{"id":798903,"date":"2025-04-10T15:30:02","date_gmt":"2025-04-10T11:30:02","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=798903"},"modified":"2025-04-10T15:30:02","modified_gmt":"2025-04-10T11:30:02","slug":"az%c9%99rbaycanda-inkluziv-t%c9%99hsil-h%c9%99l%c9%99-d%c9%99-inkisaf-m%c9%99rh%c9%99l%c9%99sind%c9%99di-ekspertd%c9%99n-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=798903","title":{"rendered":"&#8220;Az\u0259rbaycanda inkl\u00fcziv t\u0259hsil h\u0259l\u0259 d\u0259 inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259di&#8221;-EKSPERTD\u018fN A\u00c7IQLAMA"},"content":{"rendered":"<p>\u0130nkl\u00fcziv t\u0259hsil b\u0259rab\u0259r imkanlar prinsipin\u0259 \u0259saslanan normalla\u015fd\u0131rma, \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 inteqrasiya t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n bilik v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir. \u0130nkl\u00fcziv t\u0259hsil\u0259 ged\u0259n yolda normalla\u015fma x\u00fcsusi t\u0259hsil ehtiyac\u0131 olan b\u00fct\u00fcn \u015fagirdl\u0259rin \u00fcmumi \u0259hali qrupunda h\u0259mya\u015f\u0131dlar\u0131n\u0131n istifad\u0259 etdiyi \u015f\u0259rait\u0259 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r yax\u0131n olan t\u0259hsil xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259l\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n bir yana\u015fmad\u0131r. \u0130nkl\u00fczivlik x\u00fcsusi t\u0259hsil\u0259 ehtiyac\u0131 olan \u015fagirdl\u0259rin ehtiyaclar\u0131na uy\u011fun fiziki m\u00fchitd\u0259 laz\u0131mi t\u0259nziml\u0259m\u0259l\u0259r ed\u0259r\u0259k \u00fcmumi t\u0259hsil sinifl\u0259rin\u0259 yerl\u0259\u015fdirm\u0259k, d\u0259rsl\u0259rd\u0259 v\u0259 sinif f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259 minimum k\u00f6m\u0259klikl\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. \u0130nkl\u00fcziv geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fct\u00fcn imkans\u0131z u\u015faqlar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n x\u00fcsusi t\u0259hsil ehtiyac\u0131 olanlar\u0131 \u0259hat\u0259 edir. \u0130nkl\u00fcziv t\u0259hsil anlay\u0131\u015f\u0131na daha yax\u0131n bir t\u0259cr\u00fcb\u0259 olan inteqrasiya, b\u00fct\u00fcn imkans\u0131z t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin &#8220;\u0259n az m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131&#8221; prinsipin\u0259 uy\u011fun olaraq, yerl\u0259\u015fdikl\u0259ri t\u0259hsil m\u00fchitl\u0259rind\u0259 b\u00fct\u00fcn kurslarda v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rd\u0259 tam i\u015ftirak\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259st\u0259k xidm\u0259tl\u0259rinin g\u00f6st\u0259rilm\u0259si dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<a title=\"xeberler son xeberler 2025\" href=\"https:\/\/big.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">BiG.AZ<\/a>-a dan\u0131\u015fan t\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dov bildirib ki, Az\u0259rbaycanda inkl\u00fcziv t\u0259hsil son ill\u0259rd\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 ke\u00e7s\u0259 d\u0259, h\u0259l\u0259 d\u0259 inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir v\u0259 sistemli yana\u015fmaya ehtiyac duyur. Qanunvericilik bazas\u0131 m\u00f6vcuddur, b\u0259zi pilot layih\u0259l\u0259r icra olunub, lakin geni\u015f miqyasl\u0131 v\u0259 keyfiyy\u0259tli t\u0259tbiq h\u0259l\u0259 tam t\u0259min edilm\u0259yib. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n &#8220;T\u0259hsil haqq\u0131nda&#8221; Qanununun 5-ci madd\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, h\u0259r k\u0259sin t\u0259hsil almaq h\u00fcququ vard\u0131r v\u0259 bu h\u00fcquq b\u0259rab\u0259r imkanlar, differensial yana\u015fma v\u0259 inkl\u00fcziya prinsipl\u0259ri il\u0259 t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r. 2020-ci ild\u0259 is\u0259 &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda inkl\u00fcziv t\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 2020\u20132024-c\u00fc ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131&#8221; q\u0259bul edildi. Bu s\u0259n\u0259d inkl\u00fcziv t\u0259hsilin h\u00fcquqi v\u0259 institusional \u0259saslar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r:<\/p>\n<p><img class=\"imgbcode\" src=\"https:\/\/upload.az\/foto\/arxiv\/922_71744283891.png\" alt=\"&quot;Az\u0259rbaycanda inkl\u00fcziv t\u0259hsil h\u0259l\u0259 d\u0259 inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259di&quot;-EKSPERTD\u018fN A\u00c7IQLAMA\" \/>&#8220;Haz\u0131rda bir s\u0131ra m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 pilot olaraq inkl\u00fcziv t\u0259hsil t\u0259tbiq olunur. Bu m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 fiziki v\u0259 ya psixoloji m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri olan u\u015faqlar\u0131n \u00fcmumi t\u0259hsil m\u00fchitin\u0259 inteqrasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn resurs otaqlar\u0131 yarad\u0131l\u0131b. 2023-c\u00fc ilin sonuna q\u0259d\u0259r inkl\u00fcziv t\u0259hsil \u00fc\u00e7\u00fcn resurs otaqlar\u0131n\u0131n say\u0131 60-dan art\u0131q idi v\u0259 bu g\u00f6st\u0259ricinin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Lakin bu, \u00f6lk\u0259d\u0259ki 4000-\u0259 yax\u0131n m\u0259kt\u0259b fonunda h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00e7ox m\u0259hdud miqyas\u0131 \u0259ks etdirir.<\/p>\n<p>\u018fsas probleml\u0259rd\u0259n biri ixtisasl\u0131 kadr \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u018flilliyi olan u\u015faqlarla i\u015fl\u0259y\u0259 bil\u0259c\u0259k defektoloq, loqoped, psixoloq v\u0259 x\u00fcsusi t\u0259hsil \u00fczr\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r deyil. T\u0259hsil alan m\u00fc\u0259lliml\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti inkl\u00fcziv t\u0259lim metodikas\u0131 \u00fczr\u0259 yet\u0259rli haz\u0131rl\u0131\u011fa malik deyil. T\u0259lim kurslar\u0131 ke\u00e7irils\u0259 d\u0259, bu, h\u0259l\u0259 ki, sistemli haz\u0131rl\u0131q s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atmay\u0131b. Bu da inkl\u00fcziv t\u0259hsilin keyfiyy\u0259tin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 \u2013 x\u00fcsus\u0259n \u0130taliya, Finlandiya, Kanada v\u0259 Norve\u00e7 kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 inkl\u00fcziv t\u0259hsil \u0259sas prioritet sah\u0259dir v\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r bu sistem\u0259 uy\u011fun qurulub. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0130taliyada b\u00fct\u00fcn \u015fagirdl\u0259r, istisnas\u0131z olaraq, \u00fcmumi t\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 t\u0259hsil al\u0131r v\u0259 bu sistem u\u011furla i\u015fl\u0259yir. Finlandiyada m\u00fc\u0259llim haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 proqramlar\u0131na inkl\u00fcziv pedaqogika daxil edilir v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n m\u00fc\u0259lliml\u0259r\u0259 \u0259lav\u0259 d\u0259st\u0259k v\u0259 resurslar t\u0259qdim olunur.<\/p>\n<p><img class=\"imgbcode\" src=\"https:\/\/upload.az\/foto\/arxiv\/923_31744283891.png\" alt=\"&quot;Az\u0259rbaycanda inkl\u00fcziv t\u0259hsil h\u0259l\u0259 d\u0259 inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259di&quot;-EKSPERTD\u018fN A\u00c7IQLAMA\" \/>Az\u0259rbaycanda is\u0259 fiziki m\u00fchit d\u0259 \u00e7ox vaxt \u0259lveri\u015fli deyil. M\u0259kt\u0259bl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 liftl\u0259r, panduslar, \u0259lil arabalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yollar, x\u00fcsusi sanitar qov\u015faqlar m\u00f6vcud deyil. Bu is\u0259 inkl\u00fczivliyin yaln\u0131z pedaqoji deyil, h\u0259m d\u0259 infrastruktur bax\u0131m\u0131ndan z\u0259if oldu\u011funa d\u0259lal\u0259t edir. Bir \u00e7ox valideynl\u0259r d\u0259 \u00f6vladlar\u0131n\u0131n m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 diskriminasiyaya m\u0259ruz qalmas\u0131ndan ehtiyat ed\u0259r\u0259k onlar\u0131 evd\u0259 saxlay\u0131r v\u0259 ya evd\u0259 t\u0259hsil almas\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir.<\/p>\n<p>\u00dcmumi yana\u015fma is\u0259 odur ki, inkl\u00fcziv t\u0259hsil h\u0259l\u0259 d\u0259 daha \u00e7ox &#8220;pilot&#8221;, &#8220;eksperimental&#8221; statusundad\u0131r, k\u00fctl\u0259vi v\u0259 sistemli deyil. D\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 at\u0131lan add\u0131mlar\u0131n n\u0259tic\u0259 verm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sasl\u0131 v\u0259 davaml\u0131 investisiyalar, kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131, valideyn maarifl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 ictimai \u015f\u00fcurun d\u0259yi\u015fm\u0259si z\u0259ruridir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycanda inkl\u00fcziv t\u0259hsil qanunvericilikd\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f, d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131na sal\u0131nm\u0131\u015f, lakin praktik t\u0259tbiq bax\u0131m\u0131ndan erk\u0259n v\u0259 qeyri-b\u0259rab\u0259r inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 olan bir istiqam\u0259tdir. Sistemin davaml\u0131 v\u0259 keyfiyy\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn inkl\u00fczivlik t\u0259hsilin \u0259lav\u0259 elementi kimi deyil, onun \u0259sas prinsipi kimi q\u0259bul edilm\u0259lidir&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nkl\u00fcziv t\u0259hsil b\u0259rab\u0259r imkanlar prinsipin\u0259 \u0259saslanan normalla\u015fd\u0131rma, \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 inteqrasiya t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n bilik v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir. \u0130nkl\u00fcziv t\u0259hsil\u0259 ged\u0259n yolda normalla\u015fma x\u00fcsusi t\u0259hsil ehtiyac\u0131 olan b\u00fct\u00fcn \u015fagirdl\u0259rin \u00fcmumi \u0259hali qrupunda h\u0259mya\u015f\u0131dlar\u0131n\u0131n istifad\u0259 etdiyi \u015f\u0259rait\u0259 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r yax\u0131n olan t\u0259hsil xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259l\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n bir yana\u015fmad\u0131r. \u0130nkl\u00fczivlik x\u00fcsusi t\u0259hsil\u0259 ehtiyac\u0131 olan \u015fagirdl\u0259rin ehtiyaclar\u0131na uy\u011fun fiziki m\u00fchitd\u0259 laz\u0131mi t\u0259nziml\u0259m\u0259l\u0259r ed\u0259r\u0259k \u00fcmumi t\u0259hsil sinifl\u0259rin\u0259 yerl\u0259\u015fdirm\u0259k, d\u0259rsl\u0259rd\u0259 v\u0259 sinif f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259 minimum k\u00f6m\u0259klikl\u0259 i\u015ftirak etm\u0259k kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. \u0130nkl\u00fcziv geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 b\u00fct\u00fcn imkans\u0131z u\u015faqlar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n x\u00fcsusi t\u0259hsil ehtiyac\u0131 olanlar\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":798904,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/924_61744283891.png",650,425,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/924_61744283891.png",650,425,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/924_61744283891.png",650,425,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/924_61744283891-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/924_61744283891-558x365.png",558,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/924_61744283891.png",640,418,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/924_61744283891.png",650,425,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/924_61744283891.png",650,425,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/924_61744283891-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/924_61744283891.png",650,425,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130nkl\u00fcziv t\u0259hsil b\u0259rab\u0259r imkanlar prinsipin\u0259 \u0259saslanan normalla\u015fd\u0131rma, \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 inteqrasiya t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n bilik v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir. \u0130nkl\u00fcziv t\u0259hsil\u0259 ged\u0259n yolda normalla\u015fma x\u00fcsusi t\u0259hsil ehtiyac\u0131 olan b\u00fct\u00fcn \u015fagirdl\u0259rin \u00fcmumi \u0259hali qrupunda h\u0259mya\u015f\u0131dlar\u0131n\u0131n istifad\u0259 etdiyi \u015f\u0259rait\u0259 m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r yax\u0131n olan t\u0259hsil xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259l\u0259rini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n bir yana\u015fmad\u0131r. \u0130nkl\u00fczivlik x\u00fcsusi t\u0259hsil\u0259 ehtiyac\u0131 olan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/798903"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=798903"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/798903\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":798905,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/798903\/revisions\/798905"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/798904"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=798903"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=798903"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=798903"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}