldu\u011funu da bildiribl\u0259r. COV\u0130D-19 v\u0259 A, B qripi \u00fc\u00e7\u00fcn edil\u0259n testl\u0259r is\u0259 m\u0259nfi n\u0259tic\u0259 verib. Bu da yeni virusun f\u0259rqli bir patoloji orqanizm oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Bununla bel\u0259, s\u0259hiyy\u0259 orqanlar\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti diqq\u0259tl\u0259 izl\u0259yir v\u0259 virusun yay\u0131lmas\u0131n\u0131 dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259y\u0259 davam edir.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s yazda \u0259n \u00e7ox hans\u0131 viruslar f\u0259alla\u015fa bil\u0259r? \u0130nsanlar daha \u00e7ox n\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t etm\u0259li, nec\u0259 qidalanmal\u0131d\u0131r, rasionda \u0259t yem\u0259kl\u0259ri, yoxsa ba\u015fqa qidalar \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil etm\u0259lidir?<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/uploads\/doctors\/2019-11-13-00-08-06FwXYvfvCjD7xMrpRWxKu_file.jpg\" alt=\"Medicina.az - Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov - MD, F\u0130PP, C\u0130PS, TTT, \u0130nvaziv a\u011fr\u0131  m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, fleboloq\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov<\/strong><\/p>\n<p>Bak\u0131 A\u011fr\u0131 Klinikas\u0131n\u0131n ba\u015f h\u0259kimi Z\u00fclf\u00fcqar Yusifov m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da fikirl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb: \u201cViruslar davaml\u0131 olaraq mutasiyaya u\u011fray\u0131r, orqanizml\u0259rd\u0259 f\u0259rqli patologiyalarda \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 ver\u0259n m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bilirl\u0259r. Yaz- pay\u0131z m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 orqanizmin adaptasiya prosesl\u0259ri gedir. Bu zaman da orqanizmd\u0259n g\u00fcc t\u0259l\u0259b edir, immun sisteminin m\u00fcdafi\u0259 mexanizml\u0259rinin yeni \u015f\u0259rait\u0259 uy\u011funla\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fccl\u00fc olmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Bel\u0259 zamanlarda orqanizm z\u0259if olursa, o zaman bakteriyalar\u0131n, viruslar\u0131n yoluxmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaran\u0131r. Bu bax\u0131mdan h\u0259r zaman t\u00f6vsiy\u0259 olunur ki, a\u00e7\u0131q havada g\u0259zintil\u0259r \u00e7ox olmal\u0131d\u0131r, s\u0259h\u0259r saatlar\u0131nda y\u00fcng\u00fcl gimnastik h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r edilm\u0259lidir, qidalanmada kalorili qidalar\u0131n olmas\u0131, meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259zin rasionda \u00e7ox olmas\u0131 vacibdir. COV\u0130D t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n yad\u0131m\u0131zda qalan qorunma \u00fcsullar\u0131na diqq\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n toplu oldu\u011fu yerl\u0259rd\u0259 m\u0259saf\u0259 saxlanmal\u0131d\u0131r. X\u0259st\u0259 adamlarla t\u0259masdan uzaq olmaq laz\u0131md\u0131r. Maskalardan istifad\u0259 etm\u0259k faydal\u0131 olard\u0131. \u018fll\u0259rin gigiyenas\u0131na da n\u0259zar\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. B\u00fct\u00fcn bunlara riay\u0259t olunsa, virusun yay\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nar. Amma COV\u0130D t\u0259cr\u00fcb\u0259si qorxulu t\u0259cr\u00fcb\u0259 olaraq yax\u0131n tarixd\u0259 yad\u0131m\u0131zdad\u0131r. Ki\u00e7ik bir \u00c7in q\u0259s\u0259b\u0259si Uhandan yay\u0131lan virus d\u00fcnyan\u0131 b\u00fcr\u00fcd\u00fcs\u0259, d\u0259h\u015f\u0259tli faci\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldusa, dem\u0259li, h\u0259r bir ki\u00e7ik yoluxmalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131 da t\u0259hl\u00fck\u0259li ola bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/nocomment.az\/public\/cloud\/2021\/03\/nocomment_3fb2db6cccf4a23383383394b28b2b31_pb4cegnj5zfr1i0xk6v8-e1706351722322-640x336.jpg\" alt=\"Adil Qeybulla h\u0259y\u0259can t\u0259bili \u00e7ald\u0131: D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc dal\u011fa | No Comment\" \/><\/p>\n<p><strong>Adil Qeybulla<\/strong><\/p>\n<p><strong>Tibb elml\u0259ri doktoru, professor Adil Qeybulla da m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015f\u0131b:<\/strong>\u00a0\u201c\u018fslind\u0259 nec\u0259 ki z\u0259lz\u0259l\u0259d\u0259n sonra after\u015foklar olur, COV\u0130D-19 pandemiyas\u0131ndan sonra da t\u0259qrib\u0259n buna b\u0259nz\u0259r situasiya yaran\u0131b. M\u00fct\u0259madi olaraq ayr\u0131-ayr\u0131 infeksiyalar\u0131n ba\u015f qald\u0131rmas\u0131 yeni bir epidemioloji situasiyadan x\u0259b\u0259r verir. Bu, \u0259slind\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n idi. Haz\u0131rda Rusiyada yay\u0131lan infeksiya pulmonoloq v\u0259 infeksionistl\u0259rin qeyd etdiyi kimi, mikoplazma pnevmoniyas\u0131d\u0131r. Bu infeksiyan\u0131n bir problemi ondan ibar\u0259tdir ki, \u0259vv\u0259l-\u0259vv\u0259l simptomlar bilinmir. Virus xeyli \u00e7oxal\u0131r. Art\u0131q h\u0259min m\u00fcdd\u0259td\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259nmi\u015f \u015f\u0259xs i\u015f\u0259 gedir, insanlarla t\u0259masda olur, ba\u015fqalar\u0131n\u0131 yoluxdurur. X\u0259st\u0259lik ba\u015f qald\u0131randa, k\u0259skin \u00f6sk\u00fcr\u0259k, h\u0259tta b\u0259l\u011f\u0259md\u0259 qan\u0131n olmas\u0131 kimi \u0259lam\u0259tl\u0259r peyda olanda art\u0131q gec olur, ba\u015fqalar\u0131n\u0131 da yoluxdurmu\u015f olur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 maskada g\u0259zm\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. \u0130nsanlar m\u00fc\u0259yy\u0259n hals\u0131zl\u0131q, z\u0259iflik hiss edirs\u0259, h\u0259rar\u0259t, burun tutulmas\u0131, \u00f6sk\u00fcr\u0259k varsa, m\u00fctl\u0259q maskada g\u0259zm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki x\u0259st\u0259lik antibiotikl\u0259r\u0259 tabe olmur. Burada immun sistem\u0259 g\u00fcc verm\u0259k, yataq rejimind\u0259 olmaq, bol maye q\u0259bul etm\u0259k daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun say\u0131l\u0131r. Bu g\u00fcn bu c\u00fcr infeksiyalar\u0131n ba\u015f qald\u0131rmas\u0131 art\u0131q proqnostik bax\u0131mdan g\u00f6zl\u0259nil\u0259n idi. \u00c7\u00fcnki h\u0259l\u0259 pandemiya bits\u0259 d\u0259, COV\u0130D davam edir, epidemik ocaqlar tam s\u00f6nm\u0259yib. Bu, yeni infeksiyalar\u0131n ba\u015f qald\u0131rmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. \u0130mmun sistemi z\u0259if bir \u015f\u0259xsd\u0259 art\u0131q hans\u0131sa bir infeksiyan\u0131n f\u0259alla\u015fmas\u0131, aktiv bir v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259lm\u0259si ba\u015fqalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yoluxma m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evrilir\u201d.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r qeyd edir ki, yazda polen s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131 allergik reaksiyalara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bunlar asq\u0131rma, g\u00f6zl\u0259rin qa\u015f\u0131nmas\u0131 v\u0259 burun tutulmas\u0131 kimi \u0259lam\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur. Rinoviruslar da yaz aylar\u0131nda geni\u015f yay\u0131l\u0131r v\u0259 adi soyuqd\u0259ym\u0259l\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 50%-n\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u018fll\u0259rin m\u00fcnt\u0259z\u0259m yuyulmas\u0131 v\u0259 \u00fcz\u0259 toxunmaqdan \u00e7\u0259kinm\u0259k yoluxma riskini azalda bil\u0259r. Qrip virusu yaz aylar\u0131nda da aktivliyini davam etdir\u0259 bil\u0259r. Qrip\u0259 qar\u015f\u0131 peyv\u0259nd olunmaq v\u0259 gigiyena qaydalar\u0131na riay\u0259t etm\u0259k vacibdir. Adenoviruslar is\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131 infeksiyalar\u0131na s\u0259b\u0259b olur v\u0259 yaz aylar\u0131nda daha \u00e7ox yay\u0131l\u0131r. \u018fll\u0259rin yuyulmas\u0131 v\u0259 \u015f\u0259xsi gigiyenaya diqq\u0259t yetirm\u0259k \u00f6n\u0259mlidir.<\/p>\n<p>Respirator sinsitial virus (RSV) x\u00fcsusil\u0259 yaz\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 u\u015faqlar aras\u0131nda rast g\u0259linir v\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131 infeksiyalar\u0131na s\u0259b\u0259b olur. H\u0259kiml\u0259r qeyd edir ki, u\u015faqlar\u0131n gigiyenas\u0131na x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r immunitetin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn meyv\u0259, t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 ya\u011fs\u0131z \u0259tl\u0259r kimi qidalarla z\u0259ngin balansl\u0131 qidalanman\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr. M\u00fcnt\u0259z\u0259m idman immuniteti art\u0131r\u0131r v\u0259 \u00fcmumi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r. Yuxu immun sisteminin normal f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. C vitamini (sitrus meyv\u0259l\u0259ri, brokkoli), D vitamini (yumurta sar\u0131s\u0131, bal\u0131q), sink (q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259t, paxlal\u0131lar) kimi qidalar immuniteti g\u00fccl\u0259ndirir. Yo\u011furt, kefir v\u0259 tur\u015fu k\u0259l\u0259m kimi qidalar ba\u011f\u0131rsaq floras\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259r\u0259k immuniteti art\u0131r\u0131r. Kifay\u0259t q\u0259d\u0259r su i\u00e7m\u0259k b\u0259d\u0259nin funksiyalar\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir v\u0259 toksinl\u0259rin at\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir. Ya\u011fs\u0131z \u0259t m\u0259hsullar\u0131 protein v\u0259 sink m\u0259nb\u0259yi kimi immunitet \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yaz f\u0259slinin g\u0259li\u015fi \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq insanlarda xo\u015f ovqat yaratsa da, infeksiyalar sar\u0131dan arxay\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u0259sla art\u0131rmaz. \u00c7\u00fcnki virus yaya-q\u0131\u015fa baxmaz. Bu da n\u00f6vb\u0259ti fakt. X\u0259b\u0259r verildiyi kimi, \u015fimal qon\u015fumuz Rusiyada yeni v\u0259 nam\u0259lum virus yay\u0131lma\u011fa ba\u015flay\u0131b. \u0130lk yoluxan \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, x\u0259st\u0259lik \u0259vv\u0259lc\u0259 adi hals\u0131zl\u0131q v\u0259 a\u011fr\u0131larla ba\u015flay\u0131r, amma bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra v\u0259ziyy\u0259t daha da pisl\u0259\u015fir v\u0259 insanlar yataq rejimin\u0259 m\u0259hkum olurlar. X\u0259st\u0259l\u0259r y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259tl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparark\u0259n, \u0259zabverici qanl\u0131 \u00f6sk\u00fcr\u0259k hallar\u0131n\u0131n oldu\u011funu da bildiribl\u0259r. COV\u0130D-19 v\u0259 A, B qripi \u00fc\u00e7\u00fcn edil\u0259n testl\u0259r is\u0259 m\u0259nfi n\u0259tic\u0259 verib. Bu da yeni virusun&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":797057,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/38c096f6f0bea13205a414a36f3b3f4f.jpg",600,351,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/38c096f6f0bea13205a414a36f3b3f4f.jpg",600,351,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/38c096f6f0bea13205a414a36f3b3f4f.jpg",600,351,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/38c096f6f0bea13205a414a36f3b3f4f-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/38c096f6f0bea13205a414a36f3b3f4f.jpg",600,351,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/38c096f6f0bea13205a414a36f3b3f4f.jpg",600,351,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/38c096f6f0bea13205a414a36f3b3f4f.jpg",600,351,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/38c096f6f0bea13205a414a36f3b3f4f.jpg",600,351,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/38c096f6f0bea13205a414a36f3b3f4f-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/38c096f6f0bea13205a414a36f3b3f4f.jpg",600,351,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Yaz f\u0259slinin g\u0259li\u015fi \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq insanlarda xo\u015f ovqat yaratsa da, infeksiyalar sar\u0131dan arxay\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u0259sla art\u0131rmaz. \u00c7\u00fcnki virus yaya-q\u0131\u015fa baxmaz. Bu da n\u00f6vb\u0259ti fakt. X\u0259b\u0259r verildiyi kimi, \u015fimal qon\u015fumuz Rusiyada yeni v\u0259 nam\u0259lum virus yay\u0131lma\u011fa ba\u015flay\u0131b. \u0130lk yoluxan \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, x\u0259st\u0259lik \u0259vv\u0259lc\u0259 adi hals\u0131zl\u0131q v\u0259 a\u011fr\u0131larla ba\u015flay\u0131r, amma bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra v\u0259ziyy\u0259t daha da&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/797056"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=797056"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/797056\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":797059,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/797056\/revisions\/797059"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/797057"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=797056"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=797056"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=797056"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}