{"id":799416,"date":"2025-04-12T17:37:26","date_gmt":"2025-04-12T13:37:26","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=799416"},"modified":"2025-04-12T17:37:26","modified_gmt":"2025-04-12T13:37:26","slug":"z%c9%99ng%c9%99zurdan-araza-axan-z%c9%99h%c9%99r-az%c9%99rbaycan-s%c9%99ssiz-f%c9%99lak%c9%99tl%c9%99-uz-uz%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=799416","title":{"rendered":"Z\u0259ng\u0259zurdan Araza axan z\u0259h\u0259r: Az\u0259rbaycan s\u0259ssiz f\u0259lak\u0259tl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nub b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ya\u015fayan y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n h\u0259yat m\u0259nb\u0259yi say\u0131lan Araz \u00e7ay\u0131 art\u0131q uzun ill\u0259rdir Erm\u0259nistan\u0131n tullant\u0131larla \u201cqara suya\u201d \u00e7evirdiyi transs\u0259rh\u0259d bir faci\u0259y\u0259 d\u00f6n\u00fcb. Bu ekoloji t\u0259hl\u00fck\u0259nin miqyas\u0131 yaln\u0131z bir \u00f6lk\u0259ni deyil, b\u00fct\u00fcn regionu \u0259hat\u0259 edir.<\/strong><\/p>\n<p>Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n Araz \u00e7ay\u0131na t\u00f6k\u00fcl\u0259n Vedi, Hrazdan v\u0259 Arpa \u00e7aylar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 s\u0259naye v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n birba\u015fa \u00e7aya ax\u0131d\u0131lmas\u0131 art\u0131q ill\u0259rdir ekoloji m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259ri narahat edir. X\u00fcsusil\u0259 Z\u0259ng\u0259zur mis-molibden kombinat\u0131 kimi iri m\u0259d\u0259n kompleksl\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131xan a\u011f\u0131r metallar &#8211; arsen, civ\u0259, qur\u011fu\u015fun, kadmium v\u0259 sink suyun t\u0259rkibini normadan d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 art\u0131q \u00e7irkl\u0259ndirir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin 2024-c\u00fc ilin sonuna olan m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, Araz \u00e7ay\u0131n\u0131n Erm\u0259nistanla s\u0259rh\u0259dd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sind\u0259 suyun t\u0259rkibind\u0259 arsenin miqdar\u0131 normadan 4 d\u0259f\u0259, qur\u011fu\u015fun is\u0259 2.8 d\u0259f\u0259 art\u0131qd\u0131r.<\/p>\n<p>Araz \u00e7ay\u0131 Nax\u00e7\u0131van MR v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nub b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 suvarma, i\u00e7m\u0259li su v\u0259 s\u0259naye suyu kimi istifad\u0259 olunur. Lakin \u00e7irkl\u0259nmi\u015f su il\u0259 suvar\u0131lan \u0259razil\u0259rd\u0259 torpa\u011f\u0131n keyfiyy\u0259ti a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb, m\u0259hsuldarl\u0131q azal\u0131b. Yerli sakinl\u0259r aras\u0131nda b\u00f6yr\u0259k, qaraciy\u0259r v\u0259 d\u0259ri x\u0259st\u0259likl\u0259rinin artmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. C\u0259bray\u0131l, Z\u0259ngilan v\u0259 F\u00fczuli rayonlar\u0131nda apar\u0131lm\u0131\u015f r\u0259smi olmayan yerli m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, 2015\u20132022-ci ill\u0259r aras\u0131nda xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u015fikay\u0259tl\u0259r 37% art\u0131b.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bildirirl\u0259r ki, Erm\u0259nistan bu \u00e7irkl\u0259nm\u0259 il\u0259 1992-ci il Helsinki Konvensiyas\u0131n\u0131, eyni zamanda BMT-nin Transs\u0259rh\u0259d Sular\u0131n M\u00fchafiz\u0259si prinsipl\u0259rini kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozur. H\u0259min konvensiyaya g\u00f6r\u0259, transs\u0259rh\u0259d su m\u0259nb\u0259l\u0259rinin \u00e7irkl\u0259nm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmal\u0131 v\u0259 su h\u00f6vz\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 ortaq m\u0259suliyy\u0259t prinsipi t\u0259tbiq olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan bu m\u0259s\u0259l\u0259nin beyn\u0259lxalq g\u00fcnd\u0259md\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 BMT-nin \u018ftraf M\u00fchit Proqram\u0131na (UNEP), Avropa \u015euras\u0131na v\u0259 AT\u018fT-\u0259 m\u00fcraci\u0259t edib. Lakin indiy\u0259d\u0259k Erm\u0259nistan bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 dair n\u0259 effektiv cavab verib, n\u0259 d\u0259 tullant\u0131 sistemind\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>2023-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n D\u00f6vl\u0259t Su Ehtiyatlar\u0131 Agentliyi Araz \u00e7ay\u0131n\u0131n \u00e7irkl\u0259nmi\u015f hiss\u0259sind\u0259 m\u00fct\u0259madi monitorinql\u0259r apar\u0131r. H\u0259m\u00e7inin, C\u0259bray\u0131l v\u0259 Z\u0259ngilan rayonlar\u0131nda t\u0259mizl\u0259yici qur\u011fular\u0131n tikintisi planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. 2025-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r bu zonada tullant\u0131lar\u0131n neytralla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 3 \u0259sas obyektin istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p>\u0130xtisasla\u015fm\u0131\u015f ekoloqlar\u0131n fikrinc\u0259, Araz\u0131n xilas yolu yaln\u0131z texniki t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 deyil, siyasi v\u0259 h\u00fcquqi t\u0259zyiql\u0259rl\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t Erm\u0259nistan\u0131n m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 bu \u00e7irkl\u0259nm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 konkret sanksiyalar v\u0259 ya diplomatik yollarla t\u0259zyiql\u0259r etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan is\u0259 bu \u00e7irkl\u0259nm\u0259nin beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa zidd olaraq regionun su t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini pozdu\u011funu \u0259sas tutaraq regional ekoloji platforman\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259klif edir.<\/p>\n<p>Araz \u00e7ay\u0131 regionun m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, tarixi v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 il\u0259 birg\u0259 n\u0259f\u0259s al\u0131r. Onun z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259si sad\u0259c\u0259 ekologiyan\u0131n deyil, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259rin sa\u011flaml\u0131q haqq\u0131n\u0131n pozulmas\u0131d\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259nin t\u0259cili \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll edilm\u0259si regionun davaml\u0131 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctl\u0259qdir.\u00a0<strong>\u018fks halda, Araz\u0131n sular\u0131nda h\u0259yat yox, \u00f6l\u00fcm axacaq.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nub b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ya\u015fayan y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n h\u0259yat m\u0259nb\u0259yi say\u0131lan Araz \u00e7ay\u0131 art\u0131q uzun ill\u0259rdir Erm\u0259nistan\u0131n tullant\u0131larla \u201cqara suya\u201d \u00e7evirdiyi transs\u0259rh\u0259d bir faci\u0259y\u0259 d\u00f6n\u00fcb. Bu ekoloji t\u0259hl\u00fck\u0259nin miqyas\u0131 yaln\u0131z bir \u00f6lk\u0259ni deyil, b\u00fct\u00fcn regionu \u0259hat\u0259 edir. Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n Araz \u00e7ay\u0131na t\u00f6k\u00fcl\u0259n Vedi, Hrazdan v\u0259 Arpa \u00e7aylar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 s\u0259naye v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n birba\u015fa \u00e7aya ax\u0131d\u0131lmas\u0131 art\u0131q ill\u0259rdir ekoloji m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259ri narahat edir. X\u00fcsusil\u0259 Z\u0259ng\u0259zur mis-molibden kombinat\u0131 kimi iri m\u0259d\u0259n kompleksl\u0259rind\u0259n \u00e7\u0131xan a\u011f\u0131r metallar &#8211; arsen, civ\u0259, qur\u011fu\u015fun, kadmium v\u0259 sink suyun t\u0259rkibini normadan d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 art\u0131q \u00e7irkl\u0259ndirir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":799417,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/888ac3babb51482fff3e45f9814cb97a.jpg",600,400,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/888ac3babb51482fff3e45f9814cb97a.jpg",600,400,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/888ac3babb51482fff3e45f9814cb97a.jpg",600,400,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/888ac3babb51482fff3e45f9814cb97a-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/888ac3babb51482fff3e45f9814cb97a-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/888ac3babb51482fff3e45f9814cb97a.jpg",600,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/888ac3babb51482fff3e45f9814cb97a.jpg",600,400,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/888ac3babb51482fff3e45f9814cb97a.jpg",600,400,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/888ac3babb51482fff3e45f9814cb97a-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/888ac3babb51482fff3e45f9814cb97a.jpg",600,400,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan\u0131n c\u0259nub b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ya\u015fayan y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n h\u0259yat m\u0259nb\u0259yi say\u0131lan Araz \u00e7ay\u0131 art\u0131q uzun ill\u0259rdir Erm\u0259nistan\u0131n tullant\u0131larla \u201cqara suya\u201d \u00e7evirdiyi transs\u0259rh\u0259d bir faci\u0259y\u0259 d\u00f6n\u00fcb. Bu ekoloji t\u0259hl\u00fck\u0259nin miqyas\u0131 yaln\u0131z bir \u00f6lk\u0259ni deyil, b\u00fct\u00fcn regionu \u0259hat\u0259 edir. Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259n Araz \u00e7ay\u0131na t\u00f6k\u00fcl\u0259n Vedi, Hrazdan v\u0259 Arpa \u00e7aylar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 s\u0259naye v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n birba\u015fa \u00e7aya ax\u0131d\u0131lmas\u0131 art\u0131q&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/799416"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=799416"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/799416\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":799419,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/799416\/revisions\/799419"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/799417"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=799416"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=799416"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=799416"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}