{"id":799267,"date":"2025-04-11T20:39:51","date_gmt":"2025-04-11T16:39:51","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=799267"},"modified":"2025-04-11T20:39:51","modified_gmt":"2025-04-11T16:39:51","slug":"az%c9%99rbaycan-turkiy%c9%99-%c9%99laq%c9%99l%c9%99ri-strateji-mutt%c9%99fiqlik-v%c9%99-iqtisadi-t%c9%99r%c9%99fdasliq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=799267","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri: Strateji m\u00fctt\u0259fiqlik v\u0259 iqtisadi t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>\u201cPar\u00e7alanan d\u00fcnyada diplomatiyaya sahib \u00e7\u0131xmaq\u201d m\u00f6vzusunda ke\u00e7iril\u0259n 4-c\u00fc Antalya Diplomatik Forumu (ADF) qlobal siyasi prosesl\u0259rin, d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar v\u0259 perspektivl\u0259rin \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259 olundu\u011fu n\u00fcfuzlu platformad\u0131r. \u00dc\u00e7 g\u00fcn davam ed\u0259n t\u0259dbird\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 140-dan art\u0131q \u00f6lk\u0259sind\u0259n 4 mind\u0259n \u00e7ox n\u00fcmay\u0259nd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 20-d\u0259n \u00e7ox d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, 70-d\u0259n art\u0131q nazir\u00a0 v\u0259 60-a yax\u0131n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259msil\u00e7il\u0259ri i\u015ftirak edir.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Forumun g\u00fcnd\u0259liyini\u00a0<strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong>\u0259<strong>\u00a0<\/strong>\u015f\u0259rh ed\u0259n \u0130qtisadi \u0130slahatlar\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Kommunikasiya M\u0259rk\u0259zinin T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zinin (TDAM) r\u0259hb\u0259ri V\u00fcsal\u0259 C\u0259f\u0259rova bildirib ki, forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi, terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259, humanitar yard\u0131m, r\u0259q\u0259msalla\u015fma, \u0259rzaq t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 s\u00fcni intellekt kimi m\u00fcasir qlobal \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar \u00fczr\u0259 50-d\u0259n \u00e7ox panel m\u00fczakir\u0259si ke\u00e7irilir. Bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 ADF yaln\u0131z diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259rin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li qlobal \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q platformas\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p>Forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyev v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 Prezidenti R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan aras\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 ikit\u0259r\u0259fli v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259laq\u0259l\u0259rin d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yeni imkanlar v\u0259 prioritet istiqam\u0259tl\u0259r m\u00fczakir\u0259 olunub. V\u00fcsal\u0259 C\u0259f\u0259rova bildirib ki, Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131ndak\u0131 iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r son ill\u0259rd\u0259 t\u0259kc\u0259 artan ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si il\u0259 deyil, eyni zamanda investisiya, enerji, n\u0259qliyyat-tranzit v\u0259 regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sah\u0259l\u0259rind\u0259 yeni strateji m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub. Az\u0259rbaycanla T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si son 10 il \u0259rzind\u0259 davaml\u0131 art\u0131m n\u00fcmayi\u015f etdirib. \u0130kit\u0259r\u0259fli ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si 2023-c\u00fc ild\u0259 6 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan 2024-c\u00fc ild\u0259 7,6 milyard AB\u015e dollar\u0131na \u00e7at\u0131b. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas ixrac m\u0259hsullar\u0131na xam neft, t\u0259bii qaz, neft-kimya m\u0259hsullar\u0131 v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 mallar\u0131 daxil oldu\u011fu halda, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n idxal olunan m\u0259hsullar aras\u0131nda s\u0259naye avadanl\u0131qlar\u0131, ma\u015f\u0131nqay\u0131rma komponentl\u0259ri, tikinti materiallar\u0131 v\u0259 d\u0259rman vasit\u0259l\u0259ri \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir. \u0130kit\u0259r\u0259fli ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 qeyri-neft sektorunun ixracda rolunun art\u0131r\u0131lmas\u0131 yax\u0131n d\u00f6vrd\u0259 iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda iqtisadi g\u00fcnd\u0259liyin \u0259sas prioritetl\u0259rind\u0259n biridir.<\/p>\n<p>TDAM r\u0259hb\u0259rinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 s\u0259rmay\u0259l\u0259ri strateji xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti (SOCAR) T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki \u00fcmumi investisiya h\u0259cmini 18 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan \u00e7ox s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b. \u00a0Bu investisiyalar\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm komponentl\u0259rind\u0259n biri \u0130zmirin \u018flia\u011fa b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 6,3 milyard AB\u015e dollar\u0131 d\u0259y\u0259rind\u0259 olan \u201cSTAR\u201d Neft Emal\u0131 Zavodudur. 2018-ci ild\u0259n f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u201cSTAR\u201d zavodu h\u0259r il 10 milyon ton xam neft emal etm\u0259k g\u00fcc\u00fcnd\u0259dir v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131, SOCAR-\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u201cPetkim\u201d neft-kimya kompleksi v\u0259 TANAP layih\u0259si vasit\u0259sil\u0259 t\u0259bii qaz n\u0259qli enerji sah\u0259sind\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fliyini \u0259ks etdirir. Eyni zamanda, T\u00fcrkiy\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259ri d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n infrastruktur, n\u0259qliyyat v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sektorlar\u0131nda aktiv f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda n\u0259qliyyat v\u0259 tranzit sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q Orta D\u0259hliz (Transx\u0259z\u0259r Beyn\u0259lxalq N\u0259qliyyat Mar\u015frutu) \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 strateji m\u0259na k\u0259sb edir. Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu bu istiqam\u0259td\u0259 \u0259n u\u011furlu layih\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Bundan \u0259lav\u0259, Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 v\u0259 Nax\u00e7\u0131vanla quru \u0259laq\u0259nin b\u0259rpas\u0131 t\u0259kc\u0259 ikit\u0259r\u0259fli deyil, h\u0259m d\u0259 T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131na \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda iqtisadi inteqrasiyan\u0131 g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>V\u00fcsal\u0259 C\u0259f\u0259rova \u0259lav\u0259 edib ki, \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n b\u0259rpa i\u015fl\u0259rind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u015firk\u0259tl\u0259ri v\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 f\u0259al i\u015ftirak edir.\u00a0 F\u00fczuli Beyn\u0259lxalq Hava Liman\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131, A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rinin Ba\u015f plan\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, Z\u0259ngilan rayonundak\u0131 a\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd layih\u0259l\u0259ri bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n bariz n\u00fcmun\u0259sidir. Bundan \u0259lav\u0259, dig\u0259r t\u00fcrkiy\u0259li t\u0259r\u0259fda\u015flar vasit\u0259sil\u0259 infrastruktur layih\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilir. Qaraba\u011fda ya\u015f\u0131l enerji zonalar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q da diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259ri T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (TDT) \u0259sas lokomotivl\u0259rind\u0259ndir. 2023-c\u00fc ilin noyabr\u0131nda \u015eu\u015fada ke\u00e7irilmi\u015f qeyri-r\u0259smi Zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc zaman\u0131 q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rarlar ticar\u0259t, g\u00f6mr\u00fck inteqrasiyas\u0131 v\u0259 n\u0259qliyyat ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n daha da inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lib. \u015eimali Kipr T\u00fcrk C\u00fcmhuriyy\u0259tinin (\u015eKTC) TDT-d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i statusu qazanmas\u0131 da bu t\u0259\u015fkilat\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi bax\u0131mdan geni\u015fl\u0259nm\u0259sini g\u00f6st\u0259rir. Az\u0259rbaycan\u0131n \u015eKTC-\u0259 d\u0259st\u0259yi Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin 4-c\u00fc Antalya Diplomatik Forumu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u015eKTC-nin prezidenti Ersin Tatarla g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 bir daha ifad\u0259 edilib.<\/p>\n<p>Forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f y\u00fcks\u0259ks\u0259viyy\u0259li g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti g\u00fcnl\u0259rd\u0259 davam ed\u0259c\u0259k panel m\u00fczakir\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin regional v\u0259 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 n\u00fcmun\u0259vi bir strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q modeli oldu\u011funu bir daha t\u0259sdiq edir. Ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259sinin artmas\u0131, enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259 birg\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r, Qaraba\u011f\u0131n b\u0259rpas\u0131nda t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda iqtisadi inteqrasiya bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u0259sas s\u00fctunlar\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cPar\u00e7alanan d\u00fcnyada diplomatiyaya sahib \u00e7\u0131xmaq\u201d m\u00f6vzusunda ke\u00e7iril\u0259n 4-c\u00fc Antalya Diplomatik Forumu (ADF) qlobal siyasi prosesl\u0259rin, d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar v\u0259 perspektivl\u0259rin \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259 olundu\u011fu n\u00fcfuzlu platformad\u0131r. \u00dc\u00e7 g\u00fcn davam ed\u0259n t\u0259dbird\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 140-dan art\u0131q \u00f6lk\u0259sind\u0259n 4 mind\u0259n \u00e7ox n\u00fcmay\u0259nd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 20-d\u0259n \u00e7ox d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, 70-d\u0259n art\u0131q nazir\u00a0 v\u0259 60-a yax\u0131n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilat\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259msil\u00e7il\u0259ri i\u015ftirak edir. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Forumun g\u00fcnd\u0259liyini\u00a0\u201c\u0130ki sahil\u201d\u0259\u00a0\u015f\u0259rh ed\u0259n \u0130qtisadi \u0130slahatlar\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Kommunikasiya M\u0259rk\u0259zinin T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zinin (TDAM) r\u0259hb\u0259ri V\u00fcsal\u0259 C\u0259f\u0259rova bildirib ki, forum \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi, terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":799268,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1731592a174438121961899138010388688.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1731592a174438121961899138010388688.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1731592a174438121961899138010388688.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1731592a174438121961899138010388688-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1731592a174438121961899138010388688-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1731592a174438121961899138010388688-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1731592a174438121961899138010388688.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1731592a174438121961899138010388688.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1731592a174438121961899138010388688-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1731592a174438121961899138010388688.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cPar\u00e7alanan d\u00fcnyada diplomatiyaya sahib \u00e7\u0131xmaq\u201d m\u00f6vzusunda ke\u00e7iril\u0259n 4-c\u00fc Antalya Diplomatik Forumu (ADF) qlobal siyasi prosesl\u0259rin, d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar v\u0259 perspektivl\u0259rin \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00fczakir\u0259 olundu\u011fu n\u00fcfuzlu platformad\u0131r. \u00dc\u00e7 g\u00fcn davam ed\u0259n t\u0259dbird\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 140-dan art\u0131q \u00f6lk\u0259sind\u0259n 4 mind\u0259n \u00e7ox n\u00fcmay\u0259nd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n 20-d\u0259n \u00e7ox d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, 70-d\u0259n art\u0131q nazir\u00a0 v\u0259 60-a yax\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/799267"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=799267"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/799267\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":799270,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/799267\/revisions\/799270"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/799268"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=799267"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=799267"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=799267"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}