{"id":798814,"date":"2025-04-10T12:23:05","date_gmt":"2025-04-10T08:23:05","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=798814"},"modified":"2025-04-10T12:23:05","modified_gmt":"2025-04-10T08:23:05","slug":"annan-planini-dananlar-v%c9%99-avropaya-inananlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=798814","title":{"rendered":"&#8220;Annan plan\u0131&#8221;n\u0131 dananlar v\u0259 Avropaya inananlar"},"content":{"rendered":"<p><strong>T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n qaysaqlamayan, 50 ild\u0259n \u00e7oxdur qan\u0131 s\u0131zan \u201cKipr yaras\u0131\u201d \u0259m\u0259li-ba\u015fl\u0131 qarayaraya \u00e7evrilib, h\u0259tta t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin birliyin\u0259 d\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259tirm\u0259kd\u0259dir.<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259nin m\u0259\u011fzi budur: Orta Asiyan\u0131n t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri, y\u0259ni ke\u00e7mi\u015f T\u00fcrk\u00fcstan respublikalar\u0131 &#8211; Qazax\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan Kipr Respublikas\u0131nda s\u0259firlik a\u00e7\u0131b.<\/p>\n<p>\u00dcst\u0259lik, bu \u00fc\u00e7 respublika v\u0259 onlara qo\u015fulmu\u015f Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 v\u0259 Orta Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin S\u0259m\u0259rq\u0259ndd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n birinci sammitind\u0259 \u015eimali Kipr T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259 (\u015eKTC) qar\u015f\u0131 q\u0259tnam\u0259ni d\u0259st\u0259kl\u0259yib.<\/p>\n<p>Bunu onlardan Avropa \u0130ttifaq\u0131 t\u0259l\u0259b edib, buna s\u00f6z yox. Avropa 50 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, yunan Kiprinin himay\u0259dar\u0131, pasiban\u0131d\u0131r v\u0259 \u015eKTC-nin d\u00fcnyada tan\u0131nmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 \u201c\u0259zml\u0259\u201d al\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eKTC m\u0259s\u0259l\u0259si is\u0259 bel\u0259dir: 51 il \u00f6nc\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 onun liderl\u0259ri \u2013 ba\u015f nazir B\u00fcl\u0259nt Ecevit v\u0259 onun birinci m\u00fcavini N\u0259cm\u0259ddin \u018frb\u0259kan qeyr\u0259t v\u0259 q\u0259tiyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259s\u0259ydil\u0259r, indi Kiprd\u0259 bir n\u0259f\u0259r d\u0259 t\u00fcrk ya\u015fam\u0131rd\u0131, q\u0131r\u0131lan q\u0131r\u0131lacaqd\u0131, yerd\u0259 qalan da qovulacaqd\u0131. \u00c7\u00fcnki yunan mill\u0259t\u00e7il\u0259r adan\u0131n t\u00fcrk \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda genosid siyas\u0259ti yeridirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Yerli t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 v\u0259h\u015filik, q\u0259ddarl\u0131q o h\u0259dd\u0259 \u00e7at\u0131b ki, \u00f6z\u00fcn\u00fc AB\u015e-nin satelliti, Avropan\u0131n is\u0259 \u201cki\u00e7ik qarda\u015f\u0131\u201d kimi aparan \u00f6lk\u0259nin siyasi r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6zm\u0259yib, \u201cc\u0259nab\u201dlar\u0131n irad\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xaraq, adaya qo\u015fun yeridib, Kipr t\u00fcrkl\u0259rini qoruyub v\u0259 adan\u0131n 40 faizind\u0259 onlar\u0131n \u00f6zl\u0259rin\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131b.<br \/>\nAvropa, Yunan\u0131stan v\u0259 Kiprin yunan k\u0259simi yar\u0131m \u0259srdir ki, bunu h\u0259zm ed\u0259 bilmir.<\/p>\n<p>Problemin ada t\u00fcrkl\u0259rind\u0259 v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7oxdan s\u00fcbut olunub. AB\u015e d\u0259, Avropa da bu x\u00fcsusda bir d\u0259f\u0259 da\u015fdan ke\u00e7\u0259n fakt qar\u015f\u0131s\u0131nda qal\u0131blar.<\/p>\n<p>Bu hadis\u0259 2004-c\u00fc ild\u0259 olub. O zaman BMT-nin ba\u015f katibi Kofi Annan\u0131n patronajl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Kipr m\u0259s\u0259l\u0259sinin bird\u0259f\u0259lik h\u0259ll olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259rilib. \u201cAnnan plan\u0131\u201d ad\u0131 alm\u0131\u015f nizamlama layih\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 adan\u0131n h\u0259m yunan, h\u0259m d\u0259 t\u00fcrk hiss\u0259sind\u0259 referendum ke\u00e7irilib. H\u0259min referendumun sual\u0131 bel\u0259 olub ki, yunanlar v\u0259 t\u00fcrkl\u0259r vahid d\u00f6vl\u0259td\u0259, birlikd\u0259 ya\u015fama\u011fa raz\u0131d\u0131rlarm\u0131.<\/p>\n<p>Referendumdan \u0259vv\u0259l Avropada d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 bel\u0259 olub ki, Kiprin b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fm\u0259sini ist\u0259y\u0259n yunanlar qoyulmu\u015f suala \u201ch\u0259\u201d, onlarla birlikd\u0259 ya\u015famaq ist\u0259m\u0259y\u0259n t\u00fcrkl\u0259r is\u0259 \u201cyox\u201d cavab\u0131 ver\u0259c\u0259kl\u0259r. H\u0259tta Avropan\u0131n siyasi dair\u0259l\u0259ri bel\u0259 bir b\u0259yanat da veribl\u0259r ki, \u0259ksin\u0259 olarsa, t\u00fcrkl\u0259r \u201ch\u0259\u201d, yunanlar \u201cyox\u201d dey\u0259rs\u0259, o zaman \u015eimali Kipr T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tinin m\u00fcst\u0259qillliyi tan\u0131nacaq.<\/p>\n<p>Apar\u0131lan b\u00fct\u00fcn t\u0259bli\u011fat-t\u0259\u015fviqat i\u015fl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, yunan nasistl\u0259rin t\u0259bli\u011fat\u0131na uyan \u0259hali t\u00fcrkl\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 ya\u015famaq variant\u0131na \u201cyox\u201d deyibl\u0259r. T\u00fcrkl\u0259r is\u0259 situasiyan\u0131 olduqca d\u00fczg\u00fcn, a\u011f\u0131ll\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndiribl\u0259r v\u0259 konstruktivlik g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k yunanlarla vahid d\u00f6vl\u0259td\u0259 ya\u015fama\u011fa raz\u0131 olduqlar\u0131n\u0131 bildiribl\u0259r.<\/p>\n<p>Bu, g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z n\u0259tic\u0259d\u0259n AB\u015e d\u0259, Avropa da, h\u0259tta Yunan\u0131stan \u00f6z\u00fc d\u0259 \u015foka d\u00fc\u015f\u00fcb. Ancaq Avropa verdiyi v\u0259di tutmay\u0131b, \u015eKTC-ni tan\u0131mamaq siyas\u0259tini davam etdirib, n\u0259tic\u0259d\u0259 o boyda t\u0259\u015fkilat\u0131n r\u0259hb\u0259ri Kofi Annan\u0131n plan\u0131 pu\u00e7 olub.<\/p>\n<p>V\u0259ziyy\u0259t bel\u0259 olandan sonra t\u00fcrkl\u0259r n\u0259 ed\u0259 bil\u0259rdi? Uilyam \u015eeksprin (onun \u201cOtello\u201d dram\u0131nda Kiprd\u0259n v\u0259 orada m\u00f6vcud olan t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n d\u0259 b\u0259hs edilir) vaxt\u0131ndan Kiprd\u0259 m\u0259sk\u0259n salan t\u00fcrkl\u0259r ya \u00f6z ba\u015flar\u0131n\u0131n salamatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn kompakt v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcidar\u0259etm\u0259 orqanlar\u0131 yaradaraq ya\u015famal\u0131yd\u0131lar, ya da k\u00fctl\u0259vi deportasiya, y\u0259ni genosid hadis\u0259si ba\u015f verm\u0259liydi.<\/p>\n<p>Avropa 383 min n\u0259f\u0259rlik t\u00fcrk \u0259halisinin Kiprd\u0259n qovulmas\u0131na t\u0259h\u0259mm\u00fcl ed\u0259c\u0259kdimi? \u018flb\u0259tt\u0259, ed\u0259c\u0259kdi. Bu, Avropan\u0131n \u00e7oxdank\u0131 arzusudur.<\/p>\n<p>B\u0259s bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin \u0259dal\u0259tli h\u0259lli olacaqd\u0131m\u0131? \u018fsla.<\/p>\n<p>Onu da xat\u0131rladaq ki, 2023-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r Avropa Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 separat\u00e7\u0131 qurumun m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131ma\u011f\u0131m\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131n \u0259tini yeyirdi. Biz erm\u0259nil\u0259r\u0259 d\u00fcnyada m\u00f6vcud olan \u0259n y\u00fcks\u0259k muxtariyyat\u0131, Aland adalar\u0131n\u0131n statusundan da y\u00fcks\u0259k status v\u0259d edirdik, n\u0259 erm\u0259nil\u0259r qane olurdu, n\u0259 avropal\u0131lar. Dava yor\u011fan davas\u0131yd\u0131 \u2013 y\u0259ni Erm\u0259nistan\u0131n Qaraba\u011f\u0131 \u00f6z\u00fcn\u0259 qataraq b\u00f6y\u00fcm\u0259si.<br \/>\nObyektiv ger\u00e7\u0259klik bundan ibar\u0259tdir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 \u015eKTC t\u0259r\u0259fi art\u0131q y\u00fcz faiz haql\u0131d\u0131r. T\u00fcrk \u0259hali yunanlarla birlikd\u0259 ya\u015famaq ist\u0259yir, amma onlar raz\u0131 deyill\u0259r. Ta n\u0259 olsun, nec\u0259 olsun?<\/p>\n<p>T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri bu ger\u00e7\u0259yi bilm\u0259mi\u015f olmazlar \u2013 arxiv var, media var, t\u0259r\u0259fsiz informasiya N q\u0259d\u0259rdir.<br \/>\nAncaq bunu bil\u0259-bil\u0259 onlar\u0131n s\u0131rf Avropan\u0131n xo\u015funa g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yunan Kiprinin q\u0131l\u0131\u011f\u0131na girm\u0259k, \u015eKTC-y\u0259 dirs\u0259k g\u00f6st\u0259rm\u0259k yoluna d\u00fc\u015fm\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, onlar h\u0259l\u0259 duza gedirl\u0259r.<\/p>\n<p>Ola bil\u0259r, Avropa \u0130ttifaq\u0131 t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 onlar\u0131 Rusiyan\u0131n v\u0259 \u00c7inin dominantl\u0131\u011f\u0131ndan qoruyaca\u011f\u0131na, laz\u0131mi q\u0259d\u0259r maddi yard\u0131m g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yin\u0259 s\u00f6z verib, bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri g\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259rinin Avropaya inteqrasiyada oldu\u011funa inand\u0131r\u0131blar.<\/p>\n<p>Ancaq kim bilm\u0259s\u0259 d\u0259, 1950-ci ill\u0259rd\u0259n Avropan\u0131n qap\u0131s\u0131nda boynuburuq duraraq i\u00e7\u0259ri d\u0259v\u0259t edil\u0259c\u0259yini g\u00f6zl\u0259y\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 1992-ci ild\u0259n ta 2020-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Avropadan \u0259dal\u0259tli arbitrlik uman Az\u0259rbaycan \u201cqoca qit\u0259\u201dnin siyasi dair\u0259l\u0259rinin etibar\u0131na b\u0259l\u0259ddir.<\/p>\n<p>Beeyn\u0259lxalq situasiyan\u0131n bu qar\u0131\u015f\u0131q vaxt\u0131nda, d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin irqi, milli, dini z\u0259mind\u0259 qrupla\u015fd\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6n\u0259md\u0259 t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00f6z haql\u0131 qarda\u015flar\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259 durmal\u0131yd\u0131lar.<\/p>\n<p>Bax\u0131n, anqlosakson qarda\u015flar (AB\u015e, \u0130ngilt\u0259r\u0259, Kanada, Avstraliya, Yeni Zelandiya) h\u0259r zaman bir-birin\u0259 arxa-dayaqd\u0131r, sars\u0131lmaz m\u00fctt\u0259fiql\u0259rdir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"news-author text-left\"><a href=\"https:\/\/musavat.com\/author\/xalid-kazimli_38\"><img class=\"img-responsive img-author\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/authors\/thumbnails\/7b4a53a5a5343a43be46eaabb8cf36a0.jpg\" \/>Xalid KAZIMLI<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n qaysaqlamayan, 50 ild\u0259n \u00e7oxdur qan\u0131 s\u0131zan \u201cKipr yaras\u0131\u201d \u0259m\u0259li-ba\u015fl\u0131 qarayaraya \u00e7evrilib, h\u0259tta t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin birliyin\u0259 d\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259tirm\u0259kd\u0259dir. M\u0259s\u0259l\u0259nin m\u0259\u011fzi budur: Orta Asiyan\u0131n t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri, y\u0259ni ke\u00e7mi\u015f T\u00fcrk\u00fcstan respublikalar\u0131 &#8211; Qazax\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan Kipr Respublikas\u0131nda s\u0259firlik a\u00e7\u0131b. \u00dcst\u0259lik, bu \u00fc\u00e7 respublika v\u0259 onlara qo\u015fulmu\u015f Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 v\u0259 Orta Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin S\u0259m\u0259rq\u0259ndd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n birinci sammitind\u0259 \u015eimali Kipr T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259 (\u015eKTC) qar\u015f\u0131 q\u0259tnam\u0259ni d\u0259st\u0259kl\u0259yib. Bunu onlardan Avropa \u0130ttifaq\u0131 t\u0259l\u0259b edib, buna s\u00f6z yox. Avropa 50 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, yunan Kiprinin himay\u0259dar\u0131, pasiban\u0131d\u0131r v\u0259 \u015eKTC-nin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":798815,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/e6dc28765d88380ea0876be30d934b71.jpg",790,496,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/e6dc28765d88380ea0876be30d934b71.jpg",790,496,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/e6dc28765d88380ea0876be30d934b71.jpg",790,496,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/e6dc28765d88380ea0876be30d934b71-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/e6dc28765d88380ea0876be30d934b71-581x365.jpg",581,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/e6dc28765d88380ea0876be30d934b71.jpg",640,402,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/e6dc28765d88380ea0876be30d934b71.jpg",790,496,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/e6dc28765d88380ea0876be30d934b71.jpg",790,496,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/e6dc28765d88380ea0876be30d934b71-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/e6dc28765d88380ea0876be30d934b71.jpg",790,496,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n qaysaqlamayan, 50 ild\u0259n \u00e7oxdur qan\u0131 s\u0131zan \u201cKipr yaras\u0131\u201d \u0259m\u0259li-ba\u015fl\u0131 qarayaraya \u00e7evrilib, h\u0259tta t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin birliyin\u0259 d\u0259 x\u0259l\u0259l g\u0259tirm\u0259kd\u0259dir. M\u0259s\u0259l\u0259nin m\u0259\u011fzi budur: Orta Asiyan\u0131n t\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri, y\u0259ni ke\u00e7mi\u015f T\u00fcrk\u00fcstan respublikalar\u0131 &#8211; Qazax\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan Kipr Respublikas\u0131nda s\u0259firlik a\u00e7\u0131b. \u00dcst\u0259lik, bu \u00fc\u00e7 respublika v\u0259 onlara qo\u015fulmu\u015f Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/798814"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=798814"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/798814\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":798816,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/798814\/revisions\/798816"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/798815"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=798814"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=798814"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=798814"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}